Eğer eşya, ayrı ayrı ellere ve esbaba ve tabiat gibi şeylere havale edilse, o halde bütün ehl-i aklın ittifakıyla; hiçbir sebeb hiçbir cihetten, hiçten ademden icad edemez. Çünki o sebebin muhit bir ilmi, müstevli bir kudreti olmadığından, o adem ise, yalnız zahiri ve harici bir adem olmaz, belki adem-i mutlak olur. Adem-i mutlak ise, hiçbir cihetle menşe-i vücud olamaz. Öyle ise, her halde terkib edecek. Halbuki inşa ve terkib suretinde bir sineğin, bir çiçeğin cesedini, cismini zeminin yüzünden toplamak ve ince bir elek ile eledikten sonra binler müşkilatla o mahsus zerreler gelebilirler. Hem geldikten sonra dahi, o cisimde dağılmadan muntazam bir vaziyeti muhafaza etmek için -manevi ve ilmi kalıpları bulunmadığından- maddi ve tabii bir kalıp, belki a'zaları adedince kalıplar lazımdır. Ta ki o gelen zerreler, o cism-i zihayatı teşkil etsinler.
(Bediüzzaman Said Nursi - 2. Şua'dan)
Lügatler
|
Aded :sayı, tane, miktar Adem : yokluk, yok olma Adem-i mutlak :mutlak yokluk Aza :organ, uzuv Ceset :beden, ten, gövde Cihet :yön, taraf Cisim :varlığı bilinen, belli ölçülerde olan şey Cism-i zihayat :hayat sahibi cisim, canlı varlık Ehl-i akıl :akıl sahipleri Esbab: sebebler Haricî : dışa ait Havale :ısmarlama, işi veya şeyi başkasına bırakma İcad :yaratma, var etme, vücuda getirmek İlmi :ilimle ilgili, ilme dayanan İnşa :yapma, vücuda getirme, yaratma İttifak :birlik, beraber hareket etmek için anlaşmak Kudret : güç, kuvvet, iktidar Maddi :maddeyle ilgili, maddesel
|
Mahsus :hususi, ayrılmış, tayin edilmiş, özel Manevi :manaya ait, ruhani Menşe-i vücud :varlığın kaynağı-esası-kökü Muhafaza :koruma, saklama Muhit: etrafını kuşatan, çeviren Muntazam :düzenli, tertipli, intizamlı Müstevli :istila eden, ele geçiren, zapteten, yayılan, her tarafı kaplayan Müşkilat: zorluklar Şua :ışık, parıltı Tabiat : doğa, canlı cansız bütün varlıklar, maddî âlem Tabii :doğal, maddesel Terkib :karıştırılıp bir araya gelmek, birkaç şeyin beraber olması Teşkil :şekil vermek, meydana getirmek Vaziyet :durum, hal Zahiri :aşikar, açık, belirgin, görünüşte Zemin: yeryüzü Zerre : atom, en küçük parça
|