Адамдын өмүрү өзгөрүшү мүмкүнбү?
islamdini kg
islamd...@gmail.com |
Адамдын өмүрү өзгөрүшү мүмкүнбү?
Суроо: Бир адамдын кыла турган дубасы же бере турган садакасынын себеби менен өмүрү кыскарышы же узарышы мүмкүнбү? Ушуну менен катар, садака же дуба менен келе турган дарттардын, балээ-кырсыктардын алды алынышы мүмкүнбү? Жооп: Бул маселеге байланыштуу Имам Газали хазреттери "Ихйа-ул улум” китебинде мындай дейт: "Каза-и муаллак Лавх-и махфузда жазылган. Эгер ал адам жакшы амал кылып, дубасы кабыл болсо ал каза өзгөрөт.” Хадиси шарифте мындай деп айтылган: "Каза-и муаллак тадбир менен, сактануу менен өзгөрбөйт. Бирок, кабыл болгон дуба ал балээ-кырсык келе жатканда сактайт.” Дубанын балээ-кырсыкты кайтаруусу да каза жана тагдырдан. Калкан жебеге каршы коргоочу болгон сыяктуу, суу жерден чөп өсүүгө, абадагы кычкылтек газы жандуулардын клеткасындагы азык заттарды күйгүзүп жылуулук пайда болушуна себеп болгондой, дуба да Аллаху тааланын мээриминин келүүсүнө себеп болот. Бир хадиси шарифте: "Каза-и муаллакты эч нерсе өзгөртө албайт. Бир гана дуба өзгөртөт жана өмүрдү бир гана ихсан, жакшылык арттырат”, - деп айтылган. Аллаху тааланын тагдырынын Лавх-и махфузга жазылуусу каза. Эгер бир адамга тагдыр кылынган (жазылган) балээ-кырсык каза-и муаллак болсо, башкача айтканда, ал адамдын дуба кылуусу да тагдыр кылынган болсо, дуба кылат, кабыл болгондо балээ-кырсыктын алдын алат. Ажал-и казаны да жакшылык кылуу кечиктирет. Бирок, Ажал-и мусемма өзгөрбөйт. Ажал-и каза делген, мисалы, бир адам эгер жакшылык кылса же садака берсе, ажылык зыяратын орундаса өмүрү алтымыш жыл, буларды кылбаса кырк жыл деп тагдырга жазылуусу сыяктуу. Убакыт толгондо ажалы бир көз ирмемге да кечикпейт. Бир адамдын үч күн өмүрү калып, тууганын Аллах ыраазычылыгы үчүн зыярат кылуусу менен анын өмүрү отуз жылга узарат. Отуз жыл өмүрү бар адамдын да тууганы менен байланышын үзгөнү үчүн омүрү үч күнгө кыскарат. Давуд алейхиссаламга эки адам келип, бири-биринин үстүнөн арызданышат. Ал угуп, чечим чыгарып, кетип жатканда Азраил алейхиссалам келип: - Бул эки адамдын биринчисинин өлүмүнө бир жума калды. Экинчисинин өмүрү болсо бир жума мурун аяктаган болчу, бирок, ал өлгөн жок, - деди. Давуд алейхиссалам таң калып, себебин сураганда: - Экинчисинин бир тууганы бар эле. Буга таарынып калган эле. Бул барып анын көңүлүн алды. Ошондуктан, Аллаху таала буга жыйырма жыл өмүр тагдыр кылды, - деди. Тафсир-и Хазинде мындай деп айтылат: "Тагдыр эзелде Лавх-и махфузда жазылган. Кийин эч нерсе жазылбайт. Лавх-и махфузда боло турган өзгөрүүлөр жана өмүрдүн узартылышы, кыскарышы эзелде жазылган. Бул каза-и муаллак деп аталат. Аллаху тааланын тагдырды, башкача айтканда, эзелдеги илими кандай болсо, Лавх-и махфуздагы өзгөрүүлөр ага жараша болот. Хазрети Омар жарадар болгондо Каабул-ахбар хазреттери: "Эгер Хазрети Омар дагы жашагысы келгенде дуба кылмак. Анткени, анын дубасы сөзсүз кабыл болот”, - деди. Ал жердегилер; - Кандайча минтип айтып жатасың? Аллаху таала: "Ажал бир көз ирмемге кечикпейт жана өз убактысынан мурда келбейт”, - деген мааниде айткан дешкенде: - Ооба, ажал келгенде кечикпейт. Ажал келе электе садака, дуба жана салих амал менен өмүр узарат. Анткени, Фатыр сүрөсүндө: "Ар кимдин өмүрү жана өмүрлөрдүн кыскарышы дайыма жазылган”, - маанисинде буюрган деп жооп берди. |
www.islamdini.kg |