Re: Milli Iqtisadiyyat Strateji Yol Xəritəsi
Kathryn Garivay
Əsası Azərbaycan xalqının mummilli lideri Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş, uzunmddətli dvr n dşnlmş iqtisadi siyasət lkədə makroiqtisadi sabitlik və dinamik iqtisadi inkişaf n əsaslı zəmin yaratmışdır. Nəticədə geniş sahibkarlar təbəqəsi formalaşmış, lkənin sosial-iqtisadi inkişafında zəl sektorun rolu daha da artmış və mumdnya iqtisadi sisteminə inteqrasiya sahəsində mhm nailiyyətlər əldə olunmuşdur.
Davamlı iqtisadi islahatlar ərivəsində bu siyasət qlobal iqtisadi ağırışlara uyğun masir konseptual yanaşmalarla daha da təkmilləşdirilmiş, strateji məqsədlərə uyğun sərbəst bazar mnasibətlərinin və zninkişaf qabiliyyətinə malik sosialynml, diversifikasiya olunmuş milli iqtisadiyyatın formalaşdırılması təmin edilmişdir. Həyata keirilən məqsədynl tədbirlər nəticəsində makroiqtisadi sabitlik qorunub saxlanılmış, qeyri-neft sahələrinin və btvlkdə regionların tarazlı inkişafı srətlənmiş, strateji valyuta ehtiyatlarından səmərəli istifadə təmin olunmuş, sahibkarlığa dvlət dəstəyi gcləndirilmiş, əlverişli biznes və investisiya mhiti formalaşmış, əhalinin sosial rifahı davamlı olaraq yaxşılaşmışdır.
Bununla belə, son dvrlərdə istər regionda, istərsə də qlobal iqtisadiyyatda gedən proseslər, neft gəlirlərinin kəskin azalması, mrəkkəb xarici iqtisadi mhit lkənin makroiqtisadi və maliyyə sabitliyinə z təsirini gstərməkdədir. Dnyada cərəyan edən proseslərin yaratdığı yeni ağırışlara uyğunlaşmaq və mvcud qlobal iqtisadi bhranın lkəmizə təsirini minimuma endirmək məqsədilə iqtisadi islahatların əsas strateji hədəflərinə uyğun olaraq sistem xarakterli bir sıra tədbirlərin həyata keirilməsi, sosial-iqtisadi inkişafın cari, orta və uzunmddətli dvrləri arasında zvi bağlılıq və qarşılıqlı uzlaşma yaratmaqla, iqtisadi inkişafın keyfiyyətcə yeni modelinin formalaşdırılması qarşıda duran əsas prioritet vəzifələrdəndir.
Həmin Sərəncama əsasən, İşi qrupu yerli və xarici ekspertlərin, təcrbəli mtəxəssislərin, məsləhəti şirkətlərin və elmi təşkilatların iştirakı ilə, lkədə fəaliyyət gstərən beynəlxalq təşkilatlarla səmərəli əməkdaşlıq şəraitində milli iqtisadiyyat və iqtisadiyyatın on bir əsas sektoru zrə strateji yol xəritələrinin layihələrini hazırlamışdır. Strateji yol xəritələri 2016-2020-ci illər n iqtisadi inkişaf strategiyasını və tədbirlər planını, 2025-ci ilədək olan dvr n uzunmddətli baxışı və 2025-ci ildən sonrakı dvrə hədəf baxışı zndə ehtiva edir. Layihələr aıq mzakirəyə verilmiş və yekun sənəd tərtib edilərkən maraqlı tərəflərin, o cmlədən vətəndaş cəmiyyəti təsisatlarının və vətəndaşların oxsaylı rəy və təklifləri nəzərə alınmışdır.
2.2. bu Fərmanla təsdiq edilən strateji yol xəritələrində nəzərdə tutulmuş fəaliyyətlərlə bağlı monitorinq, qiymətləndirmə və kommunikasiya tədbirlərini İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzi həyata keirir.
3.1. bu Fərman qvvəyə mindikdən sonra hazırlanacaq dvlət proqramlarının, inkişaf konsepsiyalarının, strategiyaların, tədbirlər planlarının layihələrinin bu Fərmanla təsdiq edilən strateji yol xəritələrinə uyğunluğunu təmin edəcək tədbirlər grsn;
4.1. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin aktlarının bu Fərmana uyğunlaşdırılması ilə bağlı təkliflərini ay mddətində hazırlayıb Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təqdim etsin;
4.2. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin normativ hquqi aktlarının bu Fərmana uyğunlaşdırılmasını ay mddətində təmin edib Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat versin;
4.3. mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının normativ hquqi aktlarının bu Fərmana uyğunlaşdırılmasını nəzarətdə saxlasın və bunun icrası barədə beş ay mddətində Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat versin;
5.1. iqtisadi sahədə fəaliyyət istiqamətlərinə dair strateji planların, dvlət proqramlarının, inkişaf konsepsiyalarının, strategiyaların, tədbirlər planlarının layihələrinin hazırlanması zamanı bu Fərmanla təsdiq edilən strateji yol xəritələrinin mddəalarını rəhbər tutsunlar;
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini rəhbər tutaraq, 2024-c il martın 1-də Bakı şəhərində imzalanmış və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2024-c il 6 may tarixli 56 nmrəli Fərmanı ilə təsdiq...
2010-2024 Azərbaycan Respublikası Prezidentinin rəsmi internet saytı. Məllif hquqları qorunur.
Saytın idarəetməsi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Mətbuat Katibinin xidməti və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Qeyri-hkumət təşkilatları ilə iş və kommunikasiya şbəsi tərəfindən həyata keirilir.
Son on ildə Azərbaycanda sosial-iqtisadi inkişaf sahəsində əldə olunan uğurlar, yaradılmış iqtisadi, sosial, elmi-texniki, maliyyə potensialı, insan kapitalı, infrastruktur, əhalinin sosial rifahının yaxşılaşma səviyyəsi, habelə normativ-hquqi qanunvericilik və institusional baza lkəmizə davamlı inkişafa keidi mhm bir məsələ kimi qarşıya qoymuşdur.
Strateji yol xəritəsində davamlı inkişafın məqsədlərinə və prinsiplərinə uyğun olaraq lkəmizdə formalaşdırılan inklyuziv və transparent milli iqtisadi inkişaf modeli iqtisadi artımla sosial inkişafın və sosial bərabərliyin uyğunluğuna, həmrəyliyinə əsaslanan gcl, şəffaf və aıq iqtisadiyyatın yaradılması nəzərdə tutulur. Geniş mənada inklyuziv iqtisadi artım təhsil və tibbi xidmətin aztəminatlı əhali qrupları n əlatan olmasını, ətraf mhitin qorunmasını, məhsul və xidmət vahidinə əkilən xərclərin aşağı salınmasını, inklyuzivlik iqtisadi artımın humanitar və mənəvi aspektlərinin gcləndirilməsini tələb edir.
Strateji yol xəritəsində sosial-iqtisadi proseslərin 360 dərəcəli diaqnostikası əsasında qiymətləndirilməsi z əksini tapmışdır ki, bu da inkişafın hər hansı bir sahənin, istiqamətin, sferanın səmərəliliyi baxımından deyil, btnlkdə lkədə cari və perspektiv dvrdə həyata keiriləcək təkrar istehsalın səmərəliliyinin təmin edilməsi baxımından dəyərləndirilməsini zəruri edir.
Məlumdur ki, son illərə kimi lkəmizdə sosial-iqtisadi proseslərin tənzimlənməsi zamanı əsasən fiskal, başqa szlə, bdcə-vergi tənzimlənməsi sistemi həlledici rol oynamışdır. Lakin son iki ildə lkəmizin iqtisadiyyatına xarici amillərin neqativ təzyiqi, qlobal ağırışlar, məhsul və xidmətlərə daxili qiymətlərlə dnya bazar qiymətləri arasında yaranan kəskin fərqlər, zən məzənnə rejimi əsasında monetar tənzimləmənin geniş tətbiqini obyektiv zərurətə evirdi. Bununla bağlı strateji yol xəritəsində birmənalı qeyd olunur ki, lkəmizdə uzunmddətli makroiqtisadi sabitliyi və davamlı inkişafı təmin etmək n hər bir halda lkəmizin maliyyə imkanlarına və qarşıda duran prioritet məqsəd və vəzifələrə uyğun olaraq fiskal və monetar tənzimləmənin optimal nisbətdə tətbiqi zəruridir.
Masir dvrdə sosial-iqtisadi proseslərin tənzimlənməsinin bu prinsipial yanaşmasına uyğun olaraq strateji yol xəritəsində masir dvrdə davamlı inkişaf baxımından qlobal və regional mhitin dəyərləndirilməsi əsasında yaxın gələcəkdə lkəmizin iqtisadi inkişafının xarakterinə: qlobal iqtisadi gc mərkəzlərinin Asiyada yeni yaranmaqda olan bazarlara doğru yerdəyişməsi; texnoloji innovasiyaların əhəmiyyətli təsirləri; dəyişən geosiyasi konfiqurasiya və neft-qaz amillərinin təsirlərinin rolu xsusi qeyd olunur.
Qeyd etmək lazımdır ki, son illərdə Azərbaycanın enerji, ərzaq, maliyyə, nəqliyyat və sair istiqamətlərdə təhlkəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində ox byk işlər grlmş, gcl iqtisadi, sosial, bazar infrastrukturu yaradılmışdır ki, bu da yaxın gələcəkdə lkəmizdə milli iqtisadiyyatın davamlı və dinamik inkişafına qarşı mmkn ola biləcək kataklizmləri və btvlkdə geoiqtisadi və qeyri-sabitliyin neqativ təsirinə davamlılığını kəskin artıracaqdır.
Btvlkdə, 1993-2016-cı illər ərzində btn maliyyə mənbələri hesabına lkəmizdə əsas kapitala ynəldilmiş investisiyaların həcmi 195,8 milyard manat olmuşdur. Bu gn lkəmizin enerji təhlkəsizliyi təmin edilmişdir. Qeyd etmək kifayətdir ki, son 14 il ərzində lkəmizdə yaradılmış generasiya gc təxminən btn əvvəlki illərdə yaradılmış gcə bərabər olmuşdur.
Nazirlər Kabinetinin 2016-cı ilin sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunmuş iclasında qeyd olunmuşdur ki, tən il lkəmizdə 100 mindən ox yeni iş yeri yaradılmış, kənd təsərrfatı istehsalı 2,1 faiz, qeyri-neft sektorunun məhsulu 5 faiz artmış, yoxsulluq 5 faiz səviyyəsində olmuş, btnlkdə lkə iqtisadiyyatına 11 milyard 700 milyon manat investisiya qoyulmuşdur ki, onun 3,7 milyard manatı daxili investisiyalar olmuşdur.
Strateji yol xəritəsində milli iqtisadiyyatın GZİT təhlili əsasında iqtisadi inkişafın drd mərhələsi qeyd olunmuşdur. Sonuncu drdnc inkişaf mərhələsi iqtisadi artımın qeyri-neft sektoruna trlməsi, artım srətinin səngiməsi dvr kimi xarakterizə olunur.
Strateji yol xəritəsində gstərilir ki, Azərbaycan 2015-ci ildən etibarən iqtisadi inkişafın postneft erası dvrnə daxil olmuşdur. Bu zaman qarşıda duran vəzifələri həll etmək n Azərbaycan iqtisadiyyatı aşağıdakı byk potensial imkanına malikdir.
Birincisi, lkəmiz İran, Trkiyə və Rusiyanın bazarları arasında yerləşir. Təhlillər gstərir ki, qısa bir zaman kəsiyində lkəmiz həmin bazarlara byk miqyasda və ox istiqamətdə daxil olmaq n byk potensiala malikdir.
59fb9ae87f