Động Sơn nói với thiền sinh
“Có nhiều hiểu biết cao minh vô cùng
Hơn cả Phật pháp không chừng."
Một thiền sinh hỏi “Nói rằng cao hơn
Xin thầy nói rõ cho con
Những lời giáo lý cao hơn là gì?"
“Không phải là Phật chứ chi."
Ý thầy muốn giảng nên thì hiểu ra
Trên đời không có gì là
Một điều duy nhất để ta bám vào.
Núi cao còn có trời cao
Không nên bám víu chặt vào một nơi
Sống và hiểu rõ cuộc đời
Là người giác ngộ đạo đời khác chi.
Bùi Phạm Thành
Ngày 25 tháng 2 năm 2023
Động Sơn sống vào thời nhà Đường ở Trung Hoa, thời hoàng kim của Phật giáo, và theo học nhiều Thiền sư như Quy Sơn, Nam Tuyền và Vân Nham.
Sau đó, Động Sơn thành lập dòng thiền Tào Động.
Một số Thiền sư thô bạo, ra đòn như mưa và đuổi học trò ra khỏi chùa. Nhưng Động Sơn tốt bụng và hiểu biết.
Lời nhận xét của Động Sơn đối với các thiền sinh của ông (ta nên biết rằng luôn có sự hiểu biết cao hơn trong Phật giáo) nhằm mục đích chống lại sự trì trệ.
Nhiều người khi nghe những câu như "Thiền là một cách sống", "thấy sự vật như chúng là" và "Sinh tử là Niết bàn; Niết bàn là Sinh tử" nghĩ rằng họ hiểu Thiền và không học, không tìm hiểu thêm nữa.
Một thiền sinh đứng dậy và hỏi thế nào là sự hiểu biết cao hơn. Động Sơn trả lời "không phải Phật." Đối với tất cả những thiền sinh tìm kiếm giác ngộ và chứng đắc, Động Sơn sẽ nói "không phải Phật." Nhưng với những người mới bắt đầu, Động Sơn sẽ nói "đó là Đức Phật."
Luôn luôn có hai cách trong học tập.
Một người đang tiến lên, người kia đang quay trở lại. Chúng ta tìm kiếm giác ngộ, Phật giới, bình đẳng, nhất thể phổ quát, nhưng chúng ta luôn quay trở lại với cuộc sống trần tục cụ thể này của con người.
Chúng ta thấy Phật trong con người, cái chung trong cái riêng, cái nhất trong cái khác, cái bình đẳng trong cái bất bình đẳng, cái cân bằng trong cái mất cân bằng. Đó là hai, nhưng đó cũng là một. Đừng vướng mắc vào một vị Phật lý tưởng hay con người thế gian, đó là lời khuyên của Động Sơn.
Nguyên tác: Quyển 3 - Không Vướng Mắc
Soạn giả: Thiền sư Gyomay M. Kubose
