Ekman Emocje

[Otilia Mojarro]

DziękujęCi, Drogi Czytelniku, za poświęcenie swojego czasu na rozwijanie siebie i poszerzanie swojej wiedzy na temat emocji. W tym artykule omwię emocje podstawowe i pochodne, zgodnie z teoriami emocji Paula Ekmana i Roberta Plutchika. Przeczytanie tego artykułu pomoże Ci lepiej zrozumieć jak emocje kształtują nasze codzienne doświadczenia i wpływają na nasze zdrowie i motywację. Pomocne będzie to zarwno w kontekście osobistym, jak i w relacjach z innymi ludźmi. Czy jesteś gotowy na tę emocjonalną wycieczkę? Zapraszam do lektury!

W naukowym rozumieniu emocje są złożonym zjawiskiem behawioralnym, obejmującym wiele poziomw neuronalnej i chemicznej integracji (Lindsley (1951). W bardziej zrozumiały sposb możemy ująć, że emocje są instynktownym sposobem ostrzegania nas o ważnych wydarzeniach. Pojawiają się nieproszone i nieoczekiwane. Nie decydujemy się na ich odczuwanie, po prostu zdarzają się nam mimowolnie.

Jednak Ekman poczuł potrzebę udowodnienia swojej teorii w bardziej ekstremalnych warunkach kulturowych. Filmowe zapisy życia tubylcw z wyżyny Papui-Nowej Gwinei, ludzi odizolowanych od wspłczesnej cywilizacji, dostarczyły niezbitego dowodu. Te taśmy pokazały, że tubylcy wyrażali emocje w sposb zbliżony do innych ludzi z rżnych kultur. Ekman pźniej osobiście potwierdził te obserwacje podczas wizyty w Nowej Gwinei.

Dodatkowo, metody badawcze Ekmana, takie jak korzystanie z historyjek oraz obrazkw z emocjonalnymi twarzami, pozwoliły na bardziej obiektywne i dokładne zrozumienie uniwersalności ekspresji emocjonalnych. Ostatecznie, mimo pewnych sceptycznych opinii w środowisku akademickim, prace Ekmana stały się kluczowym dowodem na istnienie emocji podstawowych. Ta koncepcja stała się podstawą dla wielu pźniejszych badań w dziedzinie psychologii emocji, podkreślając uniwersalny charakter pewnych aspektw ludzkiego doświadczenia emocjonalnego.

Ekman opracował model, nazwany Facial Action Coding System (system kodowania czynności twarzy). Dzięki niemu poprzez obserwowanie ruchy oczu, głowy i mięśni twarzy identyfikował emocje (Ekman, Friesen, 1978). Zgodnie z pionierską teorią Ekmana istnieje 7 podstawowych emocji. Wcześniej Ekman wyrżniał sześć emocji podstawowych, pźniej jednak dodał sidmą emocje czyli pogardę (Matsumoto, Ekman 2004). Dlatego też w przeglądarce Google można znaleźć raczej listę sześciu podstawowych emocji niż siedmiu. Każda z nich jest uniwersalna, co oznacza, że niezależnie od kultury, ludzie na całym świecie odczuwają i wyrażają te emocje w podobny sposb.

Ekman wykazał, że emocje podstawowe są głęboko zakorzenione w naszym organizmie i odpowiadają za szereg reakcji, od pobudzenia układu nerwowego (jak przyspieszone bicie serca przy strachu) do subtelnych zmian w wyrazie twarzy. Przykładowo, kiedy jesteśmy szczęśliwi, naturalnie się uśmiechamy, a kiedy jesteśmy smutni, rwnież nasza twarz wyraża ten smutek.

Koło emocji Roberta Plutchika zyskało bardzo dużą popularność. Jest to modelowy schemat funkcjonowania emocji, określający ich miejsce na kole, ktre to przedstawia ich intensywność oraz przeciwieństwa (Plutchik, 1980). Osiem podstawowych emocji ulokował tak, aby przeciwne doznania znajdowały się na przeciwległych miejscach. Połowa z tych emocji to tzw. emocje pozytywne, a druga połowa to tzw. emocje negatywne. Są one postrzegane jako przeciwstawne do siebie.

W modelu Plutchik intensywność emocji jest wysoka, gdy leżą w centrum koła i maleje wraz ze wzrostem odległości od środka. Dodatkowo koło emocji Plutchnika pokazuje, że emocje podstawowe mogą łączyć się, tworząc bardziej złożone emocje. Znajdują się one w wolnych przestrzeniach, ktre nazywamy diadami (parami), czyli połączeniem dwch podstawowych emocji.

Plutchik twierdził, że emocje podstawowe służą jako mechanizmy przetrwania. Na przykład, strach pomaga nam unikać niebezpieczeństwa, a radość motywuje nas do powtarzania zachowań, ktre prowadzą do pozytywnych wynikw.

Emocje, zarwno podstawowe, jak i złożone, mają zabarwienie, ktre może być pozytywne (np. radość, zadowolenie) lub negatywne (np. smutek, wstręt, frustracja). Emocje negatywne, takie jak strach czy smutek, mogą wywoływać w naszym ciele reakcje fizjologiczne, takie jak przyspieszone bicie serca, ktre jest sygnałem niebezpieczeństwa. Z kolei emocje pozytywne, jak radość, mogą wywołać reakcje jak uśmiech.

Jednak zarwno pozytywne, jak i negatywne emocje mają swoje miejsce w naszym życiu. Negatywne uczucia mogą wydawać się trudne, ale są one sygnałem, że coś jest nie tak, i pomagają nam zrozumieć swoje potrzeby. Na przykład, jeśli odczuwamy smutek, może to być sygnał, że coś nam brakuje lub że przeżyliśmy stratę.

Emocje złożone powstają, gdy emocje podstawowe łączą się w bardziej złożone zjawiska. Przykładowo, uczucie zadowolenia może wynikać z połączenia radości i zaufania, podczas gdy frustracja może być wynikiem połączenia gniewu i rozczarowania. Niektre z tych emocji, takie jak poczucie winy czy zawstydzenie, są uważane za trudne emocje, zwłaszcza u dzieci, ktre dopiero uczą się rozrżniać i radzić sobie z rżnymi odczuwanymi emocjami.

Jednak emocje, nawet te negatywne, są ważnym sygnałem informującym nas o naszych potrzebach. Smutek może wskazywać, że potrzebujemy czasu na żałobę, gniew może sygnalizować, że czujemy się skrzywdzeni, a strach może być alarmem, kiedy jesteśmy w niebezpieczeństwie. Rozpoznawanie i akceptowanie swoich emocji jest kluczem do zdrowia emocjonalnego.

Z kolei emocje złożone (pochodne), ktre są pochodnymi emocji podstawowych, mogą wpływać na naszą motywację w bardziej skomplikowany sposb. Na przykład poczucie winy, będące połączeniem smutku i strachu, może motywować nas do naprawienia błędu czy krzywdy, ktrej doświadczyliśmy lub ktrej doświadczył ktoś inny. Zrozumienie swoich emocji i umiejętność radzenia sobie z emocjami, zwłaszcza trudnymi emocjami u dzieci, może pomc w lepszym zarządzaniu motywacją.

Ludzkie emocje są złożonym zjawiskiem zakorzenionym w naszych najbardziej podstawowych pragnieniach fizycznych i instynktownych. Hierarchia potrzeb Maslowa postuluje, że wymagania fizjologiczne i bezpieczeństwa prowadzą do manifestacji podstawowych emocji, podczas gdy miłość, poczucie własnej wartości i samorealizacja są związane z bardziej zaangażowanymi uczuciami, takimi jak emocje złożone.

Twrcy rozumieją, że ich emocje niekoniecznie są oznaką okoliczności. Rozumieją, że w rozpaczliwych okolicznościach mogą doświadczać radości, a w radosnych okolicznościach mogą odczuwać żal.

Kiedy doświadczamy emocji, jednocześnie doświadczamy reakcji fizjologicznej. Wiele reakcji fizjologicznych jest kontrolowanych przez wspłczulny układ nerwowy, na przykład zwiększone tętno. Psychologowie uważają, że reakcje fizjologiczne mogły pomc ludziom w ewolucji i przetrwaniu.

Reakcje behawioralne są ważne, ponieważ sygnalizują innym ludziom, jak się czujemy. Nasza zdolność do zrozumienia reakcji behawioralnych jest związana z naszą inteligencją emocjonalną, a rzeczywiste wyrażanie emocji odgrywa ogromną rolę w naszej oglnej mowie ciała. Co ciekawe reakcje behawioralne są kluczowe dla naszego dobrego samopoczucia. Wyrażanie reakcji behawioralnych, zarwno pozytywnych jak i negatywnych, jest lepsze dla naszego stanu zdrowia niż tłumienie emocji (Chervonsky, Hunt, 2017). W treningu inteligencji emocjonalnej można nauczyć się nie tylko percypować rekacje behawioralne ale rwnież odpowiednie je wyrażanie.

Zrozumienie i umiejętne zarządzanie swoimi emocjami jest kluczem do rozwoju inteligencji emocjonalnej. Emocje podstawowe, takie jak radość, smutek, strach, zaskoczenie, gniew, czy wstręt, są uniwersalne i stanowią naszą podstawową reakcję na otaczającą rzeczywistość. Ale jak powstają emocje? Zgodnie z teoriami psychologicznymi, są one odpowiedzią na specyficzne bodźce, ktre mogą być zarwno pozytywne, jak i negatywne. Pozytywne emocje towarzyszą nam podczas przyjemnych doświadczeń, natomiast negatywne uczucia pojawiają się w odpowiedzi na niekomfortowe sytuacje.

Z drugiej strony, emocje pochodne, ktre są kombinacją rżnych emocji podstawowych, są bardziej złożone i mogą być trudniejsze do rozpoznania. Przykładowo, lęk jest pochodną strachu i wstrętu, podczas gdy rozczarowanie może wynikać z mieszanki smutku i zaskoczenia. Zrozumienie tych subtelnych rżnic między emocjami może pomc nam lepiej radzić sobie z nimi, nie tylko poprzez łagodzenie negatywnych emocji, ale także poprzez potęgowanie tych pozytywnych. A to z kolei ma kluczowe znaczenie dla naszego zdrowia psychicznego i fizycznego. Dlatego też, rozwijając swoją inteligencję emocjonalną, zyskujemy narzędzia do lepszego radzenia sobie z trudnościami, ktre nieuchronnie napotykamy w życiu.

Uzyskanie wglądu w nasze emocje pozwala nam kształtować nasze reakcje w bardziej uważny i konstruktywny sposb. Aby to zrobić, musimy rozpoznać zachowania emocjonalne, okoliczności i wyzwalacze, ktre pojawiają się dla nas samych i osb wokł nas. Ten proces (świadomość emocjonalna) pozwala nam znaleźć wgląd w nasze reakcje emocjonalne w bardziej przemyślany i konstruktywny sposb.

W całej historii opracowano i udoskonalono liczne teorie dotyczące emocji, każda z własnym unikalnym podejściem do ich klasyfikacji. Zrozumienie tych subtelnych zawiłości bez wątpienia przybliży nas wszystkich do odkrycia ukrytych prawd naszych uczuć.

3a8082e126