Re: Bəxtiyar Vahabzadə Həyat Və Yaradıcılığı
Beaulah Mozie
Azərbaycan ədəbiyyatının, btvlkdə XX əsr poetik fikrinin grkəmli nmayəndəsi, xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadənin adı təkə respublkamızda deyil, onun sərhədlərindən ox-ox uzaqlarda mtəfəkkir şair, lirik dramaturq, istedadlı alim və publisist, qeyrətli və cəsarətli ictimai xadim, sadə və səmimi insan kimi məşhurdur. Təsadfi deyil ki, onun əsərləri - şer kitabları, dramları və publisist yazıları dnyanın ox dillərində, o cmlədən ingilis, fransız, alman, fars, trk, polyak, ispan, macar və khnə Sovyet birliyinə dahil olan bir ox salqların dillərinə tərcmə edilmiş və bu əsərlər ox byk maraq və sevgi ilə qarşılanmışdır.
Bəxtiyar Vahabzadə Mahmud oğlu 1925-ci ildə Şəkidə doğulmuş, 1934-c ildə ailəsi ilə bərabər Bakıya kmşdr. 1942-ci ildə orta məktəbi bitirib, Bakı Dvlət Universitetinin filologiya fakultəsinə daxil olmuş, 1947-ci ildə həmin fakultəni bitirib universitetin nəzdində aspiranturaya qəbul olunmuşdur.
1951-ci ildə "S.Vurğunun lirikası" mvzusunda namizədlik, 1964-c ildə isə "S.Vurğunun həyat və yaradıcılığı" mvzusunda monografiyasını mdafiə edib, filoloji elmlər doktoru alimlik dərəcəsini almışdır.
Bəxtiyar Vahabzadə bədii yaradıcılığa ikinci cahan mharibəsi illərində başlamış, 1945-ci ildə Yazıılar İttifaqının zvlynə qəbul olunmuşdur. Məhsuldar bədii yaradıcılıqla yanaşı, B.Vahabzadə 40 ildən artıq Universitetdə dərs demiş, 1990-ci ildən təqadə ıxmışdır. 1980-ci Azərbaycan Elmlər Akademiyasının mxbir zv seilmişdir.
B.Vahabzadə 70-dən artıq şer kitabının, 2 monoqrafiyanın, 11 elmi publisist kitabın və yzlərlə məqalənin məllifidir. Bakı Akademik Dvlət Dram Teatrının səhnəsində onun "Vicdan", "İkinci səs", "Yağışdan sonra", "Yollara iz dşr", "Fəryad", "Hara gedir bu dnya ?", "zmz kəsən qılınc", "Cəzasız gnah", "Dar ağacı" pyesləri tamaşaya qoyulmuşdur. O, tarixi və masir mvzuda 20-dən artıq iri həcmli poemanın məllifidir.
O, 1974-c ildə əməkdar incəsənət xadini, 1975-ci ildə respublika, 1984-c ildə isə SSRI Dvlət Mkafatı laureatı adlarına laik grlmşdr. 1985-ci ildə ona "Xalq şairi" adı verilmiş, 1995-ci ildə isə Azərbaycan xalqının milli azadlıq uğrunda mbarizəsində xəsusi xidmətlərinə grə "İstiqlal" ordeni ilə təltif edilmişdir.
O, hələ 60-cı illərdən başlayan mili azadlıq hərəkatının ncllərindən biri olmuşdur. 1959-cu ildə yazdığı "Glstan" poeması ilə iki yerə paralanmış Azərbaycanın tarixi faciəsini dilə gətirmiş, rus və fars imperiasının pənəsi altında inləyən Azərbaycan xalqının azadlıq və istiqlal uğrundakı ədalədli mbarizəsinə qoşulmuşdur.
Bu poemaya grə 1962-ci ildə şair "Milləti" damğası ilə Universitetdən ıxarılmış, yalnız 2 ildən sonra yerinə qaytarılmışdır. Sovyet rejimində milli varlığı tapdanan, hər cr məhrumiyyətlərə məruz qalan millətin dərdlərini rəmzlər və mxtəlif ədəbi sullarla ifadə itmiş, iri həcmli poemaları və pyeslərində hadisələri ya tarixə, ya da başqa lkələrə keirərək z millətinin dərdlərini dilə gətirmişdir. Birbaşa Sovyet diktaturasını ifşa edən əsərlərini isə şair, Sovyetlər İttifaqı dağılandan sonra "Sandıqdan səslər" başlığı altında nəşr etdirmişdir.
Bu vaxta qədər qdrətli sz ustası, kəskin publisist, ədəbi-bədii prosesin təşkilaısı kimi tanınan B.Vahabzadə son vaxtlar xalqı dşndrən bir ox məsələlərdə, o cmlədən uydurma Qarabağ problemi ilə əlaqədar məsələlərdə ağsaqqal kimi ciddi fəaliyyət gstərir. Həminin o, ana dilimizin saflığı, təmizliyi uğrunda daim, yorulmadan mbarizə aparır.
B.Vahabzadənin evi bir nv, millətin mid qapısına dnmşdr. Belə ki, respublikanın mxtəlif kənd və rayonlarından hər gn onlarla məktub alır, neə-neə şikayətini evində qəbul edir, onları dinləyir və imkan daxilində hər birinin dərdinə əlac etməyə alışır. Respublika Ali sovetinin sessiyalarında, ictimai-siyasi məclislərdə, ktləvi informasiya vasitələrindəki ıxışlarında o, xalq mənafeyinin əsl mdafiəisi, həqiqi vətənpərvər və ictimai xadim kimi hamının dərin hrmət və məhəbbətini qazanmışdır. Yaradıcılığı boyu xalqın istək və arzularını tərənnm edən, bu arzuların həyata keməsinə alışan vətəndaş şair n xalqın mənafeyi onuın şəxsi mənafeyinə evrilmişdir.
Rus dili kafedrasının mdiri Glnarə Rzayeva grkəmli şair, ictimai xadim, akademik Bəxtiyar Vahabzadənin həyat və yaradıcılığından danışıb. Şairin geniş və səmərəli bədii yaradıcılıq yolu, elmi, pedaqoji fəaliyyəti, fəal vətəndaşlıq mvqeyinin masir Azərbaycan ziyalılığının salnaməsinə ən qiymətli və yaddaqalan səhifələr yazdığını bildirib.
Beynəlxalq iqtisadi mnasibətlər fakltəsinin dekanı Mənsur Bərxudarov, Biznes inzibatılığı fakltəsinin dekanı Zlfqar İbrahimli xalq şairinin poetik-fəlsəfi məzmunlu yaradıcılığı milli poeziyada vətəndaşlıq ruhunun qvvətlənməsində və ədəbi-ictimai fikrin istiqlal ideyaları ilə zənginləşməsində byk rol oynadığını qeyd ediblər. Bildiriblər ki, xalq şairi yaradıcılığı boyu zn btv və byk Azərbaycanın milli şairi kimi dərk edib və bu missiyanın daşıyıcısı olması ilə qrur duyub.
Rus dili kafedrasının baş məllimi Knl İsmayılova bildirib ki, Bəxtiyar Vahabzadə oxşaxəli yaradıcılığı ilə Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafına mhm thfələr verib, ağdaş milli şeirimizin klassiki zirvəsinə yksəlib.
Tədbirdə Bəxtiyar Vahabzadənin həyat və yardıcılığını əks etdirən videoarx nmayiş etdirilib, şairin z ifasında şerləri səsləndirilib. Eyni zamanda Kommersiyanın fakltəsinin tələbələri şairin şeir və poemalarından paralar səsləndiriblər.
Azərbaycan Dvlət Aqrar Universitetində xalq şairi, akademik Bəxtiyar Vahabzadənin 90 illik yubileyinə həsr olunmuş szl-nəğməli gecə keirilib.Trk dnyasının Bəxtiyarının gecəsində ADAU-nun rektoru, AMEA-nın mxbir zv, professor İbrahim Cəfərov, Trkiyə Respublikasının Gəncədəki Baş konsulu Orhan İşık, Gəncə ədəbi mhitinin tanınmış yazarları, mədəniyyət işiləri, ziyalılar və tələbələr iştirak ediblər.
Mən oddan yaranmışam -syləyən Bəxtiyar Vahabzadənin həyat və yaradıcılığından universitetin məllimi Aidə Həsənova danışıb.Bildirib ki, xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadə znn oxşaxəli yaradıcılığı ilə Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafına mhm thfələr verən, bu istiqamətdə mstəsna xidmətləri olan aparıcı sənətkarlardan biridir. Onu haqlı olaraq ağdaş milli şeirimizin canlı klassiki adlandırırlar. Əlbəttə şairin poetik istedadına verilən belə dəyər təsadfi deyil, əksinə bunun obyektiv səbəbləri var. Azərbaycan şeirinin son yarım əsirlik tarixi təkaml prosesini Bəxtiyar Vahabzadə yaradıcılığı olmadan təsəvvr etmək mmkn deyil.
Tədbirdə ıxış edənlər şair, filosof, akademik, ictimai xadim olan Bəxtiyar Vahabzadə poeziyasının insanı daim mənəvi ucalığa səslədiyi vurğulanıb. Bildirilib ki, onun poetik-fəlsəfi məzmunlu yaradıcılığı milli poeziyada vətəndaşlıq ruhunun qvvətlənməsində və ədəbi-ictimai fikrin istiqlal ideyaları ilə zənginləşməsində byk rol oynayıb. Tarixi-mədəni dəyərlərə ehtiram və ana dilinin saflığının qorunması Bəxtiyar Vahabzadənin fəaliyyətinin mhm istiqamətlərindən biri olub.
Azərbaycan xalqı, həqiqətən, şair xalqdır. Azərbaycanın şairi də oxdur. Lakin onların iərisində Bəxtiyar Vahabzadə şeriyyatının znəməxsus yeri vardır. Bəxtiyar Vahabzadənin masir Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafında byk xidmətləri şəksizdir.
Ulu Nizamidən, Nəsimidən, Fzulidən, Sabirdən və başqalarından bəhrələnən Bəxtiyar Vahabzadə məllimi Səməd Vurğun poeziyasına sığınaraq, qayəsinin əsasını həyata, sənətə fəlsəfi grş və baxışlar təşkil edən Azərbaycan fəlsəfi şeirini daha yksək zirvələrə qaldırmışdır.
Azərbaycan xalqının tarixində zaman-zaman baş vermiş faciələrin əsasını qoymuş, Azərbaycanın ikiyə paralanmasını təsdiqləyən Glstan mqaviləsinə (1813) həsr olunmuş Glstan poemasında şair belə deyir:
tən əsrin 60-cı illərində, kommunist rejiminin kəsə-kəs vaxtında bu mvzuda, bu ruhda poemanı mətbuatda ap etdirmək sənətkardan byk cəsarət tələb edirdi. O zaman gənc olan Bəxtiyar Vahabzadə həyatının, ailə zvlərinin, yaxınlarının byk təhlkə qarşısında qalacağından ehtiyat etməyərək, Glstan poemasını kemiş Nuxa (indiki Şəki) şəhər Partiya Komitəsi və rayon Xalq Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin orqanı olan Nuxa fəhləsi qəzetində dərc etdirir və poema byk ictimai əks-sədaya səbəb olur.
Nuxa fəhləsi qəzetinin redaktoru, II Dnya mharibəsi iştirakısı olan Məhyəddin Abbasov da ciddi partiya cəzasına məruz qalır. Lakin şairin znn sonrakı msahibələrindən aydın olur ki, o zamanlar gzəgrnməz bir qvvə onu bu bəladan əkib ıxarır və xilas edir. Bu, mummilli lider Heydər Əliyev idi.
Bəxtiyar Vahabzadə həmişə məmur zbaşınalığının əleyhinə olmuşdur. Əslində, məmur sz ərəb mənşəli olmaqla, dvlət idarələrində işləyən qulluqu mənasını verir. Lakin sovet dnəmində məmur sz, əsasən, mənfi mənada işlədilirdi. Bəxtiyar Vahabzadə isə brokratiyanı, işə brokratik mnasibət bəsləyən məmurları həmişə tənqid atəşinə tuturdu.
Bəxtiyar Vahabzadə gənc nəslə, yenicə şeir yazmağa başlamış gənclərə qayğı ilə yanaşmış, bununla bərabər, z nəsihətləri ilə onlara yaradıcılıqlarında istiqamət vermişdir.
59fb9ae87f