АСХАБИ КИРАМ – 215
Islamdini.kz
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Бап: 3 – Османлы ұлы мемлекеті (Осман империясы) исламның ұлы халифатын иелене отырып, ежелгі тәртіп бойынша Осман әулетінің үлкен ұлына тиесілі. Патша таққа отырған кезде жалпы мәжілісте, ал мәжіліс жиналмаған болса, алғашқы жиналысында шариғат пен негізгі заң ережелерін сақтауға және отан мен халыққа адал болуға ант етеді. Бап: 4 – Патша халифа ретінде ислам дінінің қорғаушысы әрі барлық Османлы азаматтарының әміршісі және патшасы болып табылады. Бап: 5 – Патшаның жеке тұлғасы қасиетті және жауапкершіліктен тартылмайды. Бап: 8 – Османлы мемлекетінің бодандығындағы барлық адамдар қандай дін мен мазһабтан болса да, ешбір ерекшеліксіз «Османлы» деп аталады. «Османлы» атағы заңда белгіленген жағдайларға сәйкес беріледі немесе алынады. Бап: 10 – Жеке бостандық барлық қол сұғушылықтан қорғалған. Ешкім шариғат пен заң белгілеген себептер мен тәртіптен басқа ешбір сылтаумен тұтқындалмайды немесе жазаланбайды. Бап: 11 – Осман мемлекетінің діні – ислам діні. Осы негізді сақтай отырып, қоғамдық тәртіп пен жалпы әдепке нұқсан келтірмеу шартымен Османлы мемлекетінде белгілі болған барлық діндердің еркін түрде орындалуы және әр түрлі діни қауымдарға берілген діни артықшылықтардың бұрынғыдай сақталуы мемлекет қорғауында болады. Бап: 21 – Әркім заңды түрде иеленіп отырған мал-мүлкіне толық құқылы. Қоғам игілігі үшін қажеттілігі дәлелденбейінше және заңға сәйкес оның құны алдын ала төленбейінше, ешкімнің иелігіндегі мүлік тартып алынбайды. Бап: 118 – Заңдар мен ережелерді жасау кезінде халықтың іс-әрекеттеріне және заманның қажеттіліктеріне сай келетін ислам үкімдері және құқық, сондай-ақ әдет-ғұрыптар мен қарым-қатынас нормалары негізге алынуы тиіс. Бап: 120 – Османлы мемлекетінің аумақтық тұтастығына нұқсан келтіру, конституциялық құрылыс пен үкімет формасын өзгерту, негізгі заң ережелеріне қарсы әрекет ету немесе Османлы халықтарын саяси тұрғыда бөлшектеу мақсаттарын көздейтін, сондай-ақ қоғамдық мораль мен жалпы әдепке қайшы келетін ұйымдар құруға тыйым салынады. Мидхат паша шектен шыққан сөздермен сұлтанға және мемлекет қайраткерлеріне тіл тигізгені үшін, сондай-ақ ішімдік отырыстарында мемлекеттік құпияларды жария еткені және өзіне бағынышты «ұлттық әскер» деген атпен жеке әскер жинауы сияқты заңсыз әрекеттері себепті 1294 [м.1877] жылы ақпан айында садри азам қызметінен босатылып, Италияға жер аударылды. 1295 [м.1878] ақпан айында «Мәжлис-и Мәбусан» (депутаттар жиналысы) жабылып, бірінші конституциялық кезең аяқталды. Шын мәнінде Сұлтан Абдулхамид ханның жарлығы және уәзірлер кеңесінің шешімімен мәжіліс уақытша тоқтатылды. Конституция мен заң жойылған жоқ. Егер мәжіліс пен осы конституция толық жойылғанда, бәлкім орынды әрі дұрыс іс болар еді. Өйткені бұл конституция грек, армян және еврей өкілдерінің мәжіліске кіруіне жол ашты, ал түрік депутаттарының саны жартысына да жетпеген еді. Кейбір депутаттар өз тілдерін ресми тіл етуді талап етті, ал кейбіреулері автономия мен тәуелсіздік сұрады. Немістің ірі мемлекет қайраткері Бисмарк маршал Әли Низами пашаға: «Егер мемлекет біртұтас ұлттан тұрмаса, парламентінің пайдасынан зияны көп болады» деген, парламенттің таратылуын дұрыс деп санаған. Орыс әскерлері Йешилкөйде тұрған кезде, 1295 [m. 1878] мамыр айында есін жиған бесінші Мұратты қайтадан таққа отырғызу және өзі садри азам болу ниетімен журналист Әли Суави Чыраған сарайына шабуыл жасады. Бешикташ қорғаушысы Хасан паша таяғымен Әли Суавидің басынан ұрып, оны және кейін Балқаннан келген бүлікші босқындардың жиырма үшеуін өлтірді. Төңкеріс әрекеті екі сағат ішінде басып-жаншылды. Османлы сұлтандарының саны – отыз алты. Он үшінші сұлтан кезінде тоқырау кезеңі, ал жиырмасыншы сұлтан кезінде құлдырау кезеңі басталды. Отыз алты сұлтанның есімдері төмендегілер:
(Жалғасы бар...) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Сайтқа енгізілген жаңалықтарды, сұрақтарға берiлген жауаптарды және дiни мерекелерде кұттықтау хаттарды мүшелерiмiзге жiберiп тұрамыз. Дiни сұрақтар үшiн және сайтқа мүше болу үшiн мына адреске хат жолдасаңыз болады: in...@islamdini.kz Егер e-mail адресiңiз сiздiң хабарыңыз болмай бұл сайтқа тiркелген болса немесе сайттан хат алуды тоқтатқыңыз келсе, мына адреске бос хат жолдаңыз: islamdinikz...@googlegroups.com |
