un substrat, qu'es acò ?
Broc...@yahoo.fr
Definiciou d'encicloupèdio :
LING. Substrat linguistique : langue qui, bien qu'ayant disparu d'une
région donnée, a marqué de son empreinte la langue qui l'a
supplantée, soit sur le plan lexical, soit sur le plan phonétique. On
parle ainsi du substrat celtique des parlers romans.
Vezi pas las traços founeticos nimai las traços lexicalos ibericos
dinc nousto Lengo d'Oc. En escàmbi, la founetico es coumpletomen
marcado per lou substrat celtique : nasalizacious, soun /ü/,
palatalizacious (quicòm/chicòm, cambra/chambra, aguèc/ajèc....)
Li mots galés sou prou noumbrous dinc lou voucabulàri courrent :
pichou, camioun, benno, broc, brouqueto, bro, brugo, brousso, braio,
carre/chàrri, lego, sablou......
La definiciou aurio degut integra també de dounados gramaticalos. Lei
counjugazous oucitanò-arvernò-prouvençalos venou del galo-roumô, es
à dire del biais qu'aviou li Galés de counjuga en lati, notamen «
cantunt » en lioc del lati d'Italio « cantant ».
Un toupounim es pas un susbtrat. Es la piado d'una civilizaciou
diferento e disparegudo.
jean-francois Laporte
Adiu-siatz !
Broc...@yahoo.fr a écrit 9/7/2006-16:13+0000:
>Un substrat, qu'es acò ?
>
>Definiciou d'encicloupèdio :
>
>LING. Substrat linguistique : langue qui, bien qu'ayant disparu d'une
>région donnée, a marqué de son empreinte la langue qui l'a
>supplantée, soit sur le plan lexical, soit sur le plan phonétique. On
>parle ainsi du substrat celtique des parlers romans.
>
Aprobacion.
Es una bona definicion. Ai pas res a dire aquiu dessús.
Mès ai de complements de portar a l'amira del nòstre amic auvernhat : lo
substrat es pas unic sul maine geografic del país d'òc e se cal mesfizar
de far de conclusions tròp simplificadoras.
L'estudi dels substrats preromanics es l'estudi dels pòples que vivián
abans la venguda dels Romans. Lo poplament del nòstre Ponent d'Euròpa es
pas unic. Es la resulta d'imigracions multiplas que se faguèron dins los
darrièrs milenaris pre-istorics, tre que florissián las civilizacions al
torn del èst de Miegterranea, Caucaz e Asia. Los Bascos arribèron
primièrs, puèi lo lor espandiment foguèt reduzit per las imigracions
seguentas, celtica, germanica, asiatica e autras (?). Puei son venguts
los romans e la lora dominacion lengüistica, mès l'istòria s'acaba pas.
Mantunas imigracions seguiguèron dempuèi, la germanica arribèt en çò
nòstre puei l'arabica. Aquelas doas marquèron d'un biais pesuc las
lengas modèrnas. Acò's pas mai de "substrat", mès de superstrat. Aquelas
influéncias nos portèron d'elements de civilizacion e los mots
acompanhaires d'aquels elements de civilizacion.
Compreni que l'objècte d'Alan es de refutar lo substrat iberic
generalizat e de balhar lo juste nivèl al substrat celtic. Es mai que
vertat per Auvèrnha qu'es, o podem dire, un dels parsans majes e mai
polits del país d'òc, mès pas lo sol. Auvèrnha es pas tota Occitània.
Per exemple, es pla establit uei que l'originalitat lingüistica de
Gasconha es deguda al substrat basc, originalitat fonetica sul maine
gascon sancèr e lexicala tanben, de mai en mai vesedora quand te
desplaças decap al oèst. Torni dire aicí que lo substrat basc es pas
iberic, nimai celtic, nimai germanic, es lo filh d'una imigracion en
Euròpa anteriora a las migracions "indo-europeas". I a tanben sus la
Riba miegterranenca, de substrats deguts a d'imigracions maritimas,
italicas, elenicas e autras.
L'analisa de las convergéncias localas entre parlars biarneses e
aragoneses, entre parlars de Corbièras e catalans ensenha mai que mai
d'un biais pro clar qu'aquelas convergéncias nos venon sustot de la
proximitat, de las relacions de vesinatge, de la comunitat d'eretatge
roman e de la mantenença de relacions dinc ara. Las parentats entre
Biarn e Naut-Aragon nos arriban tanben d'un substrat localament
partatjat, mès aquel substrat es pas briga iberic, senon basc. S'i'n a
de monde que parlan d'iberic, es sovent un biais modèrn e pro aisit de
localizar çò que los espanhòls dison "la península" e los franceses "la
péninsule ibérique", mès qu'a pas res a véser ambe los Ibèrs. E per
acabar ambe los Ibèrs, cal saber que son aparentats als cèlts e que son
d'un grop que qualques uns sonan los celt-ibèrs. Me sembla pas un afar
dels que bolègan las montanhas d'espepissar entre lo "celtic" e l'"iberic" !
Per completar lo sicut germanic, cal destriar la situacion del país d'òc
ont lo germanic es un superstrat, de preséncia visigòta longa dins los
primièrs sègles, de la situacion pla diferenta dins los pòples francian,
wallon, lorrain, ont lo germanic es un substrat de mantuns parlars
modèrnes d'oíl.
En conclusion, los substrats milenaris fan la diversitat. Balhan de
color, d'originalitat e fin finala de riquessa a las varietats que
coneissem dels parlars d'òc. Es l'istòria recenta que ne faguèt
l'unitat, aquela unitat se farguèt del temps ont la lenga èra utís maje
de comunicacion e de cultura, es dire de civilizacion reconeguda. Aquela
istòria del recent milenari es coma un capèl qu'unís de parsans variats
qu'an conservat, milenaris enlà, cadun lo sieu substrat, basc, celtic e
autres.
Acabi pels toponims (val tanben pels noms del monde).
>Un toupounim es pas un susbtrat. Es la piado d'una civilizaciou
>diferento e disparegudo.
>
Osca tanben per aquela definicion. Tròp de monde referisson lo toponim a la lenga e doblidan de referir lo toponim a la civilizacion. Mès aquela civilizacion es pas totjorn desapareguda e cal sempre precizar en quala data se bastiguèt un toponim. Segon aquela data, es un toponim que pertén a tal o tal moment de l'istòria. Testimònis de l'istòria e de la civilizacion, nos pòdon contar los temps vielhs.
I a tanben de toponims modèrnes. Es la vida que se perseguís. La diferéncia es que los toponims modèrnes son pas mai fargats pel monde, mès per las maquinas e son pas mai escampilhats per de relacions umanas, mès per lo finestron electrificat que fonciona pas que d'un costat. Es aquiu una pèrda que devem a la modernitat, mès acò's un autre afar....
Pla coralament.
--
Jean-François Laporte