SÜNÛHAT-6-ÂYET=ALLAH'I BIRAKIP DA BİRBİRİMİZİ RAB EDİNMEYELİM

[Erhan Patlak]

                                           SÜNÛHAT

5.1.ÂYET=ALLAH'I BIRAKIP DA BİRBİRİMİZİ RAB EDİNMEYELİM

1 وَلاَ يَتَّخِذْ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللهِ Binler nüktesinden bir nükte: Sofiye meşrebinden kat-ı nazar, İslâmiyet vasıtayı red, delili kabul ve vesileyi nefiy, imamı ispat eder. Başka din vasıtayı kabul eder. Bu sırra binaendir ki, Hıristiyanda servet ve rütbece yüksek olanlar, ziyade dindardır. İslâmiyette avam ise, servet ve rütbece yüksek olanlardan ziyade dine merbuttur. Zira bir zîrütbe enaniyetli bir Hıristiyan, ne derece dinde mütesallip ise, o derece mevkiini muhafaza ve enaniyeti okşar, kibrinde imtiyazından fedakârlık etmez. Belki kazanır. Bir müslim ne derece dine mütemessik ise, o derece kibrinden, gururundan, hatta izzet-i rütebîden fedakârlık etmek gerektir. Öyleyse, kendini havas zanneden zâlimlere mazlûmîn ve avamın hücumuyla, Hıristiyanlık havassın tahakkümüne yardım ettiğinden parçalanabilir. İslâmiyet ise, dünyevî havastan ziyade avamın malı olduğundan esasat itibarıyla müteessir olmamak gerektir. • • • 2 يُخْرِجُ الْحَىَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَىِّ Pek çok desatir-i külliye ve bir kısım desatir-i ekserîyi tazammun eder. Ferde, cemaate, nev’e, mesleğe şâmildir. Yalnız ekseri düsturların mâsadakından bir iki misâl zikredeceğiz. Lâkayt Emevîlik, nihayet sünnet cemaate, salâbetli Alevîlik, nihayet Râfîzîliğe dayandı. Hem zâlime karşı miskinliği esas tutan Hıristiyanlık, nihayat tecellüd; cebbarlıkta ve zâlime karşı cihad, izzet-i nefsi esas tutan İslâmiyet—eyvah!—nihayet miskinlikte karar kıldı. Hem mebdei, taassup derecesinde azîmet olsa, nihayeti müsaheleye, ruhsata taraftarsa, nihayeti salâbete müncer olur. Bir kısım Hanbelî, Hanefî gibi. Hatta en garibi, bir kısım mutaassıplar, mesleklerinin zıddına olarak, küffara karşı müsamaha dostluk ve lâkayt Jönler husumet ve salâbet taraftarı çıktılar. Güya mebde-i Hürriyetteki mevkilerini becayiş ettiler. İki âlim, bazan nâkısın oğlu kâmil, kâmilin oğlu nakıs oluyor. Güya bakiye-i iştiha-i şevki, tevarüsle velede geçiyor. Öteki kazâ-i vatar ettiğinden, veledine ilme karşı açlık hissini uyandırmıyor. Şu emsilelerdeki sırr-ı düstur şudur: Beşerde meyl-i teceddüd var. Halef selefi kâmil görse, tezyid eylemese, meylinin tatminini başka tarzda arar, bazan aksülâmel yapar. • • • 3 وَلاَ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰى İşte siyaset-i şahsiye, cemaatiye, milliyeye dair en âdil bir düstur-u Kur’ânî. 4 اِنَّهُ كَانَ ظَلُومًا جَهُولاً İşte mâhiyet-i insaniyede dehşetli kabiliyet-i zulüm. Sırrı şudur: Beşerde, hayvanın aksine olarak, kuvâ ve müyul fıtraten tahdit edilmemiş. Meyl-i zulüm, hubb-u nefis dehşetli meydan alıyor. Evet, ene ve enaniyetin eşkâl-i habîsesi olan hodgâmlık, hodbinlik, hodendişlik, gurur ve inat o meyle inzimam etse, öyle ekberü’l-kebâiri icad eder ki, daha beşer ona isim bulmamış. Cehennemin lüzumuna delil olduğu gibi, cezası da yalnız Cehennem olabilir. Evvelâ: Şahıs itibarıyla, bir şahıs çok evsafa câmidir. Onların içinde bir sıfat, adaveti celb etse, birinci âyetteki kanun-u İlâhî iktiza eder ki, adavet o sıfata inhisar etsin, mecma-i evsaf-ı masume olan şahsına yalnız acısın ve tecavüz etmesin. Hâlbuki o zalûm-u cehûl, tabiat-ı zâlimaneyle, bir câni sıfat için, o evsaf-ı mâsumenin hakkına da tecavüz edip, mevsufa da husumet, hatta onda da iktifa etmiyor; akrabasına da, hatta meslektaşına da zulmünü teşmil eder. Birşeyin müteaddit esbabı olduğundan; olabilir, o câni sıfat da kalbin fesadından değil, belki hariç bir sebebin neticesidir. O halde sıfat caniye değil, kâfire de olsa, o zât câni olamaz. Cemaat itibarıyla görüyoruz ki, bir şahs-ı muhteris, bir intikamla veya muntakim bir muhalefetle, arzuyu tazammun eden bir fikirle demiş ki, “İslâm parçalanacak veyahut hilâfet mahvolacak.” Sırf o meş’um sözünü doğru göstermek, gururiyetini, enaniyetini, tatmin etmek için, İslâmın perişaniyetini-el’iyazübillah-uhuvvet-i İslâmiyenin boğulmasını arzu eder. Hasmın zulm-ü kâfiranesini, hayale gelemez cerbezeli tevillerle adalet sûretinde göstermek ister. Medeniyet-i hazıra itibarıyla görüyoruz ki, şu medeniyet-i meş’ume öyle gaddar bir düstur-u zulüm beşerin eline vermiş ki, bütün mehasin-i medeniyeti sıfıra indiriyor. Melâike-i kiramın, 5 اَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ ’deki endişelerinin sırrını gösteriyor. İşte, bir köyde bir hain bulunsa, o köyü mâsumeleriyle imhâ etmek veya bir cemaatte bir âsi bulunsa, o cemaati çoluk çocuğuyla ifnâ etmek veya Ayasofya gibi milyarlara değer mukaddes bir binaya, kanun-u zâlimanesine serfurû etmeyen birisi tahassun etse, o binayı harap etmek gibi, en dehşetli vahşetlere şu medeniyet fetvâ veriyor. Acaba, bir adam, kardeşinin günahıyla hak nazarında mes’ul olmadığı halde, nasıl oluyor ki, bir karyenin veya bir cemaatin binlerle mâsumları, hiçbir zaman fena tabiatlı ihtilâlciden hâli kalmayan bir şehirde veya bir mahallede bulunan bir serkeş adamın isyanıyla, hiç münasebet olmadığı halde, o mâsumlar mes’ul, belki ifnâ ediliyor? Dipnotlar - Arapça İbareler - Haşiyeler : 1 : “Allah’ı bırakıp da birbirimizi rab edinmeyelim.” Âl-İ İmrân Sûresi, 3:64. 2 : “Ölüden diriyi, diriden de ölüyü O çıkarıyor.” Rum Sûresi, 30:19. 3 : “Hiçbir günahkâr başkasının günahını yüklenmez.” En’âm Sûresi, 6:164; İsrâ Sûresi, 17:15; Fâtır Sûresi, 35:18; Zümer Sûresi, 39:7. 4 : Gerçekten o (insan), çok zâlim ve çok câhildir.” Ahzâb Sûresi, 33:72. 5 : "Yeryüzünde fesat çıkarıp kan dökecek birisini mi yaratacaksın?" Bakara Sûresi, 2:30.

Lügatler adalet : hak sahibine hakkını verme, haksızı terbiye etme ve cezalandırma adavet : düşmanlık âdil : adaletli aksülâmel : tepki, reaksiyon âlim : bilen, bilgin âsi : isyan eden, baş kaldıran avam : halk azîmet : her meselede takvâya göre hareket etme; İlâhî emirleri tam yapıp günahlardan en üst seviyede kaçınma bakiye-i iştiha-i şevk : geri kalan iştah ve şevk; arta kalan istek ve tutku becayiş etme : değiş-tokuş etme, karşılıklı değiştirme beşer : insan, insanlık, Âdemoğlu binaen : –dayanarak, dolayı câmi : içine alıcı, kapsamına dahil eden caniye : cani; acımasız ve gaddar; cinayet işlemiş olan cebbarlık : zorbalık, zâlimlik celb etme : çekme cemaat : topluluk; bir dine, mezhebe veya ekole bağlı olanların oluşturduğu topluluk cerbeze : hakkı bâtıl, bâtılı hak gösterecek derecede aldatma cihad : Allah için kutsal şeyleri koruma gayret ve mücadelesi desatir-i ekserî : pek çok ortamda ve şartlar altında geçerli olan kanun ve kurallar desatir-i külliye : her yerde ve konumda geçerli olan genel kurallar, prensipler, kanunlar; evrensel kanunlar dünyevî : dünyaya ait düstur : kural, prensip düstur-u Kur’ânî : Kur’ân tarafından ortaya konulan kanun, prensip düstur-u zulüm : zulm kanunu, kuralı ekberü’l-kebâir : büyük günahların en büyükleri ekseri : en çok görünen, en çok gerçekleşmiş olan çoğunluk el’iyazübillah : “Allah korusun” mânâsında bir ifade emsile : misâller, örnekler enâniyet : benlik, gurur ene : ben esasat : esaslar, temel prensipler esbab : sebepler eşkâl-i habîse : pis ve çirkin şekiller evsaf : vasıflar, nitelikler evsaf-ı mâsume : mâsum sıfatlar, günahsız nitelikler evvelâ : ilk olarak, öncelikle fena tabiatlı : kötü özellikleri bulunan, mizac ve karakteri kötü olan ferd : birey fesad : bozukluk fetvâ verme : hüküm verme; izin verme fıtraten : yaratılış itibariyle gaddar : acımasız; çok fazla gadreden gururiyet : gururluluk, kibirlilik hak nazarında : hak ve hukuk kurallarına göre; İlâhî adalete göre halef : bir kimse ve topluluğun yerine sonradan geçenler hâli kalmayan : boş kalmayan (yani her zaman bir kısım ihtilâlci insanlar bulunan) harap etmek : yıkıp yok etmek hasım : düşman havas : yüksek seviyede bulunan insanlar; toplum içindeki yüksek ve seçkin kesim hilâfet : halifelik; Peygamberimizin vekili olarak din ve dünya işlerinde genel reislik hodbinlik : kendini görme, kendini düşünme; bencillik hodendişlik : kendi için kaygılanma, endişe etme; kendini düşünme; bencillik hodgâmlık : kendi keyfini, istek ve arzularını düşünme; bencillik hubb-u nefis : kendini sevme, nefse düşkünlük husumet : düşmanlık icad etme : meydana getirme, ortaya çıkarma ifnâ etmek : öldürmek, ortadan kaldırmak ihtilâlci : ihtilâl yapan, toplumu karıştıran; devrimci iktifa etme : yetinme iktiza etme : gerektirme imhâ etme : yok etme, ortadan kaldırma imtiyaz : farklılık, ayrıcalık inhisar etme : yalnız birşeye ait ve mahsus kılma inzimam etme : eklenme, katılma itibariyle : açısından izzet-i nefs : insanın vakar, şeref ve haysiyetini muhafaza etmesi izzet-i rütebî : rütbeden gelen izzet; rütbe ve makam açısından çok büyük ve üstün olma kabiliyet-i zulüm : zulüm yapma kabiliyeti, potansiyeli kâfire : inkârcı; Allah’ın kesin olarak bildirdiği bir şeyi inkâr eden kâmil : olgun, kemâl ve fazilet sahibi kanun-u İlâhî : İlâhî kanun, Allah’ın koyduğu kanun kanun-u zâlimane : zâlimce kanun karye : köy kat-ı nazar : bakmama, dikkate almama (yani sofiye meşrebini konu dışında tutmak kaydıyla…) kazâ-i vatar etmek : ihtiyacını gidermek kibir : büyüklenme, kendini büyük görme kuvâ : güçler, duygular, hisler küffar : kâfirler, inkârcılar lâkayt : duyarsız, ilgisiz mâhiyet-i insaniye : insanın temel özelliklerini meydana getiren bünye; insanın temel yapısı, aslı ve esası mâsadak : bir söz veya hükmü doğrulayan husus, doğrulayıcı ve tasdik edici unsur mâsum : suçsuz, günahsız mâsume : günahsız, suçsuz mazlûmîn : zulme uğrayanlar mebde : başlangıç mebde-i Hürriyet : Hürriyet’in başlangıcı; Meşrutiyet’in ilânı mecma-i evsaf-ı masume : masum sıfatların bir araya toplandığı yer medeniyet-i hazıra : şimdiki medeniyet medeniyet-i meş’ume : kötü, uğursuz medeniyet mehâsin-i medeniyet : medeniyetin güzellikleri melâike-i kiram : yüce, şerefli melekler merbut : bağlı mes’ul : sorumlu meş’um : kötü, uğursuz mevki : konum, yer mevsuf : nitelenmiş, nitelikleriyle belirlenmiş meyl : eğilim, istek ve arzu meyl-i teceddüd : yenilenme meyli, eğilimi meyl-i zulüm : zulüm yapma meyli, eğilimi misâl : örnek miskinlik : âcizlik, uyuşukluk, beceriksizlik, güçsüz ve tepkisiz kalma muhafaza : koruma mukaddes : kutsal, yüce muntakim : intikamcı, intikam davası güden mutaassıp : kendi tarafını (din, inanç, düşünce vs.) aşırılıkla tutan ve bu konuda çok katı olan; bağnaz, fanatik müncer olma : sonuçlanma, son bulma müsahele : kolaylık gösterme, kolaylaştırma müsamaha : hoşgörü müslim : Müslüman müteaddit : bir çok, çeşitli müteessir : etkilenen, tesir altında kalan mütemessik : sıkı sıkıya bağlı, bağlandığı dâvâdan taviz vermeyen mütesallip : sarsılmaz seviyede birşeye (dine) bağlanan kimse müyul : meyiller, eğilimler nâkıs : eksik, noksan nefiy : inkâr etme, kabul etmeme nev’ : tür nihayât : nihayetler; sonlar nihayet : en sonunda nihayet : son, en sonunda nükte : ince mânâ perişaniyet : perişanlık, parçalanma ve dağılma ruhsat : takvâ sınırları içinde olmakla birlikte dinen verilen geniş hareket alanı salâbet : katılık, metanet, sağlamlık salâbetli : dâvâsına çok sağlam ve tavizsiz bağlı olan selef : bir kimse veya topluluğun yerinde önceden bulunanlar serfurû etme : boyun eğme, itaat etme serkeş : başkaldıran, isyan eden sıfat : nitelik, özellik sırr-ı düstur : düsturun, kanunun sırrı siyaset-i şahsiye, cemaatiye ve milliye : kişisel, toplumsal ve millî siyaset Sofiye meşrebi : tarikat yoluyla mânevî derecelere yükselme gayretinde olan tasavvuf ehlinin takip ettikleri yol, tarz sünnet : Peygamberimizin söz, fiil ve hareketlerine dayanan yüce prensipler şahs-ı muhteris : ihtiraslı, hırs sahibi olan kişi şâmil : içine alan; birçok şeyi kapsamı içine alan ve onlara zarf olan taassup : aşırı derecede, körü körüne bağlılık tabiat-ı zâlimane : zâlim tabiat, zulmeden karakter tahakküm : baskı, zorbalık tahassun etme : sığınma tahdit etme : sınırlandırma tatmin : doyurma, doygunluğa erme tazammun etme : içine alma, kapsama tecavüz etmek : haddi aşmak, saldırmak, (başkasının) hakkına el uzatmak tecellüd : kendini cesaretli ve kahraman gösterme; sertlik, direnme teşmil etme : genelleme, yaygın hale getirme tevarüs : birinden diğerine irsî olarak geçme tevil : yorum tezyid eyleme : arttırma, geliştirme uhuvvet-i İslâmiye : İslâm kardeşliği vahşet : ürküntü, korku veled : çocuk zalûm-u cehûl : çok zâlim ve çok cahil zîrütbe : rütbeli, rütbe ve yüksek derece sahibi ziyade : çok, fazla zulm-ü kâfirane : bir kâfir tarafından yapılabilecek zulüm