SÖZLER DERSLERİ-823-LEMEÂT(DEVAMI)

[Erhan Patlak]

                                                             SÖZLER DERSLERİ

36.16.LEMEÂT(DEVAMI)

Zaaf hasmı teşci eder; Allah abdini tecrübe eder, abd Allah’ını tecrübe edemez Ey hâif ve hem zaif! Havf ve za’fın beyhude, hem senin aleyhinde tesirât-ı haricî teşcî eder, celb eder. Ey vesveseli vehham! Muhakkak bir maslahat, mazarrat-ı mevhume için feda edilmez. Sana lâzım hareket; netice Allah’ındır. İşine karışılmaz. Allah çeker abdini meydan-ı imtihana. “Böyle yaparsan eğer, böyle yaparım” der. Abd ise hiç yapamaz Allah’ını tecrübe. “Rabbim muvaffak etsin; ben de bunu işlerim” dese tecavüz eder. İsâ’ya demiş şeytan: “Madem herşeyi O yapar. Kader birdir, değişmez. Dağdan kendini at. O da sana ne yapar?” İsâ dedi: “Ey mel’un! Abd edemez Rabbini tecrübe ve imtihan.” • • • Beğendiğin şeyde ifrat etme Bir derdin dermanı başka derde dert olur. Panzehiri zehir olur. Derman hadden geçerse dert getirir, öldürür. • • • İnadın gözü, meleği şeytan görür İnadın işi budur: Şeytan yardım ederse birisine “melek” der, rahmeti de okutur. Muhalif tarafında eğer meleği görse, libasını değişmiş onu şeytan zanneder; adâvet, lânet eder. • • • Hakkı bulduktan sonra ehak için ihtilâfı çıkarma Ey talib-i hakikat! Madem hakta ittifak, ehakta ihtilâftır. Bazan hak, ehaktan ehaktır. Hem de olur hasen, ahsenden ahsen. • • • İslâmiyet, selm ve müsalemettir; dahilde nizâ ve husumet istemez Ey âlem-i İslâmî! Hayatın ittihadda. Ger ittihad istersen, düsturun bu olmalı: Hüve’l-hakku yerine hüve hakkun olmalı; hüve’l-hasen yerine hüve’l-ahsen olmalı. Her Müslim kendi meslek, mezhebine demeli: “İşte bu haktır; başkasına ilişmem. Başkaları güzelse, benim en güzelidir.” Dememeli: “Budur hak; başkaları battaldır. Ya yalnız benimkidir güzeli; başkaları yanlıştır, hem çirkindir.” Zihniyet-i inhisar, hubb-u nefisten geliyor. Sonra maraz oluyor; nizâ ondan çıkıyor. Dert ile dermanlar Taaddüdü hak olur; hak da taaddüt eder. Hâcat ve ağdiyenin tenevvüü hak olur; hak da tenevvü eder. İstidat, terbiyeler tekessürü hak olur; hak da tekessür eder. Bir madde-i vâhide, hem zehir ve hem panzehir. İki mizaca göre mesâil-i fer’îde hakikat sabit değil; izafî ve mürekkep. Mükellefîn mizaçlar ona bir hisse verip ona göre ederek tahakkuk ve terekküp, her mezhebin sahibi mühmel mutlak hükmeder.   Mezhebinin hududu tayinini bırakır temayül-ü mîzaca. Taassub-u mezhebî tâmime sebep olur. Tâmimin iltizamı sebep olur nizâa. İslâmiyetten evvel tabakat-ı beşerde derin uçurumlar, Hem tebâüd-ü acîbi istedi bir vakitte taaddüd-ü enbiya, tenevvü-ü şerâyi’, müteaddit mezhepler. Beşerde bir inkılâp İslâmiyet yaptırdı, beşer tekarüb etti, şer’ etti ittihad, vâhid oldu peygamber. Seviye bir olmadı; mezhep taaddüt etti. Terbiye-i vâhide kâfi geldiği zaman, ittihad eder mezhepler. • • • İcad ve cem-i ezdadda büyük bir hikmet var; kudret elinde şems ve zerre birdir Ey birader-i kalb-i hüşyar! Ezdâdın cem’indendir tecellî-i iktidar. Lezzet içinde elem, hayrın içinde şerri, Hüsnün içinde kubhu, nef’in içinde dârrı, nimet içinde nıkmet, nurun içinde nârı, bilir misin ki sırrı? Hakaik-i nisbiye sübut, takarrur etsin. Birşeyde çok şey olsun; bulsun vücut, görünsün. Sür’at-i hareketle bir nokta bir hat olur. Çevirmenin sür’ati yapar bir lem’a-i nur, daire-i nuranî. Hakaik-i nisbiye vazifesi dünyada daneler sünbül olur. Kâinatın çamuru, revâbıt-ı nizamı, alâik-i nakşını odur teşkil ediyor. Âhirette bu nisbî emirler orada hakaik olur. Hararette merâtip, ona olmuştur sebep tahallül-ü burudet. Hüsündeki derecat kubhun tedahülüdür; sebep, illet oluyor.   Ziya zulmete borçlu; lezzet eleme medyun; sıhhat marazsız olmaz. Cennet olmazsa belki Cehennem tâzip etmez. Zemherirsiz olmuyor; Ger zemherir olmazsa, o da ihrak edemez. O Hallâk-ı Lemyezel, halk-ı ezdad içinde hikmetini gösterdi; haşmeti etti zuhur. O Kadîr-i Lâyezâl, cem-i ezdad içinde iktidarı gösterdi; azamet etti zuhur. Madem o kudret-i İlâhî lâzime-i zâtî olur. O Zât-ı Ezelîye hem zarure-i nâşie; onda zıddı olamaz, acz tahallül edemez, onda merâtip olamaz. Herşeye nisbeti bir; hiçbir şey ağır olmuyor. O kudretin ziyasına güneş mişkât olmuştur. Bu mişkâtın nuruna deniz yüzü âyine, şebnemlerin gözleri birer mir’at olmuştur. Denizin geniş yüzü gösterdiği güneşi, çîn-i cebînindeki katreler de gösterir; şebnemin küçük gözü yıldız gibi parlıyor. Aynı hüviyet tutar; şebnem, deniz bir olur güneşin nazarında. Kudreti tanzir eder. Şebnemin gözbebeği küçücük bir güneştir. Şu muhteşem güneş de küçücük bir şebnemdir. Gözbebeği bir nurdur ki şems-i kudretten gelir, o kudrete kamer olur. Semâvât bir denizdir; bir nefes-i Rahmân’la çîn-i cebînlerinde mevcelenip, katarat ki nücum ve hem şümustur. Kudret tecellî etti, o katarâta serpti nuranî lemeâtı. Herbir güneş bir katre, herbir yıldız bir şebnem, herbir lem’a timsaldir. O feyz-i tecellînin küçücük bir aksidir o katre-misal güneş. Eder mücellâ camını o lümey’a zücâce dürri-misal parlıyor, O şebnem-misal yıldız lâtif gözü içinde, bir yer yapar lem’aya, lem’a olur bir siraç, gözü olur zücâce, misbâhı nurlanıyor.

Lügatler abd : kul adâvet : düşmanlık âdemî : insanoğlu ağdiye : gıdalar ahsen : en güzel, daha güzel alâik-i nakş : nakşı oluşturan bağlar âlem-i İslâmî : İslâm dünyası battal : hak olmayan, gerçek dışı benî-Âdem : Âdemoğulları, insanlık beyhude : boşuna, faydasız birader-i kalb hüşyar : uyanık kalpli kardeş celb etmek : kendine çekmek cem’ : bir araya gelme cem-i ezdad : zıtların biraraya gelmesi çîn-i cebîn : alın buruşukluğu dahilde : içeride daire-i nuranî : nurlu daire dane : tohum dârr : zarar dürri-misal : inci gibi düstur : prensip, kural ehak : en doğru, daha doğru ezdâd : zıtlar feyz-i tecellî : yansımadan doğan feyz, bereket ger : eğer hâcat : ihtiyaçlar had : sınır, çizgi hâif : korkak hak : doğru, gerçek hakaik-i nisbiye : göreceli hakikatler, bir diğerine göre hakikat olan şeyler hakikat : doğru, gerçek halk-ı ezdad : zıtların yaratılması Hallâk-ı Lemyezel : varlığı asla son bulmayan ve herşeyi sürekli olarak çokça yaratan Allah hasen : güzel hasm : düşman havf : korku heves : gelip geçici arzu ve istekler hikmet : herşeyin belirli gayelere yönelik olarak, mânâlı, faydalı ve tam yerli yerinde olması hodgâmî : bencil, kendini düşünen hubb-u nefis : kendini beğenme, nefse düşkünlük hudud : sınır husumet : düşmanlık hüsün : güzellik hüve hakkun : o haktır hüve’l-ahsen : o en güzeldir hüve’l-hakku : sadece o haktır hüve’l-hasen : sadece o güzeldir hüviyet : mahiyet, özellik icad : var etme, yaratma ifrat : aşırılık ihrak etmek : yakmak ihtilâf : uyuşmazlık, ayrılık illet : esas sebep, maksat iltizam : taraf tutma, taraftarlık imhâ : yok etme inkılâp : değişim, dönüşüm iptal-i hak : hakkın ortadan kaldırılması iptal-i hakk-ı nev’ : bir türe ait hakkın ortadan kaldırılması iraka-i dem : kan akıtılması ismet-i beşer : insanlığın masumluğu, suçsuzluğu istidat : kabiliyet, yetenek ittifak : uyum içinde birleşme, birlik ittihad : birleşme, birlik izafî : göreceli kader : Allah’ın meydana gelecek hadiseleri olmadan önce takdir etmesi, plânlaması Kadîr-i Lâyezâl : hiçbir zaman kaybolup gitmeyecek, sonsuz kudret sahibi Allah katarat : damlalar katre-misal : damla gibi kubh : çirkinlik kudret : İlâhî güç ve iktidar kudret-i İlâhî : Allah’ın güç ve iktidarı lâkin : fakat, ama lâzime-i zâtî : kendi zâtının gereği lem’a : parıltı lem’a-i nur : nur parıltısı lemeât : parıltılar libas : elbise lümey’a : küçük parıltı madde-i vâhide : bir tek madde mâni : engel maraz : hastalık maslahat : fayda, yarar mazarrat-ı mevhume : gerçekte var olmayan, hayalî zararlar medyun : borçlu mel’un : lanetlenmiş merâtip : mertebeler, dereceler mesâil-i fer’î : teferruata dair meseleler meslek : usül, metod mevc : dalga meydan-ı imtihan : imtihan meydanı mezhep : dinde tutulan yol mir’at : ayna misbâh : lamba, meşale misl : benzer mişkât : kandil, içinde lamba olan küçük hücre mizaç : yaratılış, tabiat muhalif : zıt, karşıt mutlak : kesin, sınırsız muvaffak : başarılı mücellâ : parlatılmış, parlak mühmel : ihmale uğramış mükellefîn : mükellef olanlar, yükümlüler mürekkep : birden fazla unsurdan oluşmuş bileşik müsalemet : barış ve huzur içinde olma Müslim : Müslüman müteaddit : birden fazla, çeşitli nâr : ateş nazarında : gözünde, bakışında nazir : benzer, eş nef’ : yarar nefes-i Rahmân : sonsuz merhamet sahibi Cenab-ı Hakkın varlıklar üzerindeki rahmet esintisi nıkmet : sıkıntı, azap, nimetin zıddı nisbet : ölçü, oran nisbî : kıyaslama ile olan, göreceli nizâ : kavga, uyuşmazlık nuranî : nurlu nücum : yıldızlar Rab : herbir varlığa yaratılış gayelerine ulaşmaları için muhtaç olduğu şeyleri veren, onları terbiye edip idaresi ve egemenliği altında bulunduran Allah revâbıt-ı nizam : düzeni sağlayan bağlar selm : barış semâvat : gökler siraç : ışık, lamba sübut : gerçekleşme, meydana gelme sünbül : başak sür’at : hız sür’at-i hareket : hareketin hızı şahs-ı vahid : bir tek şahıs şebnem : çiğ şebnem-misal : çiğ gibi şems : güneş şems-i kudret : kudret güneşi şer : kötülük şer’ : şeriat, Allah tarafından bildirilen kanun ve hükümler şümus : güneşler taaddüd : çokluk, birden fazla olma taaddüd-ü enbiya : aynı dönemde birden fazla peygamberin olması taassub-u mezhebî : bir mezhebe aşırı derecede bağlılık tabakat-ı beşer : insan tabakaları tahakkuk : gerçekleşme tahallül : araya girme, içine karışma tahallül-ü burudet : soğuğun sıcağın içine karışması takarrur : karar bulma, yerleşme talib-i hakikat : gerçeği talep eden, isteyen tâmim : umumîleştirme, herkese yayma tanzir : benzetme tayin etme : belirleme, belirli kılma tâzip etmek : azap vermek tebâüd-ü acîb : hayret verici ölçüde birbirinden uzaklaşma tecellî : yansıma tecellî-i iktidar : Allah’ın kudretinin tecellîsi, yansıması tedahül : iç içe olma tekarüb : birbirine yakınlaşma tekessür : çoğalma temayül-ü mizac : mizacın bir tarafa yönelmesi tenevvü : çeşitlilik tenevvü-ü şerâyi’ : şeriatlerin çeşitliliği terbiye-i vâhide : tek bir terbiye terekküp : birleşme tesirât-ı haricî : dış tesirler, etkenler teşcî : cesaretlendirme teşkil : oluşturma, meydana getirme timsal : nümune, örnek umum : bütün vâhid : bir vehham : aşırı derecede vehimli, kuruntulu vesveseli : kuruntulu vücut : varlık zaaf : zayıflık, güçsüzlük zarure-i nâşie : kendisinde bulunması zorunlu olan, ondan ayrılması mümkün olmayan zorunlu özellik Zât-ı Ezelî : varlığının başlangıcı olmayıp devamlı var olan Zât, Allah zemherir : şiddetli ve yakıcı soğuk zerre : atom zevâl-i ismet : gühasızlığın sona ermesi zihniyet-i inhisar : tekelleştirme anlayışı ziya : ışık zuhur : ortaya çıkma, görünme zulmet : karanlık zücâc : cam