|
Birinci mesele
Hayatın mahiyeti ve
hakikatı Hayy-ı Kayyûma baktığı cihetle baktım. Gördüm ki mahiyet-i
hayatım esmâ-i İlâhiyenin definelerini açan anahtarların mahzeni ve
nakışlarının bir küçük haritası ve cilvelerinin bir fihristesi ve kâinatın
büyük hakikatlerine ince bir mikyas ve mizan ve Hayy-ı Kayyûmun mânidar ve
kıymettar isimlerini bilen, bildiren, fehmedip tefhim eden yazılmış bir
kelime-i hikmettir anladım. Ve hayatın bu tarzdaki hakikati bin derece
kıymet kazanıyor ve bir saat devamı bir ömür kadar ehemmiyet alır. Zamanı
olmayan Zât-ı Ezeliyeye münasebeti cihetinde uzun ve kısalığına
bakılmaz.
İkinci mesele
Hayatın hakiki hukukuna
baktım. Gördüm ki:
Hayatım Rabbânî bir mektuptur; kardeşlerim olan
zîşuur mahlûkata kendini okutturur, Yaratanı bildirir bir
mütalâagâhtır.
Hem Hâlıkımın kemâlâtını teşhir eden bir
ilânnâmeliktir.
Hem hayatı yaratanın hayatla ihsan ettiği kıymettar
hediyeler ve nişanlarla bilerek süslenip hergün tekerrür eden resmî
küşatta mü’minâne, şuurdarâne, şâkirâne, minnettarâne Padişah-ı
Bîmisâlinin nazarına arz etmektir.
Hem hadsiz zîhayatların Hâlıklarına
vâsıfâne tahiyyatlarını ve şâkirâne tesbihat hediyelerini anlamak,
müşahede etmek ve şehadetle ilân etmektir.
Hem lisan-ı hal ve lisan-ı
kàl ve lisan-ı ubudiyet ile Hayy-ı Kayyûmun mehâsin-i rubûbiyetini izhar
etmektir.
İşte bunlar gibi hayatın yüksek hukukları uzun zaman
istemediği gibi, hayatı bin derece i’lâ eder ve dünyevî olan hukuk-u
hayatiyeden yüz derece daha kıymettardır diye ilmelyakîn ile bildim ve
dedim: Sübhânallah! İman ne kadar kıymettar ve hayattardır ki, hangi şeye
girse canlandırır ve bir şûlesi böyle fâni hayatı, bâkiyâne hayatlandırır,
üstündeki fenayı siler.
|
Lügatler :
acz : acizlik, güçsüzlük
arz etmek : sunmak,
ifade etmek
âyinedarlık : ayna olma
bâkiyâne : devamlı
ve kalıcı bir şekilde
cihet : yön
cilve : görüntü, yansıma
def etmek : ortadan
kaldırmak
define
: hazine
ehemmiyet : önem
esmâ-i
İlâhiye : Allah’ın isimleri
fakr : fakirlik, muhtaç
olma
fâni : geçici, ölümlü
fehmetmek : anlamak
fena : geçici
olma
fıtrî : doğal, yaratılıştan gelen
fihriste : içindekiler, indeks
gınâ :
zenginlik
hadsiz : sınırsız
hakikat : doğru, gerçek
hakikî : gerçek, doğru
Hâlık : her şeyi
yaratan Allah
Hâlık-ı hayat : hayatı yoktan yaratan
Allah
hararet : ısı, sıcaklık
hayattar :
canlı
Hayy-ı Kayyûm : hayatı ezelî ve ebedî olup her canlıya
hayat veren ve Kendi varlığı hiçbir sebebe bağlı olmayıp her şeyi ayakta
tutan Allah
hukuk-u hayatiye : hayat sahibi olmaktan kaynaklanan
haklar
ihsan
etmek : bağışlamak
i’lâ etmek : yüceltmek
ilânnâme : ilân belgesi
ilmelyakîn : kesin
bilgiye dayanarak, kuşkuya yer bırakmayacak biçimde
öğrenme
ilticâ : sığınma
izale : giderme
izhar
etmek : göstermek, ortaya çıkarmak
kâinat : evren
kelime-i hikmet : hikmet ifade eden kelime,
söz
kemâlât : mükemmel özellikler
kıymettar :
kıymetli, değerli
kudret : Allah’ın bütün varlığı kuşatan güç ve
iktidarı
lisan-ı hâl : hâl ve beden dili
lisân-ı kàl :
sözlü olarak ifade
lisan-ı ubudiyet : kulluk dili
mahiyet : nitelik, asıl özellik
mahiyet-i
hayat : hayatın niteliği, esası, içyüzü
mahlukât : varlıklar
mahzen : depo
mânidar : mânâlı, anlamlı
mehâsin-i
Rububiyet : Cenâb-ı Hakkın herbir varlığa yaratılış gayelerine
ulaşmaları için muhtaç olduğu şeyleri vermesi ve onları terbiye edip
idaresi ve egemenliği altında bulundurmasının
güzellikleri
mikyas : ölçü
minnettârâne : minnet
duyarak, yapılan bir iyiliğe karşı teşekkür hissi
taşıyarak
mizan : ölçü, denge
münasebet : bağlantı, ilgi
mü’minâne :
mü’min bir şekilde, iman ederek
müşahede etmek : görmek,
gözlemlemek
mütalâagâh : dikkatlice okuma ve inceleme
alanı
nazar : bakış, görüş
Padişah-ı Bîmisal : eşsiz
ve benzersiz olan Padişah, Allah
Rabbanî : her bir varlığa yaratılış gayelerine
ulaşmaları için muhtaç olduğu şeyleri veren, onları terbiye edip idaresi
ve egemenliği altında bulunduran Allah’a ait
rahmet : İlâhî
şefkat, merhamet
resmî küşat : açılış
merasimi
sübhânallah : “Allah her türlü eksiklikten sonsuz
derecede yücedir”
şâkirâne : şükreder bir
şekilde
şehadet : şahitlik, tanıklık
şûle : gür
ışık
şuurdarâne : şuurlu bir şekilde
tahiyyat :
selamlar ve medhiyeler
tefhim : anlatma
tekerrür etmek :
tekrarlanmak
tesbihat : Allah’ı her türlü kusurdan yüce tutarak
şanına lâyık ifadelerle anma
teşhir
etmek : sergilemek
tezellül : alçalma, kendisini küçük
görme
ubudiyet : Allah’a kulluk
vâsıfâne : vasıfları
dile getirerek
vecih : yüz, yön, tarz
zaaf : zayıflık,
güçsüzlük
Zât-ı
Ezeliye : varlığının başlangıcı olmayıp zaman üstü sonsuz olan Zât,
Allah
zîhayat : canlı, hayat sahibi
zîşuur : şuur sahibi,
bilinçli |
