KARAIVEÑE’Ẽ. (128-151) ohai PEDRO ESCURRA FRANCO.

1,799 views
Skip to first unread message

Pedro Ernesto Escurra Franco

unread,
Aug 31, 2010, 8:05:46 AM8/31/10
to Garabide Elkartea, Pedro Ernesto Escurra Franco

 

KARAIVEÑE’Ẽ. (128-151) ohai  PEDRO ESCURRA FRANCO.

 

114.  APONDE’A JEJAPO. Tapiaite jaiporavo va’erã peteĩ mbo’epy jajapo haĝua aponde’a. Ñeha’ã tapia ogueru katuete  mba’e’apokuaa. Iporã areko peteĩ kuatiahaiguasu, ajapo haĝua aponde’a rupive ko’ã tembiapo ikatúva che mbokatupyryve. Che rógape añembosako’íta. Che irũnguéra apytépe añeha’ãta aipurupaite umi aikuaáva. Ára ha ára aguereko va’erã aravo ajaposérõ chejehegui mbo’ehára ikyre’ỹva ha ikatupyrýva. Pe mba’ekuaa porãko ñanemokyre’ỹ.

Che ha’éta peteĩ tekove mba’eporã apohánte. Ajerure’ỹre mba’eve ajapóta mba’e porã, aváre térã avaatýre,  che rapichakuéra rehe ahejáta mba’eporãnte.

Mbo’ehára oipurukuaa va’erã ñe’ẽporavopyre. Avei iñe’ẽngatukuaáne. Techapyrãmemeténe umi hembiapo. Mbo’ehára rekove ha’e tekokatu rekove.

Pe nde rayhuhára  mbo’ehára ojerure peẽme pehahyhu haĝua ñaneavañe’ẽ. Iporãitereíko ha he’ẽ porã he’iháicha avei umi pytagua. Jahayhúke ñaneavañe’ẽ.

          

115.   TEMIMBO’E  REMBIAPORÃ

Mayma temimbo’e ogueraha va’erã tembiaporã hógape. Arapokõindy javeve ojapokuaa peteĩ aponde’a umi mbo’epy oñeme’ẽva’ekuégui mbo’ehaópe. Mba’apohára teete ha’e pe mbo’ehararã.

Ñe’ẽpapáraicha, mbo’ehararã ohaikuaa umi aponde’a. Osapymiháme ikatu ojapo opaichagua  aponde’a.

            Tuicha jerovia oguereko va’erã ijehe mbo’ehararã pe katupyry rupive. Opaichagua mbo’epy oĩ ikatúva jaipuru aponde’ápe.

Ápe jareko peteĩ sýi tembiaporã osẽkuaáva umi aranduchaukápe. Mayma temimbo’e oikũmby porã rire irũnguéra ha mbo’ehára renondépe ohechukáne imba’ekuaa pyahu. Ta’upéicha. .

01. Apañuãi mbo’ekuaápe

02. Tavarandu ha tekombo’e ñane retãme

03. Mba’ére ha ma’erã ñañemoarandu guaraníme.

04. Leiguasu ha tekombo’e.

05. Tekombo’e ohupytyséva ñane retãme

06. Mbo’ehára aty guasu tekombo’e rehegua

07. Ñaikũmby porã va’erã ñane avañe’ẽ.

08. Tekombo’e mayma yvypórape ĝuarã

09. Jahepyme’ẽ haĝua mbo’ehararã rembiapo.

10. Mba’éichapa jahepyme’ẽva’erã

11. Lei jetavy’ohaĝua.

12. Temimbo’e rembiaporã.

13. Temimbo’e rembiapo jeporavo.

14. Temimbo’e rembiaporã ha jehupytyvoirã.

15. Mbo’ehára

16. Mbo’ehára rembiaporã

17. Guarani mbo’ekuaakatu

18. Jetavy’o ombo’ehaokuérape.

19. Mbo’ehao, temimbo’e mba’epotáre omba’apóva.

20. Temimbo’e, temiandu rehe omba’apóva.

21. Mbo’ehao, temimbo’e apokatu rehe ojepokuaáva.

22. Mbo’ehao, temimbo’e mba’ekuaapyahúre ojepokuaáva.

23. Mbo’ehao, temimbo’e ojepokuaáva jehasapyre rehe.

24. Tembiapo jeiporavo ha ñembosako’i temimbo’épe ĝuarã.

25. Arandupykuaaty ñane tekombo’e rehegua.

26.  Ñe’ẽkõi ha pe iñapañuãi.

27.  Tekombo’e  Te’ỹi   mba’éva.

28.  Mbohapy pesa’ã  oreko  Mitã Rekombo’e.

29.  Pokarẽ tekombo’e ryepýpe.

30.  Ñembotavy  tekombo’e ryepýpe.

31. Mbarete tekombo’e ryepýpe.

32. Avaaty ha tekombo’e.

33. Peteĩreko ha tekombo’e.

34. Ñemoarandu mbojojaha.

35. Mbo’ehára rembiaporã jeporavo.

36. Temimbo’e rembiaporã jeporavo.

37. Ñe’ẽtéva ikatúva jaipuru ñamono’õ haĝua mba’ekuaa

38. Ñe’ẽtéva ikatúva jaipuru ñamono’õ haĝua ñeikũmby.

39. Ñe’ẽtéva ikatúva jaipuru ñamono’õ haĝua mba’ejejapokuaa

40. Ñe’ẽtéva ikatúva jaipuru ñamono’õ haĝua ñehesa’ỹiñokuaa

41. Ñe’ẽtéva ikatúva jaipuru ñamono’õ haĝua tembikuaara’ã

42. Aporeko.

43. Aporeko ha jehupytyvoirã

44. Amoñe’ẽta  aporeko aty ñemongeta

45. Amoñe’ẽta aporeko, poteĩ aty’i ha poteĩ aravo’i javeve.

46. Amoñe’ẽta aporeko, mba’ekuaa mboveve.

47. Amoñe’ẽta aporeko, porandu mbohovái.

48. Tembikuaara’ã.

49. Kuaara’ã.

50. Tembiaporã jejapo. Aravo ha aravo’ỹre.

 

116.   TEKOMBO’E    ÑE’ẼNDY

 

            Ñaikũmby porã haĝua ñe’ẽ pyahu térã jaikuaa porã’ỹva iporã ñañemoĩ peteĩ ñe’ẽme jaipuru pya’e ha heta ñe’ẽjoajúpe ikatuhaĝuáicha opyta porã ñane akãme.

Techapyrã. Upe a’e’ỹ hetaite oĩ ñande apytépe. Marta jurúgui a’e’ỹmante osẽ oñe’ẽ jave. Ñane pehẽngue apytépe ndaiporichéne umi a’e’ỹ.

            Péicha ñañeha’ã jaipuru. Nei.

 

A’e’ỹ.    (Antipático)

Ahe’ỹngatu.     (Absurdo)

Ãho.    (Suspiro)

Ahoja.   (Frazada)

Ahy’ohẽ.   (Aspirado)

Akãngao.   (Sombrero)

Akãngyta.  (Almohada)

Akãreñói.   (Creación)

Aky.    (Verde lima)

Amandykyha.   (Canaleta)

Amboha’ete.     (Identifico)

Amoingoe.    (Distingo, diferente)

Amoingoe.  (Diferenciar)

Amyrỹi.   (Difunto)

Anga’u.  (Recuerdo, amor)

Ãngaipa.   (Pecado)

Angaipavóra.   (Pedador)

Angajevy.   (Arrepentimiento)

Ãngajoja.    (Solidaridad)

Ãngapy.   (Interior del alma)

Angapyhy.   (Satisfacción)

Angata.  (Preocupación)

Ange.   (Anterior)

Angecha.   (Vidrio)

Ãngue.    (Espíritu, alma)

Ao’apoha.   (Modista)

Aoryru.  (Ropero)

Aotĩ.   (Pañuelo)

Apatĩ.    (Blanquecino)

Apohára.    (Autor, fabricante)

Apojevy.  (Interacción)

Aponde’a    (Plan)

Apopapy.   (Terminado)

Apoporã’ỹ.   (Imperfecto)

Apoporãmby.   (Favor, gracia)

Apopoty.    (Artes Plásticas)

Apopyguasu.   (Hazaña)

Apopyrã.     (Desarrollo)

Apopyrãñepyrũ.  (Actividad inicial)

Aporeko.   (Técnicas)

Apyka.    (Silla)

Apykahairã.     (Pupitre)

Apykape.    (Silleta)

Apykarundy.   (Sofa)

Apykatymói.   (Sillón)

Apyra’ỹ.    (Infinito)

Apytegua.  (Interior, íntimo)

Apytu’ũarandu.   (Inteligencia)

Apytu’ũnandi.   (Cretino)

Apytu’ũroky.   (Idea, pensamiento)

Ára   (Tiempo)

Ára  Upeiguakatuete   (Futuro Obligatorio)

Ára aĝaguaite     (Presente perfecto)

Ára aĝaguapuku   (Presente Imperfecto)

Ára aĝaguasoso    (Presente Intermitente)

Ára mboyvegua’yma   (Preterito Anterior)

Ára mboyveguaite   (Preterito Perfecto)

Ára mboyveguaiteve   (Preterito Pluscuamperfecto)

Ára Mboyveguandaje   (Pretérito  Remoto)

Ára mboyveguapuku   (Preterito Iimperfecto)

Ára Mboyveguaramo    (Preterito Reciente)

Ára Upeigua’aĝui    (Futuro próximo)

Ára Upeiguaite   (Futuro Perfecto)

Ára Upeiguakotevẽ    (Futuro Necesario)

Ára Upeiguárõ      (Futuro Dudoso)

Araguaĩ.    (Corona)

Araguáva  (de tiempo)

Arajere.   (Estación del año)

Aramboha’ao.   (Funda)

Aranaĩ.  (Corona)

Aranduchauka.     (Examen)

Aranduka.   (Libro)

Arandukapurupyre.   (Bibliografía)

Arandukarenda.   (Biblioteca)

Arandutenondepy. (Adelantos científicos)

Arange.  (Fecha)

Arapapaha.       (Calendario)

Arapapaha.   (Calendario)

Arapire.   (Alfiler)

Arapokõindy Marangatu.  (Semana Santa)

Arapy.     (Universo)

Arapy.   (Mundo, universo, espacio)

Arapytu.   (Aire atmoférico)

Arapytu’u.   (Vacación)

Ararasa.    (Etapa)

Araresa.   (Nacimiento)

Aravo.   (Hora)

Aravo’i.    (Minuto)

Aravo’ive.   (Segundo)

Arepa’ũ     (Sincronía)

Arete    (Diacronía)

Ári.    (Sobre)

Aruã.    (Admiración)

Ary.    (Año)

Aryva.   (Fruta primeriza)

Atõiha.    (Músico)

Aturu’a.   (Cobarde)

Aty guataha   (Corrientes migratorias)

Atyrenda.   (Clubes)

Atyvasa.   (Compadre)

Ava ñe’ẽapoñemiha  (Voz subsuntiva de personas)

Avano’õ    (Sociedad)

Avano’õme   (Sociedad)

Avañyvakue.    (Batata)

Avare’ỹi.   (Descendencia)

Avarei      (Individuo)

Avarenda.   (Lugares públicos)

Avo’o.   (Pelea)

Avoa.  (Desordenado)

Ayvu     (Oral)

Chulu.   (Calzoncillos)

Eiraity.   (Cera)

Eiratã.    (Azúcar)

Eireta.   (Colmena)

Etiĝuarã. Poeta guarani.

Gareporu.     (Pomelo)

Gotyo.   (Hacia)

Ĝuarã.   (Para)

Guarani jeroviakatu  (Religión Guarani)

Guarani ñe’ẽpykuaa   (Semántica Guarani)

Guarani retãngatu     (Civilización Guarani)

Guarani tekopykatu   (Moral Guarani)

Guarihára.   (Guerrero)

Guarini.   (Guerra)

Guerova  (Desplazamiento)

Guerovia.   (Creer)

Gueroviapy.    (Creencia)

Guive.  (Desde)

Guyry.    (Vértigo)

Ha’ãhára.     (Jugador, participante)

Ha’ãngajojáva.   (Comparación)

Ha’entese.   (Egoista)

Ha’eñontese.   (Egoista)

Haĝua.   (Para)

Hai.      (Escribir)

Haiha.   (Lápiz, bolígrafo)

Haihára.      (Escritor)

Haijojapyre.    (Verso)

Haikatu.   (Ortografía)

Haikatupyry.      (Redacción práctica)

Haimbyry.     (Telegrama)

Haipyvo.    (Párrafo)

Havu’ã.    (Olas)

He’iséva    (Concepto)

Hekomarã.   (Excepcional)

Henduhai.    (Dictado)

Hendypu.    (Encendido, titilante)

Herugua.  (Misterioso)

Hesa’ỹiño.   (Analizar)

Hesekueragua.    (Como ellos)

Hi’are.   (Duración, tiempo)

Hiru.   (Abeja)

Hovy.   (Azul)

Hovyngy.    (Verdoso)

Hovyũ.    (Verde)

Hu’y.     (Flecha)

Hũngy.    (Gris)

Hypy’ũva.   (Profundo, problemático)

Ijete.   (Es verdadero)

Ijuajupy.   (Añadido, unido)

Ikoe.     (Diferencia)

Ikoe.    (Extraordinario)

Ikoe.   (Se diferencia)

Ikuatiapyrýva   (Escrito)

Imarangatúva.   (Buena persona)

Imarãva.   (Corrompido)

Imomorãmby.    (Ponderado/a)

Ipehẽngue.   (Familiar)

Ipujojáre.    (Onomastopéyico)

Ipúva.   (Suena)

Itahai.   (Tiza)

Itaju.    (Oro)

Itakaru.   (Imán)

Itangecha.    (Espejo)

Itapery.    (Loza)

Itapu.     (Campana)

Itavera.   (Cristal)

Itayjýi.   (Jabón)

Jajapopy.   (Proceso)

Jajapose.       (Voluntad)

Japepo.     (Olla)

Japepo.  (Olla)

Japo.  (Ejecutar)

Japyte’o.   (Desentrañar)

Japytere’o.   (Sacar el meollo)

Je’ejey   (Repetición de particulas o palabras)

Je’ejeýva.   (Repetición)

Jehaijehegui.    (Redacción creativa)

Jehechajeyrã.   (Fijación)

Jehekýi   (Supresión)

Jehepyme’ẽ.    (Calificación) 

Jehepyme’ẽ. (Calificación)

Jehesaupi.  (Levantar la vista)

Jehupytyjoja.   (Democracia)

Jehupytyrãnguéra.   (Objetivos)

Jehupytyvoirã.     (Objetivos)

Jeimo’ã.   (Suponer)

Jejapose.  (Engreido)

Jejapose’ỹ.  (Humildad)

Jejuka.   (Suicidio)

Jejuru’okuaáva.    (Orador)

Jejurupeka.   (Bostezar)

Jekakuaahekópe.    (Buen crecimiento)

Jekopyty.   (Comprensión)

Jekuaa.    (Conocimiento)

Jepijoha.   (Ser antipático

Jepokuaa.   (Hábito, costumbre)

Jepopete.   (Aplaudir)

Jeporavo.   (Votación)

Jepoupi.   (Levantar las manos)

Jepoyhu.     (Recelo, desconfianza)

Jepoyhu.     (Verguenza)

Jepytaso.    (Empeño, esfuerzo)

Jereha ipytúva.    (Rueda con cámara)

Jereha.     (Rueda)

Jeroviakatu rupive     (Origen religioso)

Jesareko.   (Fijarse, atender)

Jetavy’o.   (Estudiar)

Jetypeka.    (Investigar, buscar)

Jeykeko.   (Acercarse)

Joguahára.  (Comprador)

Joheipyre.    (Honestidad)

Jopói.   (Regalo)

Juhu.     (Detectar)

Jurukytyha.  (Servilleta)

Ka’yvy.    (Mineral)

Kagua.   (Vaso)

Kaguakã.   (Botella)

Kakuaa.    (Adulto)

Karameĝua.    (Baúl)

Karugua.    (Estero)

Kuatiahaipyre.   (Periódico)

Katuĩ.    (Vehemente)

Katupyete   (Facultad)

Kerapoty.  (Soñar)

Kochõ.   (Colchón)

Kõiriri.    (Bicicleta)

Kokatu  (Grado)

Kokatu mbojojáva   (Grado comparativo)

Kokatu tuichaitéva  ( Grado superlativisimo)

Kokatu tuichaitevéva    (Grado  ultrasuperlativo)

Kokatu tuicháva   (Grado superlativo)

Kokatu tuichavéva     (Grado supersuperlativo)

Kokatu’ypy    (Grado positivo)

Kokatuvusu     (Grado excelso)

Korajoja.  (Círculo)

Kotyĝuahẽha.   (Sala)

Kotyjahuha.    (Baño)

Kotykaruha. (Comedor)

Kotykeha.    (Dormitorio)

Kotykeha.    (Dormitorio)

Kuaaha’ã.   (Estudiar)

Kuaaha’ãhára mbo’ehararã.   (Alumno/a practicante)

Kuaapavẽ.   (Filosofía)

Kuaara’ã.   (Prueba, examen)

Kuaarapo’yke.        (Idea secundaria)

Kuaarapoite.     (Idea central)

Kuarepotitã.    (Acero)

Kuarepotitĩ.    (Plata)

Kuariañe’ẽ’i retepy   (Parte de la esquela)

Kuatia iporã haĝua  (Cualidades de la redacción)

Kuatia’atã’i.   (Tarjeta)

Kuatiahai.   (Cuaderno)

Kuatiahaiha.   (Periodista)

Kuatiahairenda.   (Biblioteca)

Kuatiakatu  ñemohenda (Tipos básicos de redacción)

Kuatiakatu apópe tekotevẽva (Pasas de una redacción)

Kuatiakatu marandu  (Expresión comunicativa)

Kuatiakatu Ñe’ẽporãhaipyre (Expresión literaria)

Kuatiakatu pypegua  (Aspectos básicos de la redacción)

Kuatiakatu tembikuaaty  (Expresión científica)

Kuatiakatu.   (Ortografía)

Kuatiakaturã ñeñangareko (Aspectos formales del escrito)

Kuatiamarandu.   (Revista)

Kuatiañe’ẽ   (Carta)

Kuatiañe’ẽ retepy   (Parte de la carta)

Kuatiañe’ẽ.   (Carta)

Kuatiañe’ẽ’i   (Esquela)

Kuatiañe’ẽ’i.   (Esquela)

Kuatiañe’ẽita.     (Bibliografía)

Kuatiañe’ẽpurupy.   (Bibliografía)

Kuatiarã.   (Dictado)

Kuimba’e meña  (Genero masculino)

Kuimbe.   (Cuchara)

Kumbari. (Inteligente, listo)

Kũmby.   (Paladear, saborear. Fig. Comprensión.)

Kunumi.  (Criatura)

Kuña meña   (Genero femenino)

Kuñañe’ẽpotyjára. (Poetisa)

Kupyju.   (Gallo)

Kurundu.    (Hechizo, amuleto)

Kyguái.   (Coma)

Kyndýi.    (Signo de admiración)

Kypa.    (Tenedor)

Kyporandu.   (Signo de interrogación)

Kyre’ỹ.   (Laborioso)

Kyta.   (Punto)

Kytaguái. (Punto y coma)

Kytakõi.   (Dos puntos)

Kytãngue.  (Ganglio linfático)

Kytapaha.   (Punto final)

Kytasoso.   (Puntos suspensivos)

Kytasyry.  (Punto seguido)

Kyvõ.   (En el interior)

Kyvõ.   (Por acá, en casa)

Kyvõve.   (Más acá)

Mara’ỹ.    (Virgen, sin mancha)

Marandeko,  (Riña, desavenencias)

Marandeko.    (Crónica, historia)

Marandu.   (Aviso, informe)

Marandu’anga.   (Afiche)

Maranduhai.   (Bosquejo)

Marandukuaa (Comunicación)

Marandukuaa rekopy   (Factores de la comunicación)

Marandumongeta.  (Comunicación oral)

Maravichu.   (Adivinanzas)

Maymaitei.     (Toditos)

Mba’apo’atýpe.   (Trabajo en grupo)

Mba’e kimi.    (Elemento químico)

Mba’echaukaha  (Signo)

Mba’ehero  (Símbolo)

Mba’ehero purukatu  (Facultad simbólica)

Mba’ehero pururei   (Capacidad simbólica)

Mba’éichapa jahaikuaa  (Formas de expresión escrita)

Mba’ejára renda puru (Construcciones de genitivo)

Mba’ekuaa.    (Experiencia)

Mba’ekuaa.  (Experiencia)

Mba’epeguáva  (de medio)

Mba’ereguáva (de causa)

Mba’eta.    (Riquesa)

Mba’ete.   (Valores)

Mba’etee.   (Propio)

Mba’yrumýi.   (Vehículo)

Mbo’arete.   (Festejo)

Mbo’e.     (Enseñanza)

Mbo’eha.   (Aula)

Mbo’ehakoty.  (Sala de clase)

Mbo’ehao.   (Escuela, colegio)

Mbo’ehára tendota.    (Profesor/a guía)

Mbo’ehára.   (Profesor/a)

Mbo’eháramyakãha.     (Profesor/a guía)

Mbo’ehararã    (Practicante)

Mbo’ekuaakatu.   (Didáctica)

Mbo’epy aponde’a    (Plan de clase)

Mbo’epy aponde’a    (Plan de curso anual)

Mbo’epy aponde’a.   (Plan de clase)

Mbo’epy aponde’áva.   (Plan de unidad)

Mbo’epy.   (Lección)

Mbo’epy.   (Lección, contenido)

Mbo’eyvate.     (Educ. superior)

Mboguata.   (Volante)

Mbogueha.  (Borrador)

Mboha’ete.   (Identificación)

Mbohesyipehẽ.      (Estrofa)

Mbohete.   (Organizar, clasificar)

Mbohovake.   (Contrastar)

Mbohu’ã.   (Concluir)

Mbohyapuha rape    (Aparato fonador)

Mbohysýi.   (Verso)

Mboja’o.   (Dividir)

Mbojo’a.   (Sumar)

Mbojoguáva.   (Metáfora)

Mbosa’y.   (Pintar)

Mbosa’ýva.    (Coloreado)

Mbosaraiha.   (Juguetes)

Mbotechapyrã.   (Ejemplificar)

Mboyvegua.   (Prefijo)

Mbujape.    (Pan)

Mbujape’apoha.   (Panadero)

Mburuvicha mbo’epypegua.  (Ministro de educación)

Mbyapeha.   (Forro)

Mbyaty.   (Agrupar)

Mbytembo’e.   (Secundaria)

Meguã.   (Defectuosamente)

Meña   (Genero)

Meña.    (Sexo)

Meña’ỹva    (Genero neutro)

Meñajoja  (Genero común)

Meñakuaa’ỹva    (Genero epiceno)

Mesa’ao.   (Mantel)

Mesahaiha.  (Escritorio)

Meve.   (Hasta)

Mitãmbo’e.     (Primaria)

Moha’ãnga.  (Reproducir)

Moha’eño.    (Aislar)

Mohenda.  (Ordenar)

Moĩ.  (Situar)

Moĩmbaha  moteĩva   (Complemento determinativo)

Moĩmbaha  opaichaguáva  (Complemento circustancial)

Moĩmbaha mba’éva  (Complemento diferencial o especificativo)

Moĩmbaha mbohasapyre’ỹva (Complemento indirecto)

Moĩmbaha mbohasapyréva   (Complemento directo)

Moĩmbaha tekome’ẽva  (Complemento atributivo)

Moĩmbaha teróva   (Complemento apositivo)

Moirũguáva   (de compañia)

Momarandu.  (Informar)

Momba’eguasu.   (Valoración)

Mombe’ugua’u.  (Mitos)

Mombe’ukatu.   (Explicar)

Mombe’umbyky.   (Cuento)

Mombe’upuku.   (Novela)

Mombe’upy.    (Leyenda)

Mombe’upyre.    (Exposición)

Mombe’urã.    (Narración)

Mombe’utechauka.   (Descripción)

Mombyky.   (Esquema)

Mombyky.   (Resumir)

Moñe’ẽ   (Leer)

Moñe’ẽ.  (Lectura)

Moñe’ẽ’ayvu.     (Lectura oral)

Moñe’ẽrã   (Lectura)

Moñe’ẽrã ñeikũmby.   (Lectura comprensiva)

Moñondivéva.   (Comparación)

Mopẽjo’a.     (Plegarlo)

Morotĩngy.   (Blanquecino)

Mosusũ.   (Conjugar)

Moteĩva omyi’yva puru   (Construcciones  determinativos fijos)

Motenondehararã.   (Candidato  de una elección)

Muanduhe Pu’atã   (Acento tónico)

Muanduhe tĩgua    (Acento nasal)

Muanduhe tĩgua.  (Tilde nasal)

Myangekói.   (Malestar, molestar)

Myatyrõ.   (Arreglar, corregir)

Myengoviaha purukuaa    (Referencia anafórica)

Mymba ñe’ẽapoñemiha  (Voz subsuntiva de animales)

Mymbanga.  (Domesticado)

Ndive.  (con)

Nei.   (Asistir, estar a la orden)

Nuanduhe jurugua.    (Tilde oral)

Ña’ẽ.   (Latona)

Ña’ẽmbe.   (Plato)

Ñandu’a.     (Plumero)

Ñanirỹi.   (Electricidad)

Ñañemoarandu. (Aprender)

Ñañemomarandu.   (Informarse)

Ñañoñyrõ.    (Mutuamente perdonarse)

Ñe’ã.    (Corazón)

Ñe’ãmarane’ỹ.   (Pureza de corazón)

Ñe’ẽ’apo.    (Formar palabra)

Ñe’ẽ’ojojáva.     (Sinónimos)

Ñe’ẽ’omyi’ỹva hendágui  (Construcciones fijas)

Ñe’ẽ’omýiva hendágui      (Construcciones moviles)

Ñe’ẽapesãpoty.   (Poema)

Ñe’ẽapoha    (voz)

Ñe’ẽapohaite   (Voz  activa)

Ñe’ẽapoheta     (Voz pasiva)

Ñe’ẽapoñondiveha   (Voz recíproca)

Ñe’ẽapoukaha   (Voz coactiva)

Ñe’ẽapoukapy   (Voz objetiva)

Ñe’ẽasãi.    (Radio)

Ñe’ẽhe’i’avýva.   (Antónimos)

Ñe’ẽhe’ijojáva.   (Sinónimos)

Ñe’ẽjoaju.   (Oración)

Ñe’ẽjoaju’eta  (Oración compuesta)

Ñe’ẽjoajueta ñe’ẽjoajuháva    (Oración compuesta coordinada)

Ñe’ẽjoajueta ojoykereguáva  (Oración compuesta yuxtapuesta)

Ñe’ẽjoajueta poguyguáva    (Oració compuesta sunordinada)

Ñe’ẽjoajueta poguyguáva ñe’ẽtejáva (Orac. Comp. Sub. Adverb.

Ñe’ẽjoajueta poguyguáva terojáva (Orac. Comp.subord. adjtiva)

Ñe’ẽjoajueta poguyguáva teróva (Orac. Comp. Subord. Sust.)

Ñe’ẽjoajuha mbohovakéva  (Conjunción adversativa)

Ñe’ẽjoajuha mbohovakéva rupi    (Coordinada adversativa)

Ñe’ẽjoajuha mbojoaju’ỹva (Conjunción disyuntiva)

Ñe’ẽjoajuha mbojoaju’ỹva rupi    (Coordinada disyuntiva)

Ñe’ẽjoajuha.   (Conjunción)

Ñe’ẽjoajuhaite (Conjunción copulativa)

Ñe’ẽjoajuhaite rupi    (Coordinada copulativa)

Ñe’ẽjoajukatu apopyguáva  (Sintaxis de construcción)

Ñe’ẽjoajukatu ha’ãngáva   (Sintaxis figurada)

Ñe’ẽjoajukatu mbojojáva   (Sintaxis de concordancia)

Ñe’ẽjoajukatu poguyguáva  (Sintaxis de regencia)

Ñe’ẽjoajukatu.   (Sintaxis)

Ñe’ẽjoajukatu. (Sintaxis)

Ñe’ẽjoajukatuete   (Sintaxis regular)

Ñe’ẽjoajuteĩ    (Oración simple)

Ñe’ẽjoajuteĩ  apoukapýva     (Oración simple imperativa)

Ñe’ẽjoajuteĩ mo’ãva   (Oración simple dubitativa)

Ñe’ẽjoajuteĩ momorãva   (Oración simple exclamativa)

Ñe’ẽjoajuteĩ porandúva   (Oración simple interrogativa)

Ñe’ẽjoajuteĩ potapýva    (Oración simple desiderativa)

Ñe’ẽjoajuteĩ tee  (Oración simple enunciativa)

Ñe’ẽjojoguareíva.   (Parónimos)

Ñe’ẽjovake.   (Entrevista)

Ñe’ẽkatupyry.    (Expresión creativa)

Ñe’ekopotaite       (Anhelativo)

Ñe’ẽkuaa arandúva   (Lenguaje culto)

Ñe’ẽkuaa jokupytykatúva    (Lenguaje articulado)

Ñe’ẽkuaa mohendapyréva  (Lenguaje específico)

Ñe’ẽkuaa ñemongetarã    (Nivel coloquial)

Ñe’ẽkuaa tembikuaatyguigua    (Lenguaje científico)

Ñe’ẽkuaaty   (Linguistica)

Ñe’ẽkuaaty mboyvegua  (Prehistoria de la linguistica)

Ñe’ẽkuaaty ñemoambuéva      (Lingüística transformacional)

Ñe’ẽkuaaty ñemoñangatúva    (Lingüística generativa)

Ñe’ẽkuaaty retepykatúva    (Gramática estructural)

Ñe’ẽkuaaty tembiasapýva  (Lingüística histórica)

Ñe’ẽmbojerekatu     (Traducción)

Ñe’ẽmbotuicháva.    (Hipérbole)

Ñe’ẽmbotuicháva.  (Hipérbole)

Ñe’ẽmbyry.   (Teléfono)

Ñe’ẽmyasãiha.     (Radio)

Ñe’ẽmyasãihára.    (Locutor/a)

Ñe’ẽndýi.   (Interjección)

Ñe’ẽnguéra iñe’ẽjoapykuaáva     (Lenguas aglutinantes)

Ñe’ẽnguéra iñe’ẽpehẽteĩva   (Lenguas aislantes o monosilábicas)

Ñe’ẽnguéra iñe’ẽrapoambuéva     (Lenguas de flexión)

Ñe’ẽngueryru.   (Diccionario)

Ñe’ẽñembohasa.  (Traducir)

Ñe’ẽpapára.   (Escritor, poeta)

Ñe’ẽpehẽ apokuaa   (Silabación)

Ñe’ẽpehẽ.   (Sílabas)

Ñe’ẽpehẽpu.  (Fonema)

Ñe’ẽpehẽtai  purukuaa    (Polisíntesis)

Ñe’ẽpehẽtai joavypy   (Hipértesis)

Ñe’ẽpehẽtai ñemoha’eño   (Metátesis)

Ñe’ẽpehẽtai.    (Partículas)

Ñe’ẽporã rekávo.  (Mejorar el lenguaje)

Ñe’ẽporãhaipyre mono’õ.   (Colección de textos literarios)

Ñe’ẽporãhaipyre.   (Recursos literarios)

Ñe’ẽporãngareko.    (Expresión de cortesía)

Ñe’ẽpoty ãngapypegua.   (Poesía lírica)

Ñe’ẽpoty arandupy.  (Poesía culta)

Ñe’ẽpoty mombe’úva.   (Poesía épica)

Ñe’ẽpoty tavaygua.   (Poesía popular)

Ñe’ẽpoty.   (Poema, poesía)

Ñe’ẽpotyjára.   (Poeta)

Ñe’ẽpotyreko.   (Poesía)

Ñe’ẽpu  (Habla)

Ñe’ẽpu’andu  (Fonética)

Ñe’ẽpu’andu.   (Fonética)

Ñe’ẽpuandu.  (Fonética)

Ñe’ẽpujoja.    (Rima)

Ñe’ẽpukuaa.   (Fonologia)

Ñe’ẽpukuaa.  (Fonología)

Ñe’ẽpuporã     (Eufonia)

Ñe’ẽpuruhára    (Hablante)

Ñe’ẽpuruhára   (Emisor)

Ñe’ẽputeĩva.   (Palabra monotónica)

Ñe’ẽpyahára.    (Poeta)

Ñe’ẽrapo.  (Raíz)

Ñe’ẽrapokuaa  he’iséva   (Concepto de etimología)

Ñe’ẽreity.    (Criticar)

Ñe’ẽrendu.   (Obediencia)

Ñe’ẽrenduhára     (Oyente)

Ñe’ẽrenduhára    (Perceptor)

Ñe’ẽrerigua.  (Posposición)

Ñe’ẽretepy ñemi    (Relación endofórica)

Ñe’ẽretepykuaa     (Lingüística textual)

Ñe’ẽretepýpe oĩ’ỹva   (Relación exofórica)

Ñe’ẽriregua puru  (Construcciones de posposiciones)

Ñe’ẽriregua.    (Posposiciones)

Ñe’ẽriregua.   (Posposición)

Ñe’ẽryru.  (Diccionario)

Ñe’ẽsa’ỹijokuaaty   (Filología)

Ñe’ẽsyry   (Discurso)

Ñe’ẽsyry retepy (Partes del discurso)

Ñe’ẽsyry.     (Prosa)

Ñe’ẽsyrypoty.   (Prosa poética)

Ñe’ẽte     (Lengua)

Ñe’ẽte   (Código)

Ñe’ẽte ha’ãngahára    (Descripción de lenguas)

Ñe’ẽte kuaapyhy     (Aprendizaje de lenguas)

Ñe’ẽteja  Papyguáva     (Adverbio de cantidad)

Ñe’ẽteja Araguáva      (Adverbio de tiempo)

Ñe’ẽteja araguávarõ    (Adverbial de tiempo)

Ñe’ẽteja ma’erãguávarõ   (Adverbial de fin)

Ñe’ẽteja mba’ereguávarõ    (Adverbial causal)

Ñe’ẽteja Mbotovéva      (Adverbio de negación)

Ñe’ẽteja Moneĩva   (Adverbio de afirmación)

Ñe’ẽteja Porandúva   (Adverbio de interrogación)

Ñe’ẽteja Tekoguáva  (Adverbio de modo)

Ñe’ẽteja tekoguávarõ  (Adverbial de modo)

Ñe’ẽteja Tendaguáva    (Adverbio de lugar)

Ñe’ẽteja tendaguávarõ   (Adverbial de lugar)

Ñe’ẽteja.    (Adverbio)

Ñe’ẽtejajaramóvarõ   (Adverbial condicional)

Ñe’ẽteko     (Modo)

Ñe’ẽteko  añeteguaitéva    (Enunciativo)

Ñe’ẽteko  hekopegua      (Real)

Ñe’ẽteko  mombaretéva    (Afirmativo)

Ñe’ẽteko  ñeha’ãpy      (Intencional)

Ñe’ẽteko ãngapy    (Pietativo)

Ñe’ẽteko añetegua’ỹva   (Narrativo inverosímil)

Ñe’ẽteko añetéva     (Narrativo verosimil)

Ñe’ẽteko apoaĝuíva   (Proximal)

Ñe’ẽteko apouka   (Imperativo)

Ñe’ẽteko apoukajehe’a   (Imperativo compuesto)

Ñe’ẽteko apoukapohýi (Imperativo conminativo)

Ñe’ẽteko apoukapy   (Mediativo)

Ñe’ẽteko apoukarayhu  (Imperativo cariñoso)

Ñe’ẽteko apoukavevúi  (Imperativo amistoso)

Ñe’ẽteko jepokuaagua     (Usual)

Ñe’ẽteko kotevẽpy   (Condicional)

Ñe’ẽteko kuaapora’ỹva     (Indeterminativo)

Ñe’ẽteko mbojo’áva    (Reiterativo)

Ñe’ẽteko momorãva  (Admirativo)

Ñe’ẽteko py’ỹigua    (Intermitente)

Ñe’ẽteko reiguáva   (Dubitativo)

Ñe’ẽteko tendapy  (Locativo)

Ñe’ẽtekoapovy   (Cuasiaccional)

Ñe’ẽtekoite    (Indicativo)

Ñe’ẽtekojoáva    (Colectivo)

Ñe’ẽtekojojáva    (Concomitante)

Ñe’ẽtekokatu   (Conjetural)

Ñe’ẽtekomboyvegua (Antelativo)

Ñe’ẽtekomeme  (Habitual)

Ñe’ẽtekomo’ã   (Supositivo)

Ñe’ẽtekomo’ãite     (Frustrativo)

Ñe’ẽtekopaitéva     (Totalitativo)

Ñe’ẽtekopota   (Volitivo)

Ñe’ẽtekotapiaitéva    (Frecuentativo enfático)

Ñe’ẽtekotapiáva     (Frecuentativo)

Ñe’ẽtekotee    (Aseverativo)

Ñe’ẽtekovaicháva   (Aparencial)

Ñe’ẽtekuaa mbojojáva    (Gramática comparada)

Ñe’ẽtekuaa.    (Gramática)

Ñe’ẽtekuaa.   (Gramática)

Ñe’ẽtemiandu.    (Imágenes)

Ñe’ẽtéva avaite mbohapyhápe   (Con verbo en tecera persona)

Ñe’ẽtéva avaite peteĩháme (Con verbos en primera persona)

Ñe’ẽtéva heko’ỹva   (Verbo  defectivo)

Ñe’ẽtéva hekopegua’ỹva   (Verbo  iregular)

Ñe’ẽtéva hekopeguáva   (Verbo regular)

Ñe’ẽtéva ijysaja’apýva   (Verbo triforme)

Ñe’ẽtéva ijysajateĩva    (Verbo uniforme)

Ñe’ẽtéva jurugua   (Verbos orales)

Ñe’ẽtéva mbohasapyre’ỹva  (Verbo intransitivo)

Ñe’ẽtéva mbohasapyréva  (Verbo transitivo)

Ñe’ẽtéva moĩmbaha (Complemento o modificadores del verbo)

Ñe’ẽtéva terarãnguéva  (Verbo pronominal)

Ñe’ẽtéva teróva   (Verbo predivativo)

Ñe’ẽtéva tĩgua   (Verbos nasales)

Ñe’ẽtéva.    (Verbo)

Ñe’ẽteva’eta  (Verbo compuesto)

Ñe’ẽtevatee   (Verbo propio)

Ñe’ẽtevateĩ   (Verbo simple)

Ñe’ẽvore  he’isekatu’ỹva   (Unidades mínimas no significativas)

Ñe’ẽvore he’isekatúva    (Unidades mínimas significativas)

Ñe’ẽysajajuajukatu.    (Morfosintaxis)

Ñe’ẽysajakuaa.    (Morfología)

Ñe’ẽysajakuaa.   (Morfología)

Ñemimbokatupyry.    (Capacitación)

Ñemitỹ’apohára.   (Agricultor)

Ñemohenda  (Clasificar)

Ñemombe’u   (Narración)

Ñemopyenda.   (Basar)

Ñemuhaguasu.   (Mercado)

Ñemuhára.   (Comerciante)

Ñepia’ã.    (Esfuerzo)

Ñepia’ã.   (Esforzarse)

Ñepombopu.    (Palmotear)

Ñepyrũmby.    (Introducción)

Ñeva’ãnga.   (Juguetes)

Ñoha’ãnga.   (Teatro)

Ñoko’õi.   (Ofenderse)

Ñupyso.     (Paisaje)

Ñyrõ.     (Perdón)

Pedro Ernesto Escurra Franco

unread,
Aug 31, 2010, 8:06:43 AM8/31/10
to Garabide Elkartea, Pedro Ernesto Escurra Franco, jazmin...@hotmail.com, esthercit...@hotmail.com, ant...@hotmail.com, vante...@hotmail.com, laura....@hotmail.com, noeliaz...@hotmail.com, nimiac...@hotmail.com, magye...@hotmail.com, richar...@hotmail.com, krola...@hotmail.com, miguel...@hotmail.com, cpra...@hotmail.com, krol...@hotmail.com, isidro...@yahoo.com, mir...@hotmail.com, marie...@hotmail.com, franc...@hotmail.com, elies...@hotmail.com, cosd...@hotmail.com, pescu...@hotmail.com, azuaga...@hotmail.com, angelmir...@yahoo.com.ar, josegabri...@hotmail.com, edu_e...@hotmail.com, sergi...@hotmail.com, marioe...@hotmail.com, monicadelga...@hotmail.com, antoes...@hotmail.com, fedes...@hotmail.com, patri...@gmail.com, carme...@hotmail.com, cane...@hotmail.com, santi...@hotmail.com, pabloe...@hotmail.com, juanbarto...@hotmail.com, osvalp...@hotmail.com, cristin...@hotmail.com
Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages