Quyền Lực, Lời Hứa và Phán Quyết Của Lá Phiếu

[ĐỜI MỚI MEDIA]

Quyền Lực, Lời Hứa và Phán Quyết Của Lá Phiếu

                                 Duy Văn

 

Cộng đồng người Việt tị nạn cộng sản đã nhiều lần đứng lên vận động cho con em mình bước vào chính trường Hoa Kỳ, đặt trọn niềm tin vào lá cờ vàng và lý tưởng tự do – dân chủ. Lá phiếu của đồng hương không chỉ là sự ủng hộ chính trị, mà là một lời gửi gắm về lịch sử, về ký ức mất nước và khát vọng không bao giờ lùi bước trước độc tài.

Thế nhưng, khi đã đắc cử, không ít dân cử lại rẽ sang con đường khác. Khi đó, câu hỏi không thể né tránh: đó là sự thích nghi với hệ thống, hay là sự lãng quên lời hứa?

Về pháp lý, phải nói thẳng: dân cử không thuộc về bất kỳ hội đoàn hay cộng đồng nào. Họ thuộc về toàn thể cử tri trong đơn vị bầu cử. Không ai có quyền “truất chức” họ ngoài luật pháp và lá phiếu. Nhưng cũng chính vì vậy, cộng đồng không hề bất lực. Quyền phê phán, quyền tẩy chay chính trị, quyền không bầu lại, quyền giám sát từng lá phiếu lập pháp – đó là những vũ khí hợp pháp và chính đáng của người dân trong một nền dân chủ.

Điều không thể chấp nhận là biến dân chủ thành trò hô khẩu hiệu, rồi im lặng khi lời hứa bị bỏ quên. Cộng đồng không cần những biểu tượng được giơ cao trong mùa tranh cử, mà cần những hành động được thực hiện trong suốt nhiệm kỳ.

Lá cờ có thể mở đầu cho niềm tin. Nhưng chỉ có lá phiếu và sự giám sát không khoan nhượng của cử tri mới quyết định ai xứng đáng tiếp tục đứng trong hàng ngũ lãnh đạo..

 Để tìm hiểu và giải tỏa những nguyện vọng của hầu hết  đồng hương tị nạn  là tại sao một ứng cử viên là con em của mình khi ứng cử  lấy cờ vàng  và lý tưởng quốc gia làm tiêu biểu chính để ứng cử vào những vị trí  dân cử trong thành phố, quận hạt hay tiểu bang và liên bang. Và khi đắc cử  không thể thực hiện lời hứa và đi rẽ sang con đường khác . Làm cho cộng đồng bực bội rất khó chịu....

Cộng đồng nên cần nắm vững một vài căn bản pháp lý cần thiết để  vô hiệu hóa tình huống  để bớt đi những bực tức trăn trở. Vì vậy cần biết  sơ lược về nguyên tắc pháp lý chung  tại Mỹ sau:

1. Về nguyên tắc pháp lý chung tại Hoa Kỳ

Tại Mỹ, mọi cá nhân và tổ chức cộng đồng đều có quyền:

• Tự do ngôn luận (First Amendment): bày tỏ sự ủng hộ, phê phán, kêu gọi cử tri không ủng hộ một dân cử.
• Tự do hội họp và lập hội: tổ chức sinh hoạt, vận động, biểu tình ôn hòa, chiến dịch truyền thông.
• Quyền chính trị của cử tri: không bỏ phiếu cho, hoặc vận động người khác không bỏ phiếu cho vị dân cử đó trong kỳ bầu cử kế tiếp.

Vì vậy, về mặt pháp lý thuần túy, một “tẩy chay chính trị” theo nghĩa:

• không mời tham dự sinh hoạt cộng đồng,
• không ủng hộ về mặt truyền thông,
• vận động cử tri không bầu lại,

là hoàn toàn hợp pháp, miễn là các hoạt động đó ôn hòa, không đe dọa, không bôi nhọ sai sự thật, không quấy rối hay cản trở quyền công dân của người khác.

 

2. Vị thế của dân cử sau khi đắc cử

Một điểm rất quan trọng về pháp lý:

Khi đã đắc cử, vị dân cử không còn là “đại diện riêng” của Ban đại diện cộng đồng hay một nhóm cử tri nào, mà là đại diện cho toàn bộ đơn vị bầu cử (district, thành phố, tiểu bang, v.v.).

Do đó:

• Cộng đồng không có quyền pháp lý để “bãi nhiệm” hay buộc họ phải theo một đường lối chính trị cụ thể.
• Trừ khi có vi phạm luật (tham nhũng, lạm quyền, tội hình sự…), việc truất chức chỉ có thể diễn ra qua:
• bãi nhiệm (recall) nếu luật địa phương cho phép, hoặc
• bầu cử kế tiếp.

 

3. “Tẩy chay” hợp pháp và “tẩy chay” trái pháp luật khác nhau ở đâu?

Hợp pháp:

• Ra thông cáo, xã luận, bài viết phê phán lập trường.
• Kêu gọi cử tri không ủng hộ trong kỳ bầu cử sau.
• Không mời tham gia sinh hoạt cộng đồng.
• Tổ chức hội thảo, diễn đàn, biểu tình ôn hòa.

Có thể vi phạm pháp luật nếu:

• Vu khống, loan tin sai sự thật gây tổn hại danh dự (defamation).
• Đe dọa, quấy rối, kích động bạo lực.
• Cản trở họ thực hiện nhiệm vụ công quyền (ví dụ: gây rối trong trụ sở, phá hoại sự kiện chính thức).

 

4. Góc nhìn thực tế – chính trị

Về mặt chính trị – xã hội, “tẩy chay” là một công cụ áp lực, nhưng không phải lúc nào cũng là công cụ hiệu quả nhất. Nhiều cộng đồng chọn cách:

• Đối thoại công khai (town hall, thư ngỏ, diễn đàn),
• Đặt yêu cầu cụ thể, đo lường được,
• Giám sát lá phiếu và hồ sơ lập pháp của dân cử,

để buộc họ phải trả lời trước cử tri, thay vì đẩy mâu thuẫn sang thế đối đầu hoàn toàn.

 

5. Kết luận ngắn gọn

Về pháp lý:
Cộng đồng có quyền tẩy chay về mặt chính trị và xã hội, nhưng không có quyền pháp lý để bãi nhiệm hay trừng phạt dân cử ngoài các cơ chế luật định như bầu cử hoặc recall.

Về tinh thần dân chủ:
Tẩy chay là quyền, nhưng đối thoại, giám sát và lá phiếu mới là công cụ mạnh và bền vững nhất để giữ một dân cử đi gần với cam kết ban đầu.

Và cũng để tóm lại về  mặt dân chủ  Cộng đồng có Tinh thần dân chủ  nên tham gia liên tục. Đối thoại công khai, theo dõi hồ sơ lập pháp, và đặt những câu hỏi thẳng thắn nhưng xây dựng chính là cách để giữ mối liên hệ giữa người đại diện và người được đại diện.

Lá cờ là biểu tượng của ký ức và niềm tin. Còn lá phiếu và sự dấn thân của cộng đồng mỗi ngày mới là nền tảng bền vững để gìn giữ các giá trị tự do và dân chủ.

Duy Văn

(California Magazine)