|
Bir
zaman, ihtiyarlığın başlangıcında, Eski Said’in gülmeleri Yeni Said’in
ağlamalarına inkılâp ettiği hengâmda, Ankara’daki ehl-i dünya beni Eski
Said zannedip oraya istediler, gittim. Güz mevsiminin âhirlerinde
Ankara’nın benden çok ziyade ihtiyarlanmış, yıpranmış, eskimiş kal’asının
başına çıktım. O kale, tahaccür etmiş hâdisât-ı tarihiye suretinde bana
göründü. Senenin ihtiyarlık mevsimiyle benim ihtiyarlığım, kalenin
ihtiyarlığı, beşerin ihtiyarlığı, şanlı Osmanlı Devletinin ihtiyarlığı ve
Hilâfet Saltanatının vefatı ve dünyanın ihtiyarlığı, bana gayet hazîn ve
rikkatli ve firkatli bir hâlet içinde, o yüksek kal’ada geçmiş zamanın
derelerine ve gelecek zamanın dağlarına baktırdı ve baktım. Birbiri içinde
beni ihata eden dört beş ihtiyarlık karanlıkları içinde, Ankara’da en kara
bir hâlet-i ruhiye hissettiğimden, (HAŞİYE) bir nur, bir teselli, bir rica
aradım.
Sağa, yani, mazi olan geçmiş zamana bakıp teselli ararken, bana
mazi, pederimin ve ecdadımın ve nev’imin bir mezar-ı ekberi suretinde
göründü. Teselli yerine vahşet verdi.
Sol tarafım olan istikbale,
derman ararken baktım. Gördüm ki, benim ve emsalimin ve nesl-i âtinin
büyük ve karanlıklı bir kabri suretinde göründü, ünsiyet yerine dehşet
verdi.
Sağ ile soldan tevahhuş edip hazır günüme baktım. O gafletli ve
tarihvâri nazarıma o hazır gün, yarım ölmekte ve hareket-i mezbûhânedeki
ıztırap çeken cismimin cenazesini taşıyan bir tabut suretinde
göründü.
Sonra bu cihetten dahi me’yus olunca, başımı kaldırıp, ömrümün
ağacının başına baktım. Gördüm ki, o ağacın tek bir meyvesi var; o da
benim cenazemdir, o ağaç üstünde duruyor, bana bakıyor.
O cihetten dahi
tevahhuş edip başımı aşağıya eğdim, o ömür ağacının aşağısına, köküne
baktım. Gördüm ki, o aşağıda olan toprak, kemiklerimin toprağıyla mebde-i
hilkatimin toprağı birbirine karışmış bir surette, ayaklar altında
çiğneniyor gördüm. O da derman değil, belki derdime dert kattı.
Sonra
mecburiyetle arkama baktım. Gördüm ki, esassız, fâni olan dünya, hiçlik
derelerinde ve yokluk zulümatında yuvarlanıp gidiyor. Derdime merhem
ararken, zehir ilâve etti.
Dipnotlar - Arapça İbareler -
Haşiyeler :
(HAŞİYE) : HAŞİYE O zaman bu hâlet-i ruhiye Fârisî bir
münâcat suretinde kalbe geldi, yazdım. Ankara’da Hubab risalesinde tab
edilmiştir.
|
Lügatler :
âhir : son
beşer : insanlık
cihet
: yön, taraf
derman : ilâç
ehl-i dünya : dünyaya
dalıp, âhireti düşünmeyenler
emsal : benzer,
akran
esassız : temelsiz
fâni : geçici,
ölümlü
Fârisî : Farsça
firkat :
ayrılık
gaflet : Allah’ın emir ve yasaklarına duyarsız davranma
hâli
güz : sonbahar
hâdisât-ı tarihiye : tarihî
olaylar
hâlet : durum, hâl
hâlet-i ruhiye : insanın
ruh hâli, psikolojik durumu
hareket-i mezbûhâne : can çekişme
hareketi
hengâm : zaman, dönem
Hilâfet Saltanatı :
hilafetin egemenliği
Hubab Risalesi : Mesnevî-i Nuriye’de yer
alan bir bölüm
ihata etme : içine alma, kuşatma
inkılâp
etmek : dönüşmek
istikbal : gelecek
mazi : geçmiş
zaman
me’yus : ümitsiz
mebde-i hilkat : yaratılışın
başlangıcı
merhem : ilaç, çare
mezar-ı ekber : çok
büyük mezar
münâcat : dua, Allah’a yakarış
nazar :
bakış
nesl-i âti : gelecek nesil
nev’ : tür,
cins
peder : baba
rica : ümit
rikkatli :
dokunaklı, acıklı
suret : biçim, görünüş
tab edilmek :
yazılmak
tahaccür etmek : taşlaşmak
tarihvâri : tarih
tarzında
tevahhuş etmek : yabanîlik çekmek
ünsiyet :
dostluk, yakınlık
vahşet : ürküntü, yabanîlik
zulümat
: karanlıklar
|
