การ Key Medication Profile เพื่อสร้างรายการจ่ายยาที่ถูกต้องในโปรแกรมใหม่

[Thawatchai Khummuang]

1. หลักการจ่ายยาในโปรแกรม Unit Dose

1.1 มื้อยา ก่อน 15.00 น. เช่น มื้อเช้า มื้อเที่ยง หรือ เวลา 6.00 น., เวลา 12.00 , เวลา 14.00

จะจ่ายยา ก่อน "วันใช้ยา" ล่วงหน้า 1 วัน

1.2 มื้อยา หลัง 15.00 น. เช่น หลังอาหารเย็น ก่อนนอน 18.00 น.

จะจ่ายยาตรงกับ "วันใช้ยา"

1.3 วันใช้ยา คือ กำหนดวันที่ผู้ป่วยต้องใช้ยา

1.4 วันจ่ายยา คือ วันที่ห้องจ่ายยาต้องจ่ายยาให้ผู้ป่วย เพื่อสามารถใช้ยาได้ทันในวันใช้ยา ซึ่งโปรแกรมจ่ายยาจะคำนวณวันที่ต้องจ่ายยาให้เอง

2. การกำหนดวันที่เริ่มยา และ วันที่สิ้นสุด

ระเบียบการจ่ายยา Unit Dose โดย คณะกรรมการพัฒนาระบบยา รพ.ขอนแก่น กำหนดไว้ดังนี้

- ถ้าไม่มีคำสั่ง With Stat เริ่มยามื้อแรก คือ 15.00 น. คือ ก่อนอาหารเย็น

- ถ้ามีคำสั่ง With Stat เริ่มยาหลังจากแพทย์สั่งภายใน 30 นาที

- กำหนดเวลาส่งมอบยาให้ Ward คือ ต้องก่อนเวลาเริ่มยามื้อแรก คือ 15.00 น.

- จำนวนยา หรือ มื้อยาที่ต้องจ่าย คือ จำนวนยา หรือ มื้อยา ระหว่างเวลาที่ Key ถึง 15.00 น. ของวันถัดไป

2.1 วันที่เริ่มยา คือ "วันที่เริ่มใช้ยา" ไม่ใช่ "วันจ่ายยา"

• กรณีใช้ยาทุกวัน
• "วันที่เริ่มยา" ควรกำหนดวันที่เป็น "วันที่ใช้ยามื้อแรก" ค่าเริ่มต้นวันที่เริ่มยาเท่ากับวันปัจจุบันที่ Key ซึ่งอาจกำหนดไม่ถูกต้อง เช่น
• สั่งใช้ Azitromycin 250 mg 2x1 ac วันที่ 8/1/63 เวลา 10.30 น. เมื่อห้องยา Key วันที่เริ่มใช้ยา โปรแกรมจะกำหนดค่าเริ่มต้นเป็น 8/1/63 แต่ไม่มีคำสั่ง with stat ต้องเริ่มยา ก่อนอาหารเช้า วันที่ 9/1/63 คน Key ควรเปลี่ยนวันที่เริ่มยาเป็น 9/1/63
• สั่งยา Ceftriaxone 2 gm ivd od วันที่ 8/1/63 เวลา 16.30 น. ตามระเบียบต้องกำหนดมื้อแรก คือ 18.00 น. 8/1/63 เมื่อ Key ควรกำหนดวันเริ่มเป็นวันที่ 8/1/63 และ ช่องเวลา ควรระบุเป็น A18 เพื่อให้เวลาจ่ายยาถูกต้อง
• สั่ง Tramadol 50 mg po tid 8/1/63 มื้อแรกที่ต้องใช้ยาคือ มื้อหลังอาหารเย็น ควรกำหนดวันเริ่มยาเป็นวันที่ 8/1/63
• 
  
• กรณีใช้ยา วันเว้นวัน
• "วันที่เริ่มยา" ให้กำหนดเป็น วันปัจจุบัน ลบ 1(ย้อนหลัง 1 วัน) เพื่อให้ใช้ยาวันแรกคือวันปัจจุบัน และวันที่ต้องใช้ยาครั้งถัดไปจะกำหนดได้ถูกต้อง เช่น
• สั่ง Fentanyl TTS 12.5 mcg q 3 day วันที่ 8/1/63 เวลา เช้า ควรกำหนดวันเริ่มยา เป็น วันที่ 7/1/63 และช่องความถี่กำหนดเป็น q72hr or E3Day โปรแกรมจะจ่ายยาในวันที่ 8/1/63 ให้ และครั้งถัดไปกำหนดวันใช้คือ +3 วัน เท่ากับ วันที่ 11/1/63 แต่โปรแกรมจะจ่ายยาให้ในวันที่ 10/1/63
• ถ้าเรากำหนดวันที่เริ่มยาเป็นวันที่ 8/1/63 โปรแกรมจะจ่ายยา ครั้งแรก วันที่ 8/1/63 เพื่อใช้ยาในวันที่ 9/1/63 และจ่ายครั้งถัดไป คือ +3 วัน เท่ากับ วันที่ 11/1/63 เพื่อใช้วันที่ 12/1/63 (ที่ถูกต้อง คือ กำหนดวันใช้ยา 8/1/63, 11/1/63, 14/1/63, 17/1/63 และ กำหนดวันจ่ายยา 7/1/63, 10/1/63, 13/1/63, 16/1/63)
• จะมีการปรับแก้การกำหนดวันใหม่ ระหว่างรอแก้ไข ให้กำหนดวันเริ่มตามที่กำหนดไปก่อน
• 
  
• กรณี with stat
• Key โดยกำหนดประเภทเป็น continue วันที่เริ่มยา คือ วันปัจจุบันที่ Key + key stat อีก 1 รายการ
• Key โดยกำหนดประเภทเป็น continue with stat (CS) วันที่เริ่มยาคือ วันปัจจุบันที่ key (ไม่ต้อง key stat เพิ่ม โปรแกรมจะจ่ายให้เอง)

2.2 วันที่หยุดยา คือ "วันที่ใช้ยามื้อแรกของวันหยุดยา" เช่น

• สั่ง Transamine 1 gm ivd q 8 h 3day วันที่ 8/1/63 วันที่หยุดยาควรกำหนดเป็นวันที่ 10/1/63
• สั่ง Azitromycin 250 mg 2x1 ac 5 วัน วันที่ 8/1/63 เวลา 10.30 น. กำหนดวันเริ่ม 9/1/63 กำหนดวันหยุดยา 13/1/63
• สั่งยา Ceftriaxone 2 gm ivd od 5 วัน วันที่ 8/1/63 เวลา 16.30 น. ตามระเบียบต้องกำหนดมื้อแรก คือ 18.00 น. 8/1/63 เมื่อ Key ควรกำหนดวันเริ่มเป็นวันที่ 8/1/63 และ ช่องเวลา ควรระบุเป็น A18 กำหนดวันหยุดยา 12/1/63
  

2.3 การนับวันใช้ยา ให้นับวันที่ใช้ยาวันแรกเป็นวันที่ 1

3. การกำหนดเวลาใช้ยาในช่องเวลา "มีความสำคัญ" เพราะนำไปใช้ในการคำนวณวันที่ต้องจ่ายยา ดังนั้นต้องกำหนดเวลาใช้ยาให้ถูกต้องตามการใช้จริง หรือ ตามระเบียบการจ่ายยา เช่น OD สำหรับยาฉีด กำหนดเวลามาตรฐานในการใช้ยา 2 มื้อ คือ 6.00 หรือ 18.00 น.

4. การ Key ยา หลังเวลา 16.00 น. (เวร บ่าย ดึก) สำหรับยาต่อเนื่อง ควรกำหนดประเภทเป็น continue with stat (CS) เพราะจะมี Function คำนวณจำนวนจ่ายตั้งแต่เวลาที่ Key จนถึง 15.00 ของวันถัดไปให้ (เพื่อลดปัญหาการจ่ายยาจำนวนเกิน)

หากเลือกประเภทเป็น continue โปรแกรมจะคำนวณจ่ายจำนวน เท่ากับ จำนวนที่ใช้ใน 24 ชั่วโมง

5. การKey ยาต่อเนื่อง with stat ควรกำหนดประเภทเป็น continue with stat (CS) เหตุผลตามข้อ 4.