АСХАБИ КИРАМ – 198
Islamdini.kz
|
103) ФӘНАРИ: Молла Шәмседдин Мұхаммед бин Хамза – Османлы мемлекетінің ең үлкен ғұламаларынан. Алғашқы шәйхулислам болған. 751 жылы дүниеге келіп, 834 [м.1431] жылы қайтыс болды. Бурсада, Максемде жерленген. Мысырда Кемаладдиннен білім алды. Математика мен астрономияны да үйренді. Йылдырым Баязид және Челеби Сұлтан Мұхаммед заманында Бурсада мыңдаған ғалым жетілдіріп шығарды. 822 жылы қажылықтан қайтарында Мысыр сұлтаны Муәйид патша Мысырда қалып дәріс беруін өтінді. Ол белгілі бір уақыт сонда қалды. Кейін Челеби Сұлтан Мұхаммед шақырғанда Бурсаға келді. Сұлтан екінші Мұрат хан оны алғаш рет шәйхулислам қылды. Бұл қызметті ол әділеттікпен және дұрыстықпен алты жыл атқарды. Қайтыс боларында көп ақша мен он мыңнан астам кітап қалдырды. Тәфсир, фиқһ және логика тақырыптарында түрлі еңбектері мен фәтуалары бар. 90, 345, 359. 104) ФӘРИДЕДДИН АТТАР: Мұхаммед бин Ибраһим. Ғалым және тасаууфта кемел еді. 513 жылы Нишапурда дүниеге келіп, 627 [м.1230] жылы Шыңғыс әскері тарапынан шәһид етілді. Нишапурда жерленген. Әкесі аттар (парфюмер) еді. Яғни иіссу сататын. Ол тасаууф ғұламаларына барып, сұхбаттарында білім алатын. Зухдпен, тақуалықпен және ғибадатпен айналысатын. Өлеңдері өте жағымды, насихаттары тым әсерлі еді. Жүз мың шумағы бар. Жәлаледдин Руми оны мақтаған. Оның кітаптары көп. Солардың ішінде парсы тіліндегі «Тәзкирәт-ул әулия» кітабы мәшһүр (рахимә-һуллаһу та'ала). 83, 134, 399. 105) ФИДДА: Фатима-туз Зәхраның (радиаллаһу анһа) күңі еді. Оған жан-тәнімен қызмет ететін. 29. 106) ФИРУЗ ШАХ: Делиде билік құрған сұлтан. Сұлтан Ғияседдиннің бауыры Ражабтың ұлы. 752 жылы таққа отырды. Мемлекетті әділеттікпен және алғырлықпен басқарды. Көптеген қалалар, қамалдар және су жолдарын құрды. 790 [м.1388] жылы сексен жасында қайтыс болды. Кітап та жазған. 144. 107) ФУДАЙЛ БИН АЯЗ: Үлкен әулиелердің бірі. Зухды мен тақуалығы және уағыздары мен насихаттары мәшһүр. Ол 187 [м.803] жылы Меккеде қайтыс болды. Харун Рашидпен көп сұхбаттасқан. Ол Бишри Хафидың және Сырри Сәкатидің ұстазы болған. Самарқандта дүниеге келді. Бавердте өсті. Куфада орналасты. 31. 108) ҒАЗАЛИ: Имам Мұхаммед бин Мұхаммед Ғазали «Хужжәтул ислам» атымен танымал. Ислам ғалымдарының ұлыларынан. Мүжтәһид еді. Ижтиһады шафии мазһабына жақын болғандықтан, шафии мазһабында деп саналған. 450 [м.1058] жылы Тус [яғни Мешхед] қаласының Ғазал ауылында дүниеге келіп, 505 [м.1111] жылы сол жерде қайтыс болды. Уәзір Низамулмүлк алдындағы, ғалымдар мәжілісіндегі сөз сөйлеуі бәрін таңқалдырған еді. 484 жылы Бағдатта Низамия университетінде профессор болды. Қажылықтан кейін Шамда профессор болды. Мысырда да дәріс беретін. Рум тілін жетік меңгерді. Грек философтарының кітаптарына жауап жазды. «Әл-мункизу аниддалал» кітабында өзінің өмірбаянын және пікірлерін ұзақ жазған. Ол көп кітап жазғаны соншалық, беттерін өміріне бөлгенде күніне он сегіз беттен түседі. Араб тілінде бес томдық «Ихия-ул улум» кітабы және оның мухтасары парсы тілді «Кимия-и Саадат» кітабы жаңадан басылған. «Саадати Әбәдия» кітабында ол туралы кеңірек жазылған. 53, 66, 73, 75, 77, 106, 212, 214, 326, 388, 401. 109) ГЕЛЕНБЕУИ: Есімі Исмаил бин Мұстафа. Османлы ғалымдарының бірі. Йенишехир қазысы еді. 1205 [м.1791] жылы қайтыс болды. Геометрия және тригонометрия бойынша құнды кітаптары бар. Ол түрлі кітаптар жазған. Фатих ауданындағы бір мектепке «Геленбеуи» аты берілген (рахимә-һумуллаһу та'ала). 90. (Жалғасы бар...) |
|
Сайтқа енгізілген жаңалықтарды, сұрақтарға берiлген жауаптарды және дiни мерекелерде кұттықтау хаттарды мүшелерiмiзге жiберiп тұрамыз. Дiни сұрақтар үшiн және сайтқа мүше болу үшiн мына адреске хат жолдасаңыз болады: in...@islamdini.kz Егер e-mail адресiңiз сiздiң хабарыңыз болмай бұл сайтқа тiркелген болса немесе сайттан хат алуды тоқтатқыңыз келсе, мына адреске бос хат жолдаңыз: islamdinikz...@googlegroups.com |
