Hội họa đỉnh cao: Danh họa Barnett Newman & Trường phái trừu tượng ấn tượng (Abstract Expressionism) Fr: Nguyen Anh Tuan (St)

[Minh Nguyen]

Thế giới quả có nhiều chuyện lạ, ta hãy coi bài dưới đây.

HỘI HỌA ĐỈNH CAO

Một trong những bức tranh đắt nhất lịch sử hội họa thế giới là “Ánh sáng của Anna” – của danh họa Barnett Newman (1905-1970, người Mỹ, cha mẹ gốc Ba Lan). Giá của nó 105,7 triệu USD, hiện nay nằm trong bộ sưu tầm của tư nhân.

Tất nhiên tài năng này có gốc Do Thái, và theo chủ nghĩa biểu hiện trừu tượng. Năm 1950 ông có triển lãm tranh đầu tiên (thế là khá muộn đấy) và bị chê kinh quá, tới mức 8 năm liền ông không trưng ra thêm bức tranh nào. 1958 ông mới triển lãm lại. Thế mà chưa yên, sau 40 năm cầm bút vẽ ông tiêu hủy tất cả các bức tranh của mình, vẽ lại từ đầu, tổng cộng quãng đời sau vẽ được 120 bức. Phải đến lúc 60 tuổi thì người ta mới bắt đầu công nhận thiên tài của ông…
Tranh của ông thường một gam màu, rất khó hiểu mặc dù ông gắn với từng bức tranh những nội dung rất cao siêu và phong phú. Chẳng hạn “Ánh sáng của Anna” nói về người mẹ Newman, người đã mất 3 năm về trước, diễn tả về “cái chết”, “cảm giác chết”, “cái chết như một trạng thái của con người”. Ngoài ra ông còn muốn diễn tả “sự khủng hoảng của thế giới cũng như niềm hy vọng về nơi mà sau cái chết tất cả rồi cũng sẽ gặp nhau…”. Để cảm nhận được tất cả điều đó ông phải in và dán bên cạnh hướng dẫn cho khán giả cách xem tranh: đứng thật gần và nhìn thật sâu vào cái mảng đỏ với những nét thẳng song song từ trên xuống dưới ấy… Liệu khán giả có cảm nhận được gì không thì đó là việc không phải của họa sỹ rồi! Kích thước của tranh có ý nghĩa rất quan trọng – đó là chủ định của họa sỹ.
Tranh được vẽ 2 năm trước khi họa sỹ mất, vào 1968. Đến 2013 thì nó được đấu giá, hôm trước không có ai mua với giá khởi điểm, nhưng ngày hôm sau nó được bán cho người mua ẩn danh. Vì sao người mua không mua từ hôm trước (cho nó rẻ!), mà chỉ tới hôm sau mới quyết định – người ta giải thích rằng tranh của Barnett Newman khó mà hiểu bằng lí trí được, mà phải cảm nhận bằng trực giác, và người mua có lẽ đã bị ấn tượng quá mạnh không thể chịu được, sau một đêm mất ngủ đã quyết định mua bằng được… Màu đỏ ấy như được tứa ra từ chính bức tranh, nếu người xem đứng gần, nhất là một mình thì sẽ có cảm giác như cả căn phòng trống trần đầy một ánh sáng đỏ ngút ngàn. Sức mạnh của hội họa đương đại có lẽ là như vậy!
Tương truyền người mua tranh đã ngẫu nhiên nhìn thấy bức tranh trước ngày đấu giá một hôm, tỷ phú này chỉ hẹn một đối tác gặp nhau tại đây, chứ hoàn toàn chả có ý định mua bán gì, nhưng khá tò mò với bức tranh chỉ có một màu và mức giá quá nhiều số “0” này. Ông ta hỏi chuyện người phụ trách bán hàng, thì người đó kể rằng đã từng thấy “Đức Thánh Anna hiện ra từ bức tranh này, giữa ban ngày, hiển hiện vô cùng rõ rệt” (Anna là tên người mẹ của Đức Mẹ Maria – người sinh ra Chúa Giê su) và anh ta cũng chả biết mình bị hoa mắt ngủ mơ, hay đó là sự thực… Anh ta là người theo đạo Thiên Chúa nên thề không dám nói điêu, nhất là về những chuyện thiêng liêng thế này. Ông khách tất nhiên là chả tin, và hôm sau cũng không hề tham gia đấu giá tranh. Nhưng ngày hôm sau nữa, tỷ phú này đã liên hệ với triển lãm và xin mua bằng được với giá 105,7 triệu USD. Sau này tỷ phú có tặng người bán tranh một món quà cùng với quyển sách giới thiệu các tác phẩm hội họa kinh điển, và đánh dấu bức tranh  “Đức Thánh Anna cùng Maria và Chúa hài đồng” – và kể rằng có một giọng nói trong giấc ngủ đã truyền đạt rằng: “Ánh sáng Anna là để dành cho con đấy!”. Và giọng nói đó chính của Leonardo da Vinci, tác giả của bức tranh kia, không nghi ngờ gì nữa! Ông tỷ phú tỉnh ra, mồ hôi như tắm, nhưng vẫn còn nghe được rất rõ câu nói tiếp sau:
“Nghịch lý ở chỗ cội nguồn của tình yêu chờ cho chúng ta liên hệ, nhưng chúng ta quá bận bịu với những việc đời thường, tới mức chả còn có thời gian cho việc đó. Chúng ta đã quên mất rằng thế giới chỉ tồn tại khi chúng ta còn kiếm tìm tình yêu. Đến lúc chúng ta ngừng tìm kiếm tình yêu khi đó sẽ là ngày tận thế, bởi vì  thế giới cũng xuất phát từ tâm hồn và tình yêu”.
Người dấu tên này đã mua bức tranh, nhưng rất phê phán những chuyên gia phục chế đã làm hỏng nó phần nào, bởi theo ông họ đã chỉnh sửa bức tranh mà Newman còn chưa hoàn tất này một cách quá trần tục, “trong khi các bức tranh thần thánh có khả năng giao tiếp được với nhau”, điều không thể diễn tả được bằng lời…
Tuy Barnett Newman trước và sau khi mất chỉ bán được 9 bức tranh (so với 359 của Picasso chẳng hạn), nhưng ông được coi là một trong những họa sỹ đắt giá nhất trong lịch sử.

Bonus: một tranh khác khá tâm đắc của tác giả: "Tiếng nói của lửa" - vẽ năm 1967, năm 1990 được Bảo tàng Canada mua giá 1,8 triệu USD và bị cư dân cười nhạo, in áo hình bức tranh 3 sọc này để mặc. 2 năm sau dân tình càng bất bình hơn, vì phát hiện ra mấy năm vừa rồi bức tranh bị... treo ngược!!! Nhưng bây giờ giá của nó tối thiểu 40 triệu USD.

Voice of Fire, 1967

(St)

* Giới thiệu vài bức tranh của Danh họa Barnett Newman:

 

                 Concord 1919                                                     Onement VI, 1953  43,8 triệu USD

       
                  Who’s Afraid of Red, Yellow and Blue II                    Onement V 1952 22,4 triệu USD

* BL của anh HH:

Thánh nữ Anna là Bà Ngoại của Chúa Giê-su. 😀
Màu đỏ tượng trưng cho Hạnh Phúc, May Mắn, Cát Tường ... và Tình Yêu ❤️
Khi trái tim không còn rung động để kết nối với Tình Yêu ... thì tâm hồn sẽ trở thành khô khan như sa mạc ... 😬
Bravo hoạ sĩ Barnett Newman (1905-1970), chuyên vẽ những bức tranh abstract expressionism mà ít có ai thấu hiểu. 👏
Khi bàn về nghệ thuật của những bức tranh thì rõ ràng là mỗi người đều có một góc nhìn riêng biệt và khác nhau. 🤪
Cho nên khi nhìn bức tranh Màu Đỏ này thì ...
- Có người thấy Thánh Nữ Anna hiện ra từ bức tranh này giữa ban ngày ...
- Còn người kia trong ban đêm thì nghe rõ là Leonardo da Vinci đã xúi ông ta mua gấp bức tranh đặc biệt này ...
Cho nên tất cả chỉ là bình thường thôi … 😀
Còn các bạn khi nhìn bức tranh Màu Đỏ này của Barnett Newman thì thấy gì? Xin nhớ gửi lời bình luận nhé. 👈