Bijbelboek 4 Letters

[Aide Broeckel]

DeGutenbergbijbel is een door Johannes Gutenberg tussen 1452 en 1455 in Mainz gedrukte bijbel. Deze belangrijkste incunabel bevat de Latijnse tekst van de vulgaat. Het is het eerste grote boek dat tot stand kwam met behulp van de door Gutenberg ontwikkelde boekdrukkunst. De complete Gutenbergbijbel telt 1282 pagina's, meestal in twee banden gebonden. De bijbel staat ook bekend als de 42-regelige bijbel.

De meeste van de vermoedelijk 180 exemplaren van de Gutenbergbijbel werden op papier gedrukt en slechts dertig op het waardevollere perkament. Verspreid over de wereld zijn nog 49 stuks van de bijbel bekend. Van de 42-regelige bijbel op perkament zijn er vier volledig bewaard gebleven. Een daarvan bevindt zich in de Nedersaksische Staats- en Universiteitsbibliotheek van Gttingen en staat sinds 2001 op de Werelderfgoedlijst voor documenten van de UNESCO.

In het Gutenberg-Museum te Mainz zijn twee Gutenbergbijbels te bezichtigen. Een exemplaar dat te zien is in de bibliotheek van het Bodmer-Instituut in Genve was ooit het bezit van de Romanovs, de Russische tsarenfamilie. Het Sovjet-bewind verkocht de twee delen in 1931 aan Maggs Brothers in Londen. Martin Bodmer, de eerste directeur van het Rode Kruis, verwierf uiteindelijk deze zeldzaamheid voor zijn verzameling bijzondere eerste drukken. De delen zijn gebonden in een 19e-eeuwse band, slechts een pagina ontbreekt.

Het enige in de Benelux aanwezige exemplaar wordt bewaard in de centrale bibliotheek van de Universiteit van Bergen. Het is gedrukt op papier. De Universiteit van Bergen bezit daarnaast ook een enkele bladzijde uit de versie in perkament. Museum Plantin-Moretus te Antwerpen bezit een exemplaar van de als 36-regelige Gutenbergbijbel bekendstaande tweede uitgave van de Heilige schrift. Deze is in de periode 1458-1460 gedrukt, naar men aanneemt eveneens door Gutenberg. Hij is veel zeldzamer dan de 42-regelige bijbel, er zijn slechts dertien exemplaren van bekend.

De pagina's bestaan uit twee kolommen. De regels zijn even lang, maar de spaties zijn overal even breed. Dit kon, doordat er ligaturen en vele afkortingen werden gebruikt. Afkortingen werden in het latijn veel gebruikt. Daarnaast waren er vele versies van letters, bijvoorbeeld van de onderkast-e op veel verschillende breedtes.

Voor de Britse zender BBC Four maakte Stephen Fry een documentaire over de geschiedenis van de Gutenbergbijbel en de door Gutenberg ontwikkelde drukpers. Hierin werd een pagina van de bijbel gereproduceerd waarbij gebruik werd gemaakt van oude technieken en een nagebouwde Gutenberg drukpers.[1]

Soms zie je wel een tekstverwijzing staan, maar staat de bijbehorendetekst er niet bij. Het lijkt bijna een code: Romeinen 8:1. Of soms zelfs nog verder afgekort: Rom. 8:1. Hoe werkt dat? We leggen het graag even uit.

Mensen die de Bijbel veel gebruiken zijn vaak gewend om een afkorting te gebruiken als ze verwijzen naar een bijbelboek. Je kunt het vergelijken met vaktaal. Ze realiseren zich daarbij niet dat wat voor hen een heel logische verwijzing is, voor een ander misschien niet zo logisch is. Hieronder hebben we de meest gebruikte afkortingen neergezet, naast de bijbehorende bijbelboeken.

Er zijn verschillende versies/vertalingen van de Bijbel. De Bijbel is namelijk oorspronkelijk geschreven in het Hebreeuws en Grieks. Taal verandert, en meningen over taal ook. Daarom komen er iedere keer weer nieuwe versies van de Bijbel uit. Die versies hebben ook weer specifieke namen. En om het nog lastiger te maken: ook hiervoor worden vaak afkortingen gebruikt.

Bij verwijzingen naar bijbelteksten zie je daardoor ook nog weleens het volgende: Rom. 8:1. (NBV). Zoals hiervoor uitgelegd wordt hier verwezen naar het bijbelboek Romeinen, hoofdstuk 8, vers 1. De letters NBV staan in dit geval voor de vertaling waaruit de tekst komt. Hieronder zie je een overzichtje van de meestgebruikte vertalingen in Nederland:

In de Bijbel kom je niet n naam van God tegen, maar een heleboel. Jezus noemde God bijvoorbeeld zijn 'Vader'. Maar Hij heet ook Schepper, Almachtige, Barmhartige en Koning. Al deze namen zeggen ze iets over wie Hij is en wat Hij doet.

De meest gebruikte naam van God(wel 7000 keer!) geeft hij zichzelf in het bijbelboek Exodus: de vier letters JHWH. In de Nederlandse vertaling van de bijbel is JHWH vaak vertaald met 'HEER'. In het hebreeuws betekenen deze letters zoiets als 'hij zal er zijn'. Hij zegt tegen Mozes dat hij Hem met die letters bekend moet maken aan de mensen.

Feitje: bij het hardop lezen gebruiken de Joden nooit JHWH, maar altijd Adonai, 'mijn Heer' of Hasjeem, 'de Naam'. In de Joodse traditie mag de naam van God niet hardop worden genoemd. God is zo groot en heilig, ze willen Zijn naam niet zomaar gebruiken.

Ook al wordt JHWH niet hardop uitgesproken, de naam is wel veelzeggend: 'Hij zal er zijn'. Hij kiest er voor om zichzelf met een werkwoord bekend te maken. Dat wil zeggen: aan wat God det zullen mensen hem herkennen. JHWH is ook een belofte: Ik zal er zijn. God ziet en hoort ons. Hij zal bij ons zijn en voor ons zorgen.

In de officile spelling krijgen ook samenstellingen met Bijbel en Koran een hoofdletter, bijvoorbeeld: Bijbelstudie, Bijbelkennis, Bijbelboek, Koranschool, Korangeleerde. Ook het bijvoeglijk naamwoord Bijbels, zoals in Bijbelse geschiedenis of een Bijbelse gelijkenis, heeft sinds 2005 officieel een hoofdletter, evenals de tegenhanger on-Bijbels.

In de praktijk wordt die hoofdletter in samenstellingen en afleidingen vaak weggelaten: bijbelboek, koranschool, bijbels. Die spelling is weliswaar niet officieel, maar wel goed te verdedigen. Zo wordt ook voorkomen dat teksten over de Bijbel of de Koran wemelen van de hoofdletters.

Als het om het concrete boek gaat, een tastbaar exemplaar (dat je kunt vastpakken), vervalt de eerbiedshoofdletter ook in de officile spelling. Dat geldt ook voor afleidingen en samenstellingen met bijbel in deze betekenis. De volgende zinnen zijn ook in de officile spelling allemaal juist:

Een overzicht van alle woorden in de Statenvertaling, met verwijzingen naar de plaatsen waar de woorden in de tekst van de Bijbel voorkomen. Een interessante en handige kennisbron voor taalvorsers & bijbelstudenten!

Hieronder staat de lijst met beginletters. Kies een letter voor de lijst met woorden die met die letter beginnen. Het getal onder de letter geeft het aantal verschillende woorden weer met die initiaal.

Opmerkelijk is dat in het Oude Testament twee keer zoveel verschillende woorden gebruikt worden als in het Nieuwe Testament. Voor een deel zal dat komen omdat in het OT veel meer plaatsen en personen genoemd worden. Sommige boeken in het NT lijken veel op elkaar, zoals bijvoorbeeld Marcus en Matthes. Maar misschien wordt in het eerste deel van de bijbel gewoon een bloemrijkere taal gebruikt.

Elk woord, elke zin in de Bijbel is door God ingegeven (2.Tim.3:16). En dan is het ook logisch dat de mensen die het woord van God ontvingen, Mozes en de profeten, niet zomaar vlug wat hebben opgeschreven. Ik denk dat we moeten zeggen dat de Bijbel gecomponeerd is. Net zoals een muziekstuk gecomponeerd is maar dan met woorden en getallen.

Het is belangrijk om te weten dat niet alleen de woorden geteld werden, maar dat letters en dus ook woorden een bepaalde getalswaarde hadden en dat daarmee ook een diepere laag van de Bijbelse boodschap zichtbaar werd. Cijfers waren er in de Bijbelse oudheid ook niet. Dat gold trouwens niet alleen voor Isral. Ook de Grieken en de Romeinen telden met hun lettertekens. Zo kennen wij de X (10) en de C (100) en de M (1000).

De 6 uitgedrukt in 6, 60 of 600 tekent de mens met al zijn macht, maar ook de mens zonder de sabbat en zonder God. Een voorbeeld hiervan is de farao van Egypte die de kinderen van Isral bij de uittocht achterna jaagt met een leger van 600 wagens en paarden. Het paard is in deze tijd nog niet zo algemeen gebruikt, maar Egypte heeft ze. Paard is in het Hebreeuws Soes en heeft als getalswaarde 60-6-60.

Ook bij de Shoa valt het getal 60 op. De tweede wereldoorlog duurde 6 jaar. Er kwamen 6 miljoen Joden om, de elite-eenheden van het Duitse leger werden gevormd door de SS (60-60). Overigens is het getal 666 in het Hebreeuws ook w.w.w ווו. Openbaring 13 zegt dat niemand kan kopen of verkopen dan met dit getal. Met de ontwikkeling van de computers is dit niet denkbeeldig. Google en Amazon creren een wereld waarin ons leven wereldwijd transparant geworden is en gemanipuleerd kan worden.

Maar God laat het zien en Hij staat erboven. Dat zie je ook aan het getal van Jezus Christus (77). De Heere heeft de geschiedenis en de wereld in zijn handen en Christus is de koning der koningen. Toch is het getal 666 in de Bijbel niet pluis. En woorden en getallen zijn niet alleen maar nietszeggende tekens. In de Bijbel hebben ze kracht, zoals je ook een mens met woorden kunt vloeken en zegenen.

Uitvinding boekdrukkunst

Rond het midden van de vijftiende eeuw zorgt Johannes Gutenberg in Duitsland voor een revolutie in de wereld van het boek. Hij gaat voor het eerst drukken met losse loden letters, een uitvinding waardoor de productie van boeken grondig wijzigt. Tot dan toe was het gebruikelijk om teksten met de hand te schrijven, een arbeidsintensief proces. Door Gutenbergs uitvinding kunnen boeken sneller en in grote oplage vervaardigd worden.

Elke Delftse Bijbel is uniek

Elk van die nog bestaande Delftse Bijbels is uniek vanwege het met de hand aangebrachte penwerk en de correcties die werden doorgevoerd tijdens het drukken. En omdat de koper zelf koos welke Bijbelboeken in zijn bijbel gebonden werden. De Delftse Bijbel is een monument van de drukgeschiedenis van Nederlandse teksten en mag daarom niet ontbreken in de presentatie van de topstukken uit de VU-collecties.

U kunt alle cookies accepteren of per cookie-categorie uw voorkeur instellen. U kunt uw keuze later altijd veranderen door de cookies uit uw browser te verwijderen. De VU en anderen gebruiken cookies voor: 1) analyse gebruik website; 2) website personalisatie; 3) koppelingen met sociale media netwerken; 4) tonen relevante advertenties. Meer informatie over de cookies die wij gebruiken

3a8082e126