ഇസ്‌ലാഹി പ്രസ്ഥാനവും സലഫി മാര്‍ഗവും

[asas foundation]

ഇസ്‌ലാഹി പ്രസ്ഥാനവും സലഫി മാര്‍ഗവും

പി മുഹമ്മദ്‌ കുട്ടശ്ശേരി

ശൈഖ്‌ മുഹമ്മദുബ്‌നു അബ്‌ദില്‍ വഹാബ്‌ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്‍ഗാമിയായ ഇബ്‌നു തൈമിയയില്‍ നിന്ന്‌ പ്രചോദനം ഉള്‍ക്കൊണ്ട്‌ തൗഹീദ്‌ വിപ്ലവം നടത്തി മുസ്‌ലിം ചിന്തയെ തട്ടിയുണര്‍ത്തി. വിശ്വാസ-കര്‍മരംഗങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതില്‍ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചുകൊണ്ടാണ്‌ അദ്ദേഹം പ്രവര്‍ത്തനം നടത്തിയതെങ്കിലും തണുത്തുറഞ്ഞ മനസ്സുകളില്‍ അത്‌ ഇളക്കം സൃഷ്‌ടിക്കുകയായിരുന്നു. ശിര്‍ക്കും ബിദ്‌അത്തും വര്‍ജിക്കുന്നതോടൊപ്പം തങ്ങളുടെ ശോച്യാവസ്ഥയെപ്പറ്റി മുസ്‌ലിംകളില്‍ ബോധമുണരുകയും നവോത്ഥാനത്തിന്റെ ഉള്‍വിളി ഉയരുകയും ചെയ്‌തു.

കേരളത്തില്‍ ഈജിപ്‌തില്‍ നിന്നാണ്‌ നവോത്ഥാന ചിന്തയുടെ കാറ്റ്‌ അടിച്ചുവീശിയത്‌ എന്നതാണ്‌ ശരി. ലോകത്ത്‌ പല നാടുകളിലേക്കും മുഹമ്മദുബ്‌നു അബ്‌ദില്‍വഹാബിന്റെ ആശയങ്ങളുടെ പ്രസരണകേന്ദ്രമായി മാറിക്കഴിഞ്ഞിരുന്ന മക്കയില്‍ നിന്ന്‌ ഹജ്ജിനു വരുന്ന നേതാക്കളിലൂടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയങ്ങള്‍ പ്രചരിക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാല്‍ കേരളത്തില്‍ ജമാലുദ്ദീന്‍ അഫ്‌ഗാനി (1838), മുഹമ്മദ്‌ അബ്‌ദു (ജനനം 1845), സയ്യിദ്‌ റശീദ്‌ രിദാ (1935) എന്നീ ചിന്തകന്മാരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളും പത്രങ്ങളും മുഖേനയാണ്‌ നവോത്ഥാന ചിന്തകള്‍ക്ക്‌ തുടക്കംകുറിച്ചത്‌. അതുകൊണ്ടുതന്നെ തൗഹീദ്‌ സ്ഥാപിക്കുന്നതിലും ശിര്‍ക്കും ബിദ്‌അത്തും ഉന്മൂലനം ചെയ്യുന്നതിലും മാത്രം പരിമിതമായില്ല ഇവിടുത്തെ പ്രവര്‍ത്തനം. ഇവിടുത്തെ നവോത്ഥാന നായകന്മാര്‍ ജമാലുദ്ദീന്‍ അഫ്‌ഗാനിയെപ്പോലെ ബ്രിട്ടീഷ്‌ വിരുദ്ധ പോരാട്ടവും തങ്ങളുടെ കര്‍മപദ്ധതിയായി സ്വീകരിച്ചു. വക്കം മൗലവിയുടെ സ്വദേശാഭിമാനി പ്രസ്‌ തന്നെ കണ്ടുകെട്ടാനും കെ എം മൗലവി നാട്‌ വിടാനും അത്‌ കാരണമായി. എന്നാല്‍ നവോത്ഥാന പ്രവര്‍ത്തനത്തിന്റെ വിരോധികള്‍ അതത്‌ കാലത്തെ ഭരണാധികാരികളെ അനുസരിക്കാനാണ്‌ മതം കല്‌പിക്കുന്നതെന്നും സ്വാതന്ത്ര്യസമരം നടത്തുന്ന വഹാബികളുട പ്രവൃത്തി അനിസ്‌ലാമികമാണെന്നും ഫത്‌വാ നല്‌കുകയായിരുന്നു.

എതിര്‍പ്പുകളെ അതിജീവിച്ചുകൊണ്ട്‌ നവോത്ഥാന പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ മുന്നേറി. ശിര്‍ക്കുപരമായ പ്രവൃത്തികളും ബിദ്‌അത്തുകളും നവോത്ഥാന നായകന്മാര്‍ തുറന്നുകാണിച്ചു. മാത്രമല്ല, ഇവിടുത്തെ ഭൂരിപക്ഷ സമൂഹവുമായി ഇടകലര്‍ന്നു ജീവിക്കുക മുഖേന അവരില്‍ നിന്ന്‌ പല ആചാരങ്ങളും മുസ്‌ലിംകളിലേക്ക്‌ സാംക്രമിച്ചിരുന്നു. അവക്ക്‌ നേരെയും വാള്‍ വീശി. ഭക്തിയുടെ പരിവേഷത്തോടെ നടത്തപ്പെട്ടിരുന്ന ആചാരാനുഷ്‌ഠാനങ്ങള്‍ക്ക്‌ നേരെയുള്ള ആക്രമണം അവയുടെ സംരക്ഷകര്‍ക്ക്‌ കടുത്ത ആഘാതമായി. പിന്നെ പല അന്ധവിശ്വാസങ്ങളും പലര്‍ക്കും ഉപജീവനമാര്‍ഗമായിരുന്നു. എതിര്‍പ്പിനെ തെളിവുകളും ന്യായങ്ങളും കൊണ്ട്‌ നേരിടാന്‍ കഴിയാതെ വന്നപ്പോള്‍ കായിക ശക്തികൊണ്ടും വ്യാജാരോപണങ്ങള്‍ കൊണ്ടും പ്രതിരോധിക്കുകയായി. നവോത്ഥാനപ്രവര്‍ത്തകര്‍ പതറാതെ ഉറച്ചുനിന്നു പൊരുതി.

വിശ്വാസാചാരങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതില്‍ മാത്രം പരിമിതമായില്ല നവോത്ഥാന പ്രവര്‍ത്തനം. മുസ്‌ലിംകളുടെ പിന്നാക്കാവസ്ഥയ്‌ക്കു കാരണം പ്രധാനമായും വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ അഭാവമാണെന്ന കണ്ടെത്തല്‍ ജനങ്ങളില്‍ വിദ്യാഭ്യാസബോധം വളര്‍ത്തുന്നതിനും സ്ഥാപനങ്ങള്‍ നിര്‍മിക്കുന്നതിനും ശ്രദ്ധിക്കാന്‍ കാരണമായി. സമുദായത്തിന്റെ പകുതിയായ സ്‌ത്രീകളെ ഉയര്‍ത്തിക്കൊണ്ടുവരാന്‍ ശ്രമം നടത്തി. പെണ്‍കുട്ടികളെ വിദ്യാലയങ്ങളിലേക്കയക്കാന്‍ ശക്തമായി ആഹ്വാനം ചെയ്‌തു. സ്‌ത്രീക്കു പള്ളി പ്രവേശനത്തിനുവേണ്ടി വാദിക്കുകയും പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ കീഴിലുള്ള പള്ളികള്‍ അവര്‍ക്ക്‌ തുറന്നുകൊടുക്കുകയും ചെയ്‌തു. സ്‌ത്രീധനം പാടില്ലെന്ന ശബ്‌ദം ആദ്യമായി സമൂഹത്തെ കേള്‍പ്പിച്ചു.

മുസ്‌ലിം ഐക്യസംഘം, കേരള ജംഇയ്യത്തുല്‍ ഉലമാ എന്നീ സംഘടനാ സംവിധാനത്തോടെ മുന്നോട്ട്‌ നീങ്ങിയ നവോത്ഥാന പ്രവര്‍ത്തനം 1950-ല്‍ കെ എം മൗലവി പ്രസിഡന്റും, എന്‍ വി അബ്‌ദുസ്സലാം മൗലവി സെക്രട്ടറിയുമായി കേരള നദ്‌വത്തുല്‍ മുജാഹിദീന്‍ രൂപീകൃതമായതോടെ ഒരു ജനകീയ പ്രസ്ഥാനമായി മാറി പുതിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക്‌ പ്രവേശിച്ചു. പിന്നെ അതിനു യുവജന, വിദ്യാര്‍ഥി, വനിതാ വിഭാഗങ്ങള്‍ നിലവില്‍ വന്നതോടെ കൂടുതല്‍ ശക്തിയാര്‍ജിച്ചു. എല്ലാ മുക്കു മൂലകളിലും അതിന്റെ സന്ദേശമെത്തി. പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സന്ദേശമുള്‍ക്കൊണ്ട ഒരു സമൂഹം കേരളത്തില്‍ നിലവില്‍ വന്നു. കെ എന്‍ എമ്മില്‍ അംഗത്വമില്ലെങ്കിലും അതിന്റെ ആശയാദര്‍ശങ്ങള്‍ സ്വീകരിച്ച ഒരു നല്ല ശതമാനം ആളുകളുണ്ടായി.

മുമ്പ്‌ ആദര്‍ശപരമായും സാംസ്‌കാരികമായും കേരളത്തിലെ നവോത്ഥാന ആശയക്കാര്‍ക്ക്‌ ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നത്‌ ഈജിപ്‌തിനോടായിരുന്നു. അഫ്‌ഗാനി, അബ്‌ദു, റശീദ്‌ രിദാ എന്നിവരുടെ ചിന്തകളായിരുന്നു ഇവിടെ കൂടുതല്‍ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിരുന്നത്‌. മതപണ്ഡിതന്മാരില്‍ പലരും റശീദ്‌ രിദായുടെ അല്‍മനാര്‍ മാസിക വായിക്കുന്നവരും അതിലെ ആശയങ്ങളാല്‍ സ്വാധീനിക്കപ്പെട്ടവരുമായിരുന്നു. എന്നാല്‍ പിന്നെ അറബ്‌ നാടുകളില്‍ എണ്ണ കണ്ടുപിടിച്ച്‌ അവിടെ സാമ്പത്തികാഭിവൃദ്ധിയുടെ കുതിച്ചു ചാട്ടമുണ്ടായി. കേരളീയരില്‍ നല്ലൊരു ശതമാനം അവിടെ തൊഴിലെടുക്കുന്നവരായി. അവിടുത്തെ സര്‍ക്കാറുകളില്‍ നിന്നും സംഘടനകളില്‍ നിന്നും വ്യക്തികളില്‍ നിന്നും ഇവിടുത്തെ പള്ളികള്‍ക്കും സംഘടനകള്‍ക്കും സ്ഥാപനങ്ങള്‍ക്കും ധാരാളം സാമ്പത്തിക സഹായം ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരുന്നു. നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും സംഘടനകളുടെയും ഭൗതിക സാഹചര്യം വര്‍ധിച്ചു. പള്ളികള്‍ പലതും നിര്‍മിക്കപ്പെട്ടു. അറബ്‌ രാജ്യങ്ങളിലെ പണ്ഡിതന്മാരും ഭരണരംഗത്തെ പ്രമുഖരും, അവിടുത്തെ വ്യത്യസ്‌ത സംഘടനാ-സ്ഥാപന പ്രതിനിധികളും കേരളം സന്ദര്‍ശിക്കുകയും ഇവിടുത്തെ സമ്മേളനങ്ങളില്‍ പങ്കെടുത്ത്‌ പ്രഭാഷണങ്ങള്‍ നടത്തുകയും വ്യക്തികളുമായി സമ്പര്‍ക്കം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്‌തു. ഇവിടുത്തെ പണ്ഡിതന്മാരും സംഘടനാ പ്രവര്‍ത്തകരും അറബ്‌ നാടുകളുമായും സമ്പര്‍ക്കം പുലര്‍ത്തി. പലരും അവിടുത്തെ സ്ഥാപനങ്ങളില്‍ പഠിക്കുകയും അവിടെ ദാഇമാരായും മറ്റും സേവനമനുഷ്‌ഠിക്കുകയും ചെയ്‌തു.

ഈ അറബ്‌ ബന്ധം നവോത്ഥാന പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ക്ക്‌ ശക്തി പകര്‍ന്നുവെങ്കില്‍ ചില പാര്‍ശ്വഫലങ്ങളും അതിനുണ്ടായി. ഇവിടെ `ഇസ്വ്‌ലാഹി' എന്ന പേരിലാണ്‌ പ്രസ്ഥാനം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്‌. പ്രസ്ഥാനത്തെ പുത്തന്‍ വാദികളെന്നാരോപിക്കുമ്പോള്‍ അല്ല, ഞങ്ങള്‍ `സലഫുസ്സ്വാലിഹിന്റെ' പാത പിന്‍പറ്റുന്നവരാണെന്നും `അഹ്‌ലുസ്സുന്നത്ത്‌ വല്‍ജമാഅത്തി'ല്‍ പെട്ടവരാണെന്നും വാദിക്കുമായിരുന്നു. എന്നാല്‍ `സലഫി' എന്ന സാങ്കേതിക പ്രയോഗം അന്ന്‌ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. അറബ്‌ ബന്ധത്തോടെ ഇവിടെയും പള്ളികള്‍, സ്ഥാപനങ്ങള്‍, സംഘടനകള്‍, സമ്മേളനങ്ങള്‍ മുതലായവയോടനുബന്ധിച്ച്‌ `സലഫി' എന്ന പ്രയോഗം സാര്‍വത്രികമായി. മദ്‌ഹബിനെയും തഖ്‌ലീദിനെയും എതിര്‍ക്കുന്നുവെങ്കിലും ഒരു `സലഫീ മന്‍ഹജ്‌' വാദം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അറബ്‌ സലഫി പണ്ഡിതന്മാരുടെ അഭിപ്രായങ്ങള്‍ക്കും രീതികള്‍ക്കുമനുസരിച്ച്‌ ഇവിടെയും പാരമ്പര്യ രീതികളില്‍ ചില മാറ്റങ്ങള്‍ വന്നു. അഫ്‌ഗാനിയും അബ്‌ദുവും റശീദ്‌ രിദായും അറബികളെ അനുകരിച്ച്‌ അനഭിമതരായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. മുഹമ്മദ്‌ അബ്‌ദുവിന്റെ രിസാലതുത്തൗഹീദ്‌ പോലുള്ള ഗ്രന്ഥങ്ങള്‍ പിന്‍വലിക്കപ്പെട്ടു. ഹദീസുകള്‍ സ്വീകരിക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡത്തിലും ചില മാറ്റങ്ങള്‍ വന്നു. ഹദീസുകളുടെ സനദ്‌ (റിപ്പോര്‍ട്ടര്‍മാരുടെ പരമ്പര) കുറ്റമറ്റതാണെങ്കിലും `മത്‌ന്‌' (വാചകത്തിലെ ആശയം) ഖുര്‍ആനിനോ പ്രത്യക്ഷബുദ്ധിക്കോ അനുഭവസത്യത്തിനോ വിരുദ്ധമായാല്‍ അതിനെ സ്വീകരിക്കുകയോ തള്ളുകയോ ചെയ്യാതെ മാറ്റിവെക്കുകയോ (തവഖുഫ്‌), വ്യാഖ്യാനത്തിന്‌ (തഅ്‌വീല്‍) വിധേയമാക്കുകയോ ചെയ്യുക എന്ന നിലപാടാണ്‌ കേരളത്തിലെ ഇസ്വ്‌ലാഹി പണ്ഡിതന്മാര്‍ പൊതുവെ സ്വീകരിച്ചുവന്നിരുന്നത്‌. എന്നാല്‍ ഇത്‌ മാറി ഹദീസുകളെ അവയുടെ പ്രത്യക്ഷാര്‍ഥത്തില്‍ തന്നെ സ്വീകരിക്കണമെന്ന സലഫീ പണ്ഡിത നിലപാട്‌ ഇവിടെ പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ഇത്‌ പണ്ട്‌ ഇവിടെ ഹലാല്‍ ആയി ഗണിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ചിലതെല്ലാം ഹറാം ആയി മാറാന്‍ ഇടയാക്കി.

യഥാര്‍ഥത്തില്‍ തൗഹീദിന്റെ വിഷയത്തില്‍ -ആരാധന ഏതും അല്ലാഹുവിന്‌ മാത്രം. പ്രാര്‍ഥന അവനോട്‌ മാത്രം. ഇടതേട്ടം പാടില്ല. മരിച്ചുപോയ മഹാത്മാക്കളുടെ ഖബറിടങ്ങളില്‍ നടത്തുന്ന എല്ലാ തരം ഭക്തി പ്രകടനങ്ങളും തെറ്റ്‌ - സലഫീ, ഇസ്‌ലാഹീ ആദര്‍ശം ഒന്നുതന്നെ. ബിദ്‌അത്തുകളുടെ വിശദാംശങ്ങളില്‍ ചില വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും ബിദ്‌അത്ത്‌ വിരോധത്തിലും ഐക്യഭാവമുണ്ട്‌.

2002-ലും ഒരു ദശകത്തിനുശേഷവും ഇസ്വ്‌ലാഹീ പ്രസ്ഥാനത്തില്‍ ഉടലെടുത്ത പ്രതിസന്ധിയുടെ മൂലകാരണം അന്വേഷിച്ചാല്‍ അറബ്‌ നാടുകളിലെ സലഫീ പണ്ഡിതന്മാരുടെ ആശയാഭിപ്രായങ്ങള്‍ നിര്‍ണായക പങ്ക്‌ വഹിച്ചതായി കാണാന്‍ കഴിയും. ഇപ്പോഴത്തെ വലിയ വിവാദവിഷയം ജിന്ന്‌, ശൈത്താന്‍, സിഹ്‌റ്‌, റുഖ്‌യ, ഐന്‌ മുതലായവയാണല്ലോ. ഈ വിഷയങ്ങളില്‍ അറബ്‌ സലഫീ പണ്ഡിതന്മാരുടേതില്‍ നിന്ന്‌ വ്യത്യസ്‌തമായ ഒരഭിപ്രായവുമല്ല ഇവിടെ കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടതെന്ന്‌ അവരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങള്‍ വായിക്കുന്നവര്‍ക്കെല്ലാം ബോധ്യമാകും. തങ്ങള്‍ അറബ്‌ സലഫി പണ്ഡിതന്മാരുടെ ആശയങ്ങള്‍ക്കനുസരിച്ച്‌ മാത്രം പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നവരാണെന്നും മറുഭാഗം തെറ്റായ ചിന്താഗതിക്കാരാണെന്നും അറബ്‌ നാടുകളില്‍ പ്രചരിപ്പിക്കുകയും അങ്ങനെ മറ്റു വിഭാഗക്കാരോടുള്ള വിരോധം അറബികളില്‍ ജനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമം 2002-ലെ പിളര്‍പ്പ്‌ മുതല്‍ തുടരുന്നതാണ്‌.

അറബ്‌ സലഫി ബന്ധം മുഖേന കേരളത്തിലെ സലഫി പ്രസ്ഥാനത്തില്‍ സംഭവിക്കാന്‍ പോകുന്ന പ്രതിസന്ധിയെപ്പറ്റി ഈ ലേഖകന്‌ നേരത്തെ ഉത്‌ക്കണ്‌ഠയുണ്ടായിരുന്നു. വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക്‌ മുമ്പ്‌ -2002 ലെ പിളര്‍പ്പിനും കുറച്ചു കൊല്ലങ്ങള്‍ക്കു മുമ്പ്‌ - ഈ ലേഖകന്‍ ഒരു ഇസ്വ്‌ലാഹി സെമിനാറില്‍ അവതരിപ്പിച്ച പ്രബന്ധത്തിലെ വാചകങ്ങള്‍ ഇത്തരുണത്തില്‍ അനുസ്‌മരിക്കട്ടെ:
``തൗഹീദ്‌ സ്ഥാപനവും ശിര്‍ക്കിനും ബിദ്‌അത്തിനുമെതിരിലുള്ള പോരാട്ടവും മുഖ്യമായെടുക്കുന്ന ഈ ചിന്താപ്രസ്ഥാനത്തിന്‌ പല നാടുകളിലും പല പേരുകളിലായി സംഘടനകള്‍ ഉണ്ട്‌. പൂര്‍വികരുടെ പാത പിന്‍പറ്റുന്നവര്‍ എന്ന അര്‍ഥത്തില്‍ സലഫികള്‍ എന്നാണ്‌ ചില അറബി നാടുകളില്‍ ഈ ലക്ഷ്യത്തിന്‌ വേണ്ടി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നവര്‍ അറിയപ്പെടുന്നത്‌. അറബ്‌ നാടുകളുമായുള്ള സാംസ്‌കാരിക ബന്ധം സുശക്തമായതോടെ അവിടെയുള്ള സലഫി എന്ന പേര്‌ ഇവിടെയും ഉപയോഗിക്കാന്‍ തുടങ്ങി. എന്നാല്‍ അറബി നാടുകളിലെ സലഫികളും കേരളത്തിലെ ഇസ്വ്‌ലാഹികളും ഒരു ലക്ഷ്യത്തിനു വേണ്ടി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും വീക്ഷണത്തിലും സമീപനത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ട്‌. ഇവിടുത്തെ ഇസ്വ്‌ലാഹികള്‍ ഒരു മതേതര ജനാധിപത്യ രാഷ്‌ട്രത്തില്‍ താമസിക്കുന്ന ന്യൂനപക്ഷവിഭാഗത്തില്‍ പെട്ടവരാണ്‌. വ്യത്യസ്‌ത സമുദായങ്ങള്‍, അവരുമായി സഹകരിച്ചുള്ള ജീവിതക്രമം, ഇസ്‌ലാമിനു യോജിക്കാവുന്നതും അല്ലാത്തതുമായ നിയമങ്ങള്‍, മുസ്‌ലിംകളില്‍ തന്നെ ശിര്‍ക്കിന്റെ പരസ്യമായ പ്രകടനം ഈ പരിതസ്ഥിതികള്‍ മതനിയമങ്ങളെ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതിലും ഫത്‌വകള്‍ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിലും, സമീപനരീതികള്‍ കൈക്കൊള്ളുന്നതിലും സ്വാധീനം ചെലുത്തുക സ്വാഭാവികമാണ്‌. തികച്ചും വ്യത്യസ്‌തമായ പരിതസ്ഥിതിയുള്ള സുഊദി അറേബ്യയിലെ ഒരു പണ്ഡിതന്റെ അതേ വീക്ഷണം തന്നെ കേരളത്തിലെ ഒരു പണ്ഡിതനും വേണമെന്ന്‌ ശഠിക്കാന്‍ നിവൃത്തിയില്ല. പ്രമാണങ്ങള്‍ മനസ്സിലാക്കുന്നതിലും വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതിലും ഒരു പണ്ഡിതന്റെ ഭൗതിക വിജ്ഞാനത്തിലുള്ള വ്യുല്‍പത്തി, ലോകപരിചയം, പൊതു വിജ്ഞാനം, നാടിന്റെ ചുറ്റുപാടുകള്‍ തുടങ്ങിയവ ശക്തമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തും. ഏതൊരു പണ്ഡിതന്റെയും നിഗമനങ്ങള്‍ സ്വന്തം സംഘടനയില്‍ പെട്ടവരുടേതാണെങ്കിലും ശരി, തെളിവുകളുടെയും യുക്തിന്യായത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തില്‍ വിലയിരുത്തി സ്വീകരിക്കുകയോ തള്ളുകയോ ചെയ്യാനുള്ള വകതിരിവാണ്‌ ഒരു ഇസ്വ്‌ലാഹി ആദര്‍ശക്കാരന്റെ മുഖമുദ്ര. മഹാനായ ഒരു സുഊദി പണ്ഡിതന്‍ തന്നെയാണെങ്കിലും ശരി, അദ്ദേഹം ഒരു അഭിപ്രായമോ പ്രമാണ വ്യാഖ്യാനമോ നല്‌കിയാല്‍ അത്‌ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിഗമനം എന്നല്ലാതെ `ഇതാണ്‌ ഈ വിഷയത്തില്‍ സലഫീ വീക്ഷണം' എന്ന്‌ ആരെങ്കിലും പറഞ്ഞാല്‍ അത്‌ ഇസ്വ്‌ലാഹി ആദര്‍ശത്തിന്‌ വിരുദ്ധമാണ്‌. സലഫിയ്യത്ത്‌ ഒരു മദ്‌ഹബാകാനോ സംഘടനാ പ്രതിബദ്ധത അനുയായികളുടെ ഗവേഷണ ചാതുരിയെയും ചിന്താസ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും താഴിട്ട്‌ പൂട്ടി അവരെ തനി മുഖല്ലിദുകളാക്കാനോ പാടില്ല...''

ഈ പരാമര്‍ശം അന്ന്‌ ശക്തമായ എതിര്‍പ്പിന്‌ കാരണമായി. ലേഖകന്‍ ആദര്‍ശ വ്യതിയാനം സംഭവിച്ചവനായി മുദ്രകുത്തപ്പെടാനുണ്ടായ കാരണങ്ങളില്‍ ഒന്നായി. എന്നാല്‍ ഇന്ന്‌ അറബ്‌ സലഫീ പണ്ഡിതന്മാരുടെ ആശയങ്ങളും വ്യാഖ്യാനങ്ങളും കേരളത്തിലേക്ക്‌ കൊണ്ടുവന്നത്‌ തന്നെയാണല്ലോ പ്രതിസന്ധിയുടെ കാതല്‍. ഇതിന്റെ വാതില്‍ തുറന്നവര്‍ക്ക്‌ പിന്നെ അതെങ്ങനെ അടക്കാന്‍ കഴിയും.

ഏതായാലും പൊതു സമൂഹത്തില്‍ ഇസ്വ്‌ലാഹി നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനം നേടിയെടുത്ത ഇമേജിന്‌ മങ്ങലേറ്റു എന്നത്‌ സത്യമാണ്‌. എല്ലാവരും മനസ്സുവെച്ച്‌ ആത്മാര്‍ഥമായി ശ്രമിച്ചാല്‍ തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരാന്‍ കഴിയും. വക്കം മൗലവി, കെ എം മൗലവി, എന്‍ വി അബ്‌ദുസ്സലാം മൗലവി തുടങ്ങിയ പൂര്‍വികരായ ഇസ്വ്‌ലാഹി നേതാക്കള്‍ സഞ്ചരിച്ച ഒരു പാതയുണ്ട്‌. അതില്‍ നിന്ന്‌ വ്യതിചലിച്ച്‌ ഒരു പുതിയ സലഫി പാത നിര്‍മിച്ചതാണ്‌ യഥാര്‍ഥത്തില്‍ പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ക്ക്‌ കാരണമായത്‌ എന്ന സത്യം വ്യക്തമാണ്‌.