Re: Vấn đề bản quyền

[UBPSHNVN]

Kính gửi bạn,

Trước hết, chúng tôi xin chân thành cảm ơn những chia sẻ rất chi tiết và tâm huyết của anh trong thư. Những suy nghĩ của anh về phương pháp giảng dạy chữ Hán Nôm, đặc biệt là phần luyện viết, đều rất thiết thực và đáng để chúng ta cùng thảo luận sâu hơn.

Về vấn đề vở luyện viết và bút, chúng tôi hoàn toàn đồng tình với những băn khoăn của anh. Theo kinh nghiệm nghiên cứu và tìm hiểu của chúng tôi, việc lựa chọn công cụ phù hợp có thể hỗ trợ rất lớn cho người mới học. Chúng tôi có một gợi ý như sau: anh có thể tham khảo loại vở "Ô ly có kẻ ngang" kết hợp chữ Quốc ngữ, tương tự như "vở ô điền có dòng phiên âm" ở Trung Quốc (chúng tôi có đính kèm ảnh mẫu trong email). Loại vở này có ưu điểm là ô trên có thể ghi chữ Quốc ngữ, ô dưới là ô vuông để viết chữ Hán Nôm. Cách này giúp kết hợp việc luyện viết chữ với việc ghi nhớ cách đọc một cách trực quan và hiệu quả. Về kích thước ô viết, có thể tham khảo trực tiếp theo mẫu vở đính kèm mà anh đã gửi, đây là kích thước đã được kiểm nghiệm trong thực tế giảng dạy. Liên quan đến tỷ lệ chữ trong ô viết, Hội đề xuất chữ nên chiếm khoảng 80%–90% chiều cao của ô, phần trên dưới và hai bên để chừa khoảng trắng tương đối đều nhau. Đây là tỷ lệ mang tính tham khảo nhằm giúp người học hình thành cảm giác cân đối. Khi viết thực tế, hoàn toàn có thể điều chỉnh linh hoạt tùy theo từng chữ cụ thể, đặc biệt với những chữ có mật độ nét lớn. Trong những trường hợp này, nguyên tắc “không tràn ô, không dính nét” quan trọng hơn việc tuân thủ tuyệt đối một tỷ lệ cố định.

Về bút, chúng tôi đề xuất: người mới bắt đầu nên dùng bút chì 2B để dễ tẩy xóa và điều chỉnh nét; người đã có chút căn bản có thể chuyển sang dùng bút mực hoặc bút bi nước (gel pen) để nét chữ rõ ràng hơn. Bút bi (ballpen) thường trơn và khó kiểm soát lực tay nên không phải là lựa chọn ưu tiên để luyện chữ đẹp, nhưng tất nhiên không phải là yêu cầu bắt buộc. Liên quan đến việc sử dụng bút lông, chúng tôi cho rằng đây là công cụ dành riêng cho thư pháp - một bộ môn nghệ thuật, chứ không phải cho việc luyện viết chữ hàng ngày. Việc luyện chữ thông thường nên tập trung vào tính chính xác, rõ ràng và tốc độ thực tế trong sinh hoạt.

Về phương pháp dạy mặt chữ, chúng tôi rất tán thành cách tiếp cận linh hoạt của anh: kết hợp giữa tự nguyên và mẹo ghi nhớ tùy vào từng chữ cụ thể. Ở đây, chúng ta cần phân biệt rõ hai mục tiêu: nghiên cứu văn tự học và dạy học cho mục đích sử dụng hàng ngày. Đối với đại đa số người học, đặc biệt là trẻ em, mục tiêu cuối cùng là nhận mặt chữ, viết được và dùng được. Do đó, nếu một mẹo ghi nhớ nào đó (dù không phải là tự nguyên chính thống) giúp họ đạt được mục tiêu đó một cách dễ dàng, thì đó là một phương pháp tốt. Với người lớn, chúng ta có thể giải thích rõ đâu là tự nguyên, đâu là thủ thuật ghi nhớ. Nhưng với trẻ nhỏ, việc giải thích phức tạp đôi khi không cần thiết, hãy cho các em công cụ ghi nhớ hiệu quả nhất. Đây cũng là cách mà giáo dục phổ thông ở Nhật Bản và Trung Quốc thường áp dụng: tự nguyên chỉ được đưa vào giảng dạy khi nó thực sự trực quan và hỗ trợ trí nhớ, còn không thì ưu tiên các phương pháp khác.

Về "lục thư", quan điểm của chúng tôi cũng tương tự. Trong giảng dạy ứng dụng hàng ngày, việc giới thiệu chi tiết về lục thư là không cần thiết và có thể gây quá tải. Tuy nhiên, khái niệm "hình thanh" - tức là chữ ghép bởi phần chỉ nghĩa và phần chỉ âm - lại rất hữu ích để giúp người học suy đoán và hệ thống hóa vốn từ. Do đó, anh nên tập trung vào việc giải thích và vận dụng nguyên tắc này. Còn các nguyên tắc khác trong lục thư, nếu có đề cập, chỉ nên dừng ở mức độ giới thiệu sơ lược như một thông tin mở rộng vào cuối bài học, để người học biết rằng chữ Hán Nôm có những cách cấu tạo khác nhau, thế là đủ.

Tóm lại, tinh thần xuyên suốt mà chúng tôi muốn nhấn mạnh là: Công việc giảng dạy chữ Hán Nôm cho mục đích sử dụng thực tế và công việc nghiên cứu văn tự học là hai lĩnh vực có mục tiêu và phương pháp khác biệt. Nhiệm vụ của chúng ta (trong bối cảnh phổ cập kiến thức) là tìm ra những cách thức đơn giản, hiệu quả nhất, phù hợp với từng đối tượng người học, để giúp họ nhanh chóng làm quen, ghi nhớ và sử dụng được các chữ Hán Nôm thông dụng. Sự uyên thâm về tự nguyên hay lý thuyết văn tự nên được dành cho những khóa học chuyên sâu hoặc những ai có hứng thú nghiên cứu riêng.

Những ý kiến trên đây hy vọng có thể phần nào giúp anh định hình rõ hơn kế hoạch giảng dạy của mình. Chúng tôi luôn sẵn sàng trao đổi thêm nếu anh cần. Chúc anh sức khỏe và thành công với dự án ý nghĩa này. Một lần nữa, chúc anh một năm mới tràn đầy năng lượng và đạt được nhiều thành tựu.

Trân trọng,

會研究吧應用漢喃 Hội Nghiên cứu và Ứng dụng Hán Nôm

Society for Research and Application of Hán-Nôm

(Tên cũ: Uỷ ban Phục sinh Hán Nôm Việt Nam)

- Công cụ chuyển tự trực tuyến từ Quốc ngữ sang Hán Nôm 工具轉字直線自國語𨖅漢喃 · Online converter from Quốc ngữ to Hán Nôm
https://www.hannom-rcv.org/converter/

- Vi-na-uy-ki (Uy-ki có thể chỉnh sửa bằng chữ Hán Nôm) 韋那威其（威其固体整𢯢憑𡨸漢喃） · VinaWiki (Wiki that can be edited by using Han Nom characters)
https://www.hannom-rcv.org/wi/
- Công cụ Tra cứu chữ Hán Nôm chuẩn 工具查究𡨸漢喃準 · Lookup Tool for Standard Han Nom Characters
https://www.hannom-rcv.org/Lookup-CHNC.html
- Các quan niệm sai lầm phổ biến về chữ Hán Nôm 各觀念差𡍚普遍𧗱𡨸漢喃 · Common misunderstandings about Han Nom characters
https://www.hannom-rcv.org/bchnctd/postscript.html

On Fri, Jan 2, 2026 at 10:07 AM nguyen an <an32...@gmail.com> wrote:

Kính gửi Hội,
Mình hoàn toàn đồng ý và tiếp thu quan điểm của Hội về việc dạy viết, mình sẽ điều chỉnh kế hoạch của mình, không giới thiệu luôn việc viết ngay từ đầu mà sẽ dời 1 vài bài sau, đến khi bắt đầu viết thì sẽ học chuẩn chỉ luôn cả bút thuận lẫn nét cơ bản, đương nhiên học đến chữ nào thì chỉ giới thiệu nét chữ và quy tắc bút thuận có trong chữ đó, không giới thiệu bài bản ngay từ đầu.

Có 2 vấn đề khác liên quan đến việc viết mà mình muốn tham khảo ý kiến từ Hội:
1. Nên chọn loại vở viết, giấy viết, bút viết như thế nào?

Theo như mình tìm hiểu trên các trang dạy tiếng Trung, thì người ta thường tư vấn sử dụng vở viết có ô bánh chưng (còn gọi là ô chữ mễ) cho người mới, tuy nhiên loại vở này không thông dụng lắm, vậy thì mình có nên tư vấn người xem sử dụng vở ô ly thay thế luôn được không?
Vở ô ly trên thị trường có 3 loại chính là 4x4 (0.2cm x 0.2cm) tức kích thước mỗi ô vuông là 0.8cm x 0.8cm, 4x4 (0.25cm x 0.25cm) tức kích thước mỗi ô vuông là 1cm x 1cm. Còn loại 5x5 (0.2cm x 0.2cm), kích thước mỗi ô vuông là 1cm x 1cm, thì chắc bỏ qua loại này vì loại này không có trục ngang dọc chính giữa ô vuông nên khó căn giữa. 

Không biết kích thước như vậy có đủ rộng rãi để viết mọi chữ Hán Nôm không? Chữ Hán Nôm nào có mật độ nét chữ nhỏ như 人,生,𫜵,𠬠, 子 thì không có vấn đề gì nhưng với những chữ Hán Nôm có mật độ nét chữ lớn như 𱑕,𨷯,籌,𥘀,㺧 sẽ gặp vấn đề lớn, mình đã thử viết các chữ này vào ô vuông 1x1 (cm), viết rất chật chội, rất khó viết đẹp. Liệu kích thước mỗi ô vuông nên là bao nhiêu mới đủ?
Việc này dẫn đến 1 câu hỏi khác cũng quan trọng không kém, đó là nên chọn loại bút có kích thước đầu bút là bao nhiêu cho mỗi loại ô vuông tương ứng? Ô vuông càng nhỏ thì tất nhiên đầu bút cũng phải nhỏ theo rồi.

2. Kích thước chữ Hán Nôm nên chiếm bao nhiêu phần trăm kích thước của ô vuông?

Đây cũng là yếu tố quan trọng, nhưng mình gần như không tìm thấy tài liệu nào trên mạng đề cập đến vấn đề này. Theo tiêu chuẩn thì kích thước chữ Hán Nôm nên chiếm bao nhiêu phần trăm kích thước ô vuông là đúng?
Trong quá trình làm truyền thống, chắc chắn mình sẽ phải đưa chữ in mẫu tiêu chuẩn lên vi đê ô, có kèm ô vuông (ô ly hoặc chữ mễ) để người xem có thể nhìn vào đó và viết, mà trên máy tính thì đương nhiên có thể điều chỉnh kích thước chính xác theo mong muốn, vậy thì mình nên để kích thước chữ Hán Nôm chiếm bao nhiêu phần trăm kích thước ô vuông là hợp lý.
Đây là khi in chữ mẫu lên màn hình máy tính, còn khi thực sự đặt bút xuống viết thì sao, quy tắc này liệu có được phép du di với một số chữ nhất định, đặc biệt là các chữ có mật độ nét quá lớn không? Mình thử viết một số chữ kể trên 𱑕,𨷯,籌,𥘀,㺧, chữ viết ra thường gặp 1 trong 2 vấn đề là chữ tràn ra ngoài ô vuông hoặc các nét chữ bị chạm, dính vô nhau.

Rất mong Hội có thể chia sẻ quan điểm cũng như quy chuẩn vở, bút luyện viết tại các nước Á Đông khác đặc biệt Đài Loan, Nhật Bản, hai nước sử dụng chữ Phồn thể để mình tham khảo.
3. Mình cực kỳ quan trọng việc viết chữ đẹp vì mình còn muốn quay cảnh mình đặt bút xuống viết cho người xem xem, tất nhiên là chữ biết bằng bút bi chứ không phải chữ thư pháp (các nét đều nhau không có hiệu ứng nét dày mỏng như bút lông) người học bình thường thì có thể viết chữ không cần đẹp chỉ cần đúng loại nét và bút thuận là được nhưng khi quay lên vi đê ô thì chữ bắt buộc phải đẹp hơn, theo mình muốn quay cho người xem xem thì chữ cần đạt tối thiểu 7/10 điểm. Theo ý kiến của bạn thì với mục đích này ở thì chữ viết cần đạt tối thiểu bao nhiêu điểm là OK?
Từ đây có thêm 1 câu hỏi mới phát sinh đó là việc viết chữ bằng bút bi có khác quá nhiều so với chữ viết bằng bút lông thư pháp không? Hầu hết các vi đê ô hướng dẫn viết chữ Hán mình tìm thấy trên mạng đều hướng dẫn viết theo kiểu thư pháp, ví dụ một nét ngang không phải đi 1 đường thẳng ngang là xong, mà có khởi bút, hành bút, thu bút. Mình nghĩ người Trung Quốc, Nhật Bản phổ thông không thể nào mà học viết phức tạp đến mức đó đâu.

Bên cạnh việc viết ra mình cũng muốn tham khảo thêm vấn đề học mặt chữ nữa. 

4. Theo kế hoạch hiện tại của mình sẽ giới thiệu chữ Hán Nôm kết hợp giữa tự nguyên và mẹo ghi nhớ, có chữ mình giới thiệu tự nguyên, có chữ thì không mà nói thẳng luôn mẹo ghi nhớ. Mình sẽ giới thiệu tự nguyên với những chữ nào có tự nguyên rõ ràng, trực quan dễ hiểu, bổ trợ rất tốt cho việc ghi nhớ mặt chữ (hoặc 1 nhóm nhiều chữ có liên quan hoặc có chung thành phần giống nhau). Còn những chữ có tự nguyên phức tạp, không trực quan, không hỗ trợ tốt cho việc ghi nhớ mặt chữ thì mình sẽ không giới thiệu tự nguyên (nếu có thì tách ra vi đê ô riêng) mà mình giới thiệu luôn mẹo chiết tự, mẹo ghi nhớ. Không biết làm như thế có khiến người xem hiểu lầm đó là tự nguyên luôn không?
5. Về kiểu cấu tạo, thì theo quan điểm của mình, có lẽ không cần thiết phải học đầy đủ lục thư 6 kiểu cấu tạo chữ Hán cũng như các kiểu cấu tạo chữ Nôm đâu mà chỉ cần biết đúng 1 loại là hài thanh là đủ rồi, vì hài thanh là nhóm phổ biến nhất, các loại còn lại: cách định nghĩa mơ hồ, không rõ ràng và số lượng các chữ thuộc các nhóm này cũng không quá nhiều. Ví dụ: tượng hình, chỉ sự, chuyển chú, giả tá các nhóm này rất khó phân biệt rõ ràng, thậm chí chúng còn dễ bị nhầm lẫn với đa nghĩa, đồng âm, tốt nhất nên học trực tiếp luôn tự nguyên, mẹo ghi nhớ sẽ đỡ phức tạp hơn, còn nhóm lược tự như 𧘇, 𠀗𠀖, 𠀫𠀪 thì số lượng không quá nhiều.

Do đó theo mình việc phân loại chữ Hán Nôm chỉ nên được xem là kiến thức nâng cao dành cho những ai đạt trình độ cao rồi và muốn nghiên cứu chuyên sâu, còn với người mới học hoặc người học phổ thông thì kiến thức này chỉ gây thêm hoang mang rối rắm mà không giải quyết được quá nhiều vấn đề.
Hội có ý định dạy chi tiết về kiểu cấu tạo chữ Hán Nôm cho người học không? Mình thấy có 1 số giáo trình, khoá học trên mạng dạy chữ Hán, Kanji cho người lớn nước ngoài học tiếng Trung, tiếng Nhật giới thiệu lục thư rất nhiều và chúng có vẻ được nhiều người ưa chuộng đánh giá tích cực. Bạn nghĩ sao về những khóa học kiểu như thế này?

Nhân dịp năm mới chúc Hội có một năm mới đạt được nhiều bước tiến mới trong việc nghiên cứu và phổ cập chữ Hán Nôm. Chúc các thành viên trong Hội mạnh khoẻ cả về sức khỏe thể chất, lẫn sức khỏe tinh thần.
Trân trọng!

Vào CN, 21 thg 12, 2025 vào lúc 15:50 UBPSHNVN <hanno...@gmail.com> đã viết:

Kính gửi anh,

Trước hết, chúng tôi rất vui mừng khi nghe tin anh đã có dịp gặp gỡ và trao đổi với ông Bellemans tại Hà Nội. Hy vọng trong thời gian tới, mọi người sẽ tiếp tục có nhiều cơ hội giao lưu, hợp tác và cùng nhau tiến bộ trong hành trình tìm hiểu và lan tỏa giá trị Hán Nôm.

Về vấn đề dạy viết chữ Hán Nôm cho người mới học, xin chia sẻ quan điểm của Hội như sau:

Việc học viết chữ Hán Nôm là cần thiết, không phải để phục vụ nhu cầu viết tay trong đời sống hiện đại — điều này quả thật ngày càng ít — mà chủ yếu nhằm giúp người học làm quen, hiểu rõ cấu trúc từng chữ, từ đó nhận diện chính xác và hình thành tri thức sâu sắc hơn về hệ thống văn tự này. Do đó, chúng tôi vẫn khuyến khích đưa việc viết chữ vào giảng dạy ngay từ đầu.

Tuy nhiên, nếu đã dạy viết thì phải dạy theo đúng bút thuận chuẩn, tuyệt đối không nên áp dụng cách “viết phiên phiến” hay “vẽ hình chữ” như anh đề xuất. Cách làm này tuy dễ nhớ ban đầu, nhưng dễ dẫn đến hiểu lầm dây chuyền khi gặp các chữ liên quan hoặc có cấu trúc tương tự, gây khó khăn về lâu dài cho việc học và tra cứu.

Tất nhiên, với đối tượng là trẻ nhỏ hoặc người lớn hoàn toàn chưa có nền tảng, có thể tạm hoãn phần viết, nhưng một khi đã dạy thì không nên truyền đạt sai lệch. Riêng về ghi nhớ hình chữ, hoàn toàn có thể sử dụng các phương pháp liên tưởng, hình ảnh sinh động — điều này không mâu thuẫn với việc tuân thủ bút thuận.

Hiện nay, trong giáo trình đang biên soạn, chúng tôi dự kiến bắt đầu dạy chữ Hán Nôm từ học kỳ II lớp 1, còn học kỳ I lớp 1 chỉ tập trung vào chữ Quốc ngữ. Việc giới thiệu bài bản về bút thuận và bộ thủ sẽ được triển khai từ cuối lớp 2 trở đi, và ngay cả lúc đó cũng chỉ dừng ở mức khái quát cơ bản, lồng ghép trực tiếp vào quá trình dạy từng chữ cụ thể, chứ không tách riêng thành một chuyên đề lý thuyết.

Chúng tôi cũng không chủ trương dạy trước các loại nét cơ bản một cách hệ thống ngay từ đầu. Với học sinh lớp 1, chỉ cần các em biết rằng mỗi chữ đều có thứ tự viết nhất định; với những chữ đơn giản, nên khuyến khích các em ghi nhớ bút thuận, còn với chữ phức tạp thì không yêu cầu cao. Khi các em đã quen với nhiều chữ đơn giản, các em sẽ dần tự cảm nhận được quy luật bút thuận, và lúc đó chỉ cần thầy cô nhắc nhẹ là có thể nắm bắt được cả những chữ khó hơn.

Do đó, phần viết chữ không cần tách riêng thành video hay bài học độc lập. Mỗi lần học một chữ Hán Nôm, người học nên đồng thời tiếp cận đầy đủ các yếu tố: nghĩa, âm đọc, bộ thủ, số nét và bút thuận — tất cả đều được lồng ghép tự nhiên trong quá trình học chữ đó.

Mong rằng những chia sẻ trên đây sẽ giúp anh có thêm cơ sở để thiết kế nội dung phù hợp với mục tiêu truyền thông của mình.

Đính kèm theo email này là sách giáo khoa môn "Quốc ngữ" (Ngữ văn) dành cho học sinh lớp 1 học kỳ II của Nhật Bản, trong đó có phần dạy Kanji (chữ Hán) cơ bản. Anh có thể tham khảo cách họ giới thiệu chữ Hán cho trẻ em ở độ tuổi mới bắt đầu — nhẹ nhàng, trực quan và tích hợp tự nhiên vào bài học ngôn ngữ.

Nếu cần trao đổi thêm, chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ.

Trân trọng!

 2 小学国語1年下.pdf

會研究吧應用漢喃 Hội Nghiên cứu và Ứng dụng Hán Nôm

Society for Research and Application of Hán-Nôm

(Tên cũ: Uỷ ban Phục sinh Hán Nôm Việt Nam)

- Công cụ chuyển tự trực tuyến từ Quốc ngữ sang Hán Nôm 工具轉字直線自國語𨖅漢喃 · Online converter from Quốc ngữ to Hán Nôm
https://www.hannom-rcv.org/converter/

- Vi-na-uy-ki (Uy-ki có thể chỉnh sửa bằng chữ Hán Nôm) 韋那威其（威其固体整𢯢憑𡨸漢喃） · VinaWiki (Wiki that can be edited by using Han Nom characters)
https://www.hannom-rcv.org/wi/
- Công cụ Tra cứu chữ Hán Nôm chuẩn 工具查究𡨸漢喃準 · Lookup Tool for Standard Han Nom Characters
https://www.hannom-rcv.org/Lookup-CHNC.html
- Các quan niệm sai lầm phổ biến về chữ Hán Nôm 各觀念差𡍚普遍𧗱𡨸漢喃 · Common misunderstandings about Han Nom characters
https://www.hannom-rcv.org/bchnctd/postscript.html

On Tue, Dec 16, 2025 at 11:01 AM nguyen an <an32...@gmail.com> wrote:

Kính gửi Hội Nghiên cứu và ứng dụng Hán Nôm,
Mình và Roby đã có một buổi gặp gỡ rất vui vẻ tại Hà Nội, bản thân mình cũng như Roby đã học hỏi được rất nhiều từ nhau. Một lần nữa xin chân thành cảm ơn Hội đã tạo điều kiện để mình có cơ hội được trao đổi và hợp tác với chuyên gia, nhờ đó mà mình đã học hỏi được thêm rất nhiều điều mới cũng như có thêm những mối quan hệ mới. Chúc các thành viên trong Hội mạnh khoẻ và đạt được nhiều thành tựu trong tương lai.
Nhân tiện đây, trong quá trình mình tìm hiểu chữ Hán Nôm và lên kế hoạch cho việc làm truyền thông, có một vấn đề mới phát sinh và mình muốn tham khảo ý kiến và cách giảng dạy của Hội.
Mình đang băn khoăn không biết là có nên tập trung phổ cập việc viết chữ Hán Nôm ngay từ đầu mới học không? Nếu có thì nên phổ cập như thế nào, có nên đi quá sâu không, hay chỉ cần sơ sơ, phiên phiến thôi?

Lý do mình có băn khoăn này là vì mình thấy rằng, thực tế xã hội ngày nay khi các thiết bị điện tử quá phổ biến, nên chữ viết tay ngày càng ít phổ biến, do đó trong xã hội hiện tại đôi khi chỉ cần biết nhận diện mặt chữ thôi là đủ, tức là chỉ cần biết đọc hiểu và đánh máy là đủ, không nhất thiết là phải biết viết, phải biết ghi nhớ mặt chữ. Ngay cả các kỳ thi ngoại ngữ nói chung, có một số kỳ thi người ta tách riêng kỹ năng nghe đọc với kỹ năng nói viết ra đăng ký thi riêng mà không bắt buộc 100% các thí sinh phải dự thi hết cả 4 kỹ năng, mỗi thí sinh sẽ lựa chọn theo nhu cầu của bản thân. Do đó ai không có nhu cầu viết hoàn toàn có thể chọn chỉ thi nghe đọc thôi và trong quá trình học và luyện thi có thể bỏ qua hoàn toàn việc viết.

Tuy nhiên ngay cả với những người không có nhu cầu viết cho cuộc sống công việc, thì vì việc viết không phải là vô dụng với họ, nhất là những người mới học, viết là cách để họ cọ xát với mặt chữ giúp gia tăng khả năng nhận diện mặt chữ sau này. Vấn đề là việc viết chỉ để bổ trợ cho việc nhận diện mặt chữ và việc viết để thực sự ứng dụng cho cuộc sống sau này lại có yêu cầu khá khác nhau. Khi viết chỉ để cọ xát mặt chữ, có khi chỉ cần viết phiên phiến theo hình chữ Hán Nôm tiêu chuẩn (chữ in) thôi là đủ, còn khi viết để thực sự ứng dụng sau này thì đòi hỏi yêu cầu cao hơn, đó là phải nắm được 8 nét cơ bản và quy tắc bút thuận. 8 nét cơ bản và quy tắc bút thuận không phải 2 nội dung lý thuyết ngắn và dễ tiếp thu, nếu mình giới thiệu quá ồ ạt ngay từ đầu, truyền đạt không khéo léo, sẽ rất dễ gây choáng ngợp và nhàm chán cho người xem, đặc biệt là người mới học, như vậy là hiệu quả truyền thông của mình sẽ bị suy giảm.
Không biết giáo trình mà Hội đang xây dựng, có đặt nặng việc viết ngay từ đầu không, có giới thiệu 8 nét cơ bản, quy tắc bút thuận, thậm chí là bộ thủ ngay từ đầu không, hay là phải nhiều bài học sau mới giới thiệu? Đặc biệt là với những người viết chỉ để bổ trợ cho việc nhận diện mặt chữ mà không có nhu cầu thực sự sử dụng kỹ năng viết sau này. Họ có nên được giới thiệu các nội dung như 8 nét cơ bản, quy tắc bút thuận không, hay họ chỉ cần viết phiên phiến hình chữ, tức viết chữ sao cho vừa đủ nhận diện được chữ đó là chữ gì là được rồi, không cần thiết phải biết nhận diện đầy đủ các nét chữ cấu thành nên chữ đó, cũng như thứ tự viết các nét theo quy tắc bút thuận.
Ví dụ với chữ 日, viết phiên phiên là người học chỉ cần viết hình chữ nhật + 1 gạch ngang ở giữa, chỉ cần ý thức được đến đó là dừng, sau đó cứ viết đi viết lại cho thuộc, còn học viết đầy đủ là học chữ  日   được cấu thành bởi một nét sổ, 2 nét ngang và 1 nét ngang sổ, viết theo quy tắc bút thuận là sổ trước -> ngang sổ -> ngang giữa bên trong -> ngang dưới đóng khung. Chữ  人, viết phiên phiến là 2 nét gạch xéo trông giống như 2 sải chân đang bước đi là xong, còn học viết bài bản là chữ 人 gồm một nét phẩy và một nét mác, nét phẩy viết trước, nét mác viết sau.

Bản thân mình khi xây kênh truyền thông cũng rất muốn chia sẻ việc viết chữ Hán Nôm nhưng đang phân vân không biết nên tách phần viết ra 1 vi đê ô riêng để cho người xem có thể tuỳ chọn theo mức độ quan tâm của họ hay gộp chung với phần học chữ luôn, vì đa số người xem đâu có quá chú trọng việc viết, máy tính, điện thoại bây giờ đã quá phổ biến rồi mà, nhiều người thậm chí bình thường cũng chẳng mấy khi viết chữ Quốc ngữ nữa huống chi là chữ Hán Nôm. Nếu chỉ viết phiên phiến cho học thuộc thôi thì mình chẳng cần phải trình bày gì thêm ngoài việc khuyến khích người xem viết nhiều lần cho nhớ, còn nếu viết chuẩn chỉ thì mình lại phải trình bày thêm lý thuyết các nét cơ bản, quy tắc bút thuận và có thể là cả bộ thủ nữa, như thế thì mình lo sợ nội dung vi đê ô phức tạp quá, người xem đặc biệt là người mới học bị choáng ngợp.

Rất mong Hội sẽ chia sẻ quan điểm của Hội về vấn đề này.

Trân trọng,

Vào Thứ 5, 11 thg 12, 2025 vào lúc 16:43 UBPSHNVN <hanno...@gmail.com> đã viết:

Kính gửi anh Nguyễn An,

Chúng tôi hoàn toàn đồng ý và ủng hộ tất cả các quan điểm anh đã nêu, đặc biệt là việc anh xác định ưu tiên hàng đầu là thay đổi định kiến của công chúng về chữ Hán Nôm. Đây quả thực là một "thành trì" kiên cố cần được tập trung công phá, như cách anh ví von rất hình tượng. Cách tiếp cận của anh – kết hợp giải trí hài kịch với giáo dục, tập trung vào việc xây dựng các câu chuyện, mẹo ghi nhớ sinh động và lồng ghép việc phá bỏ định kiến vào từng bài học – theo chúng tôi là rất sáng tạo, thiết thực và có tiềm năng lan tỏa mạnh mẽ trong môi trường truyền thông hiện nay. Chúng tôi hiểu rằng một giáo trình học thuật thuần túy có thể không phù hợp với mục tiêu và hình thức nội dung mà anh hướng tới.

Liên quan đến điểm anh đề cập về việc giới thiệu chữ theo chủ đề, cụm từ hoặc văn bản thay vì theo thứ tự phân phối đơn lẻ, chúng tôi đánh giá cao ý tưởng này. Trên thực tế, việc học trong ngữ cảnh cụ thể bao giờ cũng tự nhiên và hiệu quả hơn. Ý kiến của anh cũng cho chúng tôi một góc nhìn quý giá để điều chỉnh giáo trình trong tương lai, ví dụ như có thể xem xét để trẻ em làm quen với một số chữ đơn giản, thường là thành phần cấu tạo của chữ phức tạp hơn, ngay từ giai đoạn đầu, dù những chữ đó có thể không nằm trong nhóm "phổ biến nhất".

Để hỗ trợ anh trong việc tìm cảm hứng và tư liệu cho mục tiêu "phá bỏ định kiến", chúng tôi xin được chia sẻ một số tài liệu nền tảng do Hội chúng tôi biên soạn:

    Những quan niệm sai lầm phổ biến về chữ Hán Nôm: hannom-rcv.org/what-is-han-nom/misunderstandings.php?uiLang=vi

    Ưu thế của chữ Hán Nôm trong xã hội hiện đại: http://hannom-rcv.org/what-is-han-nom/advantages.php?uiLang=vi

Ngoài ra, chúng tôi muốn giới thiệu với anh về ông Roby Bellemans, một chuyên gia người Bỉ có mối quan tâm sâu sắc và nghiên cứu lâu năm về tiềm năng giáo dục và văn hóa của chữ Hán Nôm. Ông ấy hiện đang hợp tác chặt chẽ với chúng tôi, thảo luận sâu về các ưu thế này và đang trong quá trình hoàn thiện một báo cáo/bài viết liên quan. Ông Roby thường trú tại Đà Nẵng và sẽ có mặt tại Hà Nội từ ngày 11 đến 14 tháng 12 này. Nếu anh sử dụng được tiếng Anh và có thời gian rảnh vào khoảng thời gian đó, chúng tôi rất sẵn lòng giới thiệu để hai anh có thể gặp gỡ, trao đổi trực tiếp. Chúng tôi tin rằng những góc nhìn từ một chuyên gia quốc tế như ông Roby có thể mang lại cho anh nhiều ý tưởng mới mẻ và thú vị.

Trân trọng kính chào anh.

會研究吧應用漢喃 Hội Nghiên cứu và Ứng dụng Hán Nôm

Society for Research and Application of Hán-Nôm

(Tên cũ: Uỷ ban Phục sinh Hán Nôm Việt Nam)

- Công cụ chuyển tự trực tuyến từ Quốc ngữ sang Hán Nôm 工具轉字直線自國語𨖅漢喃 · Online converter from Quốc ngữ to Hán Nôm
https://www.hannom-rcv.org/converter/

- Vi-na-uy-ki (Uy-ki có thể chỉnh sửa bằng chữ Hán Nôm) 韋那威其（威其固体整𢯢憑𡨸漢喃） · VinaWiki (Wiki that can be edited by using Han Nom characters)
https://www.hannom-rcv.org/wi/
- Công cụ Tra cứu chữ Hán Nôm chuẩn 工具查究𡨸漢喃準 · Lookup Tool for Standard Han Nom Characters
https://www.hannom-rcv.org/Lookup-CHNC.html
- Các quan niệm sai lầm phổ biến về chữ Hán Nôm 各觀念差𡍚普遍𧗱𡨸漢喃 · Common misunderstandings about Han Nom characters
https://www.hannom-rcv.org/bchnctd/postscript.html

On Wed, Dec 10, 2025 at 10:04 AM nguyen an <an32...@gmail.com> wrote:

Cảm ơn bạn rất nhiều vì đã phản hồi. Cá nhân mình rất vui mừng khi thấy bạn sẵn lòng hỗ trợ mình.

• Mình xin chia sẻ thêm 1 chút về bản thân mình: hiện tại thì mình đã lập kênh truyền thông rồi nhưng chưa đăng tải bất cứ vi đê ô nào và mình đang trong quá trình sản xuất vi đê ô đầu tiên. Bởi vì đây là lần đầu tiên mình tự biên soạn vi đê ô từ đầu đến cuối, vừa làm vừa học nên còn gặp nhiều lúng túng. Mình chỉ là một cá nhân độc lập tự làm một mình, công việc chính của mình liên quan đến kỹ thuật, khoa học tự nhiên, hoàn toàn không liên quan gì đến Hán Nôm, văn hoá, khoa học xã hội. Mình cũng không quen biết bất cứ ai học chữ Hán, chữ Nôm, hoặc ít nhất là tiếng Trung hay tiếng Nhật để hỗ trợ mình một phần, cá nhân mình cũng chưa từng học tiếng Trung hay tiếng Nhật trước khi biết đến bạn. Tất cả mình hoàn toàn tự tìm hiểu, đây cũng là lần đầu tiên trong cuộc đời mình, mình có sở thích liên quan đến văn hoá Việt Nam, trước đây hầu hết các sở thích của mình đều liên quan đến khoa học tự nhiên, cùng lắm chỉ có tiếng Anh là một trong số ít sở thích liên quan đến khoa học xã hội thôi, do đó kiến thức của mình về văn hoá dân gian Việt Nam và khoa học xã hội sẽ có rất rất nhiều hạn chế. Chính vì vậy sự hỗ trợ đến từ một cố vấn chuyên môn như bạn là vô cùng quan trọng đối với cá nhân mình.

• Tiếp theo mình xin được chia sẻ một chút về định hướng của mình. Định hướng ban đầu sẽ rất quan trọng vì chúng sẽ được áp dụng cho hàng loạt các vi đê ô mà mình sẽ đăng tải, thậm chí có khi là xuyên suốt toàn bộ quá trình kênh truyền thông hoạt động luôn, chính vì vậy nên mình cần sự tham khảo góp ý kỹ lưỡng từ phía bạn. Trong các tài liệu mà bạn công khai thì trong đó có bảng Phụ lục phân phối chữ Hán Nôm theo lớp, mình lại không biết đến sự tồn tại của bảng phân phối này ngay từ đầu mặc dù đã biết đến bạn và sử dụng bảng chuẩn hóa của bạn để học chữ Hán Nôm từ rất lâu trước đó. Nhìn vào bảng phân phối này mình cũng mường tượng được phần nào cách bạn xây dựng giáo trình và dạy học. Mình có một số vấn đề như thế sau:
  

1. Vì mình muốn mở kênh truyền thông kết hợp giữa giải trí hài kịch và giáo dục, không phải giáo dục thuần túy. Do đó mình sẽ không thể nào làm vi đê ô theo kiểu khuyến khích người xem học thuộc lòng được, ví dụ: "đây là chữ 𠊛, âm đọc là người, nghĩa là con người, loài người,... các bạn hãy viết đi viết lại nhiều lần để học thuộc nó nhé" Như thế thực sự rất khó để tối ưu lượt xem. Theo mình thì thứ ăn tiền nhất trong dạng nội dung này đó là mẹo ghi nhớ, cách bày vẽ câu chuyện xoay quanh tự hình của chữ Hán Nôm, nếu mình xây dựng câu chuyện càng hài hước hoặc càng sâu sắc sẽ càng dễ hút lượt xem hơn.
2. Việc mình chia sẻ các chữ Hán Nôm theo chính xác thứ tự của Bảng phân phối là rất khó, lý do là vì mình không muốn giới thiệu từng chữ Hán Nôm rời rạc, đơn lẻ như bảng phân phối, mà mình muốn gom các chữ Hán Nôm lại theo chủ đề, theo từ phức, theo cụm từ hoặc theo văn bản. Hơn nữa mình muốn sau một loạt vi đê ô học chữ nhất định thì sẽ đến một vi đê ô thực hành vận dụng các chữ đã học vào việc đọc hoặc viết hoặc đánh máy 1 văn bản tiếng Việt ngắn. Vấn đề là sẽ rất khó để tạo ra một văn bản hoàn chỉnh mà 100% chỉ sử dụng các chữ phổ biến, kiểu gì cũng sẽ phải sử dụng một số chữ khác ít phổ biến hơn. Đây chính là lý do mà mình muốn chia sẻ chữ Hán Nôm theo trật tự khác với bảng phân phối, tất nhiên không phải là mình chê phương pháp của bạn, mà mình cảm thấy nó khó phù hợp với mục đích của mình.
3. Một trong những mục tiêu mà mình sẽ đặt lên hàng đầu đó là phá bỏ các định kiến về chữ Hán Nôm. Theo mình đây là một thành trì quá kiên cố và nó đang ngăn cản quân ta tiến công sâu hơn vào trong, nếu chúng ta không tập trung hạ được thành trì này đi, sẽ rất chật vật để đi xa hơn, vì muốn thuyết phục 1 người học thì trước hết phải phá bỏ định kiến trong đầu họ trước. Như bạn biết rồi đó, Việt Nam chúng ta có một bộ phận rất lớn những người bài Tàu cực đoan, họ rất dễ đánh đồng bất kể thứ gì trông có vẻ Tàu thành Hán nô và mạt sát bất cứ ai ủng hộ nó một cách rất vô văn hoá, ngoài ra một bộ phận khác nếu không bài Tàu cực đoan thì cũng cực kỳ xem thường chữ Hán Nôm, xem nó là thứ chỉ dành cho giới nghiên cứu, còn người bình thường như họ thì không cần thiết phải học nó, mặc dù họ vẫn xem Hán Nôm là 1 phần quan trọng trong văn hoá Việt Nam. Mình có tham gia tranh luận tương đối nhiều trên mạng xã hội về chủ đề Hán Nôm, mình nhận thấy rằng có rất nhiều người họ không nghiên cứu sâu Hán Nôm, họ chỉ tìm hiểu hời hợt có 1 tí, họ chỉ tìm hiểu lác đác có vài chữ Hán Nôm, xong họ ra vẻ như thể họ hiểu sâu biết rộng lắm, nhiều kênh truyền thông bản thân chủ kênh cũng không hiểu kỹ chữ Nôm, hệ quả là họ phát tán các định kiến và nhận thức sai lệch trên kênh của họ, thành ra khán giả của họ cũng bị hiểu sai theo. Rất nhiều người họ cãi rất bướng khi tranh luận với mình, mình khá chắc là đa số họ sẽ không có đủ kiên nhẫn để nghe chúng ta giải thích dài dòng đâu. Chính vì những mục đích kể trên mà mình mới muốn xây dựng hướng tiếp cận khác với giáo trình của bạn, mình muốn chọn chiến lược đánh phủ đầu, cài cắm việc phá bỏ định kiến này vào từng bài học thay vì chỉ làm các vi đê ô lẻ nói về chủ đề định kiến. Có thể bạn sẽ phản đối cách tiếp cận của mình, tuy nhiên theo mình việc tạm thời chấp nhận 1 phương pháp phổ cập ít hiệu quả hơn trong việc học nhưng đem lại hiệu quả lớn hơn về mặt truyền thông cũng là 1 ý kiến mà mình thấy hợp lý tại thời điểm hiện tại, đến khi nào hút được nhiều người quan tâm hơn, mọi người có cái nhìn cởi mở hơn về chữ Hán Nôm, lúc đó mới bắt đầu dần dần chuyển hướng sang phổ cập theo giáo trình của bạn. Đó là quan điểm của mình, không biết kế hoạch đối phó, thay đổi nhận thức công chúng của bạn ra sao? 
4. Do nhiều chữ mình đang bí, không biết nên xây dựng mẹo ghi nhớ như thế nào nếu không học các chữ Hán Nôm phụ từ trước. Ví dụ 數,  明,  𡥵,  國 mình đang ghi nhớ nó bằng cách 數 = 母 + 中 + 女 + 攵, 明 = 日 + 月, 𡥵 = 子 + 昆, 𠊛 = 貝 + 寸 + 人, 國 = 囗 + 口 + 一 + 戈. Theo như bảng phân phối của bạn thì  數,  明,  𡥵,  𠊛, 國 phải được học trước chứ không học  母,  女,  日,  月,  子,... trước, thực sự nếu không biết trước  母,  女,  日,  月,  子,... thì mình đang rất bí khi xây dựng mẹo ghi nhớ các chữ  數,  明,  𡥵,  𠊛, 國, Nếu mình chỉ đơn thuần kêu người xem học thuộc lòng, viết đi viết lại các chữ này thôi thì thành ra kênh truyền thông chẳng có nhiều thứ hấp dẫn để trình bày cả. Chính vì vậy nên mình muốn tham khảo giáo trình của bạn một chút. Bạn có thể chia sẻ các thông tin mà bạn sẽ trình bày trong giáo trình của bạn về các chữ  數,  明,  𡥵,  𠊛, 國 đặc biệt là mẹo ghi nhớ để mình tham khảo được chứ?

Vừa rồi là một số nhận định và quan điểm của cá nhân mình, đương nhiên suy nghĩ của mình là hạn hẹp, và khi thực sự bắt tay vào làm chắc chắn sẽ có nhiều biến số mà mình không thể lường trước được. Thật sự số lượng người có thể làm truyền thông thành công chỉ là ngoại lệ thiểu số, đa số mọi người sẽ không thể kiên nhẫn tới cùng, đa số chỉ xông pha lúc đầu xong bỏ cuộc không lâu sau đó. Đó là còn chưa kể áp lực truyền thông đến từ bộ phận người có định kiến và những người bài Tàu cực đoan nữa, chắc chắn những gì mình sẽ phải đối mặt sẽ rất khủng khiếp. Do đó sự góp ý từ những người có kinh nghiệm lâu năm như bạn sẽ rất quan trọng với mình.
Trân trọng,

Vào Thứ 3, 18 thg 11, 2025 vào lúc 15:32 UBPSHNVN <hanno...@gmail.com> đã viết:

Kính gửi bạn,
cc: core team

Trước hết, xin cảm ơn bạn đã quan tâm và chia sẻ những trăn trở rất đúng đắn liên quan đến thuật ngữ Hán Nôm. Chúng tôi hoàn toàn đồng tình với những nhận định của bạn. Trong nghiên cứu ngôn ngữ – văn tự, ba khái niệm ngôn ngữ, chữ viết và từ vựng bắt buộc phải được phân biệt rõ ràng; nếu không sẽ rất dễ dẫn đến hiểu lầm, thậm chí sai lệch nhận thức.

Về cách gọi, chúng tôi thấy định hướng của bạn là hoàn toàn hợp lý. “chữ XX” về nguyên tắc luôn chỉ hệ thống chữ viết, còn “tiếng XX” luôn chỉ ngôn ngữ. Đối với Classical Chinese, bạn dùng từ “văn ngôn” là chuẩn xác; ngoài ra, chúng tôi cũng khuyến nghị có thể dùng thêm thuật ngữ “Hán văn”, vì đây là cách gọi được sử dụng phổ biến trong tiếng Nhật, tiếng Hàn cũng như nhiều tài liệu quốc tế. Cần lưu ý rằng Hán văn là một ngôn ngữ hoàn toàn mang tính chất văn ngôn, ngay cả người Trung Quốc thời xưa cũng không nói khẩu ngữ theo Hán văn; vì vậy không nên hiểu Hán văn là “tiếng nói” của bất kỳ cộng đồng nào.

Riêng về “tiếng Nho”, trong giới học thuật hiện nay hầu như không sử dụng, lại dễ gây nhầm lẫn với “chữ Nho”, do đó chúng tôi không khuyến khích dùng thuật ngữ này. Đối với các khái niệm như “tiếng Nôm”, “tiếng Hán Nôm”, chúng tôi cũng không đề xuất sử dụng, vì mức độ gây nhiễu rất cao.

Để tiện phân tích và tránh nhầm lẫn, chúng tôi xin nhắc lại hệ thống phân loại từ vựng của tiếng Việt như sau.
- Từ thuần Việt, là lớp từ bản địa, thường được ghi bằng chữ Nôm.
- Từ Hán-Việt, là lớp từ vay mượn từ tiếng Hán trung đại và được đọc theo âm Hán-Việt, truyền thống được ghi bằng chữ Hán.
- Từ mượn, gồm các từ vay mượn từ những ngôn ngữ khác ngoài tiếng Việt, bao gồm cả các từ mượn từ tiếng Hán cận đại nhưng không đọc theo âm Hán-Việt. Những từ này thường được ghi bằng chữ Hán hoặc chữ Nôm.
- Từ hỗn chủng là những từ được cấu tạo từ các yếu tố thuộc nhiều nguồn gốc khác nhau, chẳng hạn giữa yếu tố thuần Việt và yếu tố Hán-Việt hoặc giữa thuần Việt với từ mượn; ví dụ như “vôi hoá” – “vôi” là thuần Việt, còn “hoá” là Hán-Việt. Những từ này cũng thường dùng chữ Hán hoặc chữ Nôm để ghi chép.

Chúng tôi đánh giá cao nỗ lực của bạn trong việc chuẩn hoá thuật ngữ và cách diễn đạt trên các kênh truyền thông, đây là việc rất cần thiết để giúp công chúng hiểu đúng bản chất của chữ Hán Nôm.

Nhân đây, xin được hỏi thêm: kênh truyền thông của bạn hiện đang hoạt động ở địa chỉ nào? Nếu có thể, chúng tôi rất mong được theo dõi và đồng hành cùng bạn trong công cuộc phổ cập kiến thức Hán Nôm căn bản và chỉnh lý những ngộ nhận đang tồn tại trong cộng đồng.

Trân trọng,

會研究吧應用漢喃 Hội Nghiên cứu và Ứng dụng Hán Nôm

Society for Research and Application of Hán-Nôm

(Tên cũ: Uỷ ban Phục sinh Hán Nôm Việt Nam)

- Công cụ chuyển tự trực tuyến từ Quốc ngữ sang Hán Nôm 工具轉字直線自國語𨖅漢喃 · Online converter from Quốc ngữ to Hán Nôm
https://www.hannom-rcv.org/converter/

- Vi-na-uy-ki (Uy-ki có thể chỉnh sửa bằng chữ Hán Nôm) 韋那威其（威其固体整𢯢憑𡨸漢喃） · VinaWiki (Wiki that can be edited by using Han Nom characters)
https://www.hannom-rcv.org/wi/
- Công cụ Tra cứu chữ Hán Nôm chuẩn 工具查究𡨸漢喃準 · Lookup Tool for Standard Han Nom Characters
https://www.hannom-rcv.org/Lookup-CHNC.html
- Các quan niệm sai lầm phổ biến về chữ Hán Nôm 各觀念差𡍚普遍𧗱𡨸漢喃 · Common misunderstandings about Han Nom characters
https://www.hannom-rcv.org/bchnctd/postscript.html

On Tue, Nov 11, 2025 at 8:26 AM nguyen an <an32...@gmail.com> wrote:

Cảm ơn Hội đã chia sẻ cho mình tài liệu rất hữu ích. Trong quá trình tìm hiểu của mình chắc chắn sẽ phát sinh thêm rất nhiều thắc mắc, câu hỏi mới và sẽ rất vinh dự nếu Hội hỗ trợ mình giải đáp.
Mình muốn tham khảo ý kiến của Hội về vấn đề sau:
Theo như mình quan sát thì các tài liệu học thuật Hán Nôm thường sử dụng từ "chữ Hán" vừa để chỉ chữ viết của người Hán, vừa để chỉ VĂN NGÔN, 1 dạng ngôn ngữ cổ được sử dụng để viết tứ thư, ngũ kinh; và sử dụng từ "chữ Nôm" vừa để chỉ chữ viết của người Việt vừa để chỉ Quốc âm (cách người xưa gọi tiếng Việt).
Mình cảm thấy cách gọi như vậy quá dễ gây hiểu lầm và muốn thay đổi cách gọi trên kênh truyền thông của mình.

Quý Hội nghĩ sao về việc mình sẽ sử dụng cách gọi như sau:
Mình sẽ không sử dụng từ "chữ Hán" và "chữ Nôm" để chỉ ngôn ngữ, mà sẽ chỉ sử dụng từ "chữ Hán" và "chữ Nôm" để chỉ chữ viết, vì ngôn ngữ và chữ viết vốn là 2 khái niệm khác nhau. Giống như chữ Latin khác với tiếng Latin thì chữ Hán cũng khác với tiếng Hán.
Mình sẽ dùng từ VĂN NGÔN hoặc TIẾNG NHO để chỉ ngôn ngữ được sử dụng để viết tứ thư ngũ kinh, để tránh bị hiểu nhầm với tiếng Hán tức tiếng Quan Thoại.
Để chỉ các văn bản tiếng Việt cổ (được viết bằng chữ Hán Nôm) thì mình sẽ gọi thẳng là TIẾNG VIỆT luôn, ngoài ra mình có thể sẽ dùng từ QUỐC ÂM, QUỐC NGỮ để chỉ tiếng Việt tùy ngữ cảnh.
Theo như mình tìm hiểu khá kỹ thì TIẾNG NÔM nghĩa là TIẾNG THUẦN VIỆT chứ không phải là toàn bộ tiếng Việt như nhiều người lầm tưởng, vậy thì để chỉ toàn bộ tiếng Việt mình sẽ dùng từ TIẾNG HÁN NÔM, có ổn không bạn?

Ví dụ:
Nam Quốc sơn hà, Bình Ngô đại cáo, Hịch tướng sĩ,... là các văn bản chữ Hán VĂN NGÔN hoặc TIẾNG NHO
Truyện Kiều, Truyện Lục Vân Tiên, Văn tế cá sấu,... là các văn bản chữ Nôm TIẾNG VIỆT.hoặc TIẾNG QUỐC ÂM hoặc TIẾNG QUỐC NGỮ
"Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh" là cuốn sách song ngữ VĂN NGÔN - TIẾNG VIỆT

"Tam tự kinh giải âm diễn ca" là cuốn sách dịch từ chữ Hán VĂN NGÔN sang chữ Nôm TIẾNG VIỆT

Cảm ơn quý Hội đã góp ý

Vào Th 6, 24 thg 10, 2025 vào lúc 12:44 UBPSHNVN <hanno...@gmail.com> đã viết:

Kính gửi bạn,
cc: core members

Hội Nghiên cứu và Ứng dụng Hán Nôm rất vui mừng khi nhận được email của bạn và chúng tôi sẵn sàng chia sẻ một số thông tin hữu ích cho hành trình tìm hiểu chữ Hán Nôm của bạn.

Về các nội dung bạn đề cập, Hội xin phép phản hồi sơ bộ như sau:

Về tự nguyên chữ Hán và chữ Nôm, hiện nay, chưa có nhiều công trình chuyên khảo riêng về tự nguyên chữ Nôm theo hướng tương tự Thuyết văn giải tự của Hứa Thận. Tuy nhiên, để tham khảo về tự nguyên chữ Hán, bạn có thể tra cứu tại Hán điển – 汉典 (https://www.zdic.net/) – đây là một nguồn tư liệu khá đầy đủ, có thể giúp ích trong việc tìm hiểu cấu trúc và nguồn gốc của các bộ thủ, âm thanh và ý nghĩa, từ đó liên hệ sang cách cấu tạo của chữ Nôm.

Về tài liệu học tập, Hội đang trong quá trình biên soạn bộ giáo trình Hán Nôm sơ cấp, hướng đến học sinh tiểu học và người lớn mới bắt đầu tìm hiểu chữ Hán Nôm. Bộ giáo trình này tập trung vào việc nhận biết, đọc – viết, hiểu nghĩa cơ bản của chữ Hán và chữ Nôm thông dụng, đồng thời có phần hướng dẫn mẹo ghi nhớ, chiết tự và giải thích đơn giản về tự nguyên. Dự kiến, chúng tôi sẽ hoàn thành bản thảo đầu tiên trước ngày 16 tháng 2 năm 2025 và sẽ chia sẻ miễn phí sau khi hoàn thiện.

Về các lĩnh vực chuyên sâu khác, Hội hiện cũng đang thu thập, hệ thống hóa các nguồn tài liệu có liên quan đến lịch sử phát triển của tiếng Việt và mối quan hệ giữa tiếng Việt với Hán ngữ trung cổ. Khi có danh mục tư liệu phù hợp, chúng tôi sẽ vui lòng chia sẻ cùng bạn.

Một lần nữa, xin cảm ơn bạn đã quan tâm và đồng hành cùng công việc nghiên cứu, phổ biến chữ Hán Nôm. Chúc bạn sức khỏe, thuận lợi và nhiều cảm hứng trong quá trình học tập, sáng tạo.

Trân trọng,

會研究吧應用漢喃 Hội Nghiên cứu và Ứng dụng Hán Nôm

Society for Research and Application of Hán-Nôm

(Tên cũ: Uỷ ban Phục sinh Hán Nôm Việt Nam)

- Công cụ chuyển tự trực tuyến từ Quốc ngữ sang Hán Nôm 工具轉字直線自國語𨖅漢喃 · Online converter from Quốc ngữ to Hán Nôm
https://www.hannom-rcv.org/converter/

- Vi-na-uy-ki (Uy-ki có thể chỉnh sửa bằng chữ Hán Nôm) 韋那威其（威其固体整𢯢憑𡨸漢喃） · VinaWiki (Wiki that can be edited by using Han Nom characters)
https://www.hannom-rcv.org/wi/
- Công cụ Tra cứu chữ Hán Nôm chuẩn 工具查究𡨸漢喃準 · Lookup Tool for Standard Han Nom Characters
https://www.hannom-rcv.org/Lookup-CHNC.html
- Các quan niệm sai lầm phổ biến về chữ Hán Nôm 各觀念差𡍚普遍𧗱𡨸漢喃 · Common misunderstandings about Han Nom characters
https://www.hannom-rcv.org/bchnctd/postscript.html

On Thu, Oct 23, 2025 at 7:21 PM nguyen an <an32...@gmail.com> wrote:

Cảm ơn bạn đã phản hồi
Mình còn 1 vấn đề nữa muốn nhờ bạn hỗ trợ đó là chia sẻ tài liệu. Mình hiện tại đang không biết nhiều tài liệu cần thiết cho việc tìm hiểu tiếng Việt và chữ Hán Nôm. Bạn có thể chia sẻ cho mình những tài liệu mà bạn biết để mình tự đi tìm kiếm các tài liệu đó được chứ (càng nhiều càng tốt).
Dưới đây là những loại tài liệu mà mình đang muốn tìm kiếm:
1. Tự nguyên chữ Nôm: hiện tại thì mình mới chỉ biết một số cuốn sách nói về tự nguyên chữ Hán, tiêu biểu nhất là cuốn "Thuyết văn giải tự" của Hứa Thận, "Tìm về cội nguồn chữ Hán" của Lý Lạc Nghị, nhưng không biết bất cứ một cuốn sách nào tương tự như 2 cuốn trên nhưng chuyên về tự nguyên chữ Nôm.
2. Ngữ âm tiếng Việt: mình đang muốn tìm một tài liệu dạng từ điển chuyên về nguồn gốc, lịch sử, quá trình biến đổi NGỮ ÂM tiếng Việt, cho phép mình có thể tra cứu âm đọc cổ của bất cứ từ tiếng Việt nào đó mà mình cấn. Ví dụ mình muốn tra từ "với" xem từ này được phát âm như thế nào trong thế kỷ 12. Điều này liên quan mật thiết đến kết cấu chữ Nôm, vì có không ít chữ Nôm dạng giả tá hoặc hài thanh sẽ liên quan đến âm đọc cổ của chữ thay vì âm tiếng Việt hiện đại.
3. Từ vựng tiếng Việt: mình cũng muốn tìm 1 tài liệu nói về nguồn gốc, lịch sử và quá trình biến đổi NGHĨA của các từ tiếng Việt, có rất nhiều từ tiếng Việt có nghĩa hiện đại khác với nghĩa cổ xưa, ví dụ từ "tôi", "tớ". Việc này cũng liên quan mật thiết đến kết cấu chữ Nôm vì một số chữ Nôm dạng hài thanh, hội ý, huấn đọc được thiết kế theo ý nghĩa cổ xưa không phải theo ý nghĩa hiện đại. Không chỉ từ đơn mà một số từ phức ví dụ như "hành lý", "hộ tịch" cũng rất khó để đoán được lý do tại sao nó có tên gọi như thế, nếu như không tra cứu tài liệu. Nội dung kênh truyền thông của mình mà tích hợp thêm nội dung lý giải nguồn gốc của một số từ tiếng Việt nữa thì sẽ càng thêm phần thú vị.
4. Ngoài ra mình cũng muốn tìm kiếm thêm cả các tài liệu về mẹo chiết tự, mẹo ghi nhớ chữ bao gồm cả chữ Hán và chữ Nôm, bao gồm cả mẹo nhớ dân gian lâu đời (như chữ 徳 có cách nhớ dân gian "chim trích thì đậu cành tre...."), lẫn mẹo mới mà tác giả tự nghĩ ra, tự sưu tập. Tất nhiên mẹo ghi nhớ chữ Hán Nôm mình có thể tự nghĩ ra được nhưng nếu có thêm sự tham khảo từ người khác nữa sẽ vẫn tốt hơn.

Mình chấp nhận mọi loại hình tài liệu từ sách, cho đến ebook, website, database cũng như mọi ngôn ngữ (cuốn sách đó không nhất thiết sử dụng tiếng Việt mà sử dụng bất cứ ngôn ngữ nào, tác giả đến từ bất cứ nước nào cũng được, không nhất thiết phải là người Việt Nam)

Chân thành cảm ơn bạn đã hỗ trợ mình.

Vào Th 2, 20 thg 10, 2025 vào lúc 21:47 UBPSHNVN <hanno...@gmail.com> đã viết:

Kính gửi bạn,

Hội Nghiên cứu và Ứng dụng Hán Nôm rất vui mừng khi nhận được email của bạn và xin gửi lời cảm ơn chân thành đến sự quan tâm cũng như thiện chí của bạn dành cho công tác bảo tồn và phát huy di sản chữ Hán Nôm.

Chúng tôi xin thông báo rằng tất cả các tài liệu văn bản do Hội xuất bản và cung cấp đều tuân theo giấy phép Creative Commons Ghi công 4.0 Quốc tế (CC BY 4.0). Điều này có nghĩa là bạn hoàn toàn được quyền tự do chia sẻ, sao chép, phân phối và chuyển thể tài liệu của chúng tôi cho bất kỳ mục đích nào, kể cả mục đích thương mại, miễn là bạn ghi rõ nguồn tài liệu từ Hội Nghiên cứu và Ứng dụng Hán Nôm theo cách thích hợp.

Như vậy, bạn không cần xin phép đặc biệt từ Hội để sử dụng các tài liệu này cho kênh truyền thông của mình. Chúng tôi rất khuyến khích và hoan nghênh sáng kiến của bạn trong việc lan tóa kiến thức về chữ Hán Nôm đến với công chúng rộng rãi hơn, đặc biệt là thông qua các nền tảng truyền thông hiện đại.

Về việc quyên góp, Hội chúng tôi luôn trân trọng và biết ơn mọi sự đóng góp, dù lớn hay nhỏ, từ cộng đồng. Mọi khoản quyên góp đều được sử dụng trực tiếp cho các hoạt động nghiên cứu, số hóa tài liệu cổ, tổ chức các khóa đào tạo, và các dự án bảo tồn di sản Hán Nôm. Nếu bạn hoặc khán giả của bạn có mong muốn đóng góp, chúng tôi sẽ vô cùng trân trọng.

Chúc bạn thành công với kênh truyền thông của mình và hy vọng sẽ có cơ hội hợp tác cùng bạn trong tương lai.

Trân trọng,

會研究吧應用漢喃 Hội Nghiên cứu và Ứng dụng Hán Nôm

Society for Research and Application of Hán-Nôm

(Tên cũ: Uỷ ban Phục sinh Hán Nôm Việt Nam)

- Công cụ chuyển tự trực tuyến từ Quốc ngữ sang Hán Nôm 工具轉字直線自國語𨖅漢喃 · Online converter from Quốc ngữ to Hán Nôm
https://www.hannom-rcv.org/converter/

- Vi-na-uy-ki (Uy-ki có thể chỉnh sửa bằng chữ Hán Nôm) 韋那威其（威其固体整𢯢憑𡨸漢喃） · VinaWiki (Wiki that can be edited by using Han Nom characters)
https://www.hannom-rcv.org/wi/
- Công cụ Tra cứu chữ Hán Nôm chuẩn 工具查究𡨸漢喃準 · Lookup Tool for Standard Han Nom Characters
https://www.hannom-rcv.org/Lookup-CHNC.html
- Các quan niệm sai lầm phổ biến về chữ Hán Nôm 各觀念差𡍚普遍𧗱𡨸漢喃 · Common misunderstandings about Han Nom characters
https://www.hannom-rcv.org/bchnctd/postscript.html

nguyen an <an32...@gmail.com> 2025 10 20 10:15：

Kính chào Hội,
Tôi viết email này vừa là để xin phép, vừa để hỏi 1 số vấn đề.
Hội có vấn đề gì với việc tôi sử dụng tài liệu mà Hội cung cấp để mở 1 kênh truyền thông nói về chủ đề chữ Hán Nôm không? Tôi cam kết sẽ luôn luôn trích dẫn rõ ràng nguồn tài liệu từ Hội Nghiên cứu và Ứng dụng Hán Nôm trong tất cả các video.
Ngoài ra nếu có thể tôi cũng sẽ tích cực kêu gọi người xem quyên góp cho Hội, và nếu bản thân tôi mà có thu nhập khá kha tôi cũng sẽ trích ra một phần để quyên góp cho Hội.
Rất mong sẽ sớm nhận được phản hồi từ quý Hội.
Trân trọng,

[UBPSHNVN]

Xin lỗi, trong email trước Hội đã sơ suất chưa đính kèm hình ảnh của vở ô điền có dòng phiên âm. Xin anh vui lòng xem hình ảnh được gửi kèm trong email này.

會研究吧應用漢喃 Hội Nghiên cứu và Ứng dụng Hán Nôm

Society for Research and Application of Hán-Nôm

(Tên cũ: Uỷ ban Phục sinh Hán Nôm Việt Nam)

- Công cụ chuyển tự trực tuyến từ Quốc ngữ sang Hán Nôm 工具轉字直線自國語𨖅漢喃 · Online converter from Quốc ngữ to Hán Nôm
https://www.hannom-rcv.org/converter/

- Vi-na-uy-ki (Uy-ki có thể chỉnh sửa bằng chữ Hán Nôm) 韋那威其（威其固体整𢯢憑𡨸漢喃） · VinaWiki (Wiki that can be edited by using Han Nom characters)
https://www.hannom-rcv.org/wi/
- Công cụ Tra cứu chữ Hán Nôm chuẩn 工具查究𡨸漢喃準 · Lookup Tool for Standard Han Nom Characters
https://www.hannom-rcv.org/Lookup-CHNC.html
- Các quan niệm sai lầm phổ biến về chữ Hán Nôm 各觀念差𡍚普遍𧗱𡨸漢喃 · Common misunderstandings about Han Nom characters
https://www.hannom-rcv.org/bchnctd/postscript.html