حضرت الله ولایت تخار
وضعيت فعلي تركهاي افغانستان
درواقع وضعيت فعلي تركهاي افغانستان مأيوس كننده است منظورم از ترکهای افغانستان آن عده ترکان وطن ما است که هویت زبانی خودرا از دست ندادند ، آنها درحالت بد سياسي ، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادی قراردارند.
میتوان وضع سياسي، اجتماعي، فرهنگي واقتصادی آنها را در بخشهاي جداگانه محتصرا مورد بحث قرار داد. این بحث خودرا در یک مدت بسیار کوتاه نوشتم منظورم بحث کامل ویا جامع نبوده تنها بخش از مشکلات موجوده را مورد بحث قرار میدهم.
در آغاز به دوستها یاد آور میشوم که من کدام نویسنده قوی نیستم تنها ایمان ووجدان من ، من را وادار ساخت چیزی در مورد وضعیت بدی ترکهای افغانستان و افشاء بی عدالتی ها در افغانستان بحث ناچیز بنویسم. امید وارم دیگر دانشمندا ترک تبار کشور در راه حمایت از حق و عدالت وظیفه خودرا انجام بدهند اگر چه تعدادی قبلا هم وظیفه ایمانی خودرا درین راستا انجام دادند.
نوت : این بحث ناچیز بنده در چهار بخش در هفته نامه پیام جمهوریت چاپ شده به همان سیستم به اینچا هم تقدیم میگردد.
بخش اول: بررسی کوتاه وضعیت سياسي تركهاي افغانستان:
دروضع سياسي فعلي كشور درواقع تركهاي افغانستان هيچ نقشی ندارند، چه درسياست داخلي وچه درسياست خارجي ، بلكه آنها ازتمام مراكز قدرت وسياست دور نگهداشته شده اند . برای تضعیف موقف آنها ویا برای ایجاد شقاق درمیان آنها پلانهای طرح شده, یکی پی دیگری اجرا میگردد .
در مرحله فعلی هرفرد از افراد ترکهای افغانستان حق دارند كه نسبت به وضع بدی ترکهای کشور اعتراض نموده و نقض قانون اساسی توسط دولت را مورد اعتراض قرار دهند.
قانون اساسی كشور ومعیار های بین المللی برای هر ملت این حق را داده است که برای بدست آوردن سرنوشت خوب مبارزه مسالمت آميز نمايد .
اسلام عزيز هم براي مسلمانها اين حق را داده است كه در برابر بي عدالتي مبارزه نمايند
حدیث پیغمبر است که میگوید بهترین جهاد گفتن حق نزد پادشاه ویا حاکم غیر عادل است ودر جای دیگر میگوید اگر هر فرد از امت من در برابر ظلم مبارزه نکند وظالم را ظالم نگوید از ذ مه من خلاص وخداوند ازو بیزار است.
درتشكيلات سياسي دولت چه درمركز وچه درادارات محلي تركها از حق مسلم خود محروم هستند، اصلاً درحق خود نرسيده اند ، نه تنها حق آنها داده نميشود بلكه يك تعداد كمي كه درادارات محلي ایفاء وظيفه مينمايند روز به روز بنام اصلاحات اداري ويا ريفارم تصفيه ميشوند.
درشوراي بن باوجودیكه فيصله غیر عادلانه صورت گرفته بود، نمایندهاي ترکهای افغانستان را سهییم نساخته بودند و در مورد ترکها از طرف جامعه جهانی ونماینده گان شرکت کننده اصلا توجه نشده بود، با وجود آن هم بنابر نظریه برخی از دانشمندان حق ترکهای افغانستان در مشارکت در قدرت 14% در نظر گرفته شده بود ولي امروز اصلاً به تركها دولت حق قائل نيست.
آغای کرزی مسئولیت تطبیق عدالت را بدوش دارد وهیچ نوع عذر وی قابل قبول نیست ، طرفداران وی دعوا دارند که 75% کارمندهای دولت را برادرهاي تاجک تشكيل ميدهند وبرادرهاي پشتون کم هستند واين ادعاء آنها هیچ وقت بهانه شده نمیتواند چونكه مسئولیت تطبیق عدالت اجتماعي و مشارکت ملی را بعهده دارد.
تركهاي افغانستان( البته ترکمن ها، قیرغیزها وازبکها) 25 فيصد نفوس كشور را تشكيل ميدهند ولي تخمینا صفر عشاریه پنج فیصد قوه كار دولت وسازمانهاي خارجي را تشكيل نميدهند ، نه تنها دولت بلكه سازمانهاي خارجي هم تركهارا درافغانستان غير مطلوب ميدانند ودر وظایف خود اینهارا نمی گمارند.
درمركز دروظايف رتبه هاي فوق وياپائين از تركها وجود ندارند مگر تعداد بسياز كم آن هم صفت سرپرستی را دارند اگركسي پيدا شود فوراً آنها هم برطرف وبي سرنوشت ميشوند.
من به طور مثال چند مقام مهم دولت را ذكر ميكنم، كاملاً از توافق نامه بون واز موادهاي ششم ، هفتم، بيست ودوم وهشتادم قانون اساسي كشور مخالفت ورزيده اند. درحاليكه آنها مجريان قانون خود را مي پندارند.
ماده : ششم قانون اساسی
دولت به ایجاد یک جامعه مرفه ومترقی بر اساس عدالت اجتماعی، حفظ کرامت انسانی، حمایت خقوق بشر، تحقق دموکراسی، تأمین وحدت ملی، برابری بین همه اقوام وقبایل وانکشاف متوازن در همه مناطق کشور مکلف میباشد.
ماده: هفتم قانون اساسی
دولت منشور ملل متحد، معاهدات بین المللی، میثاق های بین المللی که افغانستان به آن ملحق شده است واعلامیه جهانی حقوق بشر را رعایت میکند.
ماده: بیست ودوم قانون اساسی
هرنوع تبعیض وامتیاز بین اتباع افغانستان ممنوع است.
اتباع افغانستان اعم از زن ومرد در برابر قانون دارای حقوق ووجایب مساوی میباشند.
ماده پنجاهم
فقره چهارم : اتباع افغانستان بر اساس اهليت وبدون هيچ گونه تبعيض وبه موجب احكام قانون به خدمت دولت پذيرفته ميشود.
ماده : هشتادم قانون اساسی
وزرا نمی توانند در زمان تصدی وظیفه از مقام خود به ملحوظات لسانی، سمتی، قومی، مذهبی وحزبی خود استفاده نمایند.
کدام یکی ازین مواد فوق توسط اراکین قوه اجرائیه مورد عمل قرار گرفته است؟ تمام اراكين قوه اجرائيه تمام مواد مذکور را خصوصا ماده پنجاهم وهشتادم را نقض کردند.
فساد اداری به عوج خود رسیده است، استفاده از مقام رسمی وزراء به نفع قوم و حزب خود کاملا هویداست.
اصلاحات اداری بنام است جنبه عملی نداشته و فریق خاص درساختار تشکیلات آن مسلط بوده وبا سرنوشت مردم بازی غیر عادلانه می نمایند.
اولا از مقام محترم رياست جمهوري آغاز ميكنم دررأس تمام قوه مجريه قرار دارد وتمام قدرت كشور به آنجا نسبت داد ه ميشود وآنجا مركز اميد وتوقع ملتهاي كشور و آنجا عامل عدالت وظلم است اما متأسفانه درآنجا تركها را فقط صفرعشاریه چهار فیصد قبول نموده است و بیشترین آنها در وظايف بسيارپائين توظیف شدند.
وزارت ها توسط وزيری كنترول ميشود كه آنجا را درمركز هاي قدرت حزبي وقومي خود تبديل نموده علناً ازماده هاي پنجاهم و هشتاد قانون اساسي مخالفت ورزيده اند.اگر چه توسط ریاست جمهوری امضا هم شود.
دروزارت مهم امورخارجه كه ازملتهای داخل کشور وسیاست داخلی آن در بیرون نمایندگی میکند تعداد تركهارا نوزده نفر اعلان كردند، ولي من درين تعداد شك دارم ودركدام پست مهيم هم نيستند.
قرار معلومات، امنیت ملی که باید مورد اعتماد همه مردم کشور قرار بگیرد ومتشکل از ده ها ریاست ومعاونیت وهر ریاست دارای جندین مدیریت است در هیج یکی از ریاستها ومعاونیت های وی با شمول مدیریت های آن کدام شخص از ترکهای افغانستان توظیف نشده است.
وزارت ماليه: چهل ودوفيصد پشتون ، چهل وشش فيصد تاجيك ومتباقي هزاره ازبك وتركمن، بلوچ، پشه اي وغیره که من تخمینا گفته ميتوانم باشمول معاون پنج نفر ترك وجود دارد.
وزارت مهم امور داخله که باید همه اقوام كشور بالای وی اعتماد داشته باشد برعکس به مظهر ویا به جای نمای قدرت یک قوم ویا حزب تبدیل شده است ، بیش از جهار الي پنج تن از كدرهاي وي را تركها تشكيل نميدهند و آنهم وظيفه شان از قومانداني امنيه بالا نيست. با وجود كمي در هر بار از ريفارم تصفيه ميشوند.
ریفارم ویا تغیرات جدیديكه هم صورت گرفته غیر عادلانه بوده وهیچ نوع توجه به کدرهای ترکهای افغانستان صورت نگرفته است.
وزارت عودت مهاجرين ازجمله اراكين آن باشمول معاون پنج تن وجود دارد كه من مشناسم.
وزارت سابق شهدا .معلولين 5 الي 6 تن وجود دارد. ودیگر وزارتها هم ازینها بهتر نیستند.
حتي وزير اگر ازبك يا تركمن هم باشد وزارت وي هم چنين بی عدالتی را روا داشته است چونکه از طریق همین وفاداری به این منصب رسیده است.
درادارات محلي كه درآن ولايت ترکهاهشتاد فيصد را هم تشكيل دهند بازهم مسؤلين آن ولايت از ديگرقومها تشكيل شده است به طور مثال: ولايت تخار هفتاد فيصد ازبك هستند ولي كارمندان اداري ازبك 25 فيصد است آن هم روز به روز تصفيه ميشوند ، درپستهاي پائين قرار دارند و درهمه ولايات شمال چنين وضع ادامه دارد. .
خلاصه درتشكيلات فعلي كشور بسيار كم سهيم هستند وتعدادي محدودي هم كه هستند روز به روز از ادارات اخراج ميشوند بلكه بدي وضعيت امنيتي كشور سبب سرعت تصفيه آنها خصوصا از نیروهای امنیتی شده است چونکه هریکی در تلاش ساختن پایگاه قوی براي آینده خراب است.
با وجود این همه دولت تمام سیاستهای داخلی خودرا بالای آنها تطبیق نموده در صورت موجوديت اندك مشكلات در ساحه آنها تبلیغات ضد آنها به عوج خود میرسد وسنگرگیریهای سخت در برابر آنها صورت میگیرد.
رهبران ويا سران سياسي تركهاي كشور هم بي سرنوشت هستند ، دنبال هركس ميدوند ولي درهيچ جا مورد تأئيد وقبول قرار نميگيرند و کدام تشکلی که صاحب برنامه دفاع از آنها باشد وجود ندارد.
اگر احیانا کدام شخصیت علمی وسیاسی ترک در مورد بی عدالتی اظهار نظر کند مورد تهدید قرار میگیرند ، در جامعه افغانستان برای وی در آینده جایگاه باقی نخواهد ماند، بر عکس افراطیون دیگر اقوام مورد تقدیر وحمایت قرار میگیرند.
شخصيت هاي سياسي ترك باهر صفتي كه باشند درجامعه شناخته نميشوند مثلاً مجاهدين آنها درنزد احزاب جهادي دیگر ملتها قبول نيستند وحتی در دوران جهاد هم قبول نبودند ، وتكنكرات آنها نزد نكنيكراتهاوغیره.
درين آواخر نارضايتي تركهاي افغانستان در برابر سياست نا متوازن وغير عادلانه دولت رو به افزايش است. نظریه تخمینی نشان میدهد که 95% ترکهای افغانستان ازین بی عدالتی دولت به ستوح آمده دارند روزبه روز حوصله خودرا از دست میدهند در صورت عدم توجه دولت به بهبودی وضعیت سیاسی ترکهای افغانستان خصوصا به مشاركت ملي آنها به ساختار دولت به نا رضایتی افزوده آینده خوبی را در قبال نخواهد داشت. البته منظورم از حق دادن چند وزارت به جند تن نبوده بلکه در تمام بخش های سیاسی، اجتماعی ، فرهنگی و اقفتصادی میباشد.
نه تنها در رابطه به آنها در مورد حقوق سیاسی شان بی عدالتی شده بلکه فریب و بازی بزرگ هم صورت گرفته است . انتخابات گذشته ریاست جمهوری وپارلمانی کاملا غیر عادلانه بودند که تمام مسئولین انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی از دو قوم تشکیل شده بود حتی مسئله چهارم بودن جنرال دوستم هم با اخذ رای نشده بلکه آنچه در بون فیصله کرده بودند صورت گرفته وتمام آرای ترکها دزدیده شد من خودم دریک از بخش این انتخابات در خارج کشور کار میکردم صدها تخطی به نفع یک یا دو کاندید صورت گرفت هزارها کتابجه کارت و برگ رای دهی به طرفداران یک یا دو کاندیدی توسط مسئولین تدویر انتخابات چه خارجی وچه داخلی توزیع شده نمبر تعدادی را من نوت هم کردم.
در انتخابات پارلمانی دزدی ، مداخله متحدین داخلی وخارجی کاملا هویدا بود در شمال آراء مردم کاملا دزدیده شد درین انتخابات مداخله علنی بود حتی تعدادی زیادی از بکسهای که در آن خود کاندید ودوستان وی رای انداخته بودند در شمارش صفر حساب شده بود جای بسیار عجیب بود. این همه بی عدالتی طی یک پلان ودسیسه قبلی صورت گرفته بود که از میان کارمندان جی ام بی یا کمیسیون تدویر انتخابات کارمندان ترکهای افغانستان اخراج شده بودند مثلا در تخار مسأله کاملا واضح بود که کارمندان ترک تبار اخراج شده بودند ولی جای عجیب همین بود که با وجود
موجودیت چند سازمان ترکهای افغانستان از واقعیت پی نبرده وبا جان ودل نتایج آن را قبول وبا خوش باوری و بیدون فکر آینده خود را به گرداب بدبختی وشکست انداختند.
مسئولین ملل متحد در شمال کاملا از یک گروپ حمایت می نمودند. مثلا من خودم در انتخابات لوی جرگه اضطراری شرکت کرده بودم ومسئولین ملل متحد بخاطر اختطاف صبغت الله ذکی برادرم من را در لیست وکیل های محلی نوشتند اگر چه من تازه فارغ شده از بیرون کشور وارد شده بودم و مردم هم من را اجبار به شرکت درانتخابات نمودند وبالآخره در خیمه کندز من هم حاضر شدم در آن جا داخل شدن افراد غیر مسئول ومسلح ممنوع بود ولی مخالفین با همکاری مسئولین و کارمند های انتخابات شخصی از قوماندان را که سلاح به دست داشت شبی که فردای آن انتخابات بود وارد خیمه ساخته مردم را تهدید به رای دادن به کسی دیگر می نمود.
فردا یک تعداد مردم به من رای دادند که من هم وکیل شدم و این انتخاب من سران گروپ های مسلح در گندز را بسیار خسته ساخته بود که من اوضاع را دیده خطر حس می نمودم که در آن هنگام آغای جون آرنولد معاون لخضر ابراهیمی وارد کمپ شد من شکایت خودرا در مورد اختطاف برادرم وتهدید خودم اظهار میداشتم که ناگاه قوماندان سران گروپ هاتی مسلح وارد شد در حضور داشت آغای جون به تهدید من آغاز کرد اگر چه آغای جون چنین بی نزاکتی را جدی نگرفت اما یک نوع به خود اهانت دید درین وقت آن قوماندان به آغای سرگی مسئول یوناما در کندز زنگ زد او حاضر شد با طرفداری از قوماندان به ملامتی من او هم آغاز کرد
عوضیکه بخاطر تهدید شدن خودم واختطاف برادرم به من همدردی کند بلکه با طرفداری از اختطاف وتهدید برخواست به جون آرنولد از من شکایت نموده بود، حتی تعجب آور همین بود که حینیکه ما وارد کابل شدیم در خیمه بزرگ در حین انتخابات انتخاب رئیس جمهور من استاد بودم که ناگاه آغای سرگی حاضر شده از میان نماینده گان تنها من را گفت برو در لین استاد شو ودر مشاجره با من شروع کرد گویاکه با من کدام عقده سابقه دارد.
لهذا در تمام تشکیلات این سازمان بیشتر از طرفداران یک گروپ توظیف شدند وکاملا راپورهای غلط ودور از وافعیت داده دنیا را با آنها دشمن ساختند.
بخش دوم:
بررسی کوتاه وضعیت اجتماعی ترکهای افغانستان.
البته منظورم درین بحث کوتاه مورد بحث قرار دادن تمام جوانب وضعیت اجتماعی ترکهای افغانستان نبوده بلکه بررسی بعضی مشکلات فعلی موجوده که ما ترکهای افغانستان دامن گیر آن هستیم و منظورم درین بحث آن عده از ترکانی وطن ماست که زبان خودرا از دست نداده اند یعنی ترکمنها وازبکها میباشند.
در سوره حجرات خداوند می فرماید:
ای انسانها ! شمارا از مرد وزن آفریدیم وشمارا ملتها وقبیله ها گردانیدیم تابه این وسیله یکدیگر را باز شناسید همانا گرامی ترین شما نزد خداوند متقی ترین شماست.
آیهء مبارکه اصل ویا حکمت خلقت انسانی را در مسایل اجتماعی بودن وی ذکر کرده این را توضیح میدهد که خداوند انسانها را برای تحکیم علاقه خوب اجتماعی وبرای باز شناسی واعتراف بر حقوق دیگران آفریده ، نه برای تفاخر ، ظلم ، دسیسه ، تسلط یک قوم ویا دوقوم بر حقوق دیگران.
همین اجتماعی بودن انسانها بنابر قول استاد مطهری جز با تقسیم کارها وتقسیم بهره ها وتقسیم نیازمندیها در داخل یک سلسله سنن ونظامات میسر نیست.
افغانستان در یک موقعیت خاصی جغرافیائی با تشکل خاصی داخلی از بیشترین محدوده های جغرافیای ویا به عنوان دیگر دولتها تفاوت دارد .
افغانستان عبارت ازمحدوده اي است كه متشكل از تمام اقوام وقبايل ساكن داخلي آن است لهذا نام افغان اطلاق به تمام اقوام ساكن درین كشور بوده وهرنوع تشکل سیاسی که همه گیر نباشد دربر گیرنده نام افغانستان نیست.
فقره سوم وچهارم ماده جهارم قانون اساسی :
(ملت افغانستان متشکل از اقوام پشتون، تاجیک ، هزاره ، ازبک، ترکمن، بلوچ، پشه یی، نورستانی، ایماق، عرب ، قیزغیز، قزلباش ، گوجر، براهوی وسایر اقوام میباشد.
بر هرفرد از افراد ملت افغانستان کلمه افغان اطلاق میشود.)
ما میتوانیم حدیث حضرت پیغمبر را در جامعه خود هم تطبیق دهیم.
اقوام افغانستان همچو راكبين داخل یک کشتی هستند حفاظت از کشتی وظیفه همه ، بهره براداری از کشتی برای همه ، عدم جلوگیری از بیباکی یک مسافر باعث غرق همه میگردد .
ویا ملتهای موجود درافغانستان ستونهای هستند که افغانستان بالای آن ايستاد است وبا انهدام یک ستون و تضعیف دیگر افغانستان ضعیف شده روبه انزوا ویا فروپاشی قرار خواهد گرفت.
متأسفانه جامعه افغانستان از قدیم الایام تا کنون یک جامعه کاملا طبقاتی بوده عنصریت ، برتری خواهی، بی عدالتی ، ظلم بر حقوق دیگران ادامه دارد زور همیشه برجای بلندی قرار داشته احیانا از امتيازات كلي برخوردار بوده است همین سنتها وعادات مروجه گذشته سبب شده که هرکس جنگ کرد وخودرا آماده جنگ ساخت از امتیازات خوبی برخوردار میشود بر عکس آنانیکه بر صلح وثبات اعتقاد نموده دست به کار نشوند همیشه در انزوا قرار ميگيرند.
با مقدمه قبلی درین جا چند سوال را مطرح میکنم:
آیا ترکهای افغانستان در جامعه فعلی از لحاظ تاريخي وعملي به رسمیت شناخته شده اند ؟
آیا ترکهای افغانستان فعلا مورد کدام تمیز در جامعه فعلی افغانستان قرار نمیگیرند و در تمام خدمات اجتماعی ویا بهره برداریهای اجتماعی سهيم هستند؟
آیا حکومت فعلی افغانستان ماده ششم قانون اساسی را مورد عمل قرار داده است که چنین تصریح میدارد:
(دولت به ایجاد یک جامعه مرفه ومترقی بر اساس عدالت اجتماعی، حفظ کرامت انسانی، حمایت حقوق بشر، تحقق دموکراسی، تأمین وحدت ملی، برابری بین همه اقوام وقبایل وانکشاف متوازن در همه مناطق کشور مکلف میباشد.)
واین سوالها را با ارائه جواب مورد بررسی کوتاه قرار میدهم .
در واقع تركها از قديم الايام از جمله ساكنين بومي اين مرزبوم بوده اند اگرچه تعدادی از ترکهای باستان افغانستان تغیر هویت کرده نامهای دیگری ویا زبان های دیگری به خود اختیار کرده اند.
از کوک ترکها گرفته تا کوشانیها، یفتلیها، خینجها، غوری ها، هزاره ها، قزلباشها، ایماقها، افشارها، ازبکها، مغولها، ترکمنها، سلجوقیها ، اویغورها ، تاتارها، قیرغیزها وغیره درافغانستان بودند.
ولی متآسفانه در افغانستان تاریخ ترکهای افغانستان اصلا به رسمیت شناخته نمیشوند ازتمام تاریخ گذشته آنها انکار ودر افغانستان آنهارا بنام کوچیهای از آسیای میانه آمده معرفی میدارند .
نه تنها ده ها سال است که برخی از دانشمندان ونویسندگان افغانستان در جعل تاریخ، دزدی تاریخ ، تاریخ سازی ، انکار واهانت به تاریخ ترکها ادامه میدهند بلکه سیستیم تعلیمی رسمی دولت هم از انکار به تاریخ ترکها ومبالغه به تاریخ دیگر اقوام غرق است.
هیچ یک از دانشمندان و پادشاهان ترکهای افغانستان با صفت خوب توصیف شده ذکر نمیگردد بلکه اکثریت از تالیفات در مورد تاریخ مملو از اهانت به تاریخ ترکهای افغانستان است.
پادشاهان ترکهای افغانستان با چهره هاي خوب ويا اوصاف خوب در افغانستان معرفي نشده اند برعکس گذشتگان دیگر اقوام ولوکه با هرصفت خوب یا بد باشند با صفتهای شائسته وقهرمان داستانها معرفی شده اند.
تغیير نام اماکن ویا منطقه های مهم وتاریخی ترکها به زبان ، نام پادشاهان وشخصیتهای دیگر اقوام در افغانستان ادامه دارد در نام گذاریهای تازه دولت در شهرها ترکها اصلا شریک نیستند. نامگداری خانه ویا شهرهای خود ترکهای افغانستان با نامهای تازه مربوط دیگر اقوام نامگذاری شده است.
تفسیر غلط در مورد فلسفه نام گذاری برخی مناطق که اساسا" ترکیست به دیگر زبان واثبات اصل آن در فارسی یا پشتو.
در واقع در افغانستان فعلا یک جامعه كه براساس احترام متقابل استوار باشدوجود ندارد ، هویتها در جنگ هستند و برای تقویه و تثبیت خود وتضعیف مخالف خود از هرنوع شیوه که وجود داشته باشد صرف نظر نمیکنند بلکه مسأله از سیاستمدارها به کوچه ویا به مردم عام هم شیوع پیداکرده وجنگهای داخلی وفعالیت شئونیستها مسأله را به اوج آن رسانیده است.
تمام تشکل سیاسی جامعه از دولت گرفته تا سازمانهای سیاسی وامداد کننده خواه ناخواه در مسایل قومی میچرخند.
در تحریف واقعیت در افغانستان سازمانهای خارجی سهیم هستند ما در تحقیقات صادر شده از دفترهای سازمانهای خارجی بین المللی از جمله یوناما در افغانستان تحریفهای فاحش وسرویهای کاملا غلط در مورد نفوس ومشکلات مربوط به ترکها را مشاهده میکنیم.
تشکیل اداری در افغانستان هم از بی عدالتی وبرتری خواهی اقوام مسکون در جامعه افغانستان حکایت میکند عدم صلاحیت و از حدزیاد وابسته بودن اداره های محلی به مرکز و عدم وجود موانع در تطبیق پلانها خوب وبد مرکز در ولایات به بی عدالتی اجتماعی افزوده است وهرکس در مرکز مسلط شد در برابر دیگران در ولایات اقدام خصمانه خودرا جامه عمل میپوشاند.
در واقع فعلا هویت ترکهای افغانستان بخاطر بی توجهی دولت، بی توجهی دانشمندان ترک تبار کشور، غرق سران آن به مسایل شخصی خودشان ، عدم آگاهی ترکها از فرهنگ وتاریخ خود و حمله فرهنگی ویا فکری دیگران رو به ضعف نهاده است.
تا کنون تعدادی زیادی از ازبکها و ترکمنها زبان خودرا از دست داده تغيیر هویت نموده اند درین آواخر اکثریت شهرنشینهای این دوقوم ترک در حالت تغیر هویت هستند.
تضاد درمیان هویتها ویا اقوام سبب آن شده که حمله بالای آنها زیاد شود حتی در برخی ولایتها مسئوولان تذکره ویا ثبت احوال نفوس آنها را در لیست دیگر اقوام ثبت میکنند ودر برخی ولایات در نوشتن زبان مادری ازبکی مشکلات زیاد است. ميتوان به عنوان مثال بعضي از مناطق ترك نشين ولايت بدخشان( توافق اهالي دو قريه ترك نشين در ولسوالي خاش مبني برعدم تكلم به زباني مادري) را ياد آوري كرد .
ولایتها در تغيیر هویت تفاوت دارد مثلا شمال شرق بالاتر از شمال غرب است وبدخشان در قدم اول قراردارد كه بيشترين از ساكنين ترك تبار آن را تاجك در تذكره ثبت نموده اند .
به هرصورت خطر تغيیر روز به روز افزوده میشود وچیزی تضمینی که در رابطه به احیاء فرهنک وزبان آنها در قانون اساسی داده شده برای احیاء آن کافی نیست وآن هم در قانون نوشته و مورد تطبیق قرار نمیگیرد درین موضوع در بحث وضعیت فرهنگی بیشتر روشنی می اندازم.
من باید یاد آور شوم که منظورم درین بحث خدای نخواسته دشمنی با کدام زبان ویا قوم نیست همه زبانها وقوم ها را خداوند آفریده است دشمنی با آنها دشمنی با خدا و انسانیت است اما منظورم دفاع از زبان مادری خودم است که خدا برایم نعمت خود شمرده اعطا نموده وفعلا مورد بدترین حمله قرار گرفته است.
از سهم در رشد اجتماع افغانستان ترکهای افغانستان کاملا محروم هستند از هیج نوع امتیازات دولتی برخوردار نیستند 30 سال قبل را در وضع فعلی آنها در مناطقی که زندگی میکنند مقایسه کنیم بدتر شده در حالیکه 30سال قبل از قبل بدتر شده بود.
در شهرها نه تنها رشد آنها کم شده بلکه در بعضی مناطق اراضی شهر ونفوس شهرکه 60 سال قبل بیشتر از اینها تشکیل میشد فعلا نسبت آنها کم شده وحتی اراضی خودرا از شهر ازدست داده به قری رفتند واین مشکل در مورد ترکهای افغانستان یک مسأله تاریخی است.
برعکس رشد نفوس دیگر اقوام در شهرها رکارد تاریخی قایم کرده است از تمام امتیازات درین مورد دیگر اقوام برخوردار هستند قبلا اراضی ترکها مجانا به دیگر اقوام توزیع شده ولی درین آواخر شدت گرفته تمام اراضی بنام دولتی در شهرها توزیع میشود ترکها از سهم خود محروم هستند .
در اراضی دولتی توزیع شده پایتخت دردوران انقلاب وجهاد وخلاصه دردوران تمام حکومتها اصلا ترکها سهم نداشتند.
در دوران حکومت رئیس جمهور کرزی توزیع ثروت بگویم یا ملکیت ملی در تمام مناطق رو به افزایش گذاشت بنام پروژه های مختلف ملی اراضی توزیع شد ولی من گفته میتوانم ازین تنها دوقوم از اقوام کشور استفاده کردند وآباد شدند توزیع اراضی دولتی در قرا وشهرها ادامه دارد توسط شاروالی ها ویا وزارت شهرسازی توزیع میگردد.
شهرهای بنام شهرک مهاجرین در هر ولایت تاسیس گردید کاملا بی عدالتی در توزیع محسوس است بلکه در برخی ولایت ها اراضی شخصی ازبکها برای این شهرک توزیع شده بود که باعث مظاهره مردم گردید وتلفات هم داشت مثل توزیع اراضی شخصی مردم هوار سای ولایت تخار برای مهاجرین باعث اعتراض مردم گردید وملا احسان الله با اهالی ساحه دست به مظاهره مسالمت آمیز زدند ولی عکس العمل خلاف فانون بود که چندین تن زخمی ویک تن کشته داشت که کشته شده خود مرحوم ملا احسان الله بود.
ولسوالی بنگی ولایت تخار یک ولسوالی عمدتا کوهستانی است اکثریت اراضی آن للمی بوده وتعداد نفوس آن هم زیاد بوده در تنگی بنگی نمی گنجند ویک ساحه بسیار خورد مالچرهم دارند که برای خودشان کافی نیست.
درین اواخر من رفته بودم مردم گفتند که شخصی ازبرادران دیگر اقوام ازین ولسوالی هم نیست از وزارت شهر سازی ومسکن ویا از کدام مقام دیگر امر آبادی 60 خانه را درین مالچر خورد آورده بود که مردم اعتراض کردند معاون والی ودیگر مسئولین باآنها آمده اهالی را تشویق میکردند که موافقه نمایند.
اختلاف در ولسوالی دوشی بغلان هم در میان دوقوم مسلط درهمین توزیع ملکیت عامه است که اصلا ترکهای افغانستان خبر ندارند.
در دوران حکومت استاد ربانی وجنرال دوستم هم یک تعداد اراضی دولتی در جایهای مختلف توزیع شد بی عدالتیها کاملا محسوس بود البته در شمال وپایتخت اما در جنوب وشرق اینها تاثیر نداشتند.
تعدادی میگفتند که جنرال عبدارشید دوستم اراضی دولتی را در مزار توزیع کرده برای ازبکها وترکمنها داده است ولی واقعیت همین است که اراضی توزیع شده در مزار 20% آن را ازبکها وترکمنها صاحب نشده با آنکه در دوران حكومت فعلي تعدادی زیاد آنها از آنجا اخراج هم شدند در حالیکه خود ترکهای ولایت بلخ را بگیریم از 50% نفوس آنها درین ولایت بالا است چه جای درآن زمان مرکز جنرال دوستم ویا مرکز 5 ولایت شمال غرب هم بود.
بلکه بخاطر مهاجرت تعداد مهاجرین دیگر اقوام از ولایتهای دیگر به این ولایت در دوران جنرال دوستم به نفوس دیگر اقوام کشور درین ولایت افزوده شد در دوران دولت فعلی جایهای را که توزیع کرده به ترکها سهم داده نشده است.
در شمال شرق البته تخار وکندزترکها از اراضی توزیع شده دولتی در دوران استاد ربانی بسیار کم صاحب شدند اما در بدخشان وبغلان سهم نداشتند.
ما اراضی توزیع شده کابل را که خانه همه مردم افغانستان است تنها بگیریم بالاتر از اراضی توزیع شده تمام اراضی ولایتهای شمال است.
اما در بخش خدمات اجتماعی ویا بازسازی :
دولت که تمام بازسازی و انکشاف جامعه را طرح مینماید وخود آن عمدتا در تطبیق آن رول دارد ولوکه توسط مؤسسه های خارجی هم تطبیق شود در انکشاف وبازسازی جامعه افغانستان هم بی عدالتی را براه انداخته انکشاف متوازن راکه در قانون اساسی ذکر گردیده در نظر نگرفته بلکه تفاوت درمیان ولایتها سمتها حتی داخل یک ولایت ولسوالیها وداخل یک ولسوالی منطقه های را بالای دیگر ترجیح داده است که این بحث کوتاه گنجایش شرح آن را ندارد .
بخش سوم:
وضعیت فرهنگی ترکهای افغانستان
در میهن عزیز ما در واقع یگانه فرهنگی که مایه اتحاد وافتخار مردم ما شده ميتواند تنها فرهنگی اسلامی که تعبیر شده در تمام زبانهای موجود کشور باشد.استفاده از فرهنگ اسلامی برای اهداف قومی خاص ویا سرکوب دیگر ملتها بدبینی در برابر فرهنگ اسلامی را بمیان می آورد.
فرهنگ اسلامی احترام متقابل و اعتراف بر تمام حقایق موجوده داخل یک جامعه واعتراف بر تمام خوبیهای فرهنگی اقوام در صورتیکه با اساسات دین مبین اسلام در تناقض نباشد استوار است.
زبان در حقیقت یک جزء عمده فرهنگ را تشکیل میدهد و زبان حیات اجتماعی یک قوم برای تثبیت هویت اجتماعی آن میباشد و ترکهای افغانستان هم مشکلاتی زیاد در راه احیاء فرهنگ خود دارند من میخواهم بیشترین از بحث خودرا در باره زبان ترکی ازبکی وترکمنی تخصیص نمایم.
تنوع قومی ، زبانی و رنگی دنیا نه تنها یک پدیده خوب بوده بلکه یکی از نشانه های بزرگ قدرت عظیمه خدای متعال است .
خداوند در سوره روم آیه بیست دوم جنین می فرماید:
(و از نشانهای اوست آفریدن آسمانها وزمین وگوناگون بودن زبانهای شما ورنگهای شما هر آئینه در این نشانهاست برای عالمان را)
انسانها از دیدگاه دین مبین اسلام از یک پدر ومادر آفریده شده سپس به تمام ساحه زمین انتشار یافتند وزبانهای متفاوت را که در طبیعت شان برابر بود از طریق الهام خداوندی به آنها داده شده است.
زبانها از مادر به اطفال مثل شیر هدیه داده میشود ، جزء وی میگردد در سایه همان زبان روح وقلب وی بعد از سن رشد مطمئن میباشد .
حتی از دیدگاه علماء روان شناسی عدم آگاهی از خصوصیات زبان خود وحقارت زبان توسط زبانهای متهاجم یک نوع تکلیف اعصابی ویا روحی را در میان گوینده گان آن می آورد.
مریت روهین مینویسد در دنیا 5000 پنج هزار زبان وجود دارد بعد از تحقیق از تقارب ومشابهت های که دارند به این نتیجه میرسد که شاید تمام زبانها از یک زبان باستانی ریشه گرفته باشد.
درینجا میخواهم ذکر کنم که تمام مراجع را که من از آنها استفاده کردم در بخش اخیر ذکر میکنم .
سازمان ملل خصوصا یونسکو در راستای حفظ زبانهای ضعیف و پایمال شده اقداماتی را روی دست دارد تلاش می ورزد چنین زیبای طبیعت در وجود زبانهای متفاوت است نباید با از بین رفتن زبانهای ضعیف طبیعت متضرر شود اگرجه درین قرن جدید بیشتر از 200 دوصد زبان در خطر از بین رفتن مواجه است.
لهذا سازمان ملل به رسمیت شناختن هر زبان داخل دولت خود وتحصیل در زبان مادری کودکان هر قوم را در مصوبات خود تثبیت وتوصیه می نماید.
وطن ما افغانستان یک جامعه ایست که اقوام ، الوان وزبانهای مختلف زندگی میکنند در راستای حقوق فرهنگی مردم تا جای از زمانه های دور تا کنون مشکلات وجود داشته وتفاوتهای را قایل است.
در دوران تصویب قانون اساسی جدید نماینده گان ترکهای افغانستان گنجانیدن بعضی حقوق های حقه خود در قانون اساسی شدند واز جمله رسمیت زبان ترکی هم بود ولی درآن زمان مداخله از حد زیاد خارجیها منجر به ناکامی آنها شد وتهدید های توسط خارجیها خصوصا مداخله آغایان زلمی خلیل زاد سفیر امریکا در کابل و لخضر ابراهیمی نماینده ملل متحد در افغانستان سبب آن شد که یک زبان عمده افغانستان تنها در ردیف دیگر زبانها خورد قرار بگیرد اگر چه در قانون اساسی ثبت شده و در مناطقیکه که وجود دارد رسمیت پیدا کرد.
ماده شانزده هم قانون اساسی:
( از جمله زبانها پشتو، دری ، ازبکی، ترکمنی، بلوچی و پشه یی، پامیری، وسایر زبان های رایج در کشور، پشتو ودری زبانهای رسمی دولت میباشد.
در مناطقی که اکثریت مردم به یکی از زبانهای ازبکی ، ترکمنی، پشه یی، نورستانی، بلوچی، ویا پامیری تکلم می نمایند، آن زبان علاوه از پشتو ودری به حیث زبان سوم رسمی می باشد ونحوه تطبیق آن توسط قانون تنظیم میگردد.
دولت برای تقویت وانکشاف همه زبانهای افغانستان پروگرامهای موثز طرح وتطبیق می نماید.
نشر مطبوعات ورسانه های گروهی به تمام زبانهای رایج در کشور آزاد می باشد.
مصطلحات( اصطلاحات) علمی واداری ملی موجود در کشورحفظ میگردد.)
با هر صورت تنها برای زنده نگاه داشتن زبانهای ترکی دربعضی مناطق افغانستان اگر واقعا دولت فقره سوم قانون مذکور را تطبیق نماید کافیست نه برای رشد کامل آن اما فقره اخیر هم یک نوع مهمل است آیا منظور ازین فقره تمام اصطلاحات فارسی وپشتو در کشور را دیگر زبانها در اصطلاحات خود بگیرد باشد این بمعنی آن است که تنها دیگر زبانهای سمبولک وجود داشته باشند ودر خلال مدت زمانی هویت خودرا از دست بدهند و ازبکی در میان خود به چند بخش وترکمنی هم به جند بخش تقسیم شود.
بحث بالای این در پارلمان هم یک نوع چنین برداشتهارا به میان می آورد.
آیا فرهنگ فعلی افغانستان که با تمام جوانب آن بگیریم فرهنگ اسلامی است یا فرهنگ قومی ، قبیلوی ویا قدیمی غیر اسلامی؟
در واقع فرهنگهای موجود در کشور فرهنگ اسلامی خالص نیست بلکه مختلط از فرهنگ اسلامی ، قبیلوی وقدیمی غیر اسلامی است بلکه درین اواخیر فرهنگ اسلامی را به طاق نسیان گذاشته هر قوم به زنده نمودن فرهنگ قبیلوی ، قومی وقدیمی غیر اسلامی خود تلاش زیاد بخرچ دادند لهذا تنوع فرهنگ در کشور روحیه باهم زیستی واحترام متقابل را از دست داده به تنافس و جنگ در برابر همدیگر برخواسته است.
بطور مثال تغیر نام دو مکتب در مزار هریک مکتب مرزا الوغ بیک وامیر علی شیرنوائی که با شخصیت های مسلمان ترک تبار نامیده شده بود ونام گذاری کوجه های مزار با نام زردشت وغیره .
فرهنگ اسلامی تمام خوبی های فرهنگی هر اقوام را اعتراف نموده است با شرطیکه با اساسات دین در تناقض نباشد واحترام متفابل را دارا باشد.
زبان ازبکی وترکمنی از شاخه های زبان ترکی میباشد که زبان ترکی علی العموم از خصوصیات وامتیازات خاصی در میان زبانها برخوردار است طبق تحقیقان زبان شناسان از جمله موسسه ام-ای –تی در جرمنی زبان ترکی سومین زبان استندرد بین المللی است ودر بیشترین از زبانهای بین المللی ویژه های خاص ترکی داخل شده از جمله اینکلیسی 10% آن را تشکیل میدهد.
ترکها از زمانه های قدیم نوشتن وکتابت را یاد داشته است خط خاصی خودرا داشته بعضی مورخین تاریخ احتراع خط ترکی را 2500 سال قبل را گفتند بعض مورخین خط ترکی را به تاریخ تمدن بین النهرین که اولین تاریخ تمدن در جهان میباشد نسبت داده است، تمدن سومریها را که زبان شان التصاقی ونزدیک به زبان ترکی بوده نظر دادند با هر صورت زبان ترکی خط خاصی داشته اما بعد از اسلام ورواج خط عربی رسم خط خودرا از دست داده وبه خط عربی نوشتن را آغاز کردند که این بحث کوتاه گنجایش شرح آن را ندارد.
وضعیت فرهنگی ترکهای افغانستان در واقع بخاطر عوامل مختلف تاریخی وفعلی دجار مشکلات در جامعه افغانستان شده است اگر چه وجود قوت وخصوصیات خاص ذاتی خود آن هم تاثیر در دفاع از خود را نداشته است.
در قوت وضعف زبان خصوصیتهای ذاتی آن آن قدر مؤثز نمی باشد که تا اندازه قوت گوینده گان آن تاثیر دارد برخی از زبانهای معروف در اروپا در خلال 200 سال رشد نموده در کتابت خود آغاز کردند که قریب است به زبان بین الملی تبدیل شود.
زبان ترکی در افغانستان از زمانه های قدیم وجود داشته است حتی تا پنچاب هند در سده اول قبل از میلاد نفوذ نموده بوده است. در دوران سفر ابن بطوطه مراکشی تا هشنغری پشاور تکلم میشده است.
اما بعد از سقوط ترکستان توسط تزاری ها و چینائیها وتشکیل دولت افغانتستان برخی ترکهای افغانستان زبانهای خود را از دست دادند و تغیر هویت نمودند.
عوامل متعدد وجود داشت از جمله مورد حمله قرار گرفتن آنها از دو جانب، قطع روابط آنها با دولتهای آسیای میانه، عدم توجه دولتهای زمان به زبان آنها وزیر فشار قرار دادن آنها، و تحت تاثیر رفتن آنها از جمله عوامل تاریخی است که باعث ضعف زبان ترکی در افغانستان شد.
ودیگر عوامل عمده تاریخی عدم تعصب آنها بوده زیراکه ما میبینیم در طول تاریخ حکومتهای ترکها در افغانستان که قبلا بنام خراسان بود و دیگر دولتها وجود داشته و پادشاهان آن هیچ نوع توجه به زبان خود نداشته است وبرای رواج زبان ترکی تلاش نکردند وهیچگاه پا فشاری نداشتند..
در واقع فعلا ترکهای افغانستان در حاشیه رانده شدند وضعیت زبان ودیگر فرهنگ آنها کما حقه به جامعه معرفی نمی شود وزبان ازبکی نه تنها مورد توجه قرار ندارد بلکه کارهای هم صورت میگیرد به زبان ازبکی وترکمنی ضرر وارد میکند.
اگرچه در تمام جوانب خدمت در فرهنگ کشور سهم فعال دارند اما نه با هویت زبانی خود.
دولت تا کنون فقره سوم ماده جهارده هم قانون اساسی را عملی نساخته در حالیکه چند سال گذشته است بلکه اقدام به بستن دیپارتمنت ادبیات ازبکی جوزجان نمود.
تا کنون کدام رشد متوازن درمیان زبان های کشور به چشم نمی خورد بلکه تعدادی از زبانها از امتیازات فوق العاده برخوردار هستند .
درین آواخیر دولت یک تعدادی کتب درسی را به زبان ازبکی چاپ نموده آماده توزیع به مکاتب نموده است در حالیکه دانشمندان ازبک کشور اعتراض دارند ومیگویند که درین کتب گرامر ازبکی در نظر گرفته نشده وبا روحیه ترکهای افغانستان محتوای آن برابر نیست و قبلا با دانشمندان ترک تبار افغان درین موضوع مشوره صورت نگرفته است.
معارف کشور تنها در خدمت تعدادی از مردم است رشد متوازن را در نظر نگرفته است. تخمینا ده ها هزار بورس های تحصیلی ویا نظامی از خارج آمده سهم جوانان ترکهای افغانستان در نظر گرفته نشده است.
ده ها هزار تن برای ترننگهای کوتاه مدت ویا دراز مدت وارد خارج کشور توسط دولت اعزام شدند سهم ترکها اصلا در نظر گرفته نشده است.
هزارها اسناد جعلی ساخته شده ارزیابی شده به طرفداران خود زوراداران توزیع نمودند و آنها تا جای کدرهای مهیم هستند در دولت فعلی، اما تعدادی زیادی از ترکها در ارزیابی اسناد اصلی خود مشکلات دارند.
هزارها اسناد ساخته شده ویا اصلی دینی دیگر اقوام ارزیابی شده وفعلا علماء ان کدر علمی ویا درکدام بخش دولت کار میکنند اما من تا جای خبر دارم صدها عالم دینی ترک تبار که واسطه نداشت واقعا عالم هم بود اما اسنادهای آنها ارزیابی نشده است.
در ر سانه های همگانی سمعی ویا سمعی وبصری وغیرهء مربوط دولت وخصوصی زبانهای ترکی ازبکی و ترکمنی سهم ندارند اگر چه یکتعداد هفته نامه های محدود یکمقدار زبان ازبکی را جای دادند ویا درزبان ازبکی چاپ میشوند اما در متباقی از رسانه های معروف کشور کدام سهم ندارند تلویژیون ملی مدتی را برای تقدیم برنامه ازبکی داده که اصلا مدت مناسب وکافی نیست. تنها تلویژیون آئینه در بخشی از برنامه های خود زبان ازبکی وترکمنی را جای داده .
سازمانهای خارجی بین المللی برای حفظ قرهنگ وزبان درین مورد نه تنها سکوت را اختیار کردند بلکه دردوران تصویب قانون اساسی توسط برخی از اشخاص مهیم سازمانهای خارجی وکیلهای ترک تبار کشور بخاطر پا فشاری شان در مورد ثبت زبان ازبکی با عنوان زبان رسمی کشور در قانون اساسی مورد تهدید هم قرار گرفتند.
دو زبان رسمی کشور بخاطر تماس با دولتهای که غنی از تولیدات فرهنگی هستند تمام مشکلات خودرا حل می نمایند وروابط سخت فرهنگی ، اقتصادی وغیره دارند اما دولت با دولتهای که ترک زبان هستند آن قدر روابط قوی ندارد.
یک خطر بزرگ دیگری که فعلا زبان ترکی ازبکی وترکمنی را در افغانستان تهدید میکند داخل شدن از حدزیاد اصطلامات والفاظ دیگر زبانها در این دو شاخه ترکی میباشد خصوصا در شهرها.
بخش چهارم:
وضعیت اقتصادی ترکهای افغانستان.
من میخواهم در آغاز باید یاد آور شوم که من کدام اقتصاد دان ماهر نیستم تنها در مسایل اقتصادی یکمقدار معلومات دارم از طریق مطالعه بدست آوردم ولی عدم عدالت اجتماعی فعلی کشور به تحقیقات دقیق ضرورت ندارد بلکه یک مسأ له کاملا هویدا ومحسوس است .
در دواقع ترکهای افغانستان در دوران جنگهای دودهه ودور فعلی از وضع اقتصادی بدی رنج برده ومیبرند بلکه تحولات تاریخی در وضع اقتصادی آنها عاید شده که در طول تاریخ کم نظیر بوده است.
تمام عواید دو دهه گذشته اکثرا کمکهای خارجی ویا استفاده غیر قانونی از منابع دولت بود که در هر دو ترکها سهم بسیار کم داشتند تحولات دو دهه توازن جامعه را برهم زده تحولات غیر معمول وتاریخی در جامعه افغانستان عاید ساخت وترکهای افغانستان کاملا متضرر شدند بحث در مورد دو دهه ضرورت به یک بحث طولانی است ولی این بحث ما تنها در مورد وضعیت فعلی ویا دردوران حکومت کرزی صاحب است.
منظورم درین بحث تمام جوانب اقتصادی آنها نیست که در تمام جوانب ایجابیات ویا سلبیات اقتصادی ویا اهمیت مناطق که آنها سکونت دارند وتحولات در آن ساحات باشد بلکه من تنها میخواهم رشد اقتصاد جامعه، باز سازی وتوزیع غیر عادلانه ثروت ملی و محرومیت ترکهای افغانستان از حقوق خود را شرح دهم وتنها زور وزورنمائی از امتیاز فوق العاده برخوردار است.
برای اختصار در جهار بخش سهم آنها را مورد برسی کوتاه قرار میدهم هریک:
اول : تشکیل اداره های اقتصادی دولت وبودجه های عادی وانکشافی وغیره.
دوم: کمک های جامعه جهانی ومسایل انجوها.
سوم: تولید وتجارت تریاک.
جهارم: سرمایه گذاری خارجی وداخلی وخصوصی سازی.
تشکیلات اداری دولت : تشکیلات دولت را در بخش سیاسی مورد بحث قرار دادم که ترکهای افغانستان کدام سهم خوب ندارند در تمام مقام های مهم اقتصادی ترکهای افغانستان ( ازبکها وترکمنها) چندان استخدام نشدند.
من گفته میتوانم از تمام انواع اقتصاد کشور که من میخواهم مورد بحث قرار دهم تنها انانیکه وآن ملتی که در رأس حکومت وقدرت قرار داشتند ودارند استفاده کردند از کمک های خارجی ، منابع داخلی ، تجارت تریاک، سکتورهای خصوصی وتجارت آزاد وغیره تنها آنانیکه در رأس قدرت بودند وقرار دارند استفاده کردند.
حتی تجارت آزاد کشور را هم به اقتصاد قوم ویا فامل تبدیل نمودند ویک حلقه خاص اقتصادی تشکیل شد که دیگران را نه در دایره دولت ونه در دایره تجارت خصوصی اجازه میدهند که رشد کنند.
تمام اماکن دولتی توسط اینها تصرف شده بنام سرمایه گذاری اجاره شده وتمام سکتورهای دولتی که خصوصی شده ، تمام قراردادهای که برای بازسازی ویا ترمیم اماکن عامه ویا دولتی با شرکتها صورت گرفته چه توسط دولت چه توسط انجوها در هیچ یک ازینها سرمایه دارها ترک کشور سهم ندارند جونکه آنانیکه قرارداد می نمایند بیشترواسطه در دولت دارند.
سرمایه گذاری در مناطق محلی هم برای تجارهای ترک میسر نیست تمام قرادادهای محلی توسط مسئولین محلی داده میشود در تمام مسایل بیشتر مسایل قومی را در نظر میگیرند رشوت وشراکت آنها باید در نظر گرفته شود هیچ قراردادی به سطح مرکز ویا اطراف بیدون واسطه داخل دولت ممکن نیست اعلانات دعوا طلبی تا سال گذشته یک مزاق بود هر کس واسطه داشت به نفع او فیصله میشد.
دولت در رشد اقتصاد مناطق ترک نشین چندان توجه ندارد بلکه بی کاری ووضع بد اقتصادی سبب شیوع اعتیاد به مواد مخدر شده است حسب احصائیه وزارت صحت عامه کشور بیشترین معتادین در مناطق مرز با ازبکستان وترکمنستان ومرکز میباشد.
از بیشترین از کمکها ویا بودجه های اختصاصی برای پروجه ویا دیگر مصارف سرقت صورت میگیرد.
در ا دارات دولتی فساد استفاده از منابع دولتی وسرقت مال دولت بالا رفته است. علاوه از سرقتهای قانونی طبق تحقیق اداره مبارزه علیه ارتشا وفساد اداری هشتاد پرونده بزرگ رشوت ، سوءاستفاده مالی مقامات دولتی به محکمه ارجاع شده ولی تا کنون رسیده گی نشده است.
آنانیکه در ادرات دولتی مسلط هستند تعدادی از افراد آنها که فعلا کار نمیکنند تنخواه میگیرند بخاطر همین سبب در مورد تعداد دقیق کارمندان دولت تا کنون معلومات دقیق توسط وزارت مالیه ارائه نمیشود .
دولت در راستائی کمک به زارعین ویا دهقانان ترک تبار افغانستان هم سست است مسئولیت های خودرا بطور خوب انجام نمیدهد ولوکه استراتژی دولت برای مبارزه از بین بردن کشت خشخاش در مناطق آنها موفقانه تطبیق شده است بدیل معیشت وجود ندارد.
در مورد اختصاص بودجه هم تفاوتهای را در مناطق ترک نشین قایل است بنابر گفته صاحب نظران ومن میخواستم که تمام بودجه های اختصاصی دولت در ظرف 5 سال را مطالعه نمایم که پیدا کرده نتوانستم.
کمکهای جامعه جهانی: در مورد کمکهای جامعه جهانی بگویم که بیش از 17 ملیارد دالر برای افغانستان اختصاص داده شده وبیشترین آن به مصرف رسیده وتنها امریکا در ظرف 5 سال 5/ 82 ملیارد دالر را برای نگهداری سربازان وامور نظامی به مصرف رسانیده است علاوه از دیگر مصارف گزاف امنیتی و مصارف دیگر دولتهای عضو ایتلاف موجود در افغانستان.
همانا مقدار گزاف پول خارجی که وارد افغانستان شد وبه مصرف رسید وتوزیع عادلانه کمکها هم صورت نگرفت که منجر به ایجاد خلاء بزرگ اقتصادی گردید توازن اقتصادی را در میان اقوام مسکون در جامعه برهم زد و آنانیکه برسر اقتدار بودند با جور آمد با مسئولین جامعه جهانی ازین کمکها استفاده کردند.
بنابر قول آغای بشر دوست در مصاحبه خود در رادیوی ایران چانس فعلی افغانستان در طول تاریخ سه صد ساله آن به وی میسر نشده بود.
کمکهای وارد شده توسط دولت وانجوها به مصرف رسیده است در رأس انجوها اکثرا همانا قدرت مندان بر سر حکومت قرار دارند و من گفته میتوانم رول ترکهای افغانستان در انجو ها در صفر قرار دارد چه در تأسیس آن وچه در شراکت در کار آن وچه در تطبیق برنامه های مختلف انکشافی وباز سازی آن.
مؤسسه های خارجی دونر ویا کمک کننده تمام انجوهای داخلی ویا خارجی بین الممللی در افغانستان هستند اگر ما ببینیم بسیار کم بلکه من تاکنون ندیدم کدام ترک در رأس کدام انجو باشد.
کارمند های انجوها تنخواه بلند میگیرند اما صفر عشاریه پنج فیصد کارمندهای آنهارا ازبکها وترکمنها تشکیل نمیدهند .
انجوهای داخلی وخارجی در باز سازی شان هم عادلانه نبودند وآنانیکه دررأس حکومت ویا انجوها قرار دارند در مناطق شان ویا مناطقی را ترجیح دادند در آن جا باز سازی بیشترصورت گرفته است.
حتی دولت های خارجی موجود در افغانستان هم در مورد باز سازی اهداف خاصی را در نظر دارند بنابر آن مناطق ترک نشین غیر مطلوب است برای آنها.
کشت تریاک وتجارت آن :
اگر چه در مورد کشت ویا تجارت این بوته مضر ودشمن انسانیت هیچ کسی توصیف خوب شده نمیتواند اما تجارت وکشت این بوته توسط برخی در کشور وعدم مشارکت دیگر هم یک توازن اقتصادی را برهم زده تعدادی در یک جامعه زیاد رشد اقتصادی داشته بازار را کنترول کند وتعدادی نمام هستی تاریخی وفعلی خودرا از دست بدهد واین یک ظلم بسیار آشکار است همه باید داخل یک سیستم عادل وداخل قانون پیشرفت کند ولی آنانیکه در اقتصاد کشور از طریق غیر قانونی وحرام تسلط پیدا کنند واین خود یک دشمنی با برادران داخل جامعه خود است ولوکه مربوط هر قوم باشد.
کشت خشخاش در افغانستان از سالهای 2001 روبه افزایش بوده تنها در سالهای 2005 و 2006 با ترتیب 4100 و 6100 تن تخمین شده که با ترتیب اول 87% تکافوی احتیاج جهانی را ودوم و92% از کل کشت وبرداشت تریاک در سطح جهان را تشکیل میداد.
تجارت این مواد اگرچه سابقه طولانی دارد از تاریخ1839 تا 1860 توسط شرکت هند شرقی بریتانیا به چین تجارت میشده است حتی بخاطرتجارت خشخاش بارها جنگ صورت گرفته است تا به امروز ادامه دارد اما در طول تاریخ آن قدر گسترده نبوده که درین سالهاست.
در کشت این بوته مضر داخل افغانستان یک منطقه از دیگر تفاوت دارد ولی در مناطق ترک نشین کم بوده وتمام استراتژی های دولت در مورد محو کشت وتجارت خشخاش تقریبا موفق بوده و تطبیق میگردد اما در دیگر مناطق به ناکامی منجر می شود.
در مورد مبارزه علیه کشت خشخاش ویا استفاده ازو هم داخل افغانستان یک برنامه همه گیر وعادل وجود ندارد مناطقی ازکوکنار بیشتر از دیگر منطقه استفاده میکند.
بنابر راپور های بعضی از روزنامه های معروف غرب در تجارت وترافیک این مواد برخی از مقامات مهم دولتی سهم دارند از جمله مسئولین مبارزه علیه مواد مخدر وزارت داخله را هم ذکر کردند حتی برخیها اکمال جنگ فعلی را تجارت مواد مخدر توسط نیروهای خارجی موجود در کشور با همکاری مسئولین مهم امنیتی وتجارت طالبها ذکر میکنند حتی در تقرری ها هم رول آن را ذکر کرده ومیگویند آنانیکه در همین گروپ باشند تقرری حاصل میکنند ولی چه اندازه حقیقت دارد به خدا معلوم است اما بیدون شک تجارت این مواد بیدون همکاری ارگانهای امنیتی ممکن نیست.
راد مرد تحلیل گر کانادائی می نویسد ( بسیاری از مسئولان دولت با رهبران جنگ طلب وتاجران مواد مخدر این کشور رابطه و همکاری نزدیک دارند از حمایت بسیاری از جنرالان امریکائی برخوردارند.او علاوه میدارد در پولیس هم سرایت کرده حتی تعین فرمانده سابق پولیس کابل را هم در همین لیست میگیرد.
اقدام ارگانهای امنیتی در برابر قاچاق چیان یکسان نبوده است مثلا تعدادی از تجارهای مواد مخدر دستگیر میشوند ولی با اساس قومیت فورا رها میشوند ولوکه بالفعل دستگیر شده ودر اخبار هم نامش آمده باشد، اما تعدادی از تجار ترکتبار کشور شکایت دارند ومیگویند یک مقدار پولیکه دارند مسئولین بالا در ارگانهای امنیتی بیدون اسناد بنام تجار مواد مخدر آنهارا دستگیر وبه محاکمه سپردند و تعدادی شکایت دارند زیاد تحت تعقیب قرار میگیرند.عکس العمل هم در برابر زارعین فرق دارد .
با هر صورت از خداوند میخواهم هیج ملتی را از طریق این مواد حرام رزق ندهد ولی مسأله که من میخواستم ذکر کنم مسأله برهم زدن رشد متوازن اقتصادی اقوام داخل کشور است ودر برخی مناطق رشد اقتثصادی بیشتر داشته وتعداد زیادی را به تاجرهای کلان ملی تبدیل نموده است.
سکتورهای خصوصی :
تجارهای ترک تباریکه واردات ویا صادرات دارند هم از بسیار مشکلات رنج میبرند در آغاز مسئولین گمرک ها با تجارهای غیر ترک سهولت را اختیار نموده وبا تجارهای ترک افغانستان سختی نمودند سبب آن شد که حتی در بخش تجارت ویا سکتور خصوصی هم ترکهای افغانستان نقص کنند واز صحنه بیرون بروند.
من بطور مثال در شمال شرق مسئولین دوبندر را ذکر میکنم که قومیت آنها جیست وآیا مشارکت ملی است؟
مسئولین شیرخان بندر کندز :
رئیس: حسن مستقیم از برادران تاجک ولسوالی فرنگ ولایت بغلان.
معاون : مخدوم عبد الله از برادران تاجک ولسوالی فرخار ولایت تخار.
مدیر کنترول : حاجی نورالله از برادران تاجک ولسوالی رستاق ولایت تخار.
مدیر عواید: معلم سردار از برادران تاجک ولسوالی فرخار ولایت تخار.
با شمول مسئولین مواد نفتی همه از برادران تاجک هستند
وبندر ای خانم هم تابع شیرخان بندر است رئیس آن حاجی شاروال عطا از برادران تاجک ولسوالی رستاق ولایت تخاراست و تمام بندرهای کشور چنین است.
در آغاز دوره حکومت کرزی صاحب صدها شرکتهای معروف دنیا بخاطر سرمایه گذاری وارد افغانستان شدند وبیشترین استفاده کننده ازین شرکتها تنها آنانیکه بر سر اقتدار بودند هستند وسرمایه گذار های خارجی هم تنها به آنها بخاطریکه در حکومت رول داشتند اعتماد نمودند اجازه نامه ویا اخذ قرارداد باز سازی برای آنها از همین طریق زود میسر میشد.
تا کنون از عدم دریافت کدام قراداد دولتی بیشترین تجارهای ترکتبار کشور وشرکتهای آنها تعطیل وخود شان رنج میبرند سکتورهای عمومی که خصوصی شد تنها به تصرف یک تعداد محدود افتید.
شاه ید در آینده فرصت پیدا شد یک بحث الحاقی درین موضوع خواهم نوشت.
در اخیر به دوستها یاد آور میشوم چیزی که من نوشتم بسیار ناچیز بوده کدام خظائی موجود باشد عذر بنده را قبول نمایند جونکه من نویسنده ماهر نیستم ودر مورد مراجع میگویم که تنها در مورد ترکهای افغانستان خصوصا در مورد وضعیت فعلی مراجع کم است .
مراجعیکه از آنها استفاده کردم :
قرآن شریف با تفسیر کابلی، حدیث پیغمبر، جامعه وتاریخ (استاد مطهری)، جامعه شناسی سیاسی( دکتور حسین بشیریه)، رهنمائی پیرامون دولت در افغانستان (مجموعه از محققین)، مقاله ریشه شناسی زبان ترکی (حمید دادی زاده انترنت)، تاریخ ادبیات ترکی وازبکی ترجمه (استاد برهان الدین نامق)،مقاله اقتصاد تریاک در افغانستان از سایت آریائی، مقاله افغانستان کدام سو( رادمرد) از سایت مشعل ، سایتهای بی بی سی ودیگر سایت های خبری و برخی روزنامه های داخلی و مقاله چانس باقی مانده غرب در ورطه سیاست رزاق مامون از سایت آریائی وغیره . تاریخ : 15/12/1385.
Hazratrat...@hotmail.com
| 
