TRÁCH NHIỆM CỦA MỘT NGHỊ VIÊN HỘI ĐỒNG THÀNH PHỐ ĐỐI VỚI CỬ TRI

[ĐỜI MỚI MEDIA]

XÃ LUẬN:

                                     AO THẢ VỊT

BÀI SỐ 22

TRÁCH NHIỆM CỦA MỘT NGHỊ VIÊN HỘI ĐỒNG THÀNH PHỐ ĐỐI VỚI CỬ TRI

Trong hệ thống dân chủ địa phương tại Hoa Kỳ, Hội Đồng Thành Phố (City Council) là cơ quan lập pháp ở cấp thành phố. Những người được bầu vào cơ quan này – thường gọi là nghị viên thành phố (councilmember) – không chỉ là những người giữ chức vụ danh dự, mà là những người gánh trên vai trách nhiệm đại diện cho quyền lợi của cử tri trong khu vực bầu cử của mình.

Thông thường, mỗi thành phố được chia thành nhiều địa hạt (district). Cử tri trong mỗi địa hạt sẽ bầu ra một nghị viên để đại diện cho tiếng nói của họ. Ví dụ: ông nghị viên B được bầu tại khu vực A, thì trước hết và trên hết, ông B phải là người đại diện trực tiếp cho cư dân của khu vực A.

Nhiệm vụ của một nghị viên thành phố có thể tóm lược trong ba trách nhiệm chính.

Thứ nhất: đại diện cho cử tri.
Người nghị viên phải lắng nghe ý kiến, nguyện vọng và những khó khăn của cư dân trong địa hạt đã bầu mình. Những vấn đề như an ninh khu phố, giao thông, nhà ở, vệ sinh môi trường, phát triển cộng đồng hay các dịch vụ công cộng đều là những điều mà cư dân mong muốn nghị viên của họ lên tiếng tại hội đồng thành phố.

Thứ hai: tham gia hoạch định chính sách địa phương.
Một nghị viên không chỉ phát biểu mà còn tham gia bỏ phiếu đối với các nghị quyết, ngân sách và chính sách của thành phố. Những quyết định này có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của cư dân. Vì vậy, mỗi lá phiếu của họ phải phản ánh lợi ích chung của thành phố, đồng thời không quên trách nhiệm bảo vệ quyền lợi của khu vực đã bầu ra mình.

Thứ ba: giữ mối liên hệ thường xuyên với cộng đồng.
Một nghị viên đúng nghĩa phải luôn hiện diện trong sinh hoạt của cư dân địa hạt mình: gặp gỡ cử tri, tham dự các buổi họp khu phố, tiếp nhận phản ánh của người dân và giúp chuyển tải những vấn đề đó đến chính quyền thành phố. Nếu một nghị viên sau khi đắc cử mà xa rời cử tri, chỉ xuất hiện trong những dịp chính trị hay vận động hình ảnh cá nhân, thì đó là dấu hiệu của một nền đại diện không trọn vẹn.

Điều cần nhấn mạnh là: một nghị viên được bầu bởi một khu vực cụ thể, vì vậy trách nhiệm đạo đức và chính trị của họ trước tiên phải hướng về cử tri của khu vực đó. Họ dĩ nhiên phục vụ cho toàn thành phố, nhưng không thể quên rằng chiếc ghế của họ tồn tại chính nhờ lá phiếu của cư dân trong địa hạt đã bầu ra mình.

Trong một nền dân chủ trưởng thành, mối quan hệ giữa nghị viên và cử tri là mối quan hệ hai chiều:
cử tri trao lá phiếu – và nghị viên phải trao lại trách nhiệm, sự minh bạch và sự phục vụ.

Bởi vì trong dân chủ, chức vụ không phải là đặc quyền của người được bầu – mà là nghĩa vụ đối với những người đã tin tưởng trao lá phiếu.

Điều gì xảy ra khi một nghị viên sau khi đắc cử lại quên khu vực đã bầu mình?

Khi đó, chiếc ghế đại diện bắt đầu mất ý nghĩa. Cử tri địa phương – những người trực tiếp đối diện với các vấn đề về an ninh, giao thông, nhà ở, môi trường và sinh hoạt cộng đồng – lại không còn thấy tiếng nói của mình được phản ánh trong hội đồng thành phố. Thay vào đó, nghị viên có thể xuất hiện nhiều ở những nơi khác, tham gia những sinh hoạt không liên quan trực tiếp đến địa hạt của mình, hoặc chạy theo những tính toán chính trị rộng hơn.

Một nghị viên có thể phục vụ cho toàn thành phố, nhưng không thể quay lưng với khu vực đã bầu ra mình. Bởi vì chính khu vực đó đã trao cho họ quyền bước vào nghị trường.

Trong nền dân chủ địa phương, sự đại diện phải bắt đầu từ trách nhiệm gần nhất: khu phố, cộng đồng và cư dân của địa hạt mình. Nếu một nghị viên không còn gắn bó với cử tri của khu vực đã bầu họ, thì câu hỏi đặt ra không chỉ là vấn đề hiệu quả làm việc – mà còn là vấn đề chính danh của sự đại diện.

Bởi vì trong chính trị dân chủ, một sự thật rất đơn giản luôn tồn tại:

Lá phiếu của cử tri không phải là tấm vé để bước vào quyền lực.
Đó là lời nhắc nhở rằng người được bầu phải luôn nhớ mình đang phục vụ cho ai.

KHI LỜI HỨA BẦU CỬ CHỈ CÒN LÀ KHẨU HIỆU

Trong sinh hoạt chính trị tại các thành phố ở tiểu bang California, mỗi kỳ bầu cử thường xuất hiện những ứng cử viên với những lời hứa rất đẹp. Họ đứng trước cử tri và cam kết rằng nếu đắc cử họ sẽ tận tâm phục vụ cộng đồng: xây dựng khu phố an toàn hơn, giải quyết tệ nạn vô gia cư, cải thiện giao thông, phát triển đô thị, nâng cao dịch vụ công cộng và bảo vệ môi trường. Những lời hứa ấy nghe qua ai cũng thấy hợp lý và đáng ủng hộ.

Trong trường hợp của một ứng cử viên gốc Việt tại thành phố A ở California, khi bước vào cuộc tranh cử ông còn đưa ra một yếu tố đặc biệt: ông tuyên bố mình mang lập trường quốc gia, tôn trọng di sản của cộng đồng Việt tị nạn cộng sản, và xem lá cờ vàng ba sọc đỏ như biểu tượng tinh thần của cộng đồng. Chính nhờ lập trường ấy mà nhiều đồng hương đã nhiệt tình ủng hộ, vận động, đóng góp công sức và niềm tin để giúp ông bước vào chiếc ghế nghị viên.

Nhưng điều khiến nhiều người thất vọng là: sau khi đắc cử, những lời hứa ấy dần biến mất.

Không những không thực hiện những điều đã cam kết với cử tri – từ vấn đề an ninh khu phố cho đến những vấn đề dân sinh – vị nghị viên này còn tuyên bố rằng chiến thắng của ông không phải nhờ lá phiếu của cộng đồng Việt tị nạn. Lời nói ấy chẳng khác nào phủ nhận sự đóng góp của chính những người từng đứng ra giúp ông trong cuộc vận động bầu cử.

Chưa dừng lại ở đó, thay vì gắn bó với cộng đồng đã nâng đỡ mình, ông lại xuất hiện trong những mối quan hệ giao tế khác: giao du với những nhóm làm ăn liên quan đến chính quyền cộng sản trong nước, quảng bá những hoạt động thương mại mà nhiều người trong cộng đồng tị nạn cảm thấy không phù hợp với lập trường mà ông từng nêu ra khi tranh cử.

Thái độ đó đã gây nên sự bất mãn rộng rãi trong cộng đồng. Mâu thuẫn còn lên cao khi chính vị nghị viên này đưa một số cử tri – những người từng vận động cho ông – ra tòa án. Cuối cùng, vụ kiện ấy không thành công vì thiếu chứng cứ, và tòa án phán quyết bất lợi cho ông.

Từ câu chuyện này, một câu hỏi tự nhiên được đặt ra:
Một người tranh cử bằng lời hứa, bằng biểu tượng và bằng niềm tin của cộng đồng, nhưng sau khi đắc cử lại quay lưng với chính những điều đó – thì người đời gọi đó là loại nghị viên gì?

Trong ngôn ngữ chính trị, người ta thường gọi đó là một nghị viên thất tín – người đã không giữ lời hứa với cử tri. Cũng có người gọi đó là nghị viên cơ hội, bởi vì họ sử dụng lập trường hay biểu tượng của cộng đồng như một phương tiện để đạt được chiếc ghế quyền lực.

Trong nền dân chủ, cử tri có quyền lựa chọn – nhưng cử tri cũng có quyền đánh giá và ghi nhớ. Bởi vì cuối cùng, quyền lực của một nghị viên không nằm ở chiếc ghế trong hội đồng thành phố, mà nằm ở niềm tin của những người đã bầu ra họ.

Khi niềm tin ấy bị đánh mất, thì chức vụ dù còn đó, nhưng uy tín chính trị đã không còn nguyên vẹn nữa.

                      Duy Văn

(Editor – in – Chief of California Magazine)