|
Çünkü
bizdeki intizam o kadar mükemmeldir ki, ancak herşeyi görür ve işitir ve
bilir ve yapar bir zât bize hükmedebilir.1 Öyle ise sus! Vazifem o kadar
mühim ve intizam o kadar mükemmeldir ki, seninle, senin böyle karma
karışık sözlerine cevap vermeye vaktim yok” der, onu tard
eder.
Sonra, onu kandıramadığı için, o müddeî gider, bedendeki
hüceyre tabir ettikleri menzilciğe rast gelir. Felsefe ve tabiat lisanıyla
der: “Zerreye ve küreyvât-ı hamrâya söz anlattıramadım. Belki sen sözümü
anlarsın. Çünkü sen gayet küçük bir menzil gibi birkaç şeyden yapılmışsın.
Öyle ise ben seni yapabilirim. Sen benim masnuum ve hakikî mülküm ol”
der.
O hüceyre, ona cevaben, hikmet ve hakikat lisanıyla der
ki:
“Ben çendan küçücük bir şeyim. Fakat pek büyük vazifelerim, pek
ince münasebetlerim ve bedenin bütün hüceyrâtına ve heyet-i mecmuasına
bağlı alâkalarım var. Ezcümle, evride ve şerâyin damarlarına ve hassâse ve
muharrike âsaplarına ve cazibe, dafia, müvellide, musavvire gibi kuvvelere
karşı derin ve mükemmel vazifelerim var.
Eğer bütün bedeni, bütün
damar ve âsab ve kuvveleri teşkil ve tanzim ve istihdam edecek bir kudret
ve ilim sende varsa ve benim emsalim ve san’atça ve keyfiyetçe
birbirimizin kardeşi olan bütün hüceyrât-ı bedeniyeye tasarruf edecek
nafiz bir kudret, şamil bir hikmet sende varsa, göster; sonra ‘Ben seni
yapabilirim’ diye dâvâ et. Yoksa haydi git! Küreyvât-ı hamrâ bana erzak
getiriyorlar. Küreyvât-ı beyzâ da bana hücum eden hastalıklara mukabele
ediyorlar. İşim var, beni meşgul etme.
Dipnotlar - Arapça İbareler -
Haşiyeler :
1 : bk. Lokman Sûresi, 31:28; Şûrâ
Sûresi, 42:11.
|
Lügatler :
âb-ı
hayat : hayat suyu
âciz : güçsüz, zayıf
alâka :
bağlantı
âsab : vücuttaki sinirler
beden-i insan :
insan bedeni
câmid : cansız
cazibe :
çekim
cevelân : dolaşma, akma
çendan :
gerçi
dafia : itme
dâvâ : iddia
ekalliyet :
azınlık
erzak : rızıklar; yiyecek ve içecekler
evride
: toplardamarlar
ezcümle : örneğin
hassâse : hissetme
duygusu
heyet-i mecmua : genel yapı, bütün
hikmet :
herşeyin belirli gayelere yönelik olarak, mânâlı, faydalı ve tam yerli
yerinde olması
hüceyrât : hücrecikler
hüceyrât-ı
bedeniye : beden hücreleri
hüceyre : hücre
intizam
: düzen
istihdam : çalıştırma
kanun-u İlâhî : Allah’ın
koyduğu kanun
keyfiyet : nitelik, özellik, esas
kuvve
: duyu
küreyvat : kürecikler, hücreler
küreyvât-ı
beyzâ : akyuvarlar
küreyvât-ı hamrâ :
alyuvarlar
masnu : san’at eseri
medar : dayanak,
vesile
menzil : mekân, yer
muharrike : harekete
geçiren duygu, refleks
mukabele : karşılık
verme
muntazam : düzenli
musavvire : şekil veren
duyu
müdafaa : savunma
müddeî : iddia
sahibi
münasebet : ilişki, bağlantı
müvellide :
doğurgan
nâfiz : derinlere işleyen; etkili
Sâni-i
Hakîm : herşeyi san’atla ve hikmetle yaratan Allah
şâmil :
kapsamlı
şerâyin : atardamarlar
tabiat : canlı cansız
bütün varlıklar, doğa
tanzim : düzenleme
tard etmek :
kovmak
tasarruf : dilediği gibi kullanma ve
yönetme
teşkil : şekillendirme, bir araya getirme
|
