VÌ SAO NHIỀU DÂN CỬ GỐC VIỆT CHỈ LÀM ĐƯỢC MỘT NHIỆM KỲ?

[ĐỜI MỚI MEDIA]

XÃ LUẬN

                            AO THẢ VỊT

BÀI SỐ 18

VÌ SAO NHIỀU DÂN CỬ GỐC VIỆT CHỈ LÀM ĐƯỢC MỘT NHIỆM KỲ?

Trong nhiều năm qua, cộng đồng người Việt tại các thành phố như San Jose, Westminster hay Houston đã chứng kiến không ít gương mặt gốc Việt đắc cử từ cấp thành phố, quận hạt, tiểu bang cho đến liên bang. Thế nhưng, một thực tế đáng suy nghĩ là: không ít người chỉ trụ được một nhiệm kỳ, rồi lặng lẽ rời chính trường.

Vì sao?

Có phải vì không đủ trình độ?
Thực tế cho thấy nhiều ứng cử viên gốc Việt có học vấn cao, nghề nghiệp vững vàng, hiểu biết luật pháp và hệ thống chính trị Hoa Kỳ. Do đó, nói họ “không đủ khả năng” là một nhận định quá đơn giản.

Có phải vì không làm việc được với các sắc dân khác?
Chính trường Mỹ đòi hỏi kỹ năng liên minh và thỏa hiệp. Nếu một dân cử chỉ nói cho cộng đồng mình nghe, mà không xây dựng được mạng lưới rộng hơn, thì rất khó tồn tại lâu dài. Tuy nhiên, đây là bài toán chung cho mọi sắc dân, không riêng gì người Việt.

Vậy nguyên nhân nằm ở đâu?

1. Tâm lý kỳ vọng và áp lực cộng đồng

Cộng đồng người Việt tị nạn thường đặt kỳ vọng rất cao vào ứng cử viên “con em mình”. Khi tranh cử, ứng cử viên hứa bảo vệ lập trường quốc gia, ủng hộ giá trị truyền thống, lên tiếng cho quyền lợi người Việt. Nhưng khi bước vào hệ thống dân chủ Mỹ, họ phải đại diện cho toàn bộ cử tri trong đơn vị bầu cử – không chỉ riêng cộng đồng gốc Việt.

Sự khác biệt giữa lời hứa tranh cử và thực tế điều hành dễ tạo ra cảm giác “phản bội” trong một bộ phận cử tri.

2. Văn hóa chính trị cảm tính

Không thể phủ nhận rằng trong sinh hoạt cộng đồng người Việt hải ngoại, yếu tố cảm tính và phe nhóm vẫn còn mạnh. Khi một dân cử đưa ra quyết định không vừa lòng một nhóm nhỏ nhưng ồn ào, họ có thể bị công kích dữ dội trên truyền thông cộng đồng hoặc mạng xã hội. Những cuộc “đánh phá” đó đôi khi đủ làm lung lay uy tín chính trị.

Trong khi đó, các sắc dân khác thường có văn hóa bảo vệ dân cử của mình mạnh mẽ hơn, ít khi công khai “đánh” người nhà trước khi cân nhắc lợi ích dài hạn.

3. Thiếu chiến lược chính trị dài hạn

Một số ứng cử viên gốc Việt bước vào chính trường bằng nhiệt huyết, nhưng thiếu đội ngũ chuyên nghiệp, thiếu quỹ vận động bền vững, và thiếu chiến lược xây dựng hình ảnh lâu dài. Nhiệm kỳ đầu là giai đoạn học hỏi. Nếu không kịp xây dựng nền tảng vững chắc, nhiệm kỳ hai sẽ rất khó.

4. Vấn đề đạo đức và giữ lời hứa

Cũng không thể phủ nhận rằng có những trường hợp dân cử sau khi đắc cử đã không giữ đúng cam kết với cử tri. Chính trị Mỹ có luật lệ rõ ràng về minh bạch tài chính, xung đột lợi ích và trách nhiệm giải trình. Nếu vi phạm – dù nhỏ – cũng dễ bị khai thác trong kỳ bầu cử kế tiếp.

Tuy nhiên, đánh đồng tất cả vào yếu tố “thiếu đạo đức” là không công bằng. Phần lớn thất bại nhiệm kỳ hai đến từ tổng hòa nhiều yếu tố: chiến lược, truyền thông, liên minh chính trị và niềm tin cử tri.

---

Nhìn thẳng vào chính mình

Câu hỏi quan trọng không chỉ là:
“Vì sao họ không tái đắc cử?”

Mà còn là:
“Cộng đồng đã chuẩn bị gì để bảo vệ và nâng đỡ người mình bầu ra?”

Dân chủ Hoa Kỳ không vận hành bằng cảm xúc mà bằng tổ chức, luật pháp và sự liên kết bền vững. Nếu cộng đồng chỉ giỏi ủng hộ khi tranh cử, nhưng chia rẽ khi điều hành, thì con đường chính trị của người Việt sẽ luôn ngắn ngủi.

Muốn có hai nhiệm kỳ – thậm chí nhiều hơn – người dân cử phải trưởng thành.
Nhưng cộng đồng cũng phải trưởng thành theo.

Đó không chỉ là câu chuyện của một cá nhân.
Đó là bài toán của cả một thế hệ người Mỹ gốc Việt đang bước vào dòng chính trị Hoa Kỳ.

Duy Văn –  Duy Tuấn

(California Magazine)