Sa shqiptarė jetuan dhe sa janė tani nė Beograd?
Cathy
Uzytkownik <im...@mulakaj.com> napisal w wiadomosci
news:BA182006.1084%im...@mulakaj.com...
> Shqiptarėt nė Beograd.
> Sipas regjistrimit tė vitit 1991 prej 4.985 shqiptarėve shumica
> janė deklaruar se i takojnė fesė myslimane, 95 prej tyre janė deklaruar
> katolikė, 14 ortodoksė, njė protestant dhe njė judist, njėri prej tyre ka
> thėnė se ėshtė fetar por nuk e ka saktėsuar se cilit konfesion i takon,
122
> thanė se janė ateistė, ndėrsa 392 fare nuk janė deklaruar.
>
> Nė vitin 1981 prej 8.212 shqiptarėve tė regjistruar, 5.067 ishin meshkuj
dhe
> 3.115 femra, kurse 1.008 prej tyre deklaruan se gjuha e tyre amtare ėshtė
> serbokroatishtja.
>
> Sipas tė dhėnave tė Dhomės Ekonomike tė Beogradit nė vitin 1983 nė
> territorin e kėtij qyteti prej 7.632 dyqaneve private afėr 3% ishin nė
duart
> e shqiptarėve. Mė sė shumti kishte pastiēeri (afėr dy tė tretat nė kėtė
> degė), pastaj bukėpjekės (pak mė shumė se njė e pesta), nė mesin e tyre
> ishte edhe Elez Nuredini (i quajtur "mbretri i byrekut") tė cilit nė vitin
> 1983 iu mor leja pėr punė. Dyqani i tij gjendej te stacioni hekurudhor i
> Beogradit. Prej 570 kafeneve dhe restoranteve vetėm njėzet pronarė ishin
> shqiptarė, kurse tre shqiptarė i kishin ofiqinat pėr riparimin e
> automjeteve. Kėtu janė edhe disa argjentarė (familjet Mjeda, Ēivlaku,
> Shkreli, Lalevski, dhėndri i Anton Ēetės).
>
> Ėshtė interesant se nė zgjedhjet e mbajtura nė vitin 1996 nė zonėn e
> Beogradit, 4.415 shqiptarė kishin tė drejtė vote. Duhet theksuar se njė
> numėr romėsh paraqiteshin si shqiptarė. Kėta gjatė bombardimeve tė NATO-s
> protestuan me banderola nė tė cilat shkruanin se ne jemi shqiptarė dhe
jemi
> kundėr bombardimeve.
>
> Sot vėshtirė mund tė thuhet sesa shqiptarė jetojnė nė Beograd. Pas luftės
> 1999, brenda disa jave, nga Beogradi janė shpėrngulur mė se 300 familje,
dhe
> se numri i atyre qė jetojnė nė Beograd nuk ėshtė mė i madh se 1500.
Largimi
> i shqiptarėve filloi nė fund tė tetėdhjetave. Meqė ligji nuk e lejonte
> ndėrrimin e banesave me serbėt e Kosovės, ai bėhej pėrmes avokatėve me
> deponimin e kontratave. Pas lufte shqiptarėt qė ishin tė interesuar ta
bėjnė
> ndėrrimin e banesave lutjet i paraqitnin nė xhaminė e Beogradit ku serbėt
> dhe shqiptarėt viheshin nė kontakt.
>
> Shpeshherė nė shtypin beogradas pohohej, dhe kėtė e pėrcillnin edhe
gazetat
> e huaja, se nė Beograd kinse jetonin prej 80 deri 100 mijė shqiptarė.
> Kėshtu, javorja beogradase "Nedelni telegraf (mė 2 qershor tė vitit 1999),
> shkroi se nė Beograd "jetojnė afro 80.000 shqiptarė", duke shtuar se nė
> mesin e tyre "afro 10 mijė janė pronarė tė ndėrmarrjeve private dhe
dyqaneve
> zejtare". Artikullshkruesi nė fund bėri pyetje: "Vallė, a do tė bėhet
> Beogradi viktimė e terrorizmit shqiptar".
>
>
> Si e pėrjetuan kohėn e luftės shqiptarėt nė Beograd nė vitin 1999?
>
> Pasi qė mbaroi lufta, shqiptarėt nė Beograd pėrveē problemeve tjera qė
> pėrjetonin mė parė (mosbesimi ndaj tyre, ofendimet, urrejtjet), me ardhjen
e
> refugjatėve serbė nga Kosova jeta e tyre u bė edhe mė e vėshtirė. Njė
numėr
> i madh shqiptarėve vendosi tė shpėrngulet nga Beogradi nga frika pėr tė
> ardhmen. Gjatė kohės sė luftės kur disa shqiptarė u larguan nga Beogradi
> banesat e tyre i zunė refugjatėt serbė nga Kosova, me justifikim se ne na
> kanė pėrndjekur shqiptarėt, prandaj ne kemi tė drejtė tė veprojmė kėshtu
> thoshtin ata. Me saktėsi nuk mund tė thuhet sesa ėshtė numri i atyre qė ua
> kanė zėnė banesat. Nė mesin e tyre ishte edhe banesa e gazetarit tė njohur
> Bahri Canit, tė cilit banesa iu kthye pas tri vitesh. Pushteti fare nuk u
> ndihmoi shqiptarėve nė kėto raste. Kur kėta kėrkonin ndihmė, policia u
> thoshte duhet t'ia parashtroni ankesėn gjykatės. Korriku dhe gushti i
vitit
> 1999 ishin muajt mė tė vėshtirė pėr shqiptarėt nė Beograd. Disa prej tyre
u
> sulmuan fizikisht, kishte edhe ofendime tė rėnda. Shumė dyqaneve tė
> shqiptarėve iu thyen xhamat. Njė grup i vogėl i studentėve shqiptarė tė
> Universitetit tė Beogradit nė maj tė vitit 1999 u burgos me akuzė se ka
> pėrgatitur akte terroriste. Gjatė seancės kryesore tė tė akuzuarit nė
mėnyrė
> tė hollėsishme e pėrshkruan torturėn qė pėrjetuan gjatė paraburgimit nga
ana
> e policisė, ku siē thanė ata me mjete dhunuese kanė qenė tė detyruar ta
> pranojnė kryerjen e veprave penale me tė cilat janė rėnduar. Pas disa
muajsh
> shumica e tyre janė liruar si tė pafajshėm.
>
>
> Ēfarė kanė punuar shqiptarėt nė Beograd?
>
> Nė fillim tė shek. XX nė Beograd, jetonin afro njėqind shqiptarė, shumica
> prej atyre ishin ardhur pėr bukė goje. Sidomos vėreheshin salepēinjtė dhe
> bozaxhinjtė, tė cilėt ishin tė veshur me rroba kombėtare shqiptare. Nė
kokė
> kishin plisin, e mbėshtjellur me maramė. Nė rrugė gjithashtu mund tė
> shiheshin, sipas historianit tė njohur tė arkitekturės, Aleksandėr
Derokut,
> 'grupet me nga dy-tre turq', siē i quanin atėherė, nė rroba tė veta nga
> shajaku i bardhė sharra dhe kambalecat mbi supe. Ata sharronin dru ahu 'nė
> katėr prerje, pesė copa' ose 'nė tri prerje, katėr copa', ashtu siē
> merreshin vesh". Gazeta beogradase Radniēke novine nė vitin 1913, shkroi:
> "Ne nė Beograd shqiptarėt i njohim si punėtorė mjaft tė vyeshėm, tė cilėt
> buzė lumit Sava dhe Danubit i ngarkojnė dhe shkarkojnė barrėt. Ata poashtu
> janė sharraxhinj dhe ende nuk ekziston asnjė beogradas i cili ėshtė ankuar
> nė pėrtacinė e shqiptarit". Nė atė kohė nė Beograd u shkollua edhe njė
numėr
> i vogėl i shqiptarėve. Midis tyre ishte edhe Nikoll Ivanaj, bashkė me dy
> anėtarėt e familjes sė vet, Martin dhe Mirash Dodė Ivanajn, tė cilėt
> merreshin me poezi nė gjuhėn serbe. Ata vjershat i botuan nė vitin
> 1906-1911.
>
> Nė mesin e zejtarėve dhe tregtarėve nė Beograd kanė qenė disa shqiptarė.
Si
> tregtar dhe njeri i kamur sidomos ka qenė i njohur Hajrullah Hajrullahoviq
> (Hajrullahu), pronar i dyqanit tė qilimave persian, nė qendėr tė
Beogradit.
> Vėmendjen e beogradasve e ka tėrhequr sidomos automobili i tij i madh i
> bardhė "hispano-suis", tė cilin e ka drejtuar njė arab me uniformė. Ka
rėnė
> nė sy edhe bashkėshortja e tij joshėse, hungarezja e re, tė cilėn e ka
> sjellė nga Vjena, por me tė cilėn nuk qe gjatė nė martesė. Bashkėshortja e
> mėparshme ishte turke nga Istambulli, ndėrsa e treta nga familja
> Mahmutbegoviq, familje e njohur e bejlerėve tė Pejės me tė cilėn ėshtė
> martuar nė Tiranė, ku mbreti Zogu ia ka besuar kujdesin pėr doganat, nė
> shenjė mirėnjohjeje pėr ndihmėn tė cilėn ia ka ofruar ky derisa ishte nė
> egzil nė Beograd. (Kushėriri i tij Imer Dauti, ishte oficer i ish-Armatės
> Popullore tė Jugosllavisė dhe historian ushtarak, i cili ka jetuar nė
> Beograd).
>
> Nė gazetėn Politika, mė 2 prill tė vitit 1939, ėshtė publikuar artikulli
me
> titull "Shqiptarėt - kurbetēinj tė cilėt u shesin dru me kredi
beogradasve",
> nė tė cilin gazetari thotė se "njeriu gati do tė mund tė mendonte: sikur
tė
> mos kishte dru kush e di se ēka do tė ndodhte me shqiptarėt, e ēka pastaj
me
> Beogradin e varfėr sikur tė mos kishte shqiptarė". Beogradasit nga
> shqiptarėt kanė blerė dru pėr nxemje gjatė tėrė muajit, kurse e kanė
paguar
> nė fillim tė muajit tjetėr. "Nėse rastėsisht lihet anash ndonjė muaj,
pagesa
> vazhdohet deri nė verė". Nė atė artikull zhvillohet biseda me kurbetēiun,
> Xhabirin, kryetarin e bursės sė kurbetēinjve. Nė Beograd ka ardhur nga
> rrethi i Gostivarit dhe Tetovės.
>
> Pas Luftės sė dytė botėrore poashtu shumica e shqiptarėve nė Beograd ishin
> punėtorė fizikė, sharraxhinjtė, pastrues tė rrugėve, por me kohė gjithnjė
e
> mė shumė kanė punuar nė ndėrtimtari, sidomos gjatė viteve 70-ta dh 80-ta.
> Njė numėr i tyre nė atė kohė kanė marrė banesa. Sipas tė dhėnave tė Dhomės
> Ekonomike tė Beogradit nė vitin 1983 nė territorin e kėtij qyteti afro 3%
e
> dyqaneve private ishin nė duart e shqiptarėve. Mė sė shumti kishte
> pastiēeri, pastaj bukėpjekės, nė mesin e tyre ishte edhe Elez Nuredini,
> dyqani i tė cilit ishte deri nė vitin 1983, mė i vizituar nė kėtė qytet.
> Njėzet shqiptarė ishin pronarė tė restoranteve, po aq vetė i kishin
kamionėt
> e tyre privatė dhe merreshin me transportin e mallrave, tre shqiptarė i
> kishin ofiqinat pėr riparimin e automjeteve. Duhet tė pėrmenden edhe pesė
> argjentarė, prej tė cilėve Mjeda dhe Ēivlaku edhe sot i kanė dyqanet nė
> qendėr tė Beogradit. Nė Kėshillin Ekzekutiv Federativ, nė Kuvendin e
> Jugosllavisė dhe shėrbime tjera punonin rreth 40 pėrkthyes dhe nėpunės
> tjerė.
>
>
> Dy gazeta beogradase me shkrime nė gjuhėn shqipe
>
> Nė dhjetor tė vitit 1900, nė Beograd, filloi tė botohet gazeta dyjavore
> Bratimstvo (Vėllazėrimi) emėrtimi i sė cilės ishte i shkruar edhe nė
gjuhėn
> shqipe me shkrimin cirilik. Pronar i gazetės ishte Aleksa Bogosavleviq -
> Berisha, me origjinė nga vėllazėria Berisha. Gjatė vitit tė parė tė
botimit
> tė kėsaj gazete u botuan artikujt edhe nė gjuhėn shqipe (nė shkrimin
> cirilik). Prej vitit 1902 deri 1906 ėshtė botuar gazeta Albania nė gjuhėn
> serbe me alfabetin cirilik dhe nė gjuhėn shqipe nė alfabetin latin, nė
> dialektin gegė). Kohė pas kohe ėshtė shkruar edhe nė gjuhėn frėnge, rumune
> dhe italiane. Nė kopertinė shkruante nė gjuhėn shqipe "Shipja e
> shkiptarėvet" (Shqipėria shqiptarėve). Gazeta pėrpiqej pėr pajtimin e
> serbėve dhe shqiptarėve dhe gjithsej u shtyp nė 44 numra. Pronari i saj ka
> qenė Jashar Erebara. Redaksia e kėsaj gazete nė atė kohė ishte si qendėr
> kulturore shqiptare nė Beograd. Nė numrin 30, prej 7 marsit tė vitit 1904,
> lexuesit u njohtuan: "Nė redaksi gjenden punimet origjinale, letrare,
> historike dhe poetike tė bashkėvendasve tanė. Gjenden pėrkthimet nga
> greqishtja nė gjuhėn latine dhe nga gjuhėt tjera nė gjuhėn tonė amtare, si
> dhe librat prej klasės I tė shkollės fillore deri nė klasėn e 4, tė
> gjimnazit si edhe Kurani. Shumica janė shkruar edhe me shkrimin cirilik.
> Nėse dikujt i nevojitet diēka le tė vijė nė redaksi, rruga Knez Milosh nr.
> 23 ose le tė drejtohet me letėr, kartolinė, dhe redaksia do t'ia dėrgojė.
>
>
> Beogradi shpesh ishte vendstrehim pėr emigrantėt shqiptarė
>
> Beogradi u bė vend ku gjatė disa vlimeve politike nė Shqipėri pėr njė kohė
> tė shkurtėr gjetėn strehim disa intelektualė dhe politikanė shqiptarė. Kur
> nė shtator tė vitit 1923, Zogu u rrėzua me ndihmėn e liberalėve dhe
> nacionalistėve, tė udhėhequr nga peshkopi ortodoks Fan Noli, ai me
dhėndrin
> e vet Ceno beun Kryeziun (Crnoglaviqin) dhe afro 500 pėrkrahės erdhėn nė
> Jugosllavi. Disa muaj Zogu jetoi nė Beograd, nė hotelin "Bristol". Nė fund
> tė vitit tė ardhshėm, me ndihmėn e Mbretėrisė sė Serbėve, Kroatėve dhe
> Sllovenėve arriti qė me fisin dhe pėrkrahėsit e vet tė bėjė pėrmbysjen nė
> Shqipėri. Pasi e ka rimarrė pushtetin Zogu, njė numėr i kundėrshtarve tė
tij
> u arratisen ne Beograd. Nė mesin e tyre qe edhe prifti katolik dhe
> shkrimtari Lazėr Shantoja, i cili e shkroi tregimin "Fėmijėt shqiptarė nė
> lulishte tė hueja..." (nė vitin 1925, botuar nė vitin 1928). Nė kėtė
> pėrshkruhen dy familje shqiptare, tė cilat njė ditė tė bukur pranvere
> shėtisnin me fėmijėt e tyre nė Kalemegdanin e Beogradit dhe bisedonin
lidhur
> me jetėn e tyre nė Evropė. Duke e qarė fatin e fėmijėve tė tyre, njėri
prej
> tyre thotė: "I mjeri fėmķ! Ka pį gjith at botė e nuk njeh enč vendin e
vet.
> Rrinte nė kafe Moskva tė Belgradit nė prźhėn tė general Ves¯oviēit, e nuk
> mund tė rrije nė prźhėn tė gjyshit e tė gjyshes sė vet." (Fjala ėshtė pėr
> gjeneralin Radomir Veshoviē, dikur ministėr i Malit tė Zi dhe idhtarė i
> mbretit Nikolla, tė cilin mbreti serb Aleksandėr e amnistoi.)
>
>
> Beogradi dikur ishte qendėr e albanologjisė
>
> Shkencėtari i parė i cili seriozisht filloi ta studiojė gjuhėn shqipe
midis
> serbėve ishte Henrik Bariqi, katolik i Raguzės, i cili studioi nė Gracė
dhe
> nė Vjenė. Nė vitin shkollor 1920/1921, nė kuadėr tė seminarit nga
gramatika
> krahasuese e gjuhėve indoevropiane, e pėrfshiu edhe Historinė e gramatikės
> sė gjuhės shqipe. Kjo konsiderohet si fillim i albanologjisė nė
> Universitetin e Beogradit. Shumė shpejt doli revista Arhiv za arbanasku
> starinu, jezik i etnologijiu (Arkivi pėr vjetėrsinė, gjuhėn dhe
etnologjinė)
> (1923-1926), e para e kėtij lloji nė botė, pronar i tė cilės u bė
profesori
> i universitetit, etnologu i famshėm Tihomir R. Gjorgjeviq. Revista shumė
> shpejt e tėrhoqi vėmendjen e opinionit shkencor botėror dhe u bė
> prestigjioze. Pėr kėtė revistė punoi njė numėr i madh i shkencėtarėve tė
> njohur tė vendit dhe tė huaj.
>
>
> Katedra e albanologjisė nė Beograd
>
> Kėshilli i Fakultetit Filozofik nė Universitetin e Beogradit, mė 31 maj tė
> vitit 1925 e ka marrė vendimin tė themelohet Seminari pėr "filologjinė
> shqipe", i cili i ėshtė besuar Henrik Bariqit. Pėr lektor me honorar pėr
> gjuhėn dhe letėrsinė shqipe ėshtė zgjedhur Xhevat Korēa, nė vitin 1925,
> emigrant i Shqipėrisė, ish-drejtor i gjimnazit nė Shkodėr. Ai gjatė vitit
> shkollor 1927/28 e ka mbajtur "Kursin e gjuhės shqipe pėr fillestarė", pas
> sė cilit ėshtė larguar nga Beogradi. Si lektor - vullnetar, pėr shkak tė
> mungesės sė mjeteve, ėshtė zgjedhur nė vitin 1935 Vojisllav Danēetoviq,
serb
> i Kosovės, i lindur nė Vushtrri, i cili ka ditur tė flasė shqip mirė.
> (Danēetoviq, po atė vit e ka mbaruar romanistikėn nė Zagreb). Nė vitin
1937
> ky seminar ėshtė suprimuar, gjatė kohės sė afrimit tė Shqipėrisė dhe
> Italisė.
>
> Nė kėtė fakultet seminari pėr gjuhėn shqipe e ka rifilluar punėn nė vitin
> shkollor 1948/49, dhe pėr ligjėrues ėshtė zgjedhur Vojisllav Danēetoviq.
Nė
> kohėn e pėrkeqėsimit tė marrėdhėnieve ndėrshtetėrore midis Jugosllavisė
dhe
> Shqipėrisė nė vitin 1949 dy muaj ėshtė suprimuar. Pas kėsaj e ka vazhduar
> punėn normalisht. Pėr asistentė janė zgjedhur Anton Ēetta dhe Idriz Ajeti
nė
> vitin 1950, tė cilėt pikėrisht e kanė kryer romanistikėn nė Universitetin
e
> Beogradit. Mė vonė tė dytė janė bėrė shkencėtarė prestigjiozė. Nė vitet e
> 60-ta, Seminari pėr Albanologji nė Fakultetin Filologjik tė Beogradit e ka
> vazhduar punėn si Katedėr e veēantė e gjuhės dhe letėrsisė shqipe, tė
cilin
> e ka udhėhequr dr. Vojisllav Danēetoviq, dhe pas vdekjes sė tij dr. Halit
> Tėrnavci dhe njė kohe si lektore, dhe pastaj si docente dr. Gjystina
> Shushka. Nė vitet e 50-ta nė kėtė katedėr ka studjuar njė numėr i madh i
> intelektualėve tė Kosovės, profesorė, shkencėtarė, shkrimtarė,
kryeredaktorė
> tė gazetave, nė mesin e tyre ėshtė edhe dr. Gani Luboteni, dr. Latif
Mulaku,
> Fahredin Gunga, Enver Gjergjeku etj. Pėr nevojat e mėsimit mė herėt kanė
> qenė tė angazhuar profesorėt e Universitetit tė Kosovės, mirėpo kjo
praktikė
> ėshtė ndėrprerė nė vitet e 80-ta pėr shkaqe politike, pėr ēka kjo katedėr
ka
> pėsuar dėme tė mėdha.
>
>
> Njė kohė Beogradi ishte qendėr e studimeve pėr shqiptarė tė Kosovės
>
> Para Luftės sė Dytė Botėrore njė numėr i konsiderueshėm i shqiptarėve tė
> Kosovės studiuan nė Beograd. Nė Gjimnazin e parė tė meshkujve maturoi
Mehmed
> Barjaktereviq (Meto Bajraktari), i cili mė parė pėr shkak tė propagimit tė
> komunizmit, u largua nga Medresa e Madhe nė Shkup (e quajtur "Medresa e
> Kuqe"), pastaj u pėrjashtua nga gjimnazi nė Prishtinė, u refuzua nga
> gjimnazi nė Vranjė dhe u ndoq nga gjimnazi nė Pejė. Nė Universitetitn e
> Beogradit drejtėsinė e studiuan Zejnel Ajdinoviq (Ajdini), Mehmed
> Barjaktareviq (Meto Bajraktari), Ramiz Sadikoviq (Sadiku), qė tė tre e
kanė
> humbur jetėn si partizanė nė Luftėn e Dytė Botėrore dhe janė shpallur
> heronj tė popullit, Rashiq Dedoviq (Deda), gjithashtu e humbi jetėn si
> partizan, Aziz Sulejmanoviq, luftoi si partizan, Esad Imeroviq (Imeri),
> Kurtesh Agusheviq (Agushi), Shaip Mustafoviq (Mustafa), njėherė anėtar i
> PKJ, kurse gjatė Luftės sė Dytė Botėrore kolaboracionist gjerman,
veterinėn
> Esad Mekuloviq (Mekuli), i cili 1933-36, i botoi vjershat shoqėrore nė
> revistat pėrparimtare tė atėhershme, agronominė Qamil Ibrahimoviq
> (Ibrahimi), romanistikėn Ferid Peroli, teknikėn Hivzi Sulejmanoviq
> (Sylejmani), pas luftės shkrimtar i njohur, dhe Veli Dediq (Dedi), nga
> Medvegja nė Serbi, i cili mė pas nė Itali e ka kryer akademinė ushtarake,
> pas sė cilės ka marrė pjesė nė Luftėn e Spanjės, ku nė vitin 1938 ėshtė
> dekoruar me ēmimin e lartė "No pasara", e pastaj ėshtė bėrė hero si
> komandant i forcave antifashiste nė Marsej, etj.
>
> Pas Luftės sė Dytė Botėrore Beogradi njė kohė ishte qendėr ku studionin
> shumė shqiptarė tė Kosovės. Doktorėt e parė tė shkencave nga radhėt e
> shqiptarėve tė Kosovės dolėn nga Universiteti i Beogradit. Idriz Ajeti,
> disertacionin e mbrojti nė vitin 1958 nė Fakultetin Filozofik nga lėmi i
> shkencave filologjike. Nė Fakultetin e Shkencave Natyrore, nė vitin 1959,
nė
> mėnyrė madhėshtore e mbrojti tezėn e doktoraturės Dervish Rozhaja nga lėmi
i
> shkencave biologjike, dhe atėherė ishte doktori mė i ri i shkencave nė
> Jugosllavi, po kėtė vit nė lėmin e veterinės doktoroi Esat Mekuli. Hasan
> Kaleshi nė vitin 1960, nė Fakultetin Filozofik e mbrojti tezėn e
> doktoraturės. Mehdi Bardhi dhe Hilmi Agani nė vitin 1958 ishin tė parėt qė
> magjistruan nė Fakultetin Filozofik nė lėmin e albanologjisė. Ali Hadri
1960
> nė fushėn e historisė, poeti Enver Gjergjeku nė vitin 1961 nė albanologji,
> qė tė gjithė kėta mė vonė u bėnė profesorė tė njohur nė Universitetin e
> Prishtinės. Deri nė vitin 1989 nė Beograd doktoruan afro 100 shqiptarė tė
> Kosovės. Nė kėtė qytet si shkencėtar filloi tė formohet edhe Martin Camaj,
> emigrant nga Shqipėria, poet lirik, i cili diplomoi gjuhėn sllave nė
> Fakultetin Filozofik, por si i papėrshtatshėm politikisht, ai nė vitin
1957
> qe i detyruar tė largohet nga Jugosllavia me bashkėshorten serbe. Nė vitet
> 50-ta Instituti Etnografik i Akademisė Serbe tė Shkencave i angazhoi si
> bashkėpunėtorė, Mark Krasniqin dhe Kadri Halimin, tė cilėt nė revistat
> shkencore i botuan disa artikuj me rėndėsi pėr etnologjinė. Akademinė e
> Arteve Figurative e mbaruan Musli Muliqi, Gjelosh Gjokaj, Ėngjėll Berisha,
> Bedri Emra, Tahir Emra, Hysni Krasniqi, Sylejman Cara, artet aplikative
> Mateja Rodiqi, Rexhep Ferri dhe Shyqri Nimani, Akademinė e Muzikės Krist
> Lekaj, Selim Balata, Mark dhe Gjergj Kaēinari, Bajar Berisha, Fahri
Beqiri,
> Bahri Ēela, Selim Kabashi etj., kurse Akademinė e teatrit dhe tė filmit,
> aktorėt Bekim Fehmiu, Faruk Begolli, Enver Petrovci, Xhevdet Qorraj,
> regjistorėt Isa Qosja, Selami Taraku, Emin Halili, Artan Skender,
> dramaturgjinė Ekrem Kryeziu, Petrit Imami, montazhėn Mustafa Presheva, i
> cili me sukses e ka filluar karrierėn nė Beograd dhe pastaj e ka vazhduar
nė
> Turqi, ku ėshtė sprovuar edhe si aktor duke e luajtur rolin e Ata Turkut,
> meqė ngjan shumė me tė.
>
>
>
> U lidhėn edhe shumė martesa tė pėrziera
>
> Nė Beograd njė numėr studentėsh shqiptarė kanė lidhur martesė me serbe,
> Anton Ēetta (e ka njė djalė nė Beograd), Mark Krasniqi (njė vajzė), Hasan
> Kaleshi (dy djem), Hilmi Thaēi (njė vajzė), aktorėt Bekim Fehmiu (dy djem,
> Uliksin dhe Hedonin) dhe Faruk Begolli, Mateja Rodiqi (njė djalė), Adem
> Bllaca, ndihmėsdrejtor i Bibliotekės Popullore tė Beogradit (nė fund tė
> viteve tė 70-ta ka kaluar nė Prishtinė). Martin Camaj ishte i martuar me
> motrėn e Dimitrije Bogdanoviqit (autori i "Librit pėr Kosovėn"), e tė
> tjerė. Shumė nga kėto martesa me kohė janė prishur.
>
>
> Si ishte jeta e shqiptarėve nė Jugosllavinė socialiste?
>
> Jeta nė Beograd pėr shqiptarėt dikur ishte krejt ndryshe. Mė parė kėtu
vinin
> tė punonin dhe tė studionin shumė shqiptarė tė Kosovės dhe tė Maqedonisė.
Nė
> shumė organe federative dhe republikane ekzistonin shėrbimet e pėrkthimeve
> ku punonte njė numėr i madh i pėrkthyesve. Por nga punėtorėt mė sė shumti
> kishte tė atillė qė punonin punė krahu, shumica e tyre vinin vetėm gjatė
> verės (vala e fundit ishte gjatė vitit 1994/95). Vite me radhė spitalet e
> Beogradit ishin pėrplotė me shqiptarė dhe personeli mjekėsor sillej mirė
> ndaj tyre, veēanėrisht ndaj atyre qė vinin me marka gjermane.
>
>
> Shqiptarėt e dalluar tė cilėt ishin banorė tė Beogradit
>
> Nė Beograd ishin vendosur politikanėt Mehmet Hoxha, Ismet Shaqiri, Alush
> Gashi, Ali Shukria, Sinan Hasani, Kol Shiroka, Hadije Morina me
> bashkėshortin Murat Morinėn, Sokol Nimani, drejtor i Fondit pėr Rezerva,
me
> bashkėshorten Antigona Nimanin, pėrkthyese dhe spikere. (Ata me fėmijėt,
tė
> birin Akilin dhe vajzėn Zanėn u shpėrngulen nė Kanada kur filluan luftrat
> nė ish-Jugosllavi), ambasadorėt Elhami Nimani, Rexhep Xhiha, Xhavit Emini,
> Gjon Shiroka, Mesud Besniku, Kol Shkreli, shkrimtari dhe pėrkthyesi Sitki
> Imami, gazetaret Hilmi Thaēi, korrespondent i "Rilindjes" dhe Masar
> Murtezai, redaktor i emisioneve nė gjuhėn shqipe tė TV Beogradit (68-74),
mė
> vonė shef i kabinetit tė Fadil Hoxhės dhe Sinan Hasanit. Eprorėt ushtarakė
> tė lartė Xhemail Bajraktari, i cili bėri vetėvrasje, dhe Imer Dauti, i
cili
> ishte disa vite komesar i Spitalit Ushtarak tė Beogradit, e pastaj punoi
si
> historian nė Institutin Ushtarak pėr Histori, doktor Zekeria Elmazi,
> internist nė Entin pėr sėmundje urgjente interne dhe cerebralo-vaskulare,
> Albert Dushi drejtor i "Filmske novostit" (Kinoditarit), Sherif Dunica,
> profesor nė Fakultetin e Ndėrtimtarisė, Ismet Gjoshi, zbutės i njohur i
> qenėve dhe autor i librit "Zbutja dhe zbukurimi i qenėve", i cili u
ribuotua
> disa herė. Shefik Kryeziu, pilot i Armatės Popullore tė Jugosllavisė, i
cili
> u pushua nga puna mė 1993, tani biznesmen i suksesshėm.. Elhami Nimani pas
> njė ngjarje tronditėse vdiq mė 1998. Nė varrimin e tij nė Beograd u
> grumbulluan shumė miq pėr t'ia dhėnė lamtumirėn e fundit.
>
> Karrierė artistike tė suksesshme nė Beograd patėn Bekim Fehmiu, Faruk
> Begolli dhe Enver Petrovci. Nė kėtė qytet jetojnė piktori Mateja Rodiqi
dhe
> skulptori Isak Asllani. Xhiruesi televiziv Fatmir Nushi ėshtė shumė i
> kėrkuar si mjeshtėr i spoteve muzikore. Nė Fakultetin e Dramės nė Beograd
> profesor i skenarit pėr film ėshtė Petrit Imami. Ai vjet e botoi librin
> "Serbėt dhe shqiptarėt ndėr shekuj", ku i trajtoi marrėdhėniet politike
dhe
> kulturore midis kėtyre popujve. Gazetari Fahri Musliu njė kohė ishte
> korrespodent i "Rilindjes", pastaj i tė pėrditshmes "Zėri", por nė tė
> njėjtėn kohė punon edhe pėr "Zėrin e Amerikės". Ali Taraku, ishte kapiten
i
> reprezentacionit jugosllav dhe trajner i ekipit tė femrave "Radniēki" tė
> Beogradit (vdiq nė vitin 1980), kurse Petrit Fejzullahu, hendbollist i
> shkėlqyer nė klubin e "Crvena zvezdės" dhe nė ekpin pėrfaqėsues tė
> Jugosllavisė.
>
>
> Cilėt shqiptarė ishin mė tė njohur nė Beograd?
>
> Padyshim mė i njohuri ėshtė aktori i famshėm i filmit Bekim Fehmiu. Me
> rastin e vizitės Beogradit qysh nė vitin 1962, shkrimtari i njohur
francez,
> Zhan Pol Sartėr e vėrejti talentin e tij nė shfaqjen e dramės "Pengjet nga
> Altona" edhe pse ai kishte njė rol shumė tė vogėl, i cili zgjati vetėm
> disa minuta. Famėn botėrore e arriti nė filmin jugosllav "Mbledhėsit e
> puplave" i cili nė vitin 1967 ka bėrė bujė nė festivalin e filmit nė Kanė.
> Nė Beograd e botoi pjesėn e parė tė memoareve tė veta "Shkėlqimi dhe
> tmerri", ku nė mėnyrė tėrheqėse e pėrshkruan fėmijėrinė e vet nė Prizren.
>
> Gjatė viteve tė 80-ta njė nga kėngėtaret mė tė popullarizuara tė
pop-muzikės
> ishte Zana Nimani. Edhe pse nuk jeton mė nė Beograd kėngėt e saj edhe sot
e
> kėsaj dite dėgjohen me tė madhe.
>
>
> A ka pasur shoqata tė shqiptarėve nė Beograd?
>
> Fill pas Luftės sė Dytė ėshtė formuar njė shoqatė e shqiptarėve e cila ka
> vepruar njė kohė shumė tė shkurtėr. Nga mesi i nėntorit tė vitit 1957 nė
> Universitetin e Beogradit u themelua Shoqata letrare "Pėrpjekja", tė cilėn
e
> pėrbėnin studentėt shqiptarė tė cilėt kishin ardhur pėr tė studiuar. Ajo
sė
> shpejti u bė shoqatė letrare-muzikore dhe gjatė ekzistimit tė saj zhvilloi
> aktivitete mjaft tė begatshme. Iu ndalua puna nė vitin 1984. Nė vitin 1988
> disa shqiptarė intelektualė biseduan pėr mundėsinė e formimit tė njė
> shoqate tė shqiptarėve, ku njė nga iniciatorėt ishte edhe korrespodenti i
> atėhershėm i "Rilindjes" Fahri Musliu, por shpejt u pa se njė gjė e tillė
nė
> atė kohė ishte e pamundur.
>
>
>
>
>
> Naile Mala-Imami
>
>
>
Patrioti Shqiptar
152009578
> can U say it in English, please?:)
Sa shqiptarë jetuan dhe sa janë tani në Beograd?
How many Albanians have lived, and are presently residing, in Belgrade?
---
This, prehaps is a more word-for-word translation:
How many Albanians have lived, and are presently, in Belgrade?
---
Futhermore, the translation;
---
Albanians in Belgrade
The majority of Albanians, according to a census from 1994 of 4,985
Albanians, are muslim. 95 stated being catholic, 14 orthodox, one
protestant and one jew. Another stated they believed in God but hasn't a
chosen religion. 122 stated being Atheist and 392 didn't give religious
belief.
In 1981, from a census of 8,212 Albanians, of the 5,067 male and 3,115
female, 1,008 stated their mother tongue as Serbo-Croation....
According to the Economic (Lobby??) of Belgrade, in 1983, there were
7,632 private business', of which 3% were Albanian business'. The
majority of Albanian business' being pasrty shops followed by bakeries.
Amongst these business' was Elez Nuredini's (aka "King of Burek"), who,
in 1983 received permission/permits of commerce. His business was
located at Belgrades train station. Of the 570 cafe/restaurants only 20
were Albanian owned and run, also three auto repair shops were Albanian
owned and run. Also a few jewelers (the Mjeda, Çivlaku, Shkreli and
Lalevski families, also Anton Çetas brother-in-law).
It's interesting that during the election held in Belgrade, during 1996,
4,415 Albanians had the right to vote. I must also stress that this
amount includes the Romm, who consider themselves Albanian. During the
course of the NATO bombing campaign these Romms protested with
"banderola??" against NATO's actions.
Today it's hard to say just how many Albanians reside in Belgrade.
Within a few weeks of the wars end, 1999......
---------------------------------
Sorry Cathy. Prehaps you browesd the article and found a word that
triggered something in making you want the translation. Or a segment of
the article. Why do you want this specific article translated? If you
can specify a paragraph I can translate it. The article is just too
extensive for me and my Albanian linguistic level to translate,
unfortunately.
Take care.
Igor zlopogledja
> Albanians, are muslim. 95 stated being catholic, 14 orthodox, one
> protestant and one jew. Another stated they believed in God but hasn't a
> chosen religion. 122 stated being Atheist and 392 didn't give religious
> belief.
Census was in 1991 not 1994.
> In 1981, from a census of 8,212 Albanians, of the 5,067 male and 3,115
> female, 1,008 stated their mother tongue as Serbo-Croation....
>
> According to the Economic (Lobby??) of Belgrade, in 1983, there were
> 7,632 private business', of which 3% were Albanian business'. The
> majority of Albanian business' being pasrty shops followed by bakeries.
> Amongst these business' was Elez Nuredini's (aka "King of Burek"), who,
> in 1983 received permission/permits of commerce. His business was
> located at Belgrades train station. Of the 570 cafe/restaurants only 20
> were Albanian owned and run, also three auto repair shops were Albanian
> owned and run. Also a few jewelers (the Mjeda, Çivlaku, Shkreli and
> Lalevski families, also Anton Çetas brother-in-law).
>
> It's interesting that during the election held in Belgrade, during 1996,
> 4,415 Albanians had the right to vote. I must also stress that this
> amount includes the Romm, who consider themselves Albanian. During the
> course of the NATO bombing campaign these Romms protested with
> "banderola??" against NATO's actions.
The Roma do not consider themselves Albanians other than the Ashkali
group. Albanians are usually intolerant toward all non-Albanian groups
and the Madjupi, Radenovac and other Roma are no exception.
> Today it's hard to say just how many Albanians reside in Belgrade.
> Within a few weeks of the wars end, 1999......
Many have stayed, just to show you that Albanians have no problems
living in Belgrade whereas speaking Bulgarian (remotely close to
Serbian) on the streets of Pristina can get you lynched by a mob of
savages...
152009578
news:935b8af7.02121...@posting.google.com:
> lynched by a mob of
> savages...
this is a bit of an understatment, no? ***
> Albanians are usually intolerant toward all non-Albanian groups
> and the Madjupi, Radenovac and other Roma are no exception.
this is, for sure, an understatment. i'm pretty sure you posted a message
stating albanians have a tendency to kill each other. this is very true.
if need be they will. they have done so, they are doing so and they will
do so. in some matters they are a very conservative people, hence the
tolerance dilemna you mention. they are very sensitive in matters they
feel strongly for. i'm sure many people in the region share similar
qualities. ***
-----------------------------
igor theres one solution to this, at least i think there is. emulating the
israeli/palestine thingy. i don't need to tell you how that is going.
unfortunately all groups in the area, balkans, are the same. very hard
people. reluctant to "resign in a game of chess" kinda people. just the
right ingredients for hysterical revolution. practical chaos, if that
makes sense (kinda like "the organization named chaos", does that make
sense?) blood for blood, left/right, ying/yang. makes for exciting times,
no? or, prehaps, a coin could be flipped, but who'd flip the coin, theres
goes WWIII to decide who flips the coin. ***
------------------------------
as long as we have our health we'll be ok. a little friction is good. i'm
just a big fan of "history/all things old" and the friction will keep all
sides old and in the past. prehaps the world around the balkans is glad to
see the balkans at it's old self? a shame, no? must be great
entertainment for the local neighbors. ***
------------------------------
on a lighter note i posted a site in this group with some gusle and bagpipe
music from croatia. very sweet clips of some hard to find sounds. which
would probably make for another exciting debate. origin of music. ***
so much ground to cover. should keep the balkans busy for years to come.
could be great for filling the pockets of a selected bunch of individuals.
***
also, if my memory serves me right, i posted a message asking about your
standing on some current events. prehaps you missed the post. i was
looking foward to the response. let me know if you missed the message or
you declined to respond.
regards.
ps: a message was posted by a fellow claiming to be an archaeologist. any
thoughts on that post? i asked him to go on and elaborate. i'd have loved
to read on. he did a great job at relaying his point.
*** of course this is my opinion. i, in no way can be accountable for a
whole people.
Igor zlopogledja
> standing on some current events. prehaps you missed the post. i was
> looking foward to the response. let me know if you missed the message or
> you declined to respond.
>
> regards.
>
> ps: a message was posted by a fellow claiming to be an archaeologist. any
> thoughts on that post? i asked him to go on and elaborate. i'd have loved
> to read on. he did a great job at relaying his point.
>
>
>
> *** of course this is my opinion. i, in no way can be accountable for a
> whole people.
Must have missed the post, I never decline to comment