NUR ÇEŞMESİ-58-OTUZ İKİNCİ SÖZÜN BİRİNCİ MEVKIFI

[Erhan Patlak]

                                                                           NUR ÇEŞMESİ

 

8.1.OTUZ İKİNCİ SÖZÜN BİRİNCİ MEVKIFI

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ 1   لَوْ كَانَ فِيهِمَاۤ اٰلِهَةٌ اِلاَّ اللهُ لَفَسَدَتَا 2   لاَۤ اِلٰهَ اِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِى وَيُمِيتُ وَهُوَ حَىٌّ لاَ يَمُوتُ بِيَدِهِ الْخَيْرُ وَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ وَاِلَيْهِ الْمَصِيرُ 3   BİR RAMAZAN gecesinde, şu kelâm-ı tevhidînin on bir cümlesinin herbirinde, birer tevhid mertebesi ve birer müjde bulunduğunu ve o mertebelerden yalnız Lâ şerîke lehu’daki mânâyı, basit avâmın fehmine gelecek bir muhavere-i temsiliye ve bir münazara-i faraziye tarzında ve lisan-ı hâli lisan-ı kàl suretinde söylemiştim. Bana hizmet eden kıymettar kardeşlerimin ve mescid arkadaşlarımın arzuları ve istemeleri üzerine o muhavereyi yazıyorum. Şöyle ki: Bütün tabiatperest, esbabperest ve müşrik gibi umum envâ-ı ehl-i şirkin ve küfrün ve dalâletin tevehhüm ettikleri şeriklerin namına bir şahıs farz ediyoruz ki, o şahs-ı farazî, mevcudat-ı âlemden birşeye rab olmak istiyor ve hakikî mâlik olmak dâvâ etmektedir. İşte, o müddeî, evvelâ mevcudatın en küçüğü olan bir zerreye rast gelir. Ona rab ve hakikî mâlik olmakta olduğunu, zerreye tabiat lisanıyla, felsefe diliyle söyler. O zerre dahi, hakikat lisanıyla ve hikmet-i Rabbânî diliyle der ki: “Ben hadsiz vazifeleri görüyorum. Ayrı ayrı her masnua girip işliyorum. Eğer bütün o vezâifi bana gördürecek, sende ilim ve kudret varsa-- “Hem benim gibi had ve hesaba gelmeyen zerrat içinde beraber gezip iş görüyoruz.HAŞİYE Eğer bütün emsalim o zerreleri de istihdam edip emir tahtına alacak bir hüküm ve iktidar sende varsa-- Dipnotlar - Arapça İbareler - Haşiyeler : 1 : “Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla.” 2 : “Eğer göklerde ve yerde Allah’tan başka ilâhlar olsaydı, ikisi de harap olup giderdi.” Enbiyâ Sûresi, 21:22. 3 : “Allah’tan başka ibadete lâyık hiçbir ilâh yoktur. O birdir ve hiçbir şeriki yoktur. Mülk umumen Onundur; hamd bütünüyle Ona aittir. Hayatı veren de, ölümü veren de Odur. O, kendisine ölüm ârız olmayan Hayy-ı Ezelîdir. Bütün hayır Onun elindedir. Onun kudreti herşeye yeter. Herkesin ve herşeyin dönüşü de Onadır.” Buharî, Ezân 155, Teheccüd 21, Umre 12, Cihad 133, Bed’ü’l-Halk 11, Mağâzî 29, Daavât 18, 52, Rikâk 11, I’tisâm 3; Müslim, Zikir 28, 30, 74, 75, 76, Vitir 24, Cihad 158, Edeb 101; Tirmizî, Mevâkıt 108, Hac 104, Daavât 35, 36; Nesâî, Sehiv 83-86, Menâsik 163, 170, Îmân 12; İbni Mâce, Ticârât 40, Menâsik 84, Edeb 58, Dua 10, 14, 16; Ebû Dâvud, Menâsik 56; Dârîmî, Salât 88, 90, Menâsik 34, İsti’zân 53, 57; Muvatta’, Hac 127, 243, Kur’ân 20, 22. HAŞİYE : Evet, müteharrik herbir şey, zerrattan seyyârâta kadar, kendilerinde olan sikke-i samediyet ile vahdeti gösterdikleri gibi, harekâtlarıyla dahi, gezdikleri bütün yerleri vahdet namına zaptederler, kendi Mâlikinin mülküne idhal ederler. Hareket etmeyen masnuat ise, nebâtattan nücum-u sevâbite kadar, birer mühr-ü vahdâniyet hükmündedirler ki, bulunduğu mekânı, kendi Sâniinin mektubu olduğunu gösterirler. Demek herbir nebat, herbir meyve birer mühr-ü vahdâniyet, birer sikke-i vahdettirler ki, mekânlarını ve vatanlarını, vahdet namına, Sânilerinin mektubu olduğunu gösterirler. Elhasıl, herbir şey, hareketiyle bütün eşyayı vahdet namına zapteder. Demek bütün yıldızları elinde tutmayan, birtek zerreye rab olamaz.

Lügatler : avâm : halk dalâlet : hak yoldan sapkınlık, inançsızlık dâvâ : iddia elhasıl : özetle emir tahtına : emir altına emsal : benzerler envâ-i ehl-i şirk : Allah’a ortak koşanların çeşitleri esbap-perest : Allah’ı unutup sebeplere haddinden fazla değer veren eşya : varlıklar farz etmek : varsaymak fehm : anlayış had ve hesaba gelmemek : sonsuz ve sınırsız olmak hadsiz : sınırsız hakaik : gerçekler, doğrular hakikat : gerçek, doğru hakikî : gerçek, doğru harekât : hareketler hikmet-i Rabbânî : kâinatın Rabbi tarafından herşeyin belirli gayelere yönelik olarak anlamlı, faydalı ve tam yerli yerinde yaratılması idhal : dahil etme, içine alma iktidar : güç, kuvvet istihdam : çalıştırma izah eden : açıklayan Katre Risalesi : Mesnevî-i Nuriye adlı eserde yer almaktadır kelâm-ı tevhidî : Allah’ın birliğini ifade eden söz kıymettar : kıymetli, değerli kudret : güç, iktidar küfür : inkâr, inançsızlık lâ şerîke lehû : Onun (Allah’ın) ortağı asla yoktur libas : elbise lisan : dil lisan-ı hâl : hâl ve durumun ifade edişi lisân-ı kal : sözlü olarak ifade Mâlik : herşeyin sahibi olan Allah mâlik : sahip masnu : san’at eseri masnuat : san’at eserleri mekân : yer mevcudât : varlıklar mevcudat-ı âlem : âlemdeki varlıklar mevkıf : bölüm, kısım, durak muhavere : karşılıklı konuşma muhavere-i temsiliye : diyalog tarzında kıyaslamalı benzetme müddeî : iddia sahibi mühr-ü vahdâniyet : birlik mührü mülk : sahip olunan ve hükmedilen şey münâzara-i faraziye : varsayıma dayalı tartışma müşrik : Allah’a ortak koşan müteharrik : hareketli nam : ad nebat : bitki nebâtat : bitkiler nücûm-u sevâbit : sabit yıldızlar rab : herbir varlığa yaratılış gayelerine ulaşmaları için muhtaç olduğu şeyleri veren, onları terbiye edip idaresi ve egemenliği altında bulunduran Sâni : herşeyin san’atkârı olan Allah seyyârât : gezegenler sikke-i samediyet : hiç kimseye muhtaç olmayan ve herşey Kendisine muhtaç olan Allah’a ait mühür sikke-i vahdet : birlik damgası suret : şekil, biçim şahs-ı farazî : olmadığı halde var sayılmış kişi şehadet : şahitlik, tanıklık şerik : Allah’a ortak koşulan şey tabiat : canlı cansız bütün varlıklar, doğa tabiatperest : herşeyi tabiatın tesiriyle meydana geldiğini iddia eden, tabiatçı tefsir : açıklama, yorum temsil : kıyaslama tarzında benzetme, analoji tevehhüm etmek : varsaymak tevhid : birleme; herşeyin bir olan Allah’a ait olduğunu bilme ve inanma umum : bütün vahdâniyet : Allah’ın birliği vahdet : birlik vezâif : vazifeler zaptetmek : korumak, saklamak zerrât : atomlar zerre : atom zeyil : ilâve, ek