Mikali Nguyễn
Thưa quý bạn
Đây là bản báo của anh Sinh Viên “Ngữ Văn” về “sự cố” xảy ra trên chuyến xe bus mà tôi nghe lỏm được như sau:
BÁO CÁO SỰ CỐ: "TIẾP CẬN ĐỐI TƯỢNG LẠ TRÊN ĐƯỜNG CAO TỐC"
Kính gửi: Ban Chủ nhiệm khoa Ngữ văn.
Sau khi kinh qua một phi vụ đi xe khách (xe buýt) vào sáng nay, tôi xin báo cáo một sự cố đột xuất mang tính bức xúc cao về mặt tư duy ngôn ngữ như sau:
Tôi đang tranh thủ thư giãn trên xe sau giờ làm việc (thẩm vấn giáo án), diện mạo vô cùng ấn tượng với áo trắng thắt cravat rất hoành tráng, thì bị một đối tượng là "bà giáo hưu trí" tiếp cận. Dù tôi đã cố gắng giữ đúng động thái nghiêm túc, nhưng đối tượng đã liên tục lên lớp tôi bằng một loạt các cụm từ cổ hủ.
Bà ấy phản ánh rằng tiếng Việt hiện nay có chất lượng thấp và quá bèo. Bà ấy còn vấn nạn về việc chúng ta dùng từ "Hoành tráng" cho mọi diện từ biệt thự đến bát bún riêu. Tôi định động não để lý giải và thuyết phục bà rằng đó là sự bổ sung mang tính đại trà để giảm tốc việc phải suy nghĩ chọn từ, nhưng bà ấy quá năng nổ, không cho tôi phát sóng lời nào.
Bà ấy tiếp tục cảnh báo về các loại tặc như "chó tặc", "đinh tặc" và bảo rằng nghe xong là bà ấy muốn đào tị ngay lập tức. Đỉnh điểm là bà ấy phản biện về việc các ca sĩ có "giọng ca đẹp". Bà ấy cho rằng "đẹp" là tính từ, không được dùng làm đáp án cho một giọng hát. Thật là một tư duy quá cơ bản và thiếu tính hiện đại!
Trong tình huống căng như dây đàn, nhận thấy khả năng không thể nhất trí về nội dung, tôi quyết định xử lý bằng cách khẩn trương sơ tán khỏi xe khi vừa tới cửa khẩu bến xe điểm dừng. Cảm giác lúc đó thực sự rất sốc và quá tải.
Hệ quả của cuộc giao lưu này là tôi thấy mình cần được bồi dưỡng thêm về chất xám. Tôi dự kiến sẽ lập một phương án quy hoạch lại toàn bộ kho từ vựng của mình để tránh tình trạng ùn tắc ngôn ngữ khi gặp các đối tượng "hết thời" nhưng lại thích truyền đơn kiến thức như thế này.
Cuối cùng, tôi xác tín rằng dù bánh của bà ấy làm có "hơi bị ngon" thì cái tố chất cũ kỹ đó vẫn cần phải được cải tạo để hòa nhập với đội ngũ tiên tiến của chúng ta.
Trân trọng báo cáo!
Chuyện 2. “Sự cố” thế này, được một vị giáo viên đã về hưu gần 10 năm kể lại.
TIẾNG VIỆT NGÀY NAY RẤT LẠ…
Một lần chờ xe buýt, tôi có dịp trò chuyện với một người rất trẻ, ăn mặc lịch sự, tóc hớt ngắn, đeo kính trắng nhìn có vẻ trí thức, áo chemise trắng, tay manchette thắt caravat sọc caro thanh nhã...
Bà già và Anh chàng này lại đi cùng tuyến đường, lên xe ngồi cạnh nhau.
Qua giới thiệu tôi được biết anh này là sinh viên vừa tốt nghiệp khoa ngữ văn trường Đại học nhân văn, hiện anh được giữ lại trường làm trợ giảng cho các buổi dạy sinh viên... Chắc chưa tới 25 tuổi.
Tôi cũng tự giới thiệu mình là giáo viên đã về hưu gần 10 năm, lụm cụm nhưng có nhiều thắc mắc muốn hỏi, mà không biết hỏi ai, may mắn gặp được anh bạn trẻ này, tôi liền xin được trò chuyện, anh chàng rất nhiệt tình và lễ phép, tôi bắt đầu thẩm vấn:
- Con ơi, cô thấy tiếng Việt ngày xưa phong phú và cách ghép từ theo luật quy định, có phương pháp rõ ràng, sao tiếng Việt bây giờ nó nghèo nàn và thô thiển quá. Thằng nhỏ mắt sáng lên, nhanh nhẹn.
- Cô nêu ví dụ cụ thể đi cô! Nếu con biết con sẽ giải thích cho cô rõ.
- Cô rất vui, cảm ơn con... Tôi mạnh dạn đặt câu hỏi:
Ngày xưa cô có:
+ Từ thịnh soạn, linh đình... để nói về một bữa ăn, bữa tiệc...
+ Từ tráng lệ, nguy nga... để nói về ngôi nhà hay biệt thự đẹp.
+ Từ lộng lẫy, sang trọng... để nói về cách ăn mặc, những đồ vật, xe cộ...
Ngày nay người ta chỉ xài có một từ:
"HOÀNH TRÁNG" thí dụ: Bữa tiệc, Biệt thự, Cái xe hơi...hoành tráng là xong, không phải chọn lựa từ cho thích hợp... Như vậy có phải làm cho tiếng Việt mình ngày càng nghèo nàn, thô thiển không???
Mà Hoành tráng là cái gì??? Từ này không có trong tự điển tiếng Việt.
Thằng nhỏ còn chưa kịp trả lời, bà già tui bồi thêm:
Cô xem trên Tivi những game show, các giám khảo nghe và bình luận về giọng ca của thí sinh nào đó, họ nói:
- Giọng ca đẹp... Cô rất khó chịu vì giọng ca mà đẹp là sao??? Họ lặp đi lặp lại nhiều lần, mà nhiều giám khảo sử dụng từ đẹp cho một giọng ca... Là sao??? Thay vì nói một giọng ca truyền cảm, giọng ca trầm ấm, giọng ca du dương, hay trong trẻo...
Thêm một chưởng nữa bà già tui tiếp luôn:
Vẫn là xướng ngôn viên trên Tivi đọc tin tức họ nói: nào là đinh tặc, cát tặc, lâm tặc, hải tặc, không tặc, cáp tặc... Chó tặc... Họ đọc một cách hồn nhiên... Cô nghe mà... Muốn khóc cho tiếng Việt thời nay....
Những từ như "động não, manh động, trẻ em hòa nhập... Được nghe rất bình thường...
Cô đồng ý là từ ngữ có ngày sinh, nó xuất hiện theo thời... Và nó cũng có ngày mất do người ta quên không sử dụng nữa thì nó mất do không còn thấy xuất hiện nữa...
Thằng nhỏ ngồi nghe mà không nói được câu nào, nó nhìn bà già tui có vẻ gì khó hiểu, một lúc sau nó mới mở lời:
- Cô ơi, để con về trao đổi lại với Thầy con... Mong hôm khác gặp lại cô...
Xe dừng, không biết là nơi thằng nhỏ muốn đến, hay nó ngại ngồi nghe bà già chất vấn...
Cuối cùng, Thằng nhỏ xuống xe và đi như trốn chạy! Tội nghiệp quá! Thiệt tình thì bà già rất muốn biết tại sao Tiếng Việt ngày nay trở nên nghèo nàn như vậy thôi... vì không ai nhìn thấy hay do người ta luôn bị cuốn hút vào đời sống Công nghệ thông tin rồi quên mất...
Học trò của Bà Già tới nhà thăm cô, Bà Già tui làm bánh cho tụi nó ăn, vừa ăn, nó vừa xuýt xoa:
- Bánh cô làm hơi bị ngon!
- Ngon mà sao bị??? Học ở đâu ra??
Bà già tui bắt đầu giảng cho nghe một bài... Tụi nó mở mắt nhìn mà không nói, chắc là do thói quen...
Thế nhưng... Có lẽ mình đã hết thời rồi, sắp lên núi mà cứ muốn ở.
SƯU TẦM