Ka subjuntivo en Ido?
Che Partaka
Gonçalo Neves
--
Heu rebut aquest missatge perquè esteu subscrit al grup "posta_Mundi" de Google Groups.
Per cancel·lar la subscripció a aquest grup i deixar de rebre els seus missatges, envieu un correu electrònic a posta_mundi...@googlegroups.com.
Per veure aquest debat, ves a https://groups.google.com/d/msgid/posta_mundi/CADVSqrkXWtwRxtqL5%2BTPkgJ5aXwqXbdV%3DW7yutqxVRSe5wQv2A%40mail.gmail.com.
Che Partaka
Gonçalo Neves
Nu, me tre regretas ke to ne esis aprilo-joko...
Ni ya koresopondis pri la temo, ma, segun semblo, me nur disipis mea tempo... itere.
Me kopiez adhike lo dicita da me en nia mesajo-kambio. Forsan to esos utila por altri...
Yen la tota kontenajo di mea tri mesaji (me kopias li tal quala, me ne revizis li por la nuna skopo, do me ne garantias ke li esas sen-erora):
(1)
Subjuntivo? Qua subjuntivo? En Ido existas nula subjuntivo. En Ido existas nur tri modi: indikativo (-as, -os), kondicionalo (-us) e volitivo (-ez). La volitivo, kande on uzas ol por exprezar imperi, nomesas anke imperativo, ma koncernesas la sama modo: plu rigoroze on nomus ol "volitivo uzata quale imperativo".
KGD asertas explicite, du-foye (paragrafi 131 e 133) ke existas nula subjuntivo en Ido. Maxim detaloze ol parolas pri la temo en ped-noto dil paragrafo 133:
«Ni dicas, ke en Ido la modi indikativa, volitiva o kondicionala remplasas logike la subjuntivo di altra lingui, pro la motivi sequanta:
Se la fakto o ideo prizentesas kom certa, l'indikativo devas uzesar, pro ke lu esas atribuita a la certeso; se la fakto, ideo prizentesas kom kondicionala, kom dependanta de eventualajo, de supozo ne prizentata kom certa (komparez : se il venus a se il venos), la kondicionalo devas uzesar, pro ke lu esas atribuita al eventualaji, al idei kondicionala.
Se la fakto o ideo prizentesas kom implikanta volo, deziro, skopo vizata, la volitivo esas uzenda, pro ke lu esas atribuita al indiko dil kozi vizata, imperata, irgamaniere volata.
Ma qua fakto o ideo ne apartenas (en la modi personala) al tri supera domeni? Pro quo do ni havus quaresma modo personala (subjuntivo), logike e bone expresata dal tri enuncita, quin Ido posedas? Quale ni povus logike e praktikale konstitucar lua propra domeno? Kande on vidas quante nia lingui intermixas sua indikativo e sua subjuntivo, quante li deskonkordas pri ta punto, quante la sama linguo posedas subtilaji, kontredici e mem stultaji, por distingar od intrikar la du domeni, on benedikas Ido ne mem probir havar subjuntivo apud la tri altra modi personala.»
(p. 108 dil imprimita versiono, 1925)
_____________________________________
(2)
Komplemente: anke en Esperanto, Uropi ed Interlingua (kun la sola ecepto di "sia") existas nula subjuntivo. La temo ja plur-foye diskutesis en la FB-grupo Interlingua IALA. Rud Harmsen facas bona rezumo hike:
https://rudhar.com/lingtics/intrlnga/conjdfcl.htm
La temo esas desfacila, anke la subjuntiva modo esas desfacila, e mem la maniero nomizar ta modo ne esas facila, quale la sama autoro montras hike:
https://rudhar.com/lingtics/intrlnga/consubia.htm
Me parolis pri la temo du-foye en mea blogo en Lingua Nostra:
https://lingua-nostra-panromanica.blogspot.com/2025/03/la-importancia-del-subjunctivo.html
https://lingua-nostra-panromanica.blogspot.com/2025/03/ancora-super-el-subjunctivo.html
_________________________________
(3)
Me tra-serchis la kolekturo 1908-1914 de Progreso e trovis nula diskuto, nula debato, nula propozo pri eventuala subjuntivo en Ido. Absolute nulo. Esas kelka mencioni pri la subjuntivo en Indo-Europana lingui ed anke en projeti qui publikigesis en Progreso (*), ma nulo plusa.
(*) En Progreso, Couturat, tre liberale, ofte publikigis skisuri o mem detaloza prizenti pri projeti konkurencanta kun Ido ed analizis oli.
Cetere, en ula numero de 1908 Couturat publikigis citajo de la famoza linguisto Antoine Meillet: «La subjuntivo esas neutila ; D-ro Zamenhof ºmaljuste agis admisante speco de subjuntivo» (p. 157). Couturat komentis per ped-noto: «Reale co esas nur imperativo, o plu juste volala modo. ºSed kelka lernolibri prizentis ol quale subjuntivo. Ido deklaras ; Exislas nula subjunlivo en la linguo, e fakte tendencas ºreducar la uzado di l’ imperativo en propozicioni subordinita». (p. 157)
Evidente, por tu, la subjuntivo ne esas desfacila, nam tu havas ol en tua matrala linguo! Anke por me ol ne esas desfacila: en la Portugalana on uzas ol ofte, e mem plu ofte en la Latina, linguo quan me studiis dum multa yari. Tamen ol esas ya desfacila, e mem tre desfacila, por homi qui ne havas ol en sua matrala linguo. Tu lektis l'artiklo da Ruud, do tu savas pri quo me parolas.
Dum video-konfero en Interlingua, kelka yari ante nun, ul Hispano (Jaime, ma me ne menoras la famili-nomo) facis bonega prizento pri la subjuntivo e bonege explikis pro quo on ne uzas e ne bezonas ta verbala modo en Interlingua. Me regretas ke nulu enrejistris ta ecelanta interveno da ecelanta Interlingua-uzanto.
Kande me developis Lingua Nostra, me evidente devis profunde studiar la questiono pri la subjuntivo. Lore me konstatis ke existas granda uzo-diferi mem inter la Roimanala lingui qui uzas ta verbala modo. Exemple, l'Italiana uzas ol multe plu ofte kam la Hispana e la Portugalana, e mem inter la du precipua Iberiana lingui, tante intersimila, existas konsiderinda diferi. Exemple, dop "talvez" (forsan) ed "embora" (quankam) la subjuntivo esas obliganta en la Portugalana, ma ne en la Hispana.
Do ut des, famoza sentenco del Romana yuro, yene tradukesas en AFGHIR:
- A: I give so that you give
- F : Je donne pour que tu donnes
- G: Ich gebe, damit du gibst [vortope: Me donas por ke tu donas]
- H: Doy para que des
- I: Do affinché tu dia
- R: Я даю, чтобы ты дал [vortope: Me donas por ke tu donis]
Do, dop la konjunciono, FHI uzas la subjuntivo prezenta, AG uzas la indikativo prezenta (quankam G havas subjuntivo) e R uzas la indikativo perfekta (R ne havas subjuntivo).
En nia hobiala lingui:
Eo: Mi donas, por ke vi donu
Io: Me donas por ke tu donez
Ia: Io da a fin que tu da
Ur: I dav pote tu dav
Eo ed Io uzas la volitivo, Ia ed Ur uzas la indikativo (li ne havas volitivo). Kad Ia ed Ur esas min "komprenebla" o min "richa" kam Eo ed Io? Tote ne. Lia skopo-konjuncioni (a fin que e pote, rispektive) montras tote klare e ne-miskompreneble ke koncernesas skopo, do nula subjuntivo o mem volitivo esas necesa hike.
Me tote ne intelektas pro quo tu bezonas la subjuntivo por "plurichigar" tua texti e por "sucesar komprenigar" tu dal ceteri. To esas tre astoninda. Ka dum plu kam 20 yari tua Ido-texti ne esis sat "richa" e ka tu ne sucesis "komprenigar" tu dal ceteri? E quale tu sucesos komprenigar tu dal ceteri per uzar verbala modo qua existas nek en Ido nek en multa teritoriala lingui (mem en la AFGIR-universo) e qua havas uzi tante diversa en la lingui en qui ol existas? Me tote ne intelektas...
--
EN 2026 EVENTAS VIRTUAL IDO-KONFERO INTERNACIONA SINGLA-SATURDIE. PARTOPRENEZ!
Nia IDO-RENKONTRO INTERNACIONA 2025 eventis en POTSDAM (GERMANIA) inter la 17ma e la 20ma di JULIO.
---
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "Idistaro" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to idistaro+u...@googlegroups.com.
To view this discussion visit https://groups.google.com/d/msgid/idistaro/CADVSqrmVOMiFK%3Dqw6qBa0ZsT7J3VXHt_JyJb4MdiKzpZs8vWog%40mail.gmail.com.