Səhih Qüdsi Hədislər
Eufrasia Radich
Gnmzdə İslam mirasını, alimlərini, fəqihlərini topdan inkar edib, İbn Teymiyyədən başqa kimsəni mtəbər saymayan məlum firqə hər kəs tərəfindən tanınır.
Msəlman alimlərin yoluna mxalif olduqları gnəş qədər aydın olan bu firqənin, İbn Teymiyyə bağlılğı nə qədərdir?
Bu yazıda "davamıların" İbn Teymiyyəyə mxalif olduqları bir qism məsələləri toplamağa alışacayıq. Mvəffəqiyyət Allahdandır.
Təliq: İbn Teymiyyə rafizi qadınla nigahı səhih sayır. Məlumdur ki, kitab əhlindən olmayan kafirlərlə nigah səhih deyildir. Ortaya iki ehtimal ıxır:
1. İbn Teymiyyə kitab əhli olmayan kafir qadınlarlarla nigahı caiz grr.
2. İbn Teymiyyə rafiziləri kafir saymadığı n nigahlarını səhih sayır.
Bu iki ehtimaldan birini seməyi isə "davamılara" buraxıram. Doğru bir nəticəyə gəlmələri n isə, İbn Teymiyyənin sıradakı szlərini də oxumalarını tvsiyə edirəm.
İbn Teymiyyə başqa bir yerdə deyir:
"Onların təkfirinə və Cəhənnəmdə əbədi qalması məsələsinə gəlincə bu barədə də alimlərin iki məşhur grş var. İmam Əhməddən də iki rəvayət gəlmişdir.
Harurilərdən olan sapıq Xavariclər, Rafizilər və bənzərləri haqda iki grş var.
Doğru olan budur ki, onların şəriətə mxalif olduğu bilinən szləri kfrdr. Eləcədə onların kafirlərin msəlmanlara etdiyi cinsdən olan felləri. Mən bunun dəlillərini başqa yerdə zikr etdim.
Lakin, bunlardan məyyən şəxsin təkfirinə və Cəhənnəmdə əbədi qalacağı mvzusuna gəlincə, bu məsələ təkfirin şərtləri və maneələrinin aradan qalxmasına bağlıdır.
Biz vad, vaid, təkfir və təfsiq nasslarını mumi olaraq səsləndiririk. Lakin, ziddi olmayan bir gərəklilik onda meydana ıxana qədər, məyyən şəxsin bu mumi hkmə daxil olduğuna qərar vermirik."
Mxalifət - 3. Zikrləri saymaq n təsbehdən istifadə məsələsi.
lkəmizdəki "təsbeh dşməniliyi" uzun illərdir "sələfilər" tərəfindən davam etdirilir. Hətta məşhur sələfi şeyxlərindən birinin bu məzmunlu səfehcə işlədilmiş szlərinə şahid oldum: "Təsbeh İslama buddizmdən bulaşıb və bu btpərəstlərin adətidir. Dolayısıyla haramdır...".
Əhməd İbn Teymiyyə (661-728 h/1263-1328 m) xırda daşlar, meyvə dənələri (əkirdək) və təsbehlə zikr etmək, daha doğrusu edilən zikri bu şeylər vasitəsilə saymaq barədə deyir:
"Bəzən elə olur ki, insan onlarla (kafirlərlə) qohumluq və ya bir ehtiyac səbəbilə dostluq edir və bu hərəkəti sadəcə imanını azaldan bir gnah olur. Lakin bu səbəblə kafir olmur.
Necəki Hatib bin Əbi Bəltəa Nəbinin planlarını mşriklərə yazmış və onun haqqında Uca Allah bu ayəni endirmişdi:
"Ey iman gətirənlər! Mənim də sizin də dşməniniz olanları, sevgi gstərərək znzə dost tutmayın!" (Əl Mumtəhinə: 60/1)
Həminin bu Sad bin Ubədə ilə də baş vermişdi. O, ifk hadisəsi zamanı (mnafiq olan) İbn Ubeyyin tərəfini tutmuş və Sad bin Muaza belə demişdi: "Vallahi yalan dedin! Sən onu ldrə bilməzsən və ldrməyə də qadir deyilsən".
Aişə onun haqqında belə demişdi: Bu hadisədən ncə salih bir kimsə idi. Lakin, qvmiyyətilik duyğuları ona qalib gəldi."
"Birisinin nndə daim (əyilərək) yeri pən kimsə gnahkar olarmı? Bunu ikraha məruz olduğu halda, mal almaq n edərsə eyni şəkildə gnahkar olarmı?
(Məxluqa səcdə etməyin haram olduğu haqda qısa danışdıqdan sonra deyir) Ancaq insan buna (məxluqa səcdə etməyə), etmədiyi zaman dylmək, həbs, malının alınması, beytul maldan haqq qazandığı maaşının kəsilməsi və bənzəri zərərli nəticələrə gtrəcək şəkildə məcbur edilərsə, alimlərin əksəriyyəti qatında bu feli etməsi caizdir.
nki, onların əksəriyyətinə grə ikrah, spirtli ikilər qəbul etmək və bənzəri haramları mbah qılar.
Bu, İmam Əhməd və digərlərindən məşhur olan grşdr.
Lakin, bununla bərabər məcbur edilən şəxs qəlbiylə bunu rədd etməli və imkan daxilində bundan imtinaya can atmalıdır.
Uca Allah kimin sadiq/səmimi olduğunu bilərsə ona yardım edər. Belə birisi sadiqliyinin bərəkətiylə bu cr şeylə əmr edilməkdən azad olunar.
Bir qrup alimə grə isə, ikrah sadəcə qadağan edilmiş szləri syləməyi mbah qılar, felləri deyil. Bu grş İbn Abbasdan və bənzərlərindən bu şəkildə rəvayət edilmişdir: "Təqiyyə ancaq dillə olar".
Bu həminin İmam Əhməddən gələn digər bir rəvayətdir.
Ancaq bu kimi işlərin (səcdə və digər haramların) vəzifədə yksəlmək, mal artırmaq məqsədilə edilməsi caiz deyil.
İnsan belə şeylərə (səcdə etməyə) məcbur edildiyi zaman, kfr kəliməsini syləməyə məcbur edilən kimsənin caiz olan bir mənaya niyət etməsi kimi, bunun uca Allah nndə boyun əymə olduğuna niyət edərsə daha yaxşı olar. Allah daha gzəl bilir."
Son dnəmdə bir oxumuz "Hz. Yusufa atılan iftiraya cavab" şəklində uzun uzadı yazılara şahid oluruq. "Sələfilər" Hz. Yusufun əsla qeyri-islami qanunlara əsasən hərəkət etmədiyini deməklə bərabər, əksini iddia edənləri peyğəmbərə iftira və kfrlə ittiham edirlər.
Məlumdur ki, onlar kafir olduqları n, malların toplanmasında, kralın yaxınlarına, ailəsinə, ordusuna, rəiyyətinə xərclənməsində mtləq z adətləri və qanun qaydaları vardı və bu xərcləmələr Nəbilərin yolu və ədaləti zrə deyildi!
Lakin Yusufun hər istədiyini etməsi və Allahın dinindən grdy hər şeyi həyata keirməsi mmkn deyildi. nki, xalq onun dəvətini qəbul etməmişdi. Ancaq ədalət və ihsan qismindən mmkn olan şeyləri edirdi.
İki vacib cəm edilməsi imkansız şəkildə bir araya gələrsə, daha nəmli olan nə alınar və bu halda digər vacib vacib sayılmaz. Həminin daha nəmlini nə aldığı n ikinci/digər vacibi tərk edən, həqiqətdə vacibi tərk edən sayılmaz.
Eyni qaydada iki haram bir araya gələrsə və onlardan byk olanın tərki ancaq kiik olanını etməklə mmkn olarsa, bu halda kiik haramı işləmək - bu vacibin tərki adlansa belə - həqiqətdə haram olmaz.
Bu, mumi olaraq haram felin edilməsi adlansa da zərəri olmaz. Bu kimi şeylər, zr səbəbilə vacibin tərki və ya haramın racih məsləhət yada zərurət səbəbilə, yaxud da daha haram olan şeyin dəfi n işlənməsi adlanır."
Təliq: Hz. Yusuf kralın və ailəsinin haqq etmədiyi malları onlara verirdi? Yoxsa z tasarrufuyla hərəkət edən mstəqil hkmdar idi? İbn Teymiyyənin szlərində bu sualın cavabı aydındır.
"Əgər bir kimsə desə: "Uzaqda olan diri və ya l birindən bir şey istəmək yanında olan birindən istəmək kimidir. nki, Nəbilər və Vəlilər uzaqda olanların mraciətini duyar. Onlardan hərhansı biri uzaqdakı insanların ona mraciətini duyar."
(İbn Teymiyyənin cavabı) Cavabən deyərik: Belə bir şey normal halda muhaldır/imkansızdır. Belə şeylər bəzi formalarda vaqe olduğu zaman, bu xarquladə (adətin pozulması/olağanst) babından sayılar.
Adət bəzən mərtəbəcə kiik olanın daha byk olanı duyması şəklində pozular. Səriyənin (bin Zuneym) mərin "Ya Səriyə dağa doğru! Ya Səriyə dağa doğru!" şəklindəki mraciətini eşitməsi kimi.
Adətin bunun əksinə bir formada pozulması da caizdir. (Yəni mərtəbəcə yksək olanın daha aşağı səviyyədəkini eşitməsi)
Lakin bunun məyyən bir şəxs barəsində sabit olması ancaq onun haqqında belə bir şeyin vaqe olmasına dəlalət edən hccətlə mmkn olar."
Mxalifət - 8. lm ayağında olan kimsənin yanında Yasin surəsini oxumaq. Masir "davamılar" bu işi edənlərə qarşı qılınc sıyırsalarda, İbn Teymiyyə bunu mstəhəb əməllərdən saymışdır.
Mxalifət - 9. Saqqalın bir tutamdan artığını kəsmək. Bu , sələfilərin ən ox şiddət gstərdiyi və anlayış səviyyələrinin zahirlərində əks olunduğu bir məsələdir. Onlardan bir oxu saqqalın bir tknə belə toxunmağı haram sayar və saqqalını bir tutamdan qısaldanı gnahkar hesab edərlər. Hətta z səfeh fətvalarıyla məşhur şeyxlərindən Salih Favzan saqqalı azaldanların elm tələbəsi olmadığını iddia edir.
"Saqqalları uzatmağa gəlincə saqqal z halına tərk edilər. Lakin, bir tutamdan artıq qalanı kəsilərsə bu məkruh olmaz. Əhməd bin Hənbəl də belə demişdir. Daha ncə zikr edildiyi kimi, İbn mərdə belə davranmışdır. Həminin saqqaldan seilib, uuşan tklər də kəsilə bilər.
Amr bin Şueyb atasından o da babasından rəvayət etmişdir ki, Nəbi - sallallahu aleyhi və səlləm - saqqalının enindən və uzunundan kəsərdi. Bunu Tirmizi rəvayət etmiş və "ğarib" olduğunu syləmişdir.
Saqqalın dibdən qırxılmasına (halq) gəlincə, bu əməl, qadının saını dibdən qırxması kimidir, hətta daha pisdir. nki, bu qadağan olan mslə qismindəndir ki, bu da haram qılınmışdır."
Mxalifət - 10. Namazda əlin gbək altında deyil, sinədə tutulması. Sələfilər namazda əllərini sinədə bağlayarlar və bununla kifayətlənməyib əlini gbək altında tutanları bidətlə ittiham edərlər. Grəsən, cəhalət bataqlığına sapılanmış bu cahillərin z məzhəblərindən və ardınca getdiklərini zənn etdikləri İbn Teymiyyənin də "bidəti" olduğundan xəbərləri varmı?
İbn Teymiyyənin şərhi: Yəni, (aılış) təkbiri gətirildikdən sonra əllərini aşağı salar, sağ əlini sol əlinin biləyi zərinə, sağ əliylə biləyi tutacaq şəkildə və ya sağı solun zərində yayıb hər iki əlinin barmaqlarını dirsəklərə doğru ynəldəcək şəkildə tutar. (sonra bu mvzuda dəlilləri zikr edir)...
59fb9ae87f