HALVETİLİK

[pınar]

Taruk-ı'aliyye,insanları meşrep,mizaç,neş'e ve mesleklerinde hakim
olan özellikleri dikkate alır ve bu özellikleri edeb-i Muhammediye
sınırları içinde makul yönlere kanalize ederek insanın kendinde
gizli olan istidadı ortaya çıkarıp kendi öz varlığından
haberdar olmasını sağlamak gayesini güder.
İşte tarikatlar,bu gayenin ışığında zahirin ve batının
sultanı hatemü'l enbiya Hz.Peygamber(s.a.v)'in iki neş'esi üzerine
kurulmuş olup,Hz.Ali ve Hz.Ebubekir'den Cehri ve Hafi olmak üzere iki
koldan yayılmıştır.Zamanla Keyfiyyet ve Kemiyyet itibarıyla bu
tarikatlar gelişip genişleyince kollara hatta şubelere
ayrılmıştır.
Bu tarikatlerden biride;her sınıftan insanlara hitap eden bu gönül
ocağıda Halvetiliktir.
Halvetilik,Türk insanını ve toplumunu en fazla etkileyen
tarikatlerden biri,belkide birincisidir.Osmanlının yükseliş devri
padişahları başta olmak üzere,ilim ve edebiyat dünyasından bir
çok ismin doğrudan yada dolayısıyla Halvetilik'ten feyz aldıkları
bilinmektedir.
Halvetilik 14.yüzyılda İran-Afganistan bölgesinde doğmuştur.Ömer
Halveti tarafından kurulan bu tarikat,özellikle Türkler arasında en
yaygın olan tarikatlerin başında gelir.Bu tarikatin bir başka
özelliğide en çok kol ve şubeye sahip olan bir tarikat
olmasıdır.Halvetiye kökenli 40 civarında tarikat vardır.Tarikat
önce Cemaliye,Şemsiye,Ruşaniye ve Ahmediye olmak üzere dört ana
kola ayrılmıştır.Daha sonra bu ana kollardan onlarca alt kollar
çıkmıştır.Halvetiye 15.yüzyılın ikinci yarısında Anadolu'ya
Erzincanlı Muhammed Bahauddin tarafaından getirilmiştir.Ömer
Halvet,şeriat ilkelerine bağlı,dinle tasavvufun uzlaştırılması
temelinde bir inanç sistemi kurmaya çalışmıştır.Ona göre
şeriatın bütün kurallarına uymak gerekir.Dinin özü ibadet ve
zikirdir.Zikir toplumdan uzakta,içe kapalı bir yaşam biçimiyle
gerçekleştirilir.
Bu tarikat İran,Suriye,Irak,Mısır ve Anadolu başta olmak üzere
geniş bir alana yayılır.Zaman içinde daha da etkinliği artar ve 40
kol'a ulaşır.Halvetilik Anadolu'da en fazla yayılan bir tarikat
olmuştur.Ve bu durumu Cumhurıyetin ilanına kadar
sürmüştür.Halveti kökenli tarikatlar,genelde Osmanlı
iktidarının destekçisi durumunda olmuştur.Osmanlı tahtına geçen
36 padişahtan yarısı Halvetiye tarikatının kollarından birine
mensuptur.Diğer bir değişle Halvetilik,mevcut tarikatler içinde
Osmanlı devletiyle en fazla bütünleşmiş bir tarikattir.