T E K O S Ã’ Ỹ :.Ñe’ẽhaihára : Pedro Escurra Franco

[PEDRO ESCURRA ESCURRA (peitoezkurra@gmail.com)]

 

7. Arandupykuaaty Tekombo’erã.

 

T E K O S Ã’ Ỹ

Ñe’ẽhaihára

Pedro Escurra Franco

@

            Ñane avañe’ẽ rekosã oñemondohose ha umi ndohayhúiva guaraní ñe’ẽporã oñeha’ã ombotove, oĩ avei omokirirĩmbaséva umi mbo’ehára katupyrýpe, anivehaḡua ojehaiporã avañe’ẽ. Ojejerure pytyvõ umi oguerekóva pokatúpe, oporojopyhaḡua. Peichahína.

Tekosã’ỹ ñamoñe’ẽta mbykymi. Yvypóra ogueru ijehe pe hi’ãngapýre tekosã’ỹ ra’ỹi. Pévare ndaha’éi pe tekotembiguái omokyre’ỹva chupe. Heta ava oñeñandu’i pe tekosãre. Ha’ete pe ojejokuaáva térã ojepyjokuáva. Heta yvypóra ndoikuaái pe hekosãha ha pevareha ha’e oikoasy ha upéi ha’e oporoñapytĩse. Itarovaite oipe’ahaḡua hapichakuéra rekosã’ỹ.

            Ndaikatúi ohecha hapicha hekosã’ỹvape. Naiporãi chupe ḡuarã. Mba’ére. Pe tavy ombohesapytũmby chupe. Ohecháva ndohechaporãi, tavy oipe’a mbarete tesakã ikatúva jareko pe ñaneãnga rupive.

            Tavy ohayhu tekosã. Hakate’ỹ hese. Hekosãva ojehe’a tavýre. Tavýkatu ombohupa kele’e tekosãre yvypórape. Oñembojára mbarete yvypórare. Tekosã’ỹ nde’iséi avei ikatuha jajapónte umi jajaposéva, nde’iséi ikatuha reñemomba’énte umi mba’ére, ndaha’éiva nemba’e térã erekuaa umi naiporãiva ja’e.

Tekosã ñaña jaipe’ahaḡua tekotevẽ ñamoñemuña umi mba’ekuaa. Jaikuaaháicha  mba’ekuaa ome’ẽ tesakã. Hape tesakã ome’ẽ mba’ekuaa jehechaporãhaḡua. Oguereko tekosã’ỹ iñakãñamindu’uporãva, pe yvypóra opamba’e oiporavokuaáva.

Pe ava ohechakuaáva mba’épa oikotevẽ ijerére térã hekoháre, péva oguereko  tekosã’ỹ. Ha’e hechakuaahára. Mbeguekatúpe yvypóra uhupyty mba’ekuaa. Ava opoñýva oheka  jeguata hape ava oguatáva avei oñanise, pe oñaníva ovevese mba’ekuaáre, pe mba’ekuaa ombopepokuaa chupe.  

Tekosã’ỹ he’ise opamba’e hendaitépe remoi ha remohendakuaa. Upe tekosã’ỹ nde’iséi tekorei nipe mba’eve apoha. Tekosã’ỹ nde’iséi opamba’erei ikatuha rejapónte. Tekosã’ỹ ndaha’éi jeguatakarẽ, ndaha’éi tekokarẽ, ndaha’éi pe ñembotavy reko.

Sapy’ánte ja’ekuaa. Ha’e oikomínte, ojapo ojaposéva, avavépe ha’e nomyangekóiri. Pe tekosã’ỹ reipurúrõ mba’evaimi rejapohaḡua naiporãi nerembiapo hape tekosã’ỹ reguerekóva tekotevẽ remyatyrõ. Tembiapovai omosãkuaa nde rekove.  

Rejaposégui rejapórõ, reguereko neakãme ha neãngapýpe iporã’ỹva. Rejaposéva rejapórõ, iporã térã ivaíva, reipuru tekosã’ỹ. Nde rekosã’ỹre osẽhína umi nemba’epota. Pe ãngapy ryepýpe heñói ypy pe tekosã’ỹ.

Heta yvypóra imba’ekuaáva ha imba’ekuaa’ỹva oipuruvaipa pe tekosã’ỹ. Iporã ha iporã’ỹva. Ñande yvypóra ndaha’éi mymba ñemoñare. Tekosã’ỹre jahechuka ñande reko, ñande ryepýre ñañongatúva.

Mba’ére pe ava iñarandúva ojesarekoporã ha ohesa’ỹiño  añete oipuruhaḡua iñe’ẽ ha ojapohaḡua umi mba’e ojaposéva.

Iporã jaguereko tekosã’ỹ ha avei iporã jaguereko katupyry. Ñapu’ãsérõ ha ñasẽsérõ umi tenonde  ñande katupyryvéne.  Pe tekosã ñame’ẽkuaa ñande jupevoi.

Umi iporã’ỹva jajapoitereírõ omba’apo ñande retére ha ñande rekovére. Pokarẽme oikóva, oguereko peteĩ kyhyje okaru’íva hese, oipe’áva chugui jerovia.   

Ñanemokechẽ ha ñanemboguatakarẽ umi iporã’ỹva, naiporãi péicha jaiko. Ambuépe ḡuarã hesakã pe ñande reko. Ñandénte ñaimo’ãkuaa upe nahaniriha.

Ñande rekovére ñamba’apoporãva’erã ha sãsóre jaguataporãvéne jajapohaḡua umi iporãva. Hesãiporãne ñande rete rekove pe ñanderekóicha. Jaheka tapiáne pe tekomarãne’ỹ. Sapy’arei imarãrõ ñamopotĩporãne.

Tekosã’ỹ jarekóva, ikatu imbarete térã ikangy. Ãngapýre péva okaru ha ojapokuaa. Ñane ãngapyporãrõ ikatu  jahupyty tekosã’ỹporã mbaretéva.

Mymba ndoguerekói ãngapy nipe tekosã’ỹ. Mymba oikovénte. Ndoikuaa pe oikoha. Yvypóra oikuaa oikoha. Hi’arapayhague hape omanotaha. Oikuaa pe ojapóva hape ojaposéva.

Opaichagua jerovia oiko yvyapére. Iporãva ha umi naiporãiva. Jerovia naiporãiva ojopyvai ñande rekove. Tekosã’ỹme.

Ojoko pe ñaneñe’ẽñamindu’u. Tuichavévo ñande rekosã’ỹ okakuaavéne ohóvo ñaneñe’ẽñamindu’u rapykuéri. Tekosã’ỹ ha’e pe ñanembopyrenda mbaretéva. Ñanembotuicháva.

 Ñanemoãngarendyporã jahecha pukuvehaḡua. Tekosã’ỹ ojerure ñandéve ñañangarekohaḡua ñandejehe. Ñande pyhórõ ikatu ñapyrũ ñande rekosã’ỹre. Ojepe’árõ ndehegui tekosã’ỹ repytáta ambue poguýpe térã ambue pyguýpe.

Noñeñanduporãmo’ãi nde rekove. Pe tekosã’ỹ  ñane mbopepo ha ohupytyka ñandéve hetamba’e. Péva jahechakuaáne ha ñañeha’ãne jahupytypa pe tekosã’ỹ.

Ava rekove oikotevẽ tekosã’ỹme. Tupã ome’ẽ ñandéve pe tekosã’ỹ ha umi yvypóra iñambuéva oipe’ase ñandehegui. Oñemomba’e ñande rekosã’ỹre. Upe ñandepuruhaḡuánte, imba’erõguáicha. Tekovejero.

Oĩko ava ha tetã ohayhúva pe tekosã térã ojepokuaáva mbaretéva  hese ha okyhyjéma opoihaḡua chugui. Péicha ombopo’i tekosã’ỹgui. Hekove ojapajeréi ko yvyapére. Oikóva oiko hese. Ha’e ndoguerekói pu’aka ijehe

Upéi avei opaichagua tekosã oñembohéra tekosã’ỹ. Ñembotavýko oiko umi yvypórare. Pévare iporã jaiko tesape’ápe, anihaḡua ja’a jejavy pohéi. Tekosã ñanemboheko kangy. Tekosã’ỹre ñanemyakãsãkuaa umi oñemboruvicháva. Avei ñanembopitua. Kuimba’e nda’ikaria’ypái. Hape kuñáre ojekuaa pe hekove tapiaite oñakãitýrupi. Hapicha kuimba’e poguýpe. Avei yvypóra hekosã’ỹva’erã.