RİSK YÖNETİMİ

[Adil Hakan Ayber]

RİSK YÖNETİMİ

 

 

Bir projenin içinde bulunduğu durumun gözden geçirilerek, projenin geleceği için risk teşkil eden oluşumların tespit edilmesi ve bunların önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınmasını içeren işlemler sürecine Proje Risk Yönetimi denir.

Risk Türü ;
Risk yönetiminin hedefleri, bazı istenmeyen durumların gerçekleşme ihtimallerini minimize edilemsi için alınan önlemlerinin belirlenmesidir.

Projelerle ilgili olarak belirlenen riskler şunlar olabilir;

•  Asla sonuca ulaşılamama riski
•  Gecikme riski
•  Bütçeyi aşma riski
•  Ürünün / Hizmetin son halinde eksiklikler olma riski(İhtiyacın tam tanımlanmamış olması) Proje ürününde hatalar olma riski
•  Proje ürününün işletiminde zorluk yaşama riski
•  Proje ürününün beklenenen performansı vermeme riski
•  Proje ürününün ileride güncellenmesi veya modernize edilmesi imklansız olma riski

Riskleri Sınıflandırmak
Projelerde karşılaşılan riskleri sınıflandırmak, proje yöneticisi açısından riskin etkilerini azaltabilmek için önemli bir çalışmadır. Sınıflandırılan risklerin etkilerini azaltmada Üst Yönetime, Proje Yöneticisine ve Proje Takımına yetkileri doğrultusunda sorumluluklar yüklenir.

Riskler örnek olarak aşağıdaki şekilde sınıflandırılabilir;

Stratejik Kararlara ait Riskler
Projenin Teknik Özelliklerinden Doğan Riskler
Projenin Kapsamı
Proje Organizasyonundan Doğan Riskler
Müşteri İsteklerinin Değişmesiyle Ortaya Çıkabilecek Riskler
Plan ve Kontrol Eksikliklerinden Doğan Riskler
Riskin Değerlendirilmesi
Tanımlanan risklerin, ortaya çıkma olasılıkları ile projeyi etkileme miktarları gözönüne alınarak, riskleri önem seviyesine göre sıralama çalışmasıdır.
Düzenli aralıklarla yapılan bu çalışmalarda, içinde bulunulan mevcut durum değerlendirilir ve risk oluşturabilecek faktörlerin zamana bağlı gelişimi incelenir.
Risklere karşı geliştirilmesi gereken tedbirlerin aciliyetine göre de riskler sınıflandırılarak, risklerin önem seviyesi belirlenmelidir.

•  Acil
•  Çok Riskli
•  Normal
•  Az Riskli
•  Risk Yok

PMI'a göre Risk Yanıtlama Planları aşağıdaki 4 başlıkta oluşturulabilir.

Kaçınma : Proje planında değişiklikler yaparak, ortaya çıkabilecek riskten uzak durma. Kısaca işi gerçekleştirmenin başka yollarını arama.
Transfer Etme : Riski bir başka kuruma veya bireye devretme. Bu uygulamada aslında risk yokedilmiş olmayacaktır, sadece riskin sorumluluğunun başkası tarafından yüklenilmesi sağlanacaktır. Bu şekilde risk yanıtlama planı hazırlanırken sigorta firmaları da projenin bir yüklenicisi konumundadır.
Azaltma : Karşılaşılabilecek riskler tanımlandıktan sonra bu risklerin etkisini veya gerçekleşme olasılıklarını azaltmak için ek önlemler alarak, riske yanıt verme planı oluşturma çalışmasıdır. Proje süresinin gecikme riskine karşılık ek insan kaynağı alarak (bütçeyi artırarak) riskin gerçekleşme ihtimalini azaltabiliriz.
Kabullenme : Kabullenme de bir risk yanıtlama planıdır. Tanımlanan risklerin tümüne önlem almaya çalışmak proje bütçesini bir hayli yükseltebilir. Bu yüzden gözardı edilebilecek riskler proje taraflarınca kabul edilir. Bu durumda proje tarafları bu tür riskleri proje boyunca izlerler ve projeyi etkileme olasılığı yükseldiğinde diğer yanıtlama planlarını devreye sokarlar.

Project Management Body of Knowledge (PMBOK) Risklerin tehditkarlığına göre sıralandırılmasının öneminden açıkça bahseder ve iki farklı analizi proje yöneticilerinin kullanmasını önerir.

1- Nitel Risk Analizi (Qualitative Risk Analysis): Tanımlanmış risklerin gerçekleşme olasılığının ve etki gücünün değerlendirildiği süreçtir. Özellikle uzmanların görüşlerine başvurularak, risklerin etki ve olasılıklarının sıralanmasını hedefler.
Nitel risk analizini yapabilmek için risk yönetim planına, tanımlı risklere, kurumunuzda kullanılan olasılık ve etki ölçeklemesine ve projenin en başında tanımlanan varsayımalara ihtiyacınız vardır. Risk olasılık ve etki araştırması, olasılık / etki gücü matrisi oluşturma, varsayımların detaylı analizi, veri doğruluk sıralaması gibi araç ve teknikler kullanarak, projenin genel risk tehdit sıralaması, risklerin eğilimleri ve önleme fikirlerini ortaya çıkarabilirsiniz.

2- Nicel Risk Analizi (Quantitative Risk Analysis): Geçmişten dersler alınarak, daha sayısal değerlerle risklerin tehditkarlığının belirlenmesi çalışmasıdır. Bu aşamada aynen nitel risk analizinde yer alan girdilere ihtiyaç duyulur.
 Kullanılacak araç ve teknikler ise şunlardır:

 Duyarlılık Analizleri, Karar Ağacı Analizleri, Simülasyon (Bu teknikler istatistik, yöneylem
araştırması gibi matematiksel disiplinlerin türevleridir). Bu teknikler uygulandıktan sonra proje yöneticisirisklerin tehdit gücüne göre sıralamasına, hedef süreye ve maliyete projeyi bitirme olasılığına, risklerineğilimlerine ve önleme fikirlerine ulaşacaktır.