Sharing 23.7 // Cộng đồng iEIT - Bí quyết dạy con thành tài của người Do Thái

[Ngoc Be]

Bí quyết dạy con thành tài của người Do Thái.

Chỉ hơn 13 triệu dân nhưng chiếm gần 40% tỷ lệ người đoạt giải Nobel, người Do Thái được xem là dân tộc thông minh nhất thế giới. Một trong những “bí quyết” là dạy con biết vượt khó, làm việc nhà, liên tục đặt câu hỏi… từ nhỏ.

Những “bí quyết" này được chia sẻ trong hội thảo về phương pháp nuôi dạy con của các bà mẹ Do Thái, diễn ra tại Hà Nội sáng 30/6.

Một bà mẹ Do Thái nuôi con tài năng. Ảnh minh họa: Guardian.co.uk.

Chuyên gia giáo dục Lại Thị Hải Lý, người đã trực tiếp đến Isarel - đất nước của người Do Thái - để tìm hiểu về phương pháp giáo dục trẻ tại đây cho biết, cách nuôi dạy con của các bà mẹ Do Thái khá đặc biệt. Họ dành cho con "tình yêu đống lửa" - tức là sự nhen nhóm, khích lệ chứ không phải chỉ là cảm giác an toàn, bao bọc kiểu "tình yêu tử cung" như phần lớn các bà mẹ Việt. 

Bà mẹ nào trên thế giới cũng yêu con, nhưng cách yêu và thể hiện tình yêu khác nhau. Giữa "Tình yêu dòng nước mát" và "tình yêu dòng máu đào", người Israel quan niệm nước mát chỉ giải cơn khát nhất thời còn "dòng máu đào" là tình yêu con  phải nhìn xa trông rộng, đem lại lợi ích suốt đời cho con, đào tạo đứa trẻ trở thành bản lĩnh, thực sự mạnh mẽ trong đường đời. 

Người mẹ Do Thái nói rằng “phụ huynh 100 điểm không bằng phụ huynh 80 điểm”. Có ba điều mà người mẹ không nên làm với con là: Không thỏa mãn trước; Không thỏa mãn tức thời; Không thỏa mãn quá mức yêu cầu của con.

"Cha mẹ ẩn giấu 20% tình yêu con để trở nên lý trí, khoa học, nghệ thuật trong cách dạy con. Ở Israel có những trường quý  tộc nhưng lại đào tạo và rèn luyện cho học sinh biết được khó khăn, thử thách. Có một chỉ số được các vị phụ huynh đánh giá cao ở trẻ là AQ - chỉ số vượt khó. Càng con nhà khá giả càng cần rèn luyện chỉ số này", bà Hải Lý chia sẻ. 

Người Israel tự đưa ra công thức cho chỉ số vượt khó AQ của họ là: 20% IQ + 80% (AQ + EQ) = 100% thành công. (IQ:chỉ số thông minh, EQ: chỉ số cảm xúc). Họ tin rằng điểm số tốt nghĩa là trường học tốt, trường học tốt sẽ có tấm bằng đẹp, tấm bằng đẹp sẽ có công việc tốt, nhưng công việc tốt khác với người có sự nghiệp thành công.

Những bà mẹ Do Thái luôn nhớ một câu châm ngôn “Con lừa thồ sách”, ý  muốn gửi một thông điệp tới các con rằng: “Nếu chỉ đọc sách mà không ứng dụng nó trong cuộc sống thì cũng chỉ là trí tuệ chết mà thôi”. 

Và vì thế, người Do Thái coi làm việc nhà là dạy trẻ cơ hội sinh tồn cơ bản.Theo một nghiên cứu của Tạp chí giáo dục Gia đình tại Israel thì tỷ lệ thất nghiệp của người không biết làm việc nhà cao hơn 15 lần người biết làm việc nhà, thu nhập bình quân của họ cũng thấp hơn 20% so với người thạo việc gia đình. Họ dạy con làm việc nhà từ nhỏ, tùy theo lứa tuổi, và thông thường, trẻ 2 tuổi đã có thể tự phục vụ bản thân.

“Người Do Thái có câu nói nổi tiếng là ‘bố mẹ đừng làm quản gia mà hãy làm quân sư cho con’ ý nói hãy chỉ hướng dẫn, tư vấn cho con, đừng quá bao bọc và làm thay con mọi việc. Tuyệt đối không rơi vào căn bệnh 421 (4 ông bà nội ngoại, 2 bố mẹ vây quanh 1 đứa trẻ) vì điều đó chẳng khác cha mẹ sẵn sàng là nô lệ của con và chỉ đầu độc con mà thôi”, bà Hải Lý chia sẻ. 

Đồng quan điểm này, bà Meirav Eilon Shahar, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Israel tại Việt Nam cho rằng, trong thế giới đầy biến động hiện nay, việc giáo dục con luôn cần sự điều chỉnh và đầu tư lâu dài.

Theo bà, ở bất kỳ đâu trên thế giới, cha mẹ và giáo viên luôn là hình mẫu gần gũi của trẻ, vì thế có mối liên hệ tự nhiên, ý nghĩa giữa cha mẹ và con cái. Việc giáo dục trẻ ngày nay phức tạp hơn trước đây nhiều. Thế giới ngày nay thay đổi chóng mặt và người làm cha mẹ đôi khi không bắt kịp. Trẻ có thể tiếp cận với nhiều thông tin, có khi đi trước bố mẹ một bước, chúng ngày càng độc lập và phụ huynh không thể áp đặt, nhưng vẫn phải giữ vững vị trí là người đi đầu, hướng dẫn. 

Bà cho rằng không một phương pháp giáo dục nào có thể áp dụng cho tất cả trẻ. Bản thân bà có 3 người con, con trai đầu 13 tuổi, con gái thứ hai 8 tuổi và cậu út 5 tuổi, và cũng không thể dạy các con giống nhau vì mỗi bé có một cá tính và khả năng nhận thức khác nhau. 

Nhưng có một điều chung cần thực hiện là các con đều cần được tôn trọng. Bố mẹ khuyến khích trẻ đưa ra ý tưởng riêng, có thể ra ngoài những khuôn mẫu thông thường, thậm chí tranh luận với người lớn. Khuyến khích con đặt câu hỏi để giúp con luôn sáng tạo, linh động... "có lúc tôi cũng thấy hối hận khi không thể thoát ra quanh những câu hỏi bất tận của con", bà Shahar đùa vui. Bà cũng động viên con tham gia các hoạt động ngoại khóa để trẻ phát huy các thiên hướng và những sở trường của mình. 

“Khen ngợi con cũng rất cần thiết, khi con được điểm cao, lúc con thể hiện là một người bạn tốt ở trường... Với trẻ, thất bại cũng quan trọng. Phải để trẻ thử điều mới, phải biết liều lĩnh, để trẻ hiểu rằng không phải mọi điều đều thành công. Khi con làm sai, không phán xét trẻ, để trẻ học hỏi từ thất bại của chính mình và tìm ra cách có thể làm khác vào lần sau”, bà nói. 

Là một nhà ngoại giao, phải đi nhiệm kỳ ở nhiều nước khác nhau, các con của bàMeirav Eilon Shahar cũng gặp nhiều khó khăn khi phải liên tục thay đổi nơi sống và học tập, tìm cách thích nghi với môi trường mới, tiếp xúc với nhiều nền văn hóa khác nhau. Bà luôn dạy con tôn trọng người khác, sự khác biệt.

Đến Việt Nam 10 tháng trước, các con đều thấy mới lạ, bà không yêu cầu trẻ phải thích nghi ngay mà chỉ bảo các cháu giữ tư duy tích cực, để ý đến em út. Bé út 5 tuổi không nói được tiếng Anh nên gặp khó khăn khi đến trường, giao tiếp với bạn bè. Bà đã đặt ra một thử thách cho cậu con đầu trong việc giúp em, và cậu bé 13 tuổi đã tự nguyện đi cùng em lên xe bus, kiểm tra xem ở lớp em có làm được bài tập hay có vui chơi với các bạn không... và cháu đã  làm tốt hơn cả mẹ mong đợi. Sau việc này, cháu thể hiện trách nhiệm người anh hướng dẫn em chu đáo.

"Trẻ em ngoài nghĩa vụ còn có các quyền lợi: được tôn trọng, được thất bại, được có ý kiến. Nên đặt trách nhiệm cho con nhưng chỉ vừa sức vì trẻ con luôn cần được vui chơi. Bố mẹ tạo điều kiện tốt nhất cho con, ai cũng muốn con cái thành công nhưng chỉ là người tư vấn, khuyên bảo chứ không ép buộc", bà Shahar chia sẻ.

Nguồn: http://giadinh.vnexpress.net/tin-tuc/to-am/bi-quyet-day-con-thanh-tai-cua-nguoi-do-thai-2840863.html

Bí quyết của 'người mẹ Do Thái' nuôi dạy con thành 'thiên tài'

Thứ hai 01/07/2013 

 Với hơn 13 triệu dân nhưng chiếm gần 40% tỉ lệ người đoạt giải Nobel toàn thế giới, Israel được cho là một dân tộc thông minh nhất thế giới. Một trong những “bí quyết” đó là cách nuôi dạy con thông minh ngay từ thuở nhỏ.

Xu hướng trẻ con được độc lập

Một trong những điều giúp trẻ em Israel có những suy nghĩ tự lập, thông minh là được hoàn toàn  tự do bộc lộ ý tưởng, quan điểm của mình trước bố mẹ, thậm chí những ý tưởng đó trái với những gì mà bố mẹ chúng mong muốn. Kinh nghiệm từ bà Meirav Eilon Shahar, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Israel tại Việt Nam cho thấy, bản thân bà có 3 người con, với những phương pháp giáo dục khác nhau, 3 đứa lớn lên sẽ có những nhận thức cũng khác nhau.

Bà Meirav Eilon Shahar nhận định, bố mẹ nào cũng mong điều tốt đẹp đến với con cái, cũng muốn điều chỉnh, xây dựng một phương pháp giáo dục cho con tốt nhất trong một thế giới đầy biến động. Nhưng quá trình này cần điều chỉnh lâu dài.

Bà Meirav Eilon Shahar chia sẻ kinh nghiệm nuôi dạy con với các bà mẹ trẻ tại Hà Nội. Ảnh Xuân Trung

Trong cuộc sống, nhiều lúc cha mẹ ép con phải thực hiện điều này, điều kia, nhưng ở Israel thì không có chuyện đó. Ngược lại, bà Meirav Eilon Shahar cho biết, ở đất nước bà, người ta tìm một cách khác để cho con có được những cách làm không giống với những điều mà cha mẹ mong muốn. 

Ở đất nước với 3/4  là sa mạc, dân số chủ yếu là người Do Thái, trong các phương pháp nuôi dạy con không chỉ giờ mới có mà đã được ghi chép từ những năm 200-250 SCN trong sách Talmudh và Kinh Koran.

Bà Meirav Eilon Shahar cũng chia sẻ một điểm chung mà các cha  mẹ ở Việt Nam và Israel đều rơi vào, đó là trẻ con thường lấy cha mẹ, thầy cô là một hình mẫu, kể cả trong cách nói chuyện và hành động đều chịu ảnh hưởng rất nhiều từ đây. Do đó, cha mẹ có sự ảnh hưởng rất lớn tới việc hình thành và phát triển nhân cách của trẻ. 

Sự phát triển nhân cách đó đặt trong thời đại CNTT, khoa học phát triển thì tính cách của trẻ sẽ ngày càng phức tạp, thậm chí bố mẹ chúng đôi khi không theo kịp sự phát triển này. Đó là một xu hướng dẫn đến trẻ con được độc lập hơn.

“Tôi có ba đứa con, mỗi đứa có cách giáo dục bằng phương pháp khác nhau, do đó cách nhận thức của ba đứa cũng khác nhau. Điều đó cho thấy, dạy con không còn là một phương pháp áp đặt cho tất cả, các con cần được tôn trọng ở các ý tưởng, mặc dù ý tưởng đó khác với ý tưởng của bố mẹ, thậm chí các con có thể tranh luận với bố mẹ để tạo nên suy nghĩ sáng tạo, không còn là một khuôn mẫu nữa” bà Meirav Eilon Shahar nói về kinh nghiệm giáo dục con của mình.

Ở đất nước luôn coi trọng giá trị gia đình và những giá trị riêng của từng thành viên này, Israel được coi là nước có nền giáo dục tiên tiến. Bản thân bà Meirav Eilon Shahar là một nhà ngoại giao, công việc đi thường trú tại nhiều nước, với mỗi nước bà đều dạy cho con mình cách thích nghi với môi trường sống. Đặc biệt giáo dục cho con biết quan tâm lẫn nhau.

Điều đó chẳng khác nào đối xử với con của mình như một người lớn, tạo cho con có một trách nhiệm, từ đó có ý thức hơn. Nhưng “dù sao trẻ con vẫn là trẻ con nên phải được vui chơi, trách nhiệm quy định cũng chỉ ở mức độ nhất định. Thường xuyên cho trẻ tham gia các hoạt động ngoại khóa để phát triển thiên hướng và định hình hướng đi lâu dài cho trẻ” bà Meirav Eilon Shahar chia sẻ.

Ngoài ra, một cách giáo dục nhằm tăng tính tư duy của con là khuyến khích con đặt câu hỏi, con hỏi càng nhiều càng tốt. Vì ngoài nghĩa vụ là quyền lợi được tôn trọng, quyền được thất bại thì còn có quyền có ý kiến riêng. 

“Thất bại kể cả người lớn và trẻ em đều phải trải qua, trẻ con có thể được thất bại nhưng người lớn không được phán xét mà coi đó là cơ hội để học thành công”. 

Một số quan niệm nuôi dạy con “độc đáo” của người Do Thái

Ở Việt Nam phần lớn quan niệm thương con là phải chiều chuộng, con đòi gì được nấy, làm hết phần việc của con mà đáng ra con phải làm... Qua chia sẻ của bà Meirav Eilon Shahar thì ở đất nước Israel hoàn toàn ngược lại, họ đều có phương pháp giáo dục con để tạo sự độc lập trong cách sống. Ở Israel trẻ em 2 tuổi có thể làm được mọi việc sinh hoạt cá nhân, bố mẹ không phải lo.

Tự cho trẻ cách sống tự lập là một trong những phương pháp giáo dục trẻ tại Israel. Ảnh minh họa

Điều này cũng được thể hiện qua việc giới trẻ ở Israel khi đến 18 tuổi có bạn trai hay gái đều được ra ở riêng. Cứ hàng tuần, tới chiều thứ 6 phải trở về gia đình để ăn cơm, trước khi ăn cơm người bố thường đọc Kinh, trong nội dung đó nhắc lại cho người con phải biết ơn ông bà, bố mẹ đã sinh ra con. Nhờ có mẹ mới giữ được ngọn lửa cho gia đình. Điều này lặp đi lặp lại liên tục trong quãng đời của người con và giúp cho người con thêm gắn bó với gia đình hơn. 

Bà Lại Thị Hải Lý, chuyên gia giáo dục có nhiều năm kinh nghiệm sống và làm việc tại Israel chia sẻ những điều tai nghe, mắt thấy về cách nuôi dạy con của phụ nữ Israel rằng, người Israel yêu thương con phải lựa chọn hai tình yêu: Tình yêu dòng nước mát và tình yêu dòng máu đào.

Người Israel quan niệm, khát nước thì có thể uống và chỉ là nhất thời nhưng máu đào đổ vào có thể yêu con, đem lại lợi ích suốt đời cho con, đào tạo đứa trẻ trở thành bản lĩnh thực sự mạnh mẽ trong đường đời. 

Người mẹ Do Thái nói rằng “phụ huynh 100 điểm không bằng phụ huynh 80 điểm”, vì họ có ba điều mà người mẹ không nên làm với con. Thứ nhất là không thỏa mãn trước, không thỏa mãn tức thời yêu cầu của con, không thỏa mãn quá mức yêu cầu của con.

Giải thích vì sao người phụ nữ Do Thái không thích phụ huynh 100 điểm, vì cho rằng cha mẹ “ăn giấu” 20% tình yêu con trở thành những người có lí chí, có khoa học, có nghệ thuật, như vậy phụ huynh mới tuyệt vời. Ở Israel có những trường quý  tộc nhưng lại đào tạo và rèn luyện cho học sinh biết được khó khăn, thử thách. Đó lí giải vì sao 20% “ăn giấu” của phụ huynh thường không được biết tới.

Và người Israel tự đưa ra công thức cho chỉ số vượt khó AQ của họ là: 20% IQ + 80% (AQ + EQ) = 100% thành công.

Bên cạnh đó, người dân Israel luôn có những suy nghĩ làm sao phát huy hết được tối đa năng lực của mỗi người. Mặc dù là nước có dân số ít nhưng Israel luôn là nước dẫn đầu thế giới về những người tài giỏi, ví như Albert Einstein, Karl Marx (nguồn gốc từ Israel),...

Những người Israel tin rằng, ở môi trường nào có điểm số tốt sẽ là trường học tốt, trường học tốt sẽ có tấm bằng đẹp, tấm bằng đẹp sẽ có công việc tốt, nhưng công việc tốt khác với người có sự nghiệp thành công.
 

Những bà mẹ Do Thái luôn nhớ một câu châm ngôn “Con Lừa thồ sách”, ý  muốn gửi một thông điệp tới các con rằng: “Nếu chỉ đọc sách mà không ứng dụng nó trong cuộc sống thì cũng chỉ là trí tuệ chết mà thôi”. 

Để kết thúc cho bài viết này, xin được trích dẫn một câu nói nổi tiếng của người Israel rằng: “Bố mẹ đừng làm quản gia mà hãy làm quân sư cho con. Tuyệt đối không rơi vào căn bệnh 421 (Một đứa con khiến cả gia đình phải lo đó là bố  mẹ, ông bà, điều đó chẳng khác cha mẹ sẵn sàng là nô lệ của con)”. 

http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/Bi-quyet-cua-nguoi-me-Do-Thai-nuoi-day-con-thanh-thien-tai/305096.gd 

Trang FB của Lại Thị Hải Lý    https://www.facebook.com/laithi.haily