Mikali Nguyễn
Trí tuệ nhân tạo làm giảm bớt khả năng suy nghĩ và viết lách của học sinh.
Nguồn tin và chi tiết: https://www.nytimes.com/2026/06/18/us/ai-apps-students-cheat.html?lctg=373019&utm_source=digitaltrends&utm_medium=email&utm_content=subscriber_id%3A373019&utm_campaign=DT%20daily%20june%2020th
HCD : Máy tóm tắt nội dung bài báo
Trò gian lận bằng máy tính (AI) ngày càng tinh vi
Hiện nay trên mạng xã hội (như TikTok, YouTube) tràn ngập các đoạn phim chỉ dẫn học sinh, sinh viên cách xài các công cụ máy tính thông minh (AI) để làm bài tập về nhà mà không sợ thầy cô hay các phần mềm dò tìm phát hiện ra.
Các «dụng cụ »này chia làm hai loại chính:
Trình làm mượt văn bản (Humanizers): Sửa lại những đoạn văn do máy viết cho có giọng điệu tự nhiên, giống người thật hơn, bớt khô khan.
Trình tự động gõ chữ (Autotypers): Thay vì dán nguyên đoạn văn vào máy làm lộ dấu vết, công cụ này sẽ tự gõ từng chữ, từng câu một cách từ từ vào bài viết giống y như tốc độ người đang ngồi đánh máy. Thậm chí, nó còn tự tạo ra các lỗi gõ sai chính tả, lỗi xóa chữ rồi sửa lại để đánh lừa thầy cô khi kiểm tra lịch sử viết bài.
Cuộc rượt đuổi không hồi kết ở trường học
Các trường học đang phải bỏ ra rất nhiều tiền bạc và công sức để tìm cách chặn đứng tình trạng này vì sợ học trò lười biếng, mất đi các kỹ năng viết lách, suy nghĩ tự thân. Tuy nhiên, phía nhà trường thường đi sau một bước trong cuộc chạy đua này.
Đáng nói là có những công ty vừa bán công cụ dò tìm gian lận, lại vừa làm ra các ứng dụng giúp học trò xài AI né bộ lọc. Họ cho phép học sinh quét bài trước khi nộp, chỗ nào bị nghi là máy viết thì sửa lại cho qua ải. Nhiều học sinh học hành đàng hoàng cũng sẵn sàng bỏ ra từ 10 đến 20 đô-la mỗi tháng để xài bản trả phí, bởi vì các bộ dò tìm của trường đôi khi chấm oan bài tự viết thành bài máy làm.
Đại diện một công ty công nghệ lớn nhận định rằng việc rượt đuổi giữa bên tìm và bên trốn cuối cùng sẽ đi vào ngõ cụt, giống như trò chơi "mèo vờn chuột". Thay vì cấm đoán, người ta khuyên các nhà giáo nên chấp nhận thực tế là việc viết lách sau này sẽ là sự kết hợp giữa máy tính và đầu óc con người.
Quảng cáo dụ dỗ học đường muôn kiểu
Các khảo sát cho thấy khoảng hai phần ba học sinh Mỹ đang xài AI thường xuyên cho việc học. Dù số lượng thừa nhận gian lận hoàn toàn chỉ chiếm một phần nhỏ, nhưng ranh giới giữa việc "nhờ máy trợ giúp" và "gian lận" rất mập mờ. Phần lớn các giảng viên đại học đều lo ngại tình trạng đạo văn và số vụ kỷ luật học trò vì gian lận đang tăng cao.
Để thu hút người xài, các công ty công nghệ nhỏ lẫn các tên tuổi lớn đều dùng những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội để làm quảng cáo.
Có những đoạn phim quay cảnh một người trẻ tuổi rất nổi tiếng, hớn hở chỉ cho người xem cách xài ứng dụng để biến một bài văn do máy viết thành một bài trông như người tự làm.
Một ứng dụng khác tên Typeflo còn dụ dỗ học trò cứ thảnh thơi ăn bánh mì, coi YouTube, còn bài vở cứ để máy lo (sau khi bị báo chí hỏi đến, ứng dụng này đã bị xóa bỏ vì do con trai của một vị giáo sư tự làm ra mà ông không biết).
Thậm chí, có công ty còn thuê người đóng giả làm trợ giảng ở trường đại học để chỉ dẫn cho học sinh cách "vượt rào" các bộ dò tìm của thầy cô bằng chính phần mềm của họ.
Phản ứng từ phía sinh viên và hướng đi mới
Một sinh viên tại trường Đại học Harvard chia sẻ rằng việc xài AI ở trường hiện nay là chuyện có khắp mọi nơi. Tuy nhiên, trong giới sinh viên cũng có một sự e dè, xấu hổ nhất định khi nhắc đến việc này. Để đối phó với các trò gian lận, nhiều giáo sư tại các trường lớn đã thay đổi cách chấm điểm, họ chú trọng nhiều hơn vào các bài thi nói (vấn đáp) hoặc bắt học trò làm bài viết tay bằng cây bút và tờ giấy ngay tại lớp.
Các chuyên gia giáo dục cho rằng việc bỏ qua hoàn toàn công cụ AI trong nhà trường là một bước đi lùi, bởi vì khi ra đời đi làm, thị trường đều đòi hỏi người lao động phải biết xài các công cụ này. Ngành giáo dục hiện đang ở trong những bước đầu của một cuộc thay đổi rất lớn về cách dạy và học.
HCD : Điều đáng lo ngại nhất không phải là điểm số ảo, mà là sự giảm bớt khả năng suy nghĩ và viết lách của học trò. Các em làm biếng nghe quảng cáo "cứ ăn bánh mì, coi YouTube, bài vở để máy lo", sẽ càng ngày càng dở. Viết không chỉ là sắp xếp chữ nghĩa, mà là rèn luyện bộ óc, hệ thống hóa kiến thức và từ đó có một nhân sinh quan riêng. Nếu giao phó hoàn toàn cho máy, người học sẽ mất đi khả năng tự suy nghĩ.