|
Esaretten geldikten sonra, İstanbul’da Çamlıca tepesinde bir
köşkte, merhum biraderzadem Abdurrahman ile beraber oturuyorduk. Bu
hayatım, hayat-ı dünyeviye cihetinde bizim gibilere en mes’ûdâne bir hayat
sayılabilirdi. Çünkü esaretten kurtulmuştum; Darü’l-Hikmette, meslek-i
ilmiyeme münasip, en âli bir tarzda neşr-i ilme muvaffakiyet vardı. Bana teveccüh eden
haysiyet ve şeref, haddimden çok fazla idi. Mevkice İstanbul’un en güzel
yeri olan Çamlıca’da oturuyordum. Hem herşeyim mükemmeldi. Merhum
biraderzadem Abdurrahman gibi gayet zekî, fedakâr, hem bir talebe, hem
hizmetkâr, hem kâtip, hem evlâd-ı mâneviyem beraberdi. Dünyada herkesten
ziyade kendimi mes’ut bilirken, âyineye baktım, saçımda, sakalımda beyaz
kılları gördüm.
Birden, esarette, Kosturma’daki camideki intibah-ı
ruhî yine başladı. Onun eseri olarak, kalben merbut olduğum ve medar-ı
saadet-i dünyeviye zannettiğim hâlâtı, esbabı tetkike başladım. Hangisini
tetkik ettimse, baktım ki, çürüktür, alâkaya değmiyor, aldatıyor. O
sıralarda, en sadakatli zannettiğim bir arkadaşımda, umulmadık bir
sadakatsizlik ve hatıra gelmez bir vefasızlık gördüm. Hayat-ı dünyeviyeden
bir ürkmek geldi. Kalbime dedim: “Acaba ben bütün bütün aldanmış mıyım?
Görüyorum ki, hakikat noktasında acınacak halimize, pek çok insanlar
gıptayla bakıyorlar. Bütün bu insanlar divane mi olmuşlar? Yoksa şimdi ben
divane mi oluyorum ki, bu dünyaperest insanları divane
görüyorum?”
Her neyse... Ben, ihtiyarlığın verdiği şiddetli intibah
cihetinde, en evvel, alâkadar olduğum fâni şeylerin fâniliğini gördüm.
Kendime de baktım, nihayet-i aczde gördüm. O vakit, bekà isteyen ve bekà
tevehhümüyle fânilere müptelâ olan ruhum bütün kuvvetiyle dedi ki: “Madem
cismen fâniyim; bu fânilerden bana ne hayır gelebilir? Madem ben âcizim;
bu âcizlerden ne bekleyebilirim? Benim derdime çare bulacak bir Bâkî-i
Sermedî, bir Kadîr-i Ezelî lâzım” diyerek taharrîye başladım.
O
vakit, herşeyden evvel, eskiden beri tahsil ettiğim ilme müracaat edip,
bir teselli, bir rica aramaya başladım. Maatteessüf, o vakte kadar ulûm-u
felsefeyi ulûm-u İslâmiye ile beraber havsalama doldurup, o ulûm-u
felsefeyi, pek yanlış olarak, maden-i tekemmül ve medar-ı tenevvür
zannetmiştim. Halbuki, o felsefî meseleler ruhumu çok fazla kirletmiş ve
terakkiyât-ı mâneviyemde engel olmuştu.
|
Lügatler :
âciz : güçsüz, elinden bir şey
gelmeyen
alâkadar : alâkalı, ilgili
âli : yüksek
Bâkî-i Sermedî : varlığı sonsuz
ve sürekli olan Allah
bekà : devamlılık ve
sonsuzluk
biraderzade : yeğen
cihet :
yön
cismen : beden olarak
Dârü’l-Hikmet : 1918-1922 yılları arasında
Şeyhülislamlığa bağlı olarak faaliyet gösteren, Bediüzzaman’ın da görev
yaptığı İslâm akademisi hüviyetinde ilmi kuruluş
divane :
akılsız
dünyaperest : dünyaya aşırı derecede
düşkün
esaret : esirlik
esbab : sebepler
evlâd-ı
mâneviye : mânevî evlâd
fâni : geçici,
ölümlü
felsefî : felsefeyle bağlantılı
gıpta : özenti,
hayranlık
had : derece, seviye
hakikat :
gerçek
hâlât : durumlar, haller
havsala : anlama
gücü
hayat-ı dünyeviye : dünya hayatı
haysiyet :
itibar
hizmetkâr : hizmet eden kimse
intibah :
uyanma
intibah-ı ruhî : ruhta meydana gelen uyanış
Kadîr-i
Ezelî : varlığının başlangıcı ve sonu olmayıp zamanla sınırlı olmayan
ve herşeye gücü yeten Allah
kâtip : yazıcı,
yazar
maatteessüf : ne yazık ki
maden-i tekemmül :
mükemmelliğe ulaşma kaynağı
medar-ı saadet-i dünyeviye :
dünyadaki mutluluğun kaynağı, sebebi
medar-ı tenevvür :
aydınlanma sebebi
merbut : bağlı
merhum : Allah’ın
rahmetine kavuşmuş, vefat etmiş kişi
meslek-i ilmiye : ilim mesleği
mes’ûdâne : mutlu bir şekilde
mes’ut :
mutlu
mesele : konu
mevki : yer,
konum
muvaffakiyet : başarı
münasip : uygun
müptelâ :
bağımlı
müracaat etmek : başvurmak
neşr-i ilim : ilmi
yayma
nihayet-i acz : sınırsız güçsüzlük
rica :
ümit
sadakatli : bağlı, sadık
taharrî : araştırma,
inceleme
tahsil etmek : elde etmek, kazanmak
talebe :
öğrenci
terakkiyât-ı mâneviye : manevi ilerlemeler
tetkik
etmek : incelemek
teveccüh eden : yönelen, ilgi
duyan
tevehhüm : sanma, zan
ulûm-u felsefe : felsefî
ilimler
ulûm-u İslâmiye : İslâmî ilimler
ziyade : çok,
fazla
|
