|
O
cihette dahi hayır göremediğimden, ön tarafıma baktım, ileriye nazarımı
gönderdim. Gördüm ki, kabir kapısı tam yolumun üstünde açık görünüp,
ağzını açmış, bana bakıyor. Onun arkasında, ebed tarafına giden cadde ve o
caddede giden kafileler uzaktan uzağa nazara çarpıyor.
Ve bu altı
cihetten gelen dehşetlere karşı bana nokta-i istinad ve silâh-ı müdafaa
olacak, cüz’î bir cüz-ü ihtiyarîden başka birşey elimde yok. O hadsiz a’dâ
ve hesapsız muzır şeylere karşı tek bir silâh-ı insanî olan o cüz-ü
ihtiyarî, hem nâkıs, hem kısa, hem âciz, hem icadsız olduğundan, kesbden
başka birşey elinden gelmez. Ne geçmiş zamana geçebilir, tâ ondan bana
gelen hüzünleri sustursun; ve ne de istikbale hulûl edebilir, tâ ondan
gelen korkuları men etsin. Geçmiş ve geleceklere ait emellerime ve
elemlerime faydası olmadığını gördüm.
Bu altı cihetten gelen dehşet
ve vahşet ve karanlık ve me’yusiyet içinde çırpındığım hengâmda, birden
Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyânın semâsında parlayan iman nurları imdada yetişti.
O altı ciheti o kadar tenvir edip ışıklandırdı ki, gördüğüm o vahşetler ve
karanlıklar yüz derece tezauf etseydi, yine o nur onlara karşı kâfi ve
vâfi idi. Bütün o dehşetleri birer birer teselliye ve o vahşetleri birer
birer ünsiyete çevirdi. Şöyle ki:
İman, o vahşetli geçmiş zamanın
mezar-ı ekber suretini yırtıp, ünsiyetli bir meclis-i münevver ve bir
mecma-i ahbap olduğunu biaynilyakîn, bihakkılyakîn gösterdi.
Hem
iman, bir kabr-i ekber suretinde nazar-ı gaflete görünen gelecek zamanı,
sevimli saadet saraylarında bir ziyafet-i Rahmâniye meclisi suretinde
biilmilyakîn gösterdi.
Hem iman, nazar-ı gaflete bir tabut
vaziyetinde görünen hazır zamanı ve o hazır günün tabutiyet şeklini kırıp,
o hazır gün uhrevî bir ticaretgâh dükkânı ve şâşaalı bir misafirhane-i
Rahmânî suretinde bilmüşahede gösterdi.
|
Lügatler :
a’dâ : düşmanlar
âciz : güçsüz, elinden bir
şey gelmeyen
biaynelyakîn : gözle görerek kesin bilgi
edinme
bihakkalyakîn : bizzat yaşayarak kesin bilgi
edinme
biilmelyakîn : ilmî delillerle elde edilen
kesinlik
bilmüşahede : gözle görerek
cihet : taraf,
yön
cüz’î : ferdî, sınırlı
cüz-ü ihtiyarî : insanda
bulunan sınırlı irade
dehşet : korku, ürküntü
ebed :
sonsuzluk
elem : acı, keder
emel : arzu,
istek
hadsiz : sayısız
hengâm : zaman,
dönem
hulûl etmek : girmek, katılmak
hüzün :
üzüntü
icadsız olmak : bir şey ortaya
koyamamak
istikbal : gelecek
kabr-i ekber : çok büyük
mezar
kâfi : yeterli
kesb etmek :
kazanmak
Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyân : açıklamalarıyla benzerini
yapmakta akılları âciz bırakan Kur’ân
me’yusiyet :
ümitsizlik
meclis-i münevver : nurlu meclis
mecma-i
ahbap : dostların toplandığı yer
men etmek : yasaklamak,
engel olmak
mezar-ı ekber : çok büyük mezar
misafirhane-i
Rahmânî : Allah’ın sonsuz rahmetiyle kulları için bir konak gibi
hazırladığı dünya
muzır : zararlı
nâkıs : eksik,
noksan
nazar : bakış
nazar-ı gaflet : gaflet bakışı,
bir şeyin manasını anlamadan bakmak
nokta-i istinad : dayanak
noktası
saadet : mutluluk
semâ : gökyüzü
silâh-ı
insanî : insana ait silah
silâh-ı müdafa : savunma
silâhı
suret : biçim, görünüş
şâşaalı : gösterişli,
göz alıcı bir şekilde
tabutiyet : tabut olma
özelliği
tenvir etmek : aydınlatmak
tezâuf etmek :
katlanarak artmak
ticaretgâh : alışveriş yeri
uhrevî :
âhirete ait
ünsiyet : dostluk, arkadaşlık
ünsiyetli :
cana yakın, dost
vâfi : yeterli
vahşet : ürküntü,
yabanîlik
vahşetli : ürküntü veren
ziyafet-i Rahmâniye
: Allah’ın sonsuz rahmetiyle kullarına sunduğu ziyafetler
|
