TEKOMARÃNE’Ỹ REKÁVO (48) ohai Pedro Escurra Franco. ( PYRAGUE. 48 )

[PEDRO ESCURRA ESCURRA (peitoezkurra@gmail.com)]

 

TETÃ PARAGUAY. TÁVA PARAGUAY. TAVAVORE PINOSA. YSATY REMBE’ÝRE.

TEKOMARÃNE’Ỹ   REKÁVO (48)

Pedro Escurra Franco

 PYRAGUE. (48) Ava katuete oguerekose pokatu. Oikose pe pokaturekoháraramo. Oikosénte. Ava oñembojarase umi aváre. Oporoikuaaporãse. Umi nemba’epotágui hi’ãnte nemosãporã. Ojehekyise tekojojágui. Oñakãñamindu’u nderehe, mba’épa reipota ha mba’épa ndereipotái. Oipe’ase ndehegui puka ome’ẽhaḡua ndéve tasẽ. Pukavypópe.  

Tovamokõi. Tovamokõi’ỹre ndaikatúi oiko ko’ã yvypóra. Ymaite guive umi pyrague ohecha ohecha’ỹva ha ohendu umi ohendu’ỹva. Ndaha’éi mba’apohára. Tiro’ysã. Ko’ã mymbachu’i okaru ha oipyte tetã ruguy. Ohupytykuaa opámba’e. Ombovai umi iporãva. Ohupytyse umi ndaikatúiva ohupyty. Oporomoivaikuaamihikuái. Ñaimo’ã’ỹva’erã he’i  umi hapicháre. Ha’ekuéra mburuvicha. Ikatuhína ndeguerahaka tekosãkotýpe. Ymave rejegueraha rejejopyvaipa ha reipo’o ára ha ára, peteĩ ary pukukue,  oñeporanduhaḡua ndéve peteĩ mba’énte. Reikuaa’ỹva.

Heta ñorairõ’i ha ñorairõ guasu omoñepyrũ ñe’ẽrei rupive. Oñomuña ha ojojuka. Pyrague opukavy ha oma’ẽñarõ. Mburuvichakuérape omongyra japúpe ha vy’águi hyepojoavahikuái. Pyrague oĩ ñande apytépe, ñande rogaguýre, ñande rogajerére, ñane mba’apohápe ha mamorehohápe, tapére oguata nde rapykuéri oma’ẽñemi. Mayma pyrague ha’e ñakanina térã mboichini. Tekovaijára.

Pyrague ndaitarováiri oñembotarovánte ojapohaḡua opaichagua mba’evai hapicha hekopotĩvare. Jurumy’ỹi ha juruky’a ombojupuru umi hekoporãva apére. Pokatu oĩháme omoguahẽ iñe’ẽngue. Ko’ã ava ombotapykue ñande rekove. Hetápe oityka tekosãkotýpe. Heta ñande rapicha ho’u mborevipire. Reikosérõ pyraguérõ reikotevẽ umi tavy iñapasusũva ha umi ñaña hakuaporãva.

Hetaite ára tetãygua ojeguereko ñemosãme, apytĩmbýme, oñembotyryry, mba’apohára nahendái mamove. Avei tekotevẽ ñanemosã mboriahu retepirúre. Pyrague oiko hatã guyra tavýicha oñemohenda umi nde rapére. Neakãre térã neapytu’ũre ombotasehikuái. Umi ava rekove ipoguýpe ojopýva umi karai komi renondépe. Itu’u yvypóra rekove ko’ã pyrague ypýpe. Mayma ava oguereko katuete pyrague ojero’áva hi’ári.

Pyrague térã tiro’ysã. Ohenduka umi rehendusetéva. Nere’ỹine upe hemoĩhapete. Nemokyrỹita pe reñanduveháme. Katuete reiko asýta umi pyrague oñemoĩvo nderehe. Ñañandýre nde guerekóta. Umi pyrague nnemongora katuete ku reikórõ reñembotavy chuguikuéra. Tataite umi ikũ. Umi oimo’ãva ha’ekuéra oguereko añeterõguáicha. Pyrague oikuaapa, opaite mba’e oikuaapaitevoínte.

Pyrague nemona yvýre, nemongy’a. Peteĩ tesapirĩme. Nembojapu ha nemomondáta. Nde japíta opaite mba’épe. Oipuruvaipáta nderogayguápe. Pya’e ñorairõme ndeguerekokáta. Oñe’ẽhaiky’áta nde apére. Pyrague oimehãme oñemo’ã. Kyhyje mirĩ henondépe oñemoĩ. Ojekuaapa. Pyrague oikokuaa nde rapykuéri, opyrũ pende pyporére. Opámba’e he’ikuaa nderehe. Pyrague ha’e avei tavyrerekua.

Tavy ojehe’akuaa ñañáre. Cháke. Pyrague akãme pya’e ojaitypo avei umi mba’epotavai. Nemyakãsãse katuete nde rogayguándi.  Tupãme oñembo’e ha aña iñangirũ ojapohaḡua nderehe opáichagua mba’evai. Nde, ndaha’éirõ tembiguái katuete nera’ãra’ãta oikóvo. Ndereitýpeve.

Pyrague mbeguekatu okarúta nde rérare. Omongy’a michĩmichĩ oikóvo. Oipe’aka ndehegui umi jerovia, nderejakuaa neañoite, opyrũpyrũva’erã nderehe.

Pyrague peteĩ ñe’ẽgui ojapokuaa irundy ñe’ẽ ha’e oikotevẽvahína. Katupyryguirei pyrague omongakuaa umi japu opáichagua. Pyrague hetápe ombopy’aro. Omyasẽkuaa pende rekove. Nembopopindakuaa. Mayma yvypóra oikotevẽ pe hekove isãso ha umi pyrague katuete oñapytĩse ñande rekove ojuehe.

Pyrague mburuvichagua’u, ikatu nde su’u ha oguahu nderehe umi poguasu rokẽme. Hekokarẽ ha ipokarẽ. Tekoporãgui ombopo’i. Mba’evai omoporã. Pyraguerã heñoivoi. Iñe’ẽkuaase ha imba’ekuaase. Ikaraise. Umi tekomarangatu ombopirevai chupe. Tekotajasu omombarete ijehe. Opukavy oikóvo. Umi henda’ỹmegua ojaposejave katuete omboja umi hapicháre. Umi hekopotĩvévare. Tetãrayhu ndoúi ha ndohói chupe. Ndoipotái oñemba’apoiterei.

Umi etiguara, umi ñe’ẽpapára, umi ñe’ẽhaihára, umi maranduhára, umi mbo’ehára, ko’ã mba’ekuaahára oguerekopaite hi’ãngapýpe. Ha’éntemavoi. Ha’ehína vy’apavẽ. Mymbachu’ícha umi pyrague omba’apo ñande rekovére ha ñande reko omoambuesetéva.  Pyrague hetápe omokangy. Pya’e ha’e oñemboja pe ndoguataporãirõ ñande rekove. Cháke. Iguatáre ojekuaa ko’ã añañemoñare ojero’aséva ñande ári. Aguyje.