Optik Rabitə
Hercules Montero
Optik lif bir ox telekommunikasiya şirkətinin telefon siqnallarını, internet rabitəsini və kabel televiziya siqnallarını trmək n istifadə edilir. Bell laboratoriyasının tədqiqatıları lifli-optik kommunikasiyadan istifadə edərək saniyədə 100 petabit kilometrdən artıq buraxılış-uzaqlıq məhsuldarlığına nail olmuşlar.[2]
1970-ci illərdə inkişaf etməyə başlayan lifli-optika, telekommunikasiya sənayesində inqilab etdi və informasiya dvrnn inkişafında byk rol oynadı. Elektrik trlməsindən stnlklərdən təri, optik liflər əsasən inkişaf etmiş dnyanın əsas şəbəkələrində mis naqilli rabitə əvəz etmişdir.
Optik lifli kabel işıq impulslarını keirə bilən şəffaf şşə və ya plastik nvədən ibarətdir. Nvə işığı qaytaran qatla əhatə olunmuşdur. Qaytarıcı qat z nvbəsində, plastikdən olan qoruyucu qat ilə rtlmşdr. Sonra z aralarında hrlmş liflərdən ibarət olan Kevlar fimasının qoruyucu qatı gəlir. Nəhayət btn bunlar teflon və ya polivinilxloriddən hazırlanmış xarici rtklə rtlmşdr.
Optik lifli kabel elə kabel tipidir ki, koaksial kabeldən və ya hrlmş ct əsaslı kabeldən tamamilə fərqlənir. Siqnalların elektrik impulsları şəklində trldy mis naqillərdən fərqli olaraq, optik lifli kabel şşə və ya plastik liflə işıq impulslarını (fotonları) trr ki, onların vasitəsilə kompterin generasiya etdiyi ikilik siqnallar trlr. Optik lifli kabellə siqnalların trlməsi n elektrik əvəzinə işıqdan istifadə olunduğundan kabel həm elektromaqnit, həm də arpaz əngəllərə qarşı dayanıqlıdır. Bundan başqa, optik lifli kabeldə siqnalın snmə (naqildən kedikcə onun zəifləməsi) səviyyəsi mis naqildəkinə nisbətən aşağıdır. Optik lifli kabelin bəzi nvlərində siqnal əhəmiyyətli dərəcədə zəifləmədən 120 km-ə qədər məsafə gedə bilər, amma ənənəvi mis kabeldə kabelin tipindən asılı olaraq siqnal 100 m-dən 500 m-ə qədər məsafə getdikdə artıq praktiki olaraq oxunmaz olur. Ona grə də binalar arasında rabitə qurmaq lazım olduğu və ya siqnalı byk məsafəyə trmək gərək olduğu hallarda optik lifli kabel ən yaxşı trmə vasitəsidir. Optik lifli kabelin əlavə stnly odur ki, o, mis kabelə nisbətən byk təhlkəsizlik dərəcəsi verir, belə ki, ona icazə verilməmiş qoşulma rabitənin pozulmasına gətirir.
Bir modlu liflə siqnalı trmək n işıq mənbəyi kimi bir dalğa uzunluğunda işləyən lazerdən istifadə olunur. Ondan fərqli olaraq, ox modlu lifdə işıq diodundan (İŞD) istifadə edilir və o, siqnalları mxtəlif dalğa uzunluğunda keirə bilər. Bir modlu liflə siqnalı trmək n bir dalğalı lazerdən istifadə edildiyindən bu lif siqnalları ox byk məsafələrə trə bilir və buna grə də o, adətən xarici kabel xətləri (məsələn, kabel televiziya şəbəkələri) n istifadə olunur. Bu tipli kabel ox modluya nisbətən xeyli bahadır və byk bklmə radiusuna malikdir, buna grə də o, kompter şəbəkələrinin kabel sistemləri n bir o qədər də uyğun gəlmir. ox modlu kabel isə əksinə, lokal şəbəkələr n daha ox uyğun gəlir, belə ki, o, bir modlu kabel kimi byk məsafələrdə istifadə edilə bilməsə də, onun qiyməti elə də yksək deyil və o, byk bklmələrə yol verir. Optik lifli kabel n daha ox iki tip konnektorlardan istifadə edirlər: SC tipli konnektor (Subscriber Connector) və ST tipli konnektor (Straight Tip connector).
DTU, Fujikura & NTT-dən tədqiqat aparan komanda optiklərin enerji istehlakını təxminən 5% -ə qədər azaltmağı bacardı və bu, daha ox elektrik enerjisi ilə effektiv optik komponentlərin yeni nəslinə gətirib ıxara bilər.
Zəifləmə və dispersiyaya kmək edən hər bir təsir optik dalğa uzunluğuna bağlıdır. Bu effektlərin zəif olduğu dalğa uzunluqlu zolaqlar (və ya pəncərələr) var və bu trlmə n ən mnasibdir. Bu pəncərələr standartlaşdırılmışdır və hazırda məyyən edilmiş zolaqs aşağıdakılardır:[23]
Grnən spektrumunda (390-750 nm) fəaliyyət gstərən OWC sistemləri mumilikdə "grnən işıq rabitəsi" (Visible Light Communication - VLC) adlanır. VLC sistemləri, işıq ıxışı və insan gznə təsir gstərmədən ox yksək srətlə impuls yaya bilən işıq diodlarından (LED) istifadə edir. VLC simsiz lokal şəbəkələrdə, simsiz fərdi lokal şəbəkələrdə və nəqliyyat şəbəkələri də daxil olmaqla geniş formada istifadə oluna bilər.[1] Digər tərəfdən, boş yer optik (Free Space Optical) sistemləri kimi tanınan yerst və nqtədən nqtəyə optik simsiz rabitə sistemləri [2] yaxın IR tezliklərində (750-1600 nm) işləyir. Bu sistemlər adətən lazer trclərindən istifadə edir və yksək məlumat srəti ilə, yəni hər dalğa uzunluğu n 10 Gbit/s olmaqla qənaətli və protokol-şəffaf (protocol-transparent) əlaqəsini istifadə edir. Əgər məlumat axını tıxansa (backhaul) geri əkilmə n potensial həll yolu təqdim edir. "Gnəşdən kor ultrabənvşəyi spektr"ində (Solar-blind technology) (200-280 nm) işləyən bərk cisimli optik mənbələr və detektorlardakı son irəliləyişlər nəticəsində ultrabənvşəyi rabitəyə maraq da artmışdır. Bu dərin ultrabənvşəyi diapazonunda, gnəş radiasiyası yer səviyyəsində azdır. Dərin UV diapazonunda Gnəş işığı Yerə ox təsir gstərmir. Bu geniş sahə qəbulediciləri ilə foton sayan detektorlar yaratmağa imkan verir. Bu detektorlar fon səsini minimuma endirir və daha ox enerji tuta bilir. Bu texnologiya simsiz sensorlar və xsusi şəbəkələr kimi aşağı gcl qısa mənzilli UVC proqramlarında olduğu kimi, birbaşa grmə xəttinin tələb olunmadığı aıq hava qurğuları n xsusilə əlverişlidir.
Bu gn, martın 11-də Trkmənistan prezidenti Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun Azərbaycana səfəri ərivəsində rabitə operatorları "AzərTelekom" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti və "Trkməntelekom" Elektrorabitə Şirkəti tərəfindən Azərbaycan-Trkmənistan marşrutu zrə Xəzər dənizinin dibi ilə fiber-optik rabitə xətlərinin birgə tikintisi, sahibliyi və istifadəsi haqqında Anlaşma Memorandumu" imzalanıb.
Xəzər dənizinin dibi ilə əkiləcək xəttin uzunluğu təqribən 380-400 kilometr təşkil edəcək. Magistral kabel xəttinin məlumat trmə gc 4-6 terabit/s-dən az olmayacaq. TransCaspian Fiber Optic hər iki lkə n strateji vacib layihə olacaq və Avropa ilə Asiya arasında tranzit ehtiyaclarını tamamilə dəyəcək.
Transxəzər Fiber-Optik kabel xətti layihəsi 2018-ci ildə Azərbaycanı beynəlxalq internet şəbəkəsinə bağlayan AzerTelecom şirkəti tərəfindən irəli srlb. Azerbaijan Digital Hub proqramı ərivəsində icra olunan layihə iki marşrutdan Azərbaycan-Qazaxıstan və Azərbaycan-Trkmənistan marşrutlarından ibarətdir. Layihə icrası 2021-2022-ci illərdə başa atacaq.
Trkmənistanın Dvlət İnformasiya Agentliyinin məlumatına grə, grşn mvzusu Azərbaycan-Trkmənistan marşrutu zrə Xəzər dənizinin dibi ilə fiber-optik rabitə xətlərinin birgə tikintisi, sahiblik və mştərək istifadənin təşkili haqqında layihənin həyata keirilməsi olub.
Qeyd olunub ki, qədim zamanlarda Byk İpək Yolunun kediyi ərazini əhatə edən bu layihənin həyata keirilməsi Trkmənbaşı və Siyəzən şəhərlərini birləşdirəcək, eləcə də Asiya ilə Avropa arasındakı telekommunikasiya krplərinin yaxşılaşdırılması sahəsində əməkdaşlığı gcləndirəcək.
Grş zamanı telekommunikasiya sahəsinə investisiyaların cəlb edilməsinə xsusi diqqət yetirilib, eyni zamanda fiber-optik rabitə xətlərin birgə tikintisi, istismarı, xidmət gstərilməsi və qorunması şərtləri mzakirə olunub.
2020-ci ilmartın 11-də Trkmənistan prezidenti Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun Azərbaycana səfəri ərivəsində rabitə operatorları "AzərTelekom" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti və "Trkməntelekom" Elektrorabitə Şirkəti tərəfindən Azərbaycan-Trkmənistan marşrutu zrə Xəzər dənizinin dibi ilə fiber-optik rabitə xətlərinin birgə tikintisi, sahibliyi və istifadəsi haqqında Anlaşma Memorandumu" imzalanıb.
Peşəkar elektrik naqilləri və kabel əkilişi xidmətləri axtarırsınız? Təcrbəli ixtisaslı texniki heyətimiz sizə xidmət etmək n hazırdır! Fiber optik kabellər, data kabelləri və rabitə kabelləri daxil olmaqla geniş eşidli montaj və kabel həlləri zrə ixtisaslaşmışıq.
Yeni bir şəbəkə qurmaq, mvcud infrastrukturu yeniləmək və ya qarşılaşa biləcəyiniz hər hansı bir problemi həll etmək istədikdə komandamıza mraciət etməkdən əkinməyin. Biz kabellərinizin və şəbəkə sistemlərinizin etibarlılığını və davamlılığını təmin etmək n yalnız ən yksək keyfiyyətli material və avadanlıqlardan istifadə edirik.
YY-ART Şirkəti olaraq mstəsna mştəri xidməti təmin etməkdən qrur duyuruq. Mştərilərimizin hər biri ilə xsusi ehtiyaclarını və məqsədlərini başa dşmək n yaxından işləyirik və bu ehtiyacları dəmək n xsusi həllər hazırlayırıq. Komandamız layihənizin vaxtında, bdcə daxilində və tələblərinizə uyğun olaraq tamamlanmasını təmin edir.
d3342ee215