Egzekucja / Windykacja / Komornik
114 views
Skip to first unread message
Jerzy
Apr 26, 2009, 4:59:48 PM4/26/09
to Forum Gospodarcze
Pozycja zobowiązanego
Pozycja zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym jest znacznie mniej
dla niego korzystna niż pozycja strony w postępowaniu orzekającym.
Wynika to z faktu, iż służące zobowiązanemu środki prawne w słabszym
stopniu wpływają na ochronę jego praw. Dla pozycji zobowiązanego
znaczenie mają zasady postępowania egzekucyjnego gwarantujące
określone uprawnienia , o których bardzo często nie ma pojęcia.
Problem ochrony zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym nie
ogranicza się tylko do możliwości uruchomienia przez niego określonych
środków prawnych czy też podjęcia przez organy nadzorcze działań
zmierzających do zmiany lub uchylenia orzeczeń zapadłych w toku
postępowania. Istniejący system środków prawnych i środków zaskarżenia
jest istotnym elementem zapewniającym tę ochronę. Celem moim jest
przybliżenie problemu ochrony zobowiązanego oraz osób trzecich w
postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności
zastanowienie się, czy i w jakim stopniu obowiązujące przepisy prawa
zapewniają tę ochronę.
Pozycja zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym jest znacznie mniej
dla niego korzystna niż pozycja strony w postępowaniu orzekającym.
Wynika to z faktu, iż służące zobowiązanemu środki prawne w słabszym
stopniu wpływają na ochronę jego praw. Dla pozycji zobowiązanego
znaczenie mają zasady postępowania egzekucyjnego gwarantujące
określone uprawnienia , o których bardzo często nie ma pojęcia.
Problem ochrony zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym nie
ogranicza się tylko do możliwości uruchomienia przez niego określonych
środków prawnych czy też podjęcia przez organy nadzorcze działań
zmierzających do zmiany lub uchylenia orzeczeń zapadłych w toku
postępowania. Istniejący system środków prawnych i środków zaskarżenia
jest istotnym elementem zapewniającym tę ochronę. Celem moim jest
przybliżenie problemu ochrony zobowiązanego oraz osób trzecich w
postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności
zastanowienie się, czy i w jakim stopniu obowiązujące przepisy prawa
zapewniają tę ochronę.
Jerzy
Apr 26, 2009, 5:03:09 PM4/26/09
to Forum Gospodarcze
Zasady postępowania egzekucyjnego.
Postępowanie egzekucyjne toczy się wg określonych reguł prawnych,
które określamy mianem zasad ogólnych. Normy te spełniają trojakiego
rodzaju funkcje:
* funkcję opisową, tzn. określają w ogólny sposób podstawowe
cechy i założenia postępowania egzekucyjnego,
* funkcję interpretacyjną, co oznacza, że organy
administracji (lub inne upoważnione podmioty) stosujące ustawę p.e.a.
muszą interpretować jej przepisy w sposób zgodny z zasadami ogólnymi,
* funkcję ochronną - zasady te zawierają normatywną treść, a
ich naruszenie zagrożone jest określonymi sankcjami.1
Na podstawie przepisów zawartych w rozdziale 1 ustawy p.e.a. noszącym
tytuł: "Zasady ogólne" oraz w rozdziale 3 zatytułowanym: "Zasady
prowadzenia egzekucji" wyróżnić można dziesięć zasad ogólnych
postępowania egzekucyjnego.
2/1. Zasada obligatoryjnego podejmowania egzekucji
Wynika ona z art. 6 ustawy p.e.a. i wyłącza zasadę rozporządzalności
dochodzenia przez wierzyciela wykonania obowiązków ciążącego na
zobowiązanym. Wierzyciel ma obowiązek podjęcia wszelkich czynności w
celu doprowadzenie do tego, żeby obowiązek został wykonany.
Niewykonanie bowiem ustalonego zgodnie z przepisami prawa obowiązku
podważa sam sens jego ustalania.
Ze względu na fakt, iż realizacja powinności w drodze egzekucji jest
ingerencją w sferę podstawowych praw osoby, w stosunku do której
prowadzone jest postępowanie, przepisy ustawy p.e.a. przewidują
możliwość przerwania egzekucji. Przesłanką do tego jest zagrożenie, że
nastąpi przekroczenie prawnych granic ingerencji.2
Dlatego też ustawa p.e.a. wprowadza takie instytucje jak wstrzymanie
prowadzenia postępowania, wstrzymanie czynności egzekucyjnych, czy
zaniechanie egzekucji.3
2/2. Zasada stosowanie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie
Organ egzekucyjny, jak każe art. 7 § 1 ustawy p.e.a., może posługiwać
się wyłącznie środkami wymienionymi w tejże ustawie. Granice wyboru
przez organ egzekucyjny środków, które może on stosować zostały
wyznaczone katalogiem sześciu środków egzekucji należności pieniężnych
i pięciu służącym przymusowemu wykonaniu obowiązków niepieniężnych.4
Zasada ta nazywana jest także zasadą legalności.
2/3. Zasada celowości
Wynika ona z art. 7 § 2 ustawy p.e.a. stanowiącego, że organ
egzekucyjny powinien posługiwać się tym środkiem, który prowadzi
bezpośrednio do wykonania obowiązku. Chodzi tu o taki środek, który
będzie efektywny i skuteczny w konkretnym przypadku, a ponadto pozwoli
najszybciej osiągnąć cel egzekucji. Jeśli zatem organ egzekucyjny ma
do wyboru egzekucję z pieniędzy i egzekucję z ruchomości, a
zobowiązany wykazuje chęć uiszczenia należności pieniężnej gotówką, to
organ ten powinien naturalnie przyjąć wpłatę. Prowadzenie egzekucji z
ruchomości dłużnika byłoby niecelowe z uwagi na długi jej tryb.
Niekiedy przepisy ustaw szczególnych wskazują, jaki środek lub środki
należy stosować dla egzekwowania danego rodzaju obowiązków.5
Wskazanie środka jest wiążące dla podmiotu będącego egzekutorem tych
powinności.
2/4. Zasada stosowania środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla
zobowiązanego.
Źródłem funkcjonowania tej zasady jest, podobnie jak omówionej
wcześniej zasady celowości, art. 7 § 2 ustawy p.e.a. Zasada ta niejako
koryguje zakres stosowania zasady celowości, ponieważ obok istnienia
przesłanki dążenia do bezpośredniego wykonania obowiązku nakazuje
organowi egzekucyjnemu mieć na względzie interes zobowiązanego.
Prowadzenie postępowania egzekucyjnego wiąże się z pewnymi
dolegliwościami dla zobowiązanego, gdy np. zostaje on ograniczony w
swobodzie rozporządzania składnikami swego majątku. Mając to na
względzie organ egzekucyjny powinien stosować środek najmniej
uciążliwy dla zobowiązanego.
2/5. Zasada niezbędności postępowania egzekucyjnego
Zgodnie z art. 7 § 3 ustawy p.e.a. zabronione jest prowadzenie
postępowania egzekucyjnego, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany
lub stał się bezprzedmiotowy. Nie jest dozwolone stosowanie środków
egzekucyjnych w sytuacji, gdy przestała istnieć jedna z przesłanek
prowadzenia egzekucji lub stała się ona niedopuszczalna z innych
przyczyn. postępowanie może być zatem prowadzone tylko wtedy, gdy jest
konieczne zastosowanie przymusu do wykonania obowiązku.. Jeżeli ustaje
opór zobowiązanego i wykona on obowiązek, dalsze stosowanie przymusu
nie ma uzasadnienia. Tak samo będzie, gdy obowiązek przestanie
istnieć. Otóż bezprzedmiotowość wykonania obowiązku może wystąpić
wtedy, gdy stał się on nieaktualny (np. zastosowano środki egzekucyjne
ze względu na klęskę żywiołową, a klęska ta już minęła) lub, kiedy z
przyczyn subiektywnych bądź obiektywnych jest oczywiste, że
zobowiązany nie może wykonać obowiązku (np. na zobowiązanego kalekę
nałożono obowiązek wykonania czynności, której wykonać nie może.6
2/6. Zasada poszanowania minimum egzystencji
Istota tej zasady, wynikającej z art. 8-10 ustawy p.e.a., polega na
tym, że dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji do majątku
zobowiązanego tylko w zakresie, w którym nie zostanie zagrożone
minimum utrzymania jego i pozostających na jego utrzymaniu członków
rodziny. Wprowadzając tą zasadę ustawodawca kierował się głównie
względami humanitaryzmu, aczkolwiek zasada ta ma jeszcze inny aspekt:
egzekucja może doprowadzić do tego, że zobowiązany stanie się ciężarem
dla państwa lub samorządu terytorialnego i będą one musiały łożyć na
jego utrzymanie. Dlatego też przestrzeganie tej zasady leży w
interesie samej administracji publicznej . Warto tu dodać, że omawiana
zasada ma zastosowanie przede wszystkim w zakresie egzekucji świadczeń
pieniężnych.
2/7. Zasada zagrożenia
Zasada ta, wyrażona w art. 15 ustawy p.e.a., stanowi o obowiązku
poprzedzenia egzekucji wezwaniem zobowiązanego do dobrowolnego
wykonania obowiązku. Celem takiego rozwiązania jest dążenie do
wykonania ustalonego obowiązku w drodze uświadomienia zobowiązanemu
następstw niezrealizowania go. Ponieważ zastosowanie środków
egzekucyjnych związane jest z dolegliwościami natury faktycznej i
finansowej, upomnienie ma na celu uświadomienie konieczności i
nieuchronności realizacji obowiązku.7 Wierzyciel po upływie terminu
wykonania obowiązku przez zobowiązanego, przesyła mu pisemne
upomnienie, w którym wzywa go do wykonania obowiązku z zagrożeniem
skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Przepisy
szczególne mogą wprowadzać wyjątki od tej zasady. Taki wyjątek dotyczy
stosowania tzw. przymusu natychmiastowego, czyli przymusu
bezpośredniego od razu po ustnym wezwaniu do wykonania obowiązku (co
może mieć miejsce w szczególnych okolicznościach). Podobnie jest w
sytuacji, gdy sam zobowiązany ma obowiązek obliczyć i uiścić należność
pieniężną w terminie określonym przez prawo (bez doręczania mu decyzji
wierzyciela) oraz jeśli egzekucja dotyczy grzywien.
2/8. Zasada niekonkurencyjności form przymusu państwowego
Norma ta zawarta w art. 16 ustawy p.e.a. obejmuje przypadki, gdy
określone zachowanie stanowi jednocześnie niewykonanie obowiązku
poddanego egzekucji i spełnia hipotezę normy karnej. Stosowanie
środków egzekucyjnych nie jest przeszkodą w wymierzaniu kary w
postępowaniu karnym, postępowaniu w sprawach o wykroczenia lub w
postępowaniu dyscyplinarnym za niewykonanie obowiązku, jeśli ma to
znamiona czynu karalnego. Można zrezygnować z kierowania wniosku o
ukaranie, chyba, że zachowanie się sprawcy wskazuje na uporczywość lub
złośliwość w niepodporządkowaniu się obowiązkowi podlegającemu
egzekucji.8 Można także odmówić wszczęcia postępowania w sprawie
wykroczenie, jeżeli organ odpowiedzialny za doprowadzenie do wykonania
obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej nie zastosował lub
nie wystąpił o zastosowanie odpowiedniego środka egzekucyjnego.9 Z
relacji między regulacjami przepisów dotyczącymi egzekucji oraz w
sprawach o wykroczenia wynika pierwszeństwo stosowania wszelkich
środków mających na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku.
2/9. Zasada prawdy obiektywnej
Z zasady tej wynika, obowiązek ustalenia przez organ egzekucyjny
rzeczywistej sytuacji zobowiązanego. Celem badania tejże sytuacji jest
stworzenie warunków dla realizacji innych zasad postępowania
egzekucyjnego, np. zasady poszanowania minimum egzystencji albo
stosowania najłagodniejszego środka. Dobór środków wykonawczych jest
możliwy tylko na podstawie możliwie kompletnych danych o stanie sprawy.
10 Realizacji tej zasady służy szereg instrumentów, np. przewidzianych
w art. 36 ustawy p.e.a., które to instrumenty zostały omówione w
rozdziale drugim niniejszej pracy (pkt. 3 poświęcony m.in.
uprawnieniom organu egzekucyjnego).
2/10. Zasada zachowania pewnych względów wobec zobowiązanego
Istota tej zasady wyraża się w tym, że w postępowaniu egzekucyjnym
należy unikać sprawiania zobowiązanemu zbędnych dolegliwości i
wyrządzania szkód.
Art. 52 ustawy p.e.a. ustala regułę, że czynności egzekucyjnych należy
dokonywać tylko w porze dziennej, za którą uważa się czas pomiędzy
godziną 7 a 21 i to w dni robocze. Przepis ten przewiduje wyjątki od
powyższej reguły w wypadkach, gdy wymaga tego cel egzekucji. Można
wówczas przeprowadzić czynności w porze nocnej lub w dni wolne od
pracy, ale wymagana jest zgoda (zezwolenie) organu egzekucyjnego,
którą to zgodę egzekutor winien okazać zobowiązanemu przed
przystąpieniem do czynności egzekucyjnej. Zasada ta wynika z
podstawowej właściwości postępowania egzekucyjnego, które nie jest
postępowaniem represyjnym i w miarę możliwości powinno być
przeprowadzane w jak najmniej uciążliwych dla zobowiązanego warunkach.
Zobowiązany nie powinien ponieść szkody z powodu niewłaściwego lub
bezzasadnego prowadzenia egzekucji.
1Taki podział funkcji zasad ogólnych przeprowadza P. Przybysz,
Egzekucja Administracyjna, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 1999 strona
134
2M. Szubiakowski, Postępowanie egzekucyjne w administracji,
w :Postępowanie administracyjne, praca zbiorowa pod redakcją M.
Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 1999, strona 381
3Odpowiednio: art. 17 § 2, art. 35 § 2, art. 54 § 2, art. 62, art. 38
§ 3 ustawy p.e.a.
4Art. 67 i 116 ustawy p.e.a.
5Przykładowo: art. 47 ust 3 i 4 ustawy z 28 września 1991r. o lasach
(Dz. U. Nr 104, poz. 444 z późn. zm.) przewiduje użycie przez
strażnika leśnego przymusu bezpośredniego wobec osób, które
uniemożliwiają mu wykonywanie obowiązków nałożonych tą ustawą
6R. Hauser, Z. Leoński, Egzekucja administracyjna, Wydawnictwo
Prawnicze. Warszawa 1995, strona 23
7Zgodnie z art. 64 ustawy p.e.a. koszty i opłaty egzekucyjne obciążają
zobowiązanego, a ich naliczenie następuje na podstawie rozporządzenia
Ministra Finansów w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz
sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy
przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości
z 4 lipca 199()r. (Dz. U. Nr 47, poz. 281 z późn. zm.)
8Art. 22 § 2ustawy z 20 maja 1971r. Kodeks postępowania w sprawach o
wykroczenia (Dz. U. Nr 12, poz. 116 z późn. zm. )
9Art. 24 ustawy cyt. w przyp. 8
10M .Szubiakowski, op. cit., str. 384
Postępowanie egzekucyjne toczy się wg określonych reguł prawnych,
które określamy mianem zasad ogólnych. Normy te spełniają trojakiego
rodzaju funkcje:
* funkcję opisową, tzn. określają w ogólny sposób podstawowe
cechy i założenia postępowania egzekucyjnego,
* funkcję interpretacyjną, co oznacza, że organy
administracji (lub inne upoważnione podmioty) stosujące ustawę p.e.a.
muszą interpretować jej przepisy w sposób zgodny z zasadami ogólnymi,
* funkcję ochronną - zasady te zawierają normatywną treść, a
ich naruszenie zagrożone jest określonymi sankcjami.1
Na podstawie przepisów zawartych w rozdziale 1 ustawy p.e.a. noszącym
tytuł: "Zasady ogólne" oraz w rozdziale 3 zatytułowanym: "Zasady
prowadzenia egzekucji" wyróżnić można dziesięć zasad ogólnych
postępowania egzekucyjnego.
2/1. Zasada obligatoryjnego podejmowania egzekucji
Wynika ona z art. 6 ustawy p.e.a. i wyłącza zasadę rozporządzalności
dochodzenia przez wierzyciela wykonania obowiązków ciążącego na
zobowiązanym. Wierzyciel ma obowiązek podjęcia wszelkich czynności w
celu doprowadzenie do tego, żeby obowiązek został wykonany.
Niewykonanie bowiem ustalonego zgodnie z przepisami prawa obowiązku
podważa sam sens jego ustalania.
Ze względu na fakt, iż realizacja powinności w drodze egzekucji jest
ingerencją w sferę podstawowych praw osoby, w stosunku do której
prowadzone jest postępowanie, przepisy ustawy p.e.a. przewidują
możliwość przerwania egzekucji. Przesłanką do tego jest zagrożenie, że
nastąpi przekroczenie prawnych granic ingerencji.2
Dlatego też ustawa p.e.a. wprowadza takie instytucje jak wstrzymanie
prowadzenia postępowania, wstrzymanie czynności egzekucyjnych, czy
zaniechanie egzekucji.3
2/2. Zasada stosowanie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie
Organ egzekucyjny, jak każe art. 7 § 1 ustawy p.e.a., może posługiwać
się wyłącznie środkami wymienionymi w tejże ustawie. Granice wyboru
przez organ egzekucyjny środków, które może on stosować zostały
wyznaczone katalogiem sześciu środków egzekucji należności pieniężnych
i pięciu służącym przymusowemu wykonaniu obowiązków niepieniężnych.4
Zasada ta nazywana jest także zasadą legalności.
2/3. Zasada celowości
Wynika ona z art. 7 § 2 ustawy p.e.a. stanowiącego, że organ
egzekucyjny powinien posługiwać się tym środkiem, który prowadzi
bezpośrednio do wykonania obowiązku. Chodzi tu o taki środek, który
będzie efektywny i skuteczny w konkretnym przypadku, a ponadto pozwoli
najszybciej osiągnąć cel egzekucji. Jeśli zatem organ egzekucyjny ma
do wyboru egzekucję z pieniędzy i egzekucję z ruchomości, a
zobowiązany wykazuje chęć uiszczenia należności pieniężnej gotówką, to
organ ten powinien naturalnie przyjąć wpłatę. Prowadzenie egzekucji z
ruchomości dłużnika byłoby niecelowe z uwagi na długi jej tryb.
Niekiedy przepisy ustaw szczególnych wskazują, jaki środek lub środki
należy stosować dla egzekwowania danego rodzaju obowiązków.5
Wskazanie środka jest wiążące dla podmiotu będącego egzekutorem tych
powinności.
2/4. Zasada stosowania środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla
zobowiązanego.
Źródłem funkcjonowania tej zasady jest, podobnie jak omówionej
wcześniej zasady celowości, art. 7 § 2 ustawy p.e.a. Zasada ta niejako
koryguje zakres stosowania zasady celowości, ponieważ obok istnienia
przesłanki dążenia do bezpośredniego wykonania obowiązku nakazuje
organowi egzekucyjnemu mieć na względzie interes zobowiązanego.
Prowadzenie postępowania egzekucyjnego wiąże się z pewnymi
dolegliwościami dla zobowiązanego, gdy np. zostaje on ograniczony w
swobodzie rozporządzania składnikami swego majątku. Mając to na
względzie organ egzekucyjny powinien stosować środek najmniej
uciążliwy dla zobowiązanego.
2/5. Zasada niezbędności postępowania egzekucyjnego
Zgodnie z art. 7 § 3 ustawy p.e.a. zabronione jest prowadzenie
postępowania egzekucyjnego, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany
lub stał się bezprzedmiotowy. Nie jest dozwolone stosowanie środków
egzekucyjnych w sytuacji, gdy przestała istnieć jedna z przesłanek
prowadzenia egzekucji lub stała się ona niedopuszczalna z innych
przyczyn. postępowanie może być zatem prowadzone tylko wtedy, gdy jest
konieczne zastosowanie przymusu do wykonania obowiązku.. Jeżeli ustaje
opór zobowiązanego i wykona on obowiązek, dalsze stosowanie przymusu
nie ma uzasadnienia. Tak samo będzie, gdy obowiązek przestanie
istnieć. Otóż bezprzedmiotowość wykonania obowiązku może wystąpić
wtedy, gdy stał się on nieaktualny (np. zastosowano środki egzekucyjne
ze względu na klęskę żywiołową, a klęska ta już minęła) lub, kiedy z
przyczyn subiektywnych bądź obiektywnych jest oczywiste, że
zobowiązany nie może wykonać obowiązku (np. na zobowiązanego kalekę
nałożono obowiązek wykonania czynności, której wykonać nie może.6
2/6. Zasada poszanowania minimum egzystencji
Istota tej zasady, wynikającej z art. 8-10 ustawy p.e.a., polega na
tym, że dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji do majątku
zobowiązanego tylko w zakresie, w którym nie zostanie zagrożone
minimum utrzymania jego i pozostających na jego utrzymaniu członków
rodziny. Wprowadzając tą zasadę ustawodawca kierował się głównie
względami humanitaryzmu, aczkolwiek zasada ta ma jeszcze inny aspekt:
egzekucja może doprowadzić do tego, że zobowiązany stanie się ciężarem
dla państwa lub samorządu terytorialnego i będą one musiały łożyć na
jego utrzymanie. Dlatego też przestrzeganie tej zasady leży w
interesie samej administracji publicznej . Warto tu dodać, że omawiana
zasada ma zastosowanie przede wszystkim w zakresie egzekucji świadczeń
pieniężnych.
2/7. Zasada zagrożenia
Zasada ta, wyrażona w art. 15 ustawy p.e.a., stanowi o obowiązku
poprzedzenia egzekucji wezwaniem zobowiązanego do dobrowolnego
wykonania obowiązku. Celem takiego rozwiązania jest dążenie do
wykonania ustalonego obowiązku w drodze uświadomienia zobowiązanemu
następstw niezrealizowania go. Ponieważ zastosowanie środków
egzekucyjnych związane jest z dolegliwościami natury faktycznej i
finansowej, upomnienie ma na celu uświadomienie konieczności i
nieuchronności realizacji obowiązku.7 Wierzyciel po upływie terminu
wykonania obowiązku przez zobowiązanego, przesyła mu pisemne
upomnienie, w którym wzywa go do wykonania obowiązku z zagrożeniem
skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Przepisy
szczególne mogą wprowadzać wyjątki od tej zasady. Taki wyjątek dotyczy
stosowania tzw. przymusu natychmiastowego, czyli przymusu
bezpośredniego od razu po ustnym wezwaniu do wykonania obowiązku (co
może mieć miejsce w szczególnych okolicznościach). Podobnie jest w
sytuacji, gdy sam zobowiązany ma obowiązek obliczyć i uiścić należność
pieniężną w terminie określonym przez prawo (bez doręczania mu decyzji
wierzyciela) oraz jeśli egzekucja dotyczy grzywien.
2/8. Zasada niekonkurencyjności form przymusu państwowego
Norma ta zawarta w art. 16 ustawy p.e.a. obejmuje przypadki, gdy
określone zachowanie stanowi jednocześnie niewykonanie obowiązku
poddanego egzekucji i spełnia hipotezę normy karnej. Stosowanie
środków egzekucyjnych nie jest przeszkodą w wymierzaniu kary w
postępowaniu karnym, postępowaniu w sprawach o wykroczenia lub w
postępowaniu dyscyplinarnym za niewykonanie obowiązku, jeśli ma to
znamiona czynu karalnego. Można zrezygnować z kierowania wniosku o
ukaranie, chyba, że zachowanie się sprawcy wskazuje na uporczywość lub
złośliwość w niepodporządkowaniu się obowiązkowi podlegającemu
egzekucji.8 Można także odmówić wszczęcia postępowania w sprawie
wykroczenie, jeżeli organ odpowiedzialny za doprowadzenie do wykonania
obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej nie zastosował lub
nie wystąpił o zastosowanie odpowiedniego środka egzekucyjnego.9 Z
relacji między regulacjami przepisów dotyczącymi egzekucji oraz w
sprawach o wykroczenia wynika pierwszeństwo stosowania wszelkich
środków mających na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku.
2/9. Zasada prawdy obiektywnej
Z zasady tej wynika, obowiązek ustalenia przez organ egzekucyjny
rzeczywistej sytuacji zobowiązanego. Celem badania tejże sytuacji jest
stworzenie warunków dla realizacji innych zasad postępowania
egzekucyjnego, np. zasady poszanowania minimum egzystencji albo
stosowania najłagodniejszego środka. Dobór środków wykonawczych jest
możliwy tylko na podstawie możliwie kompletnych danych o stanie sprawy.
10 Realizacji tej zasady służy szereg instrumentów, np. przewidzianych
w art. 36 ustawy p.e.a., które to instrumenty zostały omówione w
rozdziale drugim niniejszej pracy (pkt. 3 poświęcony m.in.
uprawnieniom organu egzekucyjnego).
2/10. Zasada zachowania pewnych względów wobec zobowiązanego
Istota tej zasady wyraża się w tym, że w postępowaniu egzekucyjnym
należy unikać sprawiania zobowiązanemu zbędnych dolegliwości i
wyrządzania szkód.
Art. 52 ustawy p.e.a. ustala regułę, że czynności egzekucyjnych należy
dokonywać tylko w porze dziennej, za którą uważa się czas pomiędzy
godziną 7 a 21 i to w dni robocze. Przepis ten przewiduje wyjątki od
powyższej reguły w wypadkach, gdy wymaga tego cel egzekucji. Można
wówczas przeprowadzić czynności w porze nocnej lub w dni wolne od
pracy, ale wymagana jest zgoda (zezwolenie) organu egzekucyjnego,
którą to zgodę egzekutor winien okazać zobowiązanemu przed
przystąpieniem do czynności egzekucyjnej. Zasada ta wynika z
podstawowej właściwości postępowania egzekucyjnego, które nie jest
postępowaniem represyjnym i w miarę możliwości powinno być
przeprowadzane w jak najmniej uciążliwych dla zobowiązanego warunkach.
Zobowiązany nie powinien ponieść szkody z powodu niewłaściwego lub
bezzasadnego prowadzenia egzekucji.
1Taki podział funkcji zasad ogólnych przeprowadza P. Przybysz,
Egzekucja Administracyjna, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 1999 strona
134
2M. Szubiakowski, Postępowanie egzekucyjne w administracji,
w :Postępowanie administracyjne, praca zbiorowa pod redakcją M.
Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 1999, strona 381
3Odpowiednio: art. 17 § 2, art. 35 § 2, art. 54 § 2, art. 62, art. 38
§ 3 ustawy p.e.a.
4Art. 67 i 116 ustawy p.e.a.
5Przykładowo: art. 47 ust 3 i 4 ustawy z 28 września 1991r. o lasach
(Dz. U. Nr 104, poz. 444 z późn. zm.) przewiduje użycie przez
strażnika leśnego przymusu bezpośredniego wobec osób, które
uniemożliwiają mu wykonywanie obowiązków nałożonych tą ustawą
6R. Hauser, Z. Leoński, Egzekucja administracyjna, Wydawnictwo
Prawnicze. Warszawa 1995, strona 23
7Zgodnie z art. 64 ustawy p.e.a. koszty i opłaty egzekucyjne obciążają
zobowiązanego, a ich naliczenie następuje na podstawie rozporządzenia
Ministra Finansów w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz
sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy
przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości
z 4 lipca 199()r. (Dz. U. Nr 47, poz. 281 z późn. zm.)
8Art. 22 § 2ustawy z 20 maja 1971r. Kodeks postępowania w sprawach o
wykroczenia (Dz. U. Nr 12, poz. 116 z późn. zm. )
9Art. 24 ustawy cyt. w przyp. 8
10M .Szubiakowski, op. cit., str. 384
Jerzy
Apr 26, 2009, 5:04:12 PM4/26/09
to Forum Gospodarcze
Zakres przedmiotowy egzekucji zobowiązań podatkowych.
Przepisy dotyczące egzekucji administracyjnej zostały zawarte w
ustawie z 17 czerwca 1966r.o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
(dalej cytowanej jako ustawa p.e.a.) 1.
Postępowanie egzekucyjne zmierza do urzeczywistnienia norm prawa
materialnego, głównie norm materialnego prawa administracyjnego.
Administracja państwowa ma bowiem za zadanie, obok innych zadań,
konkretyzować przepisy materialnego prawa administracyjnego. Ma to
odniesienie do sytuacji, kiedy przepisy prawa przyznają organom
administracji kompetencje do władczego i jednostronnego określania
uprawnień i obowiązków podmiotów administrowanych 2. Konkretyzacja ta
ma miejsce z reguły po przeprowadzeniu postępowania orzekającego,
którego efektem jest orzeczenie organu o uprawnieniach czy obowiązkach
strony, czyli wydanie aktu administracyjnego .
Niekiedy jednak chodzi o obowiązki wynikające wprost z aktu
generalnego i wówczas nie ma potrzeby konkretyzacji w drodze
podejmowanych przez organ administracyjny czynności. Choć nie pojawia
się tutaj postępowanie orzekające, możliwe jest postępowanie
egzekucyjne, które i w tej sytuacji będzie zmierzało do
urzeczywistnienia norm prawa materialnego.3 Zakres przedmiotowy
obowiązywania ustawy p.e.a. rozciąga się na egzekucję obowiązków
pieniężnych i niepieniężnych, jeżeli wynikają one z decyzji lub
postanowień właściwych organów, albo bezpośrednio z przepisu prawa,
chyba że, zostały przepisami szczególnymi zastrzeżone jako podległe
egzekucji sądowej.4 Chodzi tu o obowiązki wynikające z decyzji i
postanowień zarówno organów administracji rządowej, jak i jednostek
samorządu terytorialnego. Ustawa mówi, jakie akty prawne mogą
wprowadzać obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej. Mogą to
zatem być albo akty indywidualne, albo akty generalne.
Jeżeli podstawą egzekucji są akty indywidualne, to nie chodzi tu tylko
o te, które noszą nazwy "decyzja" lub "postanowienie", lecz także
"orzeczenie", "uchwała", "wezwanie", itp. Akty generalne są rzadko
podstawą egzekucji administracyjnej i ma to miejsce tylko wtedy, gdy
obowiązek wynika bezpośrednio z przepisów prawa i mieści się w
zakresie administracji publicznej. Przepisy te mogą mieć różną postać,
np. ustawa, rozporządzenie, przepis lokalny.5
Do obowiązków poddanych egzekucji administracyjnej należą:
1. podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się
przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja
podatkowa,
1. grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy
administracji publicznej,
2. należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt l i 2,
jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji
publicznej,
3. należności przypadające od jednostek budżetowych,
wynikające z zastosowania wzajemnego potrącenia zobowiązań podatkowych
z zobowiązaniami tych jednostek,
4. należności pieniężne przekazane do egzekucji
administracyjnej na podstawie innych ustaw,
2. wpłaty na rzecz funduszy celowych utworzonych na podstawie
odrębnych przepisów,
1. należności pieniężne z tytułu:
1. zwrotów, interwencji i innych środków będących
częścią systemu całkowitego lub częściowego finansowania Europejskiego
Funduszu Orientacji i Gwarancji dla Rolnictwa, łącznie z sumami, które
mają być pobrane w związku z tymi działaniami,
2. danin, premii, kwot dodatkowych lub wyrównawczych i
innych obowiązków nakładanych w handlu prowadzonym z państwami
nienależącymi do Unii Europejskiej w zakresie wspólnej polityki
rolnej, a także wpłat i innych obowiązków przewidzianych w systemie
organizacji rynków cukru państw - członków Unii Europejskiej,
3. ceł ustalonych według stawek wspólnych
obowiązujących państwa - członków Unii Europejskiej oraz ceł i innych
obowiązków przewidzianych w handlu z państwami nienależącymi do Unii
Europejskiej,
4. podatku od towarów i usług,
5. naruszenia zasad ruchu wewnętrznego wewnątrz Unii
Europejskiej towarów wysyłanych z jednego państwa członkowskiego do
czasowego użytku w jednym lub kilku państwach członkowskich,
6. odsetek i kosztów dodatkowych, związanych z
zaspokajaniem należności, o których mowa w lit. a)-e) - na zasadach
określonych w dziale I w rozdziale 7,
2. należności przekazane do egzekucji administracyjnej na
podstawie ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest
Rzeczpospolita Polska,
3. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości
organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub
przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu
szczególnego.
4. obowiązki z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wypłaty
należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia
przysługującego pracownikowi, nakładane w drodze decyzji organów
Państwowej Inspekcji Pracy.
Poddanie obowiązku egzekucji administracyjnej nie przesądza o
wyłączeniu sporu co do jego istnienia lub wysokości przed sądem
powszechnym, jeżeli z charakteru obowiązku wynika, że do rozpoznania
takiego sporu właściwy jest ten sąd.
Ponadto ustawodawca nadał upoważnienie Radzie Ministrów do ustalenia
innych niż wymienione w ustawie obowiązków nie mających charakteru
publicznoprawnego, które podlegają egzekucji administracyjnej.
Wykorzystując to upoważnienie Rada Ministrów ustaliła katalog takich
obowiązków w rozporządzeniu z 23 grudnia 1996r.6
*
świadczeń lub usług w zakresie pomocy społecznej,
*
wydatków związanych z przymusowym przekwaterowaniem osób z
kwater (lokali mieszkalnych) pozostających w zasobach Wojskowej
Agencji Mieszkaniowej,
*
działalności statutowej spółek wodnych,
*
opłat należnych od zatrzymanych przez funkcjonariuszy Policji
osób będących w stanie nietrzeźwości za ich przewiezienie i pobyt w
jednostce Policji.
1 Dz. U. - tekst jednolity z 1991r.. Nr s6. poz. 161 z późn. zm.
2 Chodzi tu o działania organów podejmowane z urzędu, jak i na wniosek
uprawnionego podmiotu.
3 R. Hauser, Ochrona obywatela w postępowaniu egzekucyjnym w
administracji, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
w Poznaniu. Poznań 1988. strona 8.
4 Art. 3 ustawy p.e.a.
5 Przykładami przepisów, z których wynikają bezpośrednio obowiązki
podlegające egzekucji są: ustawa z 1 lutego 1983r. - prawo o ruchu
drogowym (Dz. U. - tekst jednolity z 1992r., Nr 11, poz. 41 z późn.
zm.) i ustawa z 1 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach
osobistych (Dz. U. - tekst jednolity z 1984r., Nr 32, poz. 174 z późn.
zm.)
6 Rozporządzenie Rady Ministrów z 23grudnia 1996r. w sprawie wykonania
ustawy o postępowaniu w egzekucyjnym w administracji (Dz. U. r 1997r..
Nr 1. poz. I z późn. zm.
Przepisy dotyczące egzekucji administracyjnej zostały zawarte w
ustawie z 17 czerwca 1966r.o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
(dalej cytowanej jako ustawa p.e.a.) 1.
Postępowanie egzekucyjne zmierza do urzeczywistnienia norm prawa
materialnego, głównie norm materialnego prawa administracyjnego.
Administracja państwowa ma bowiem za zadanie, obok innych zadań,
konkretyzować przepisy materialnego prawa administracyjnego. Ma to
odniesienie do sytuacji, kiedy przepisy prawa przyznają organom
administracji kompetencje do władczego i jednostronnego określania
uprawnień i obowiązków podmiotów administrowanych 2. Konkretyzacja ta
ma miejsce z reguły po przeprowadzeniu postępowania orzekającego,
którego efektem jest orzeczenie organu o uprawnieniach czy obowiązkach
strony, czyli wydanie aktu administracyjnego .
Niekiedy jednak chodzi o obowiązki wynikające wprost z aktu
generalnego i wówczas nie ma potrzeby konkretyzacji w drodze
podejmowanych przez organ administracyjny czynności. Choć nie pojawia
się tutaj postępowanie orzekające, możliwe jest postępowanie
egzekucyjne, które i w tej sytuacji będzie zmierzało do
urzeczywistnienia norm prawa materialnego.3 Zakres przedmiotowy
obowiązywania ustawy p.e.a. rozciąga się na egzekucję obowiązków
pieniężnych i niepieniężnych, jeżeli wynikają one z decyzji lub
postanowień właściwych organów, albo bezpośrednio z przepisu prawa,
chyba że, zostały przepisami szczególnymi zastrzeżone jako podległe
egzekucji sądowej.4 Chodzi tu o obowiązki wynikające z decyzji i
postanowień zarówno organów administracji rządowej, jak i jednostek
samorządu terytorialnego. Ustawa mówi, jakie akty prawne mogą
wprowadzać obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej. Mogą to
zatem być albo akty indywidualne, albo akty generalne.
Jeżeli podstawą egzekucji są akty indywidualne, to nie chodzi tu tylko
o te, które noszą nazwy "decyzja" lub "postanowienie", lecz także
"orzeczenie", "uchwała", "wezwanie", itp. Akty generalne są rzadko
podstawą egzekucji administracyjnej i ma to miejsce tylko wtedy, gdy
obowiązek wynika bezpośrednio z przepisów prawa i mieści się w
zakresie administracji publicznej. Przepisy te mogą mieć różną postać,
np. ustawa, rozporządzenie, przepis lokalny.5
Do obowiązków poddanych egzekucji administracyjnej należą:
1. podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się
przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja
podatkowa,
1. grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy
administracji publicznej,
2. należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt l i 2,
jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji
publicznej,
3. należności przypadające od jednostek budżetowych,
wynikające z zastosowania wzajemnego potrącenia zobowiązań podatkowych
z zobowiązaniami tych jednostek,
4. należności pieniężne przekazane do egzekucji
administracyjnej na podstawie innych ustaw,
2. wpłaty na rzecz funduszy celowych utworzonych na podstawie
odrębnych przepisów,
1. należności pieniężne z tytułu:
1. zwrotów, interwencji i innych środków będących
częścią systemu całkowitego lub częściowego finansowania Europejskiego
Funduszu Orientacji i Gwarancji dla Rolnictwa, łącznie z sumami, które
mają być pobrane w związku z tymi działaniami,
2. danin, premii, kwot dodatkowych lub wyrównawczych i
innych obowiązków nakładanych w handlu prowadzonym z państwami
nienależącymi do Unii Europejskiej w zakresie wspólnej polityki
rolnej, a także wpłat i innych obowiązków przewidzianych w systemie
organizacji rynków cukru państw - członków Unii Europejskiej,
3. ceł ustalonych według stawek wspólnych
obowiązujących państwa - członków Unii Europejskiej oraz ceł i innych
obowiązków przewidzianych w handlu z państwami nienależącymi do Unii
Europejskiej,
4. podatku od towarów i usług,
5. naruszenia zasad ruchu wewnętrznego wewnątrz Unii
Europejskiej towarów wysyłanych z jednego państwa członkowskiego do
czasowego użytku w jednym lub kilku państwach członkowskich,
6. odsetek i kosztów dodatkowych, związanych z
zaspokajaniem należności, o których mowa w lit. a)-e) - na zasadach
określonych w dziale I w rozdziale 7,
2. należności przekazane do egzekucji administracyjnej na
podstawie ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest
Rzeczpospolita Polska,
3. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości
organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub
przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu
szczególnego.
4. obowiązki z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wypłaty
należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia
przysługującego pracownikowi, nakładane w drodze decyzji organów
Państwowej Inspekcji Pracy.
Poddanie obowiązku egzekucji administracyjnej nie przesądza o
wyłączeniu sporu co do jego istnienia lub wysokości przed sądem
powszechnym, jeżeli z charakteru obowiązku wynika, że do rozpoznania
takiego sporu właściwy jest ten sąd.
Ponadto ustawodawca nadał upoważnienie Radzie Ministrów do ustalenia
innych niż wymienione w ustawie obowiązków nie mających charakteru
publicznoprawnego, które podlegają egzekucji administracyjnej.
Wykorzystując to upoważnienie Rada Ministrów ustaliła katalog takich
obowiązków w rozporządzeniu z 23 grudnia 1996r.6
*
świadczeń lub usług w zakresie pomocy społecznej,
*
wydatków związanych z przymusowym przekwaterowaniem osób z
kwater (lokali mieszkalnych) pozostających w zasobach Wojskowej
Agencji Mieszkaniowej,
*
działalności statutowej spółek wodnych,
*
opłat należnych od zatrzymanych przez funkcjonariuszy Policji
osób będących w stanie nietrzeźwości za ich przewiezienie i pobyt w
jednostce Policji.
1 Dz. U. - tekst jednolity z 1991r.. Nr s6. poz. 161 z późn. zm.
2 Chodzi tu o działania organów podejmowane z urzędu, jak i na wniosek
uprawnionego podmiotu.
3 R. Hauser, Ochrona obywatela w postępowaniu egzekucyjnym w
administracji, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
w Poznaniu. Poznań 1988. strona 8.
4 Art. 3 ustawy p.e.a.
5 Przykładami przepisów, z których wynikają bezpośrednio obowiązki
podlegające egzekucji są: ustawa z 1 lutego 1983r. - prawo o ruchu
drogowym (Dz. U. - tekst jednolity z 1992r., Nr 11, poz. 41 z późn.
zm.) i ustawa z 1 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach
osobistych (Dz. U. - tekst jednolity z 1984r., Nr 32, poz. 174 z późn.
zm.)
6 Rozporządzenie Rady Ministrów z 23grudnia 1996r. w sprawie wykonania
ustawy o postępowaniu w egzekucyjnym w administracji (Dz. U. r 1997r..
Nr 1. poz. I z późn. zm.
Jerzy
Apr 26, 2009, 5:09:52 PM4/26/09
to Forum Gospodarcze
Odpowiedzialność małżonków za długi z działalności gospodarczej
Prowadzenie działalności gospodarczej przez osoby pozostające w
związku małżeńskim wiąże się z obawą utraty majątku wspólnego
małżonków, gdy w interesach "powinie się noga". Dlatego warto znać
zasady odpowiedzialności małżonków za zobowiązania zaciągnięte przez
jednego z nich. Które składniki majątku i w jakich przypadkach można
uchronić przed egzekucją prowadzoną na wniosek kontrahentów?
Do ważności umowy zgoda niepotrzebna
Umowy zawierane przez jednego z małżonków bez zgody drugiego są co do
zasady ważne. Nie ma przy tym znaczenia, na jaką kwotę opiewają.
Prowadząc działalność gospodarczą można więc zawierać nawet największe
kontrakty bez zgody swojego współmałżonka bądź małżonka kontrahenta.
Wyjątki od tej zasady są nieliczne (patrz: ramka). Dla osób
prowadzących działalność gospodarczą w praktyce sprowadzać się będą do
konieczności uzyskania zgody małżonka na zbycie, obciążenie lub
odpłatne nabycie nieruchomości lub przedsiębiorstwa, na
wydzierżawienie przedsiębiorstwa, oddanie nieruchomości w najem lub
dzierżawę.
Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez
wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego
małżonka. Druga strona może wyznaczyć małżonkowi, którego zgoda jest
wymagana, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po
bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.
Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania:
1) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego
nabycia nieruchomości, użytkowania wieczystego lub prawa rzeczowego,
którego przedmiotem jest budynek lub lokal,
2) czynności prawnej prowadzącej do oddania nieruchomości do używania
lub pobierania z niej pożytków,
3) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego
nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa,
4) darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn
zwyczajowo przyjętych.
Oprócz tych wyjątków zgoda małżonka na zawarcie umowy nie jest
potrzebna. Dlaczego w takim razie warto ją uzyskać?
Do czego przyda się zgoda małżonka kontrahenta?
Na uzyskaniu zgody powinno zależeć przede wszystkim kontrahentom
osoby, która pozostaje w związku małżeńskim. Dzięki temu łatwiej
będzie w przyszłości odzyskać należność.
Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka, to
wierzyciel będzie mógł wyegzekwować należności z:
1) należących do majątku wspólnego przedmiotów majątkowych wchodzących
w skład przedsiębiorstwa, jeśli zaciągnięte zobowiązanie jest związane
z prowadzeniem przedsiębiorstwa,
2) majątku osobistego dłużnika,
3) wybranych składników majątku wspólnego: wynagrodzenia za pracę
dłużnika (ale już nie z wynagrodzenia za pracę jego małżonka),
dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej,
korzyści uzyskanych z przysługujących dłużnikowi praw autorskich,
pokrewnych, własności przemysłowej oraz innych praw twórcy.
Podobnie wygląda sprawa, gdy wierzytelność powstała przed powstaniem
wspólności majątkowej lub dotyczy majątku osobistego jednego z
małżonków.
Gdyby na zaciągnięcie zobowiązania zgodził się małżonek dłużnika, to
wierzyciel mógłby prowadzić egzekucję z całego majątku wspólnego
małżonków, a nie tylko z niektórych, wskazanych wcześniej składników
tego majątku. W większości przypadków do majątku wspólnego należą
najbardziej wartościowe rzeczy i prawa (patrz: ramka) - np.
nieruchomości nabyte w trakcie trwania małżeństwa.
Majątek wspólny
Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy
wspólność majątkowa. Obejmuje ona przedmioty majątkowe nabyte w czasie
jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek
wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą
do majątku osobistego każdego z małżonków.
Do majątku wspólnego należą w szczególności:
1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności
zarobkowej każdego z małżonków,
2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego
każdego z małżonków,
3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu
emerytalnego każdego z małżonków.
Małżonek obroni majątek wspólny
Jeśli komornik sądowy prowadzi egzekucję na podstawie wyroku wydanego
przeciwko jednemu z małżonków, to drugi z małżonków może się
sprzeciwić zajęciu tych składników majątku, które należą do majątku
wspólnego. Wyjątkiem są oczywiście te składniki majątku wspólnego
(wskazane wcześniej), z których mimo braku zgody małżonka na
zaciągnięcie zobowiązania i tak można prowadzić egzekucję - np.
wynagrodzenie za pracę dłużnika.
Jeśli komornik zajmie rzecz lub prawo wchodzące do majątku wspólnego,
z którego nie powinna być prowadzona egzekucja, małżonek dłużnika może
ją zablokować. Może on w terminie miesiąca wytoczyć wierzycielowi, z
którego wniosku działa komornik, powództwo o zwolnienie takich rzeczy
lub praw spod egzekucji.
Zgoda powinna być na piśmie
Aby uniknąć takich problemów z przyszłym dłużnikiem, trzeba już na
etapie zawierania umowy zabezpieczyć się i uzyskać zgodę małżonka
kontrahenta na zaciągnięcie przez niego zobowiązania. Taka zgoda
powinna być wykazana dokumentem, a więc w praktyce mieć formę pisemną.
Tylko wtedy możliwe będzie prowadzenie egzekucji z całego majątku
wspólnego małżonków, po wcześniejszym nadaniu przez sąd na wyrok
wydany przeciw jednemu z małżonków klauzuli wykonalności na drugiego
małżonka. W klauzuli wykonalności sąd ogranicza odpowiedzialność tego
małżonka do majątku objętego wspólnością majątkową.
Uprawnienia wierzycieli
Do 20 stycznia 2008 r. wierzyciele byli w praktyce bezradni, jeśli nie
dysponowali pisemną zgodą małżonka swojego dłużnika na zaciągnięcie
zobowiązania. Jedynym sposobem sięgnięcia do majątku wspólnego było
złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika. W wyniku ogłoszenia
upadłości między małżonkami ustaje wspólność majątkowa, a cały majątek
wspólny wchodzi do masy upadłości. Małżonek upadłego ma roszczenie do
masy upadłości o swoją połowę majątku. Małżonek nie jest przy podziale
funduszów masy upadłości w żaden sposób uprzywilejowany. Postępowanie
upadłościowe jest jednak dość kosztowne, uczestniczy w nim wielu
wierzycieli, część z nich ma uprzywilejowaną pozycję. Dlatego w
praktyce szanse na odzyskanie w jego toku znacznych kwot przez
nieuprzywilejowanych wierzycieli nie są duże.
Od 20 stycznia 2008 r. wierzyciele uzyskali dodatkowe uprawnienie.
Jeśli nie dysponują zgodą małżonka swojego dłużnika na zaciągnięcie
zobowiązania, mogą zażądać ustanowienia przez sąd rozdzielności
majątkowej dłużnika i jego małżonka. Otwiera to drogę do prowadzenia
egzekucji z tej części majątku, która po orzeczeniu rozdzielności
będzie należała do dłużnika. To rozwiązanie wymaga jednak wszczynania
przez wierzyciela sądowego postępowania mającego za przedmiot
zniesienie wspólności majątkowej. Wierzyciel musi też uprawdopodobnić,
że odzyskanie należności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga
dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.
Podstawa prawna:
* ustawa z dnia 25.02.1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.
U. nr 9, poz. 59 ze zm.),
* ustawa z dnia 17.11.1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.
U. nr 43, poz. 296 ze zm.).
Prowadzenie działalności gospodarczej przez osoby pozostające w
związku małżeńskim wiąże się z obawą utraty majątku wspólnego
małżonków, gdy w interesach "powinie się noga". Dlatego warto znać
zasady odpowiedzialności małżonków za zobowiązania zaciągnięte przez
jednego z nich. Które składniki majątku i w jakich przypadkach można
uchronić przed egzekucją prowadzoną na wniosek kontrahentów?
Do ważności umowy zgoda niepotrzebna
Umowy zawierane przez jednego z małżonków bez zgody drugiego są co do
zasady ważne. Nie ma przy tym znaczenia, na jaką kwotę opiewają.
Prowadząc działalność gospodarczą można więc zawierać nawet największe
kontrakty bez zgody swojego współmałżonka bądź małżonka kontrahenta.
Wyjątki od tej zasady są nieliczne (patrz: ramka). Dla osób
prowadzących działalność gospodarczą w praktyce sprowadzać się będą do
konieczności uzyskania zgody małżonka na zbycie, obciążenie lub
odpłatne nabycie nieruchomości lub przedsiębiorstwa, na
wydzierżawienie przedsiębiorstwa, oddanie nieruchomości w najem lub
dzierżawę.
Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez
wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego
małżonka. Druga strona może wyznaczyć małżonkowi, którego zgoda jest
wymagana, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po
bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.
Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania:
1) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego
nabycia nieruchomości, użytkowania wieczystego lub prawa rzeczowego,
którego przedmiotem jest budynek lub lokal,
2) czynności prawnej prowadzącej do oddania nieruchomości do używania
lub pobierania z niej pożytków,
3) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego
nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa,
4) darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn
zwyczajowo przyjętych.
Oprócz tych wyjątków zgoda małżonka na zawarcie umowy nie jest
potrzebna. Dlaczego w takim razie warto ją uzyskać?
Do czego przyda się zgoda małżonka kontrahenta?
Na uzyskaniu zgody powinno zależeć przede wszystkim kontrahentom
osoby, która pozostaje w związku małżeńskim. Dzięki temu łatwiej
będzie w przyszłości odzyskać należność.
Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka, to
wierzyciel będzie mógł wyegzekwować należności z:
1) należących do majątku wspólnego przedmiotów majątkowych wchodzących
w skład przedsiębiorstwa, jeśli zaciągnięte zobowiązanie jest związane
z prowadzeniem przedsiębiorstwa,
2) majątku osobistego dłużnika,
3) wybranych składników majątku wspólnego: wynagrodzenia za pracę
dłużnika (ale już nie z wynagrodzenia za pracę jego małżonka),
dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej,
korzyści uzyskanych z przysługujących dłużnikowi praw autorskich,
pokrewnych, własności przemysłowej oraz innych praw twórcy.
Podobnie wygląda sprawa, gdy wierzytelność powstała przed powstaniem
wspólności majątkowej lub dotyczy majątku osobistego jednego z
małżonków.
Gdyby na zaciągnięcie zobowiązania zgodził się małżonek dłużnika, to
wierzyciel mógłby prowadzić egzekucję z całego majątku wspólnego
małżonków, a nie tylko z niektórych, wskazanych wcześniej składników
tego majątku. W większości przypadków do majątku wspólnego należą
najbardziej wartościowe rzeczy i prawa (patrz: ramka) - np.
nieruchomości nabyte w trakcie trwania małżeństwa.
Majątek wspólny
Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy
wspólność majątkowa. Obejmuje ona przedmioty majątkowe nabyte w czasie
jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek
wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą
do majątku osobistego każdego z małżonków.
Do majątku wspólnego należą w szczególności:
1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności
zarobkowej każdego z małżonków,
2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego
każdego z małżonków,
3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu
emerytalnego każdego z małżonków.
Małżonek obroni majątek wspólny
Jeśli komornik sądowy prowadzi egzekucję na podstawie wyroku wydanego
przeciwko jednemu z małżonków, to drugi z małżonków może się
sprzeciwić zajęciu tych składników majątku, które należą do majątku
wspólnego. Wyjątkiem są oczywiście te składniki majątku wspólnego
(wskazane wcześniej), z których mimo braku zgody małżonka na
zaciągnięcie zobowiązania i tak można prowadzić egzekucję - np.
wynagrodzenie za pracę dłużnika.
Jeśli komornik zajmie rzecz lub prawo wchodzące do majątku wspólnego,
z którego nie powinna być prowadzona egzekucja, małżonek dłużnika może
ją zablokować. Może on w terminie miesiąca wytoczyć wierzycielowi, z
którego wniosku działa komornik, powództwo o zwolnienie takich rzeczy
lub praw spod egzekucji.
Zgoda powinna być na piśmie
Aby uniknąć takich problemów z przyszłym dłużnikiem, trzeba już na
etapie zawierania umowy zabezpieczyć się i uzyskać zgodę małżonka
kontrahenta na zaciągnięcie przez niego zobowiązania. Taka zgoda
powinna być wykazana dokumentem, a więc w praktyce mieć formę pisemną.
Tylko wtedy możliwe będzie prowadzenie egzekucji z całego majątku
wspólnego małżonków, po wcześniejszym nadaniu przez sąd na wyrok
wydany przeciw jednemu z małżonków klauzuli wykonalności na drugiego
małżonka. W klauzuli wykonalności sąd ogranicza odpowiedzialność tego
małżonka do majątku objętego wspólnością majątkową.
Uprawnienia wierzycieli
Do 20 stycznia 2008 r. wierzyciele byli w praktyce bezradni, jeśli nie
dysponowali pisemną zgodą małżonka swojego dłużnika na zaciągnięcie
zobowiązania. Jedynym sposobem sięgnięcia do majątku wspólnego było
złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika. W wyniku ogłoszenia
upadłości między małżonkami ustaje wspólność majątkowa, a cały majątek
wspólny wchodzi do masy upadłości. Małżonek upadłego ma roszczenie do
masy upadłości o swoją połowę majątku. Małżonek nie jest przy podziale
funduszów masy upadłości w żaden sposób uprzywilejowany. Postępowanie
upadłościowe jest jednak dość kosztowne, uczestniczy w nim wielu
wierzycieli, część z nich ma uprzywilejowaną pozycję. Dlatego w
praktyce szanse na odzyskanie w jego toku znacznych kwot przez
nieuprzywilejowanych wierzycieli nie są duże.
Od 20 stycznia 2008 r. wierzyciele uzyskali dodatkowe uprawnienie.
Jeśli nie dysponują zgodą małżonka swojego dłużnika na zaciągnięcie
zobowiązania, mogą zażądać ustanowienia przez sąd rozdzielności
majątkowej dłużnika i jego małżonka. Otwiera to drogę do prowadzenia
egzekucji z tej części majątku, która po orzeczeniu rozdzielności
będzie należała do dłużnika. To rozwiązanie wymaga jednak wszczynania
przez wierzyciela sądowego postępowania mającego za przedmiot
zniesienie wspólności majątkowej. Wierzyciel musi też uprawdopodobnić,
że odzyskanie należności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga
dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.
Podstawa prawna:
* ustawa z dnia 25.02.1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.
U. nr 9, poz. 59 ze zm.),
* ustawa z dnia 17.11.1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.
U. nr 43, poz. 296 ze zm.).
Jerzy
Apr 26, 2009, 5:12:21 PM4/26/09
to Forum Gospodarcze
Jak ustalić przewidywane koszty egzekucyjne?
Spółka skierowała na drogę postępowania komorniczego wierzytelności,
które sukcesywnie były egzekwowane z majątku dłużnika. Przed
wyegzekwowaniem pełnej kwoty dłużnik zmarł. W następstwie komornik
umorzył postępowanie egzekucyjne. Spółka podjęła kroki w celu
odnalezienia spadkobierców. Z sądu otrzymała informację, że nie było
postępowania o nabycie spadku. W tej sytuacji konieczne byłoby
wynajęcie biura detektywistycznego. Jednak związane z tym koszty
przewyższyłyby wartość wierzytelności. Czy w takim przypadku spółka
może ująć nieściągalną wierzytelność w kosztach podatkowych na
podstawie protokołu? Czy koszty usług detektywistycznych można
zaliczyć do kosztów procesowych i egzekucyjnych?
Naszym zdaniem, przy ustalaniu przewidywanych kosztów procesowych i
egzekucyjnych spółka ma prawo uwzględnić koszty wynagrodzenia biura
detektywistycznego, o ile są to koszty niezbędne do poniesienia w celu
dochodzenia wierzytelności.
Z art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a) i pkt 20 updop wynika, że
wierzytelność można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, jeśli
nie jest przedawniona, była uprzednio zaliczona do przychodów
należnych, a jej nieściągalność została odpowiednio udokumentowana.
Ustawodawca, stawiając wymóg udokumentowania nieściągalności
wierzytelności, nie pozostawia w tym zakresie dowolności. W art. 16
ust. 2 updop podaje, jakie dokumenty będą właściwe. Są to:
1) postanowienie o nieściągalności, uznane przez wierzyciela jako
odpowiadające stanowi faktycznemu, wydane przez właściwy organ
postępowania egzekucyjnego, albo
2) postanowienie sądu o:
a) oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej
likwidację majątku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza
na zaspokojenie kosztów postępowania lub
b) umorzeniu postępowania upadłościowego obejmującego
likwidację majątku, gdy zachodzi okoliczność, o której mowa w lit. a),
lub
c) ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego
likwidację majątku, albo
3) protokół sporządzony przez podatnika, stwierdzający, że
przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem
wierzytelności byłyby równe albo wyższe od jej kwoty.
Jak wynika z powołanych przepisów, jednym ze sposobów udokumentowania
nieściągalnej wierzytelności jest protokół sporządzony przez
podatnika, z którego wynika, że przewidywane koszty procesowe i
egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo
wyższe od tej kwoty. Podatnik sam powinien dokonać zestawienia
wszelkich kosztów procesowych oraz kosztów egzekucyjnych, jakie
musiałby ponieść w związku z dochodzeniem danej wierzytelności.
Przepisy podatkowe nie precyzują, jakie koszty można uwzględnić. Jako
przykłady takich kosztów można wskazać koszty wymienione w
interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia
22 sierpnia 2008 r., nr ILPB3/423-314/08-2/ŁM, a mianowicie: koszty
sądowe, koszty zastępstwa procesowego, zwrot świadkom utraconego
zarobku za czas stawiennictwa w sądzie, koszty zaliczki na ekspertyzy
biegłych, koszty egzekucji komorniczej, czy sporządzenie aktualnych
dokumentów podatnika, jak np. odpis KRS, poświadczenia notarialne.
Naszym zdaniem, do kosztów procesowych i egzekucyjnych, o których mowa
w art. 16 ust. 2 pkt 3 updop, mogą zostać zaliczone koszty
ewentualnych poszukiwań dłużnika, w tym koszty wynajęcia biura
detektywistycznego.
Spółka skierowała na drogę postępowania komorniczego wierzytelności,
które sukcesywnie były egzekwowane z majątku dłużnika. Przed
wyegzekwowaniem pełnej kwoty dłużnik zmarł. W następstwie komornik
umorzył postępowanie egzekucyjne. Spółka podjęła kroki w celu
odnalezienia spadkobierców. Z sądu otrzymała informację, że nie było
postępowania o nabycie spadku. W tej sytuacji konieczne byłoby
wynajęcie biura detektywistycznego. Jednak związane z tym koszty
przewyższyłyby wartość wierzytelności. Czy w takim przypadku spółka
może ująć nieściągalną wierzytelność w kosztach podatkowych na
podstawie protokołu? Czy koszty usług detektywistycznych można
zaliczyć do kosztów procesowych i egzekucyjnych?
Naszym zdaniem, przy ustalaniu przewidywanych kosztów procesowych i
egzekucyjnych spółka ma prawo uwzględnić koszty wynagrodzenia biura
detektywistycznego, o ile są to koszty niezbędne do poniesienia w celu
dochodzenia wierzytelności.
Z art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a) i pkt 20 updop wynika, że
wierzytelność można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, jeśli
nie jest przedawniona, była uprzednio zaliczona do przychodów
należnych, a jej nieściągalność została odpowiednio udokumentowana.
Ustawodawca, stawiając wymóg udokumentowania nieściągalności
wierzytelności, nie pozostawia w tym zakresie dowolności. W art. 16
ust. 2 updop podaje, jakie dokumenty będą właściwe. Są to:
1) postanowienie o nieściągalności, uznane przez wierzyciela jako
odpowiadające stanowi faktycznemu, wydane przez właściwy organ
postępowania egzekucyjnego, albo
2) postanowienie sądu o:
a) oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej
likwidację majątku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza
na zaspokojenie kosztów postępowania lub
b) umorzeniu postępowania upadłościowego obejmującego
likwidację majątku, gdy zachodzi okoliczność, o której mowa w lit. a),
lub
c) ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego
likwidację majątku, albo
3) protokół sporządzony przez podatnika, stwierdzający, że
przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem
wierzytelności byłyby równe albo wyższe od jej kwoty.
Jak wynika z powołanych przepisów, jednym ze sposobów udokumentowania
nieściągalnej wierzytelności jest protokół sporządzony przez
podatnika, z którego wynika, że przewidywane koszty procesowe i
egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo
wyższe od tej kwoty. Podatnik sam powinien dokonać zestawienia
wszelkich kosztów procesowych oraz kosztów egzekucyjnych, jakie
musiałby ponieść w związku z dochodzeniem danej wierzytelności.
Przepisy podatkowe nie precyzują, jakie koszty można uwzględnić. Jako
przykłady takich kosztów można wskazać koszty wymienione w
interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia
22 sierpnia 2008 r., nr ILPB3/423-314/08-2/ŁM, a mianowicie: koszty
sądowe, koszty zastępstwa procesowego, zwrot świadkom utraconego
zarobku za czas stawiennictwa w sądzie, koszty zaliczki na ekspertyzy
biegłych, koszty egzekucji komorniczej, czy sporządzenie aktualnych
dokumentów podatnika, jak np. odpis KRS, poświadczenia notarialne.
Naszym zdaniem, do kosztów procesowych i egzekucyjnych, o których mowa
w art. 16 ust. 2 pkt 3 updop, mogą zostać zaliczone koszty
ewentualnych poszukiwań dłużnika, w tym koszty wynajęcia biura
detektywistycznego.
Jerzy
Apr 26, 2009, 5:13:43 PM4/26/09
to Forum Gospodarcze
Przepisy normujące postępowanie egzekucyjne w administracji
* USTAWA z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w
administracji - obowiązuje od 2009.03.01
Dziennik Ustaw Rok 2005 Nr 229 poz. 1954 z dnia 23.11.2005
* ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 22 listopada 2001 r. w
sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji - obowiązuje od 2004.02.01
Dziennik Ustaw Rok 2001 Nr 137 poz. 1541 z dnia 30.11.2001
* ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 23 kwietnia 2002 r. w
sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji - obowiązuje od 2002.05.30
Dziennik Ustaw Rok 2002 Nr 50 poz. 449 z dnia 08.05.2002
* ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 4 lipca 2001 r. w
sprawie określenia wzorów wniosków o udzielenie informacji, o
powiadomienie oraz o wszczęcie egzekucji albo o dokonanie
zabezpieczenia - obowiązuje od 2001.08.04
Dziennik Ustaw Rok 2001 Nr 74 poz. 791 z dnia 20.07.2001
* ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 30 kwietnia 2002 r. w
sprawie trybu zawiadamiania przez bank o zajęciu wierzytelności z
rachunku bankowego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji -
obowiązuje od 2002.05.23
Dziennik Ustaw Rok 2002 Nr 50 poz. 454 z dnia 08.05.2002
* ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z
dnia 29 sierpnia 2001 r. w sprawie sposobu udzielania przez Policję
lub Straż Graniczną pomocy lub asysty organowi egzekucyjnemu i
egzekutorowi przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych - obowiązuje od
2001.10.05
Dziennik Ustaw Rok 2001 Nr 101 poz. 1106 z dnia 20.09.2001
* ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 27 listopada 2001 r. w
sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do
zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej - obowiązuje
od 2001.11.30
Dziennik Ustaw Rok 2001 Nr 137 poz. 1543 z dnia 30.11.2001
* ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 30 kwietnia 2002 r. w
sprawie szczególnego trybu postępowania przy przechowywaniu i
sprzedaży zajętych broni, amunicji, materiałów wybuchowych i innych
przedmiotów, na których posiadanie jest wymagane zezwolenie -
obowiązuje od 2002.05.23
Dziennik Ustaw Rok 2002 Nr 50 poz. 453 z dnia 08.05.2002
* ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 9 listopada 2007 r.
w sprawie udzielania przez Centralne Biuro Antykorupcyjne asysty
organowi egzekucyjnemu i egzekutorowi przy wykonywaniu czynności
egzekucyjnych - obowiązuje od 2007.11.30
Dziennik Ustaw Rok 2007 Nr 212 poz. 1561 z dnia 15.11.2007
* ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 18 października 2006 r.
w sprawie postępowania przy korzystaniu z pomocy obcego państwa w
dochodzeniu określonych należności pieniężnych - obowiązuje od
2009.01.01
Dziennik Ustaw Rok 2006 Nr 192 poz. 1419 z dnia 24.10.2006
* USTAWA z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w
administracji - obowiązuje od 2009.03.01
Dziennik Ustaw Rok 2005 Nr 229 poz. 1954 z dnia 23.11.2005
* ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 22 listopada 2001 r. w
sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji - obowiązuje od 2004.02.01
Dziennik Ustaw Rok 2001 Nr 137 poz. 1541 z dnia 30.11.2001
* ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 23 kwietnia 2002 r. w
sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji - obowiązuje od 2002.05.30
Dziennik Ustaw Rok 2002 Nr 50 poz. 449 z dnia 08.05.2002
* ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 4 lipca 2001 r. w
sprawie określenia wzorów wniosków o udzielenie informacji, o
powiadomienie oraz o wszczęcie egzekucji albo o dokonanie
zabezpieczenia - obowiązuje od 2001.08.04
Dziennik Ustaw Rok 2001 Nr 74 poz. 791 z dnia 20.07.2001
* ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 30 kwietnia 2002 r. w
sprawie trybu zawiadamiania przez bank o zajęciu wierzytelności z
rachunku bankowego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji -
obowiązuje od 2002.05.23
Dziennik Ustaw Rok 2002 Nr 50 poz. 454 z dnia 08.05.2002
* ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z
dnia 29 sierpnia 2001 r. w sprawie sposobu udzielania przez Policję
lub Straż Graniczną pomocy lub asysty organowi egzekucyjnemu i
egzekutorowi przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych - obowiązuje od
2001.10.05
Dziennik Ustaw Rok 2001 Nr 101 poz. 1106 z dnia 20.09.2001
* ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 27 listopada 2001 r. w
sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do
zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej - obowiązuje
od 2001.11.30
Dziennik Ustaw Rok 2001 Nr 137 poz. 1543 z dnia 30.11.2001
* ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 30 kwietnia 2002 r. w
sprawie szczególnego trybu postępowania przy przechowywaniu i
sprzedaży zajętych broni, amunicji, materiałów wybuchowych i innych
przedmiotów, na których posiadanie jest wymagane zezwolenie -
obowiązuje od 2002.05.23
Dziennik Ustaw Rok 2002 Nr 50 poz. 453 z dnia 08.05.2002
* ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 9 listopada 2007 r.
w sprawie udzielania przez Centralne Biuro Antykorupcyjne asysty
organowi egzekucyjnemu i egzekutorowi przy wykonywaniu czynności
egzekucyjnych - obowiązuje od 2007.11.30
Dziennik Ustaw Rok 2007 Nr 212 poz. 1561 z dnia 15.11.2007
* ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 18 października 2006 r.
w sprawie postępowania przy korzystaniu z pomocy obcego państwa w
dochodzeniu określonych należności pieniężnych - obowiązuje od
2009.01.01
Dziennik Ustaw Rok 2006 Nr 192 poz. 1419 z dnia 24.10.2006
Bogda
Apr 26, 2009, 5:17:24 PM4/26/09
to Forum Gospodarcze
Kiedy roszczenia się przedawniają
Przedawnienie jest jednym z trudniejszych zagadnień prawa cywilnego.
Wiąże się ono zawsze z upływem czasu. Powoduje natomiast, że strona
zobowiązana do świadczenia nie musi go spełniać.
Przedawnienie jest tradycyjną instytucją prawa cywilnego. Reguluje ją
Kodeks cywilny w art. 117-125.
Nie wszystkie roszczenia
Przedawniają się tylko roszczenia. Jednak nie wszystkie z nich. Kodeks
cywilny wprowadza zasadę, że przedawniają się tylko roszczenia
majątkowe. Tak więc roszczenia nie majątkowe nie mogą się
przedawniać. Nie przedawniają się zatem roszczenia ze stosunków
rodzinno-osobistych a także roszczenia o ochronę dóbr osobistych.
Jednak i wśród roszczeń majątkowych istnieją, takie które się nie
przedawniają. Zasadą jest, że roszczenia majątkowe się przedawniają. O
tym, że roszczenie majątkowe się nie przedawnia musi stanowić wprost
ustawa (najczęściej będzie to kodeks cywilny).
Do roszczeń majątkowych, które się nie przedawniają zaliczamy przede
wszystkim:
* Roszczenie o zniesienie współwłasności,
* Roszczenie wydobywcze (roszczenie windykacyjne) wynikające z
własności nieruchomości.
* Roszczenie negatoryjne (o zaprzestanie naruszeń) wynikające z
własności nieruchomości.
Istnieją również roszczenia, które się nie przedawniają, a wygasają.
Są to jednak bardzo rzadkie sytuacje. Związane są one z przekroczeniem
granicy nieruchomości przy budowie domu lub z rękojmią za wady
fizyczne budynku.
Wszystkie inne roszczenia się przedawniają.
Terminy przedawnień
Ważne jest określenie po upływie jakiego czasu roszczenie się
przedawni. Jest to jedno z najtrudniejszych zagadnień prawa cywilnego.
Roszczenia majątkowe przedawniają się co do zasady po dziesięciu
latach. Początek biegu przedawnienia to dzień, kiedy roszczenie stało
się wymagalne. Z tego też wynika kolejna zasada, że nie mogą
przedawnić się roszczenia nie wymagalne.
Termin przedawnienia biegnie od dnia wymagalności a więc od momentu
gdy dłużnik zobowiązany był do spełnienia swojego świadczenia (np.
zapłaty ceny)
Stanisław P. sprzedał Mirosławowi G. samochód. Panowie umówili się, że
zapłata ceny nastąpi za 3 miesiące od dnia podpisania umowy (tj.
23.06.2004 r.). Właśnie ta data jest datą wymagalności roszczenia o
zapłatę i to od tej daty będzie biegł termin przedawnienia.
Ustawa może jednak przewidywać inny termin rozpoczęcia biegu
przedawnienia. Na przykład roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej
przez produkt niebezpieczny przedawniają się z upływem 3 lat, od dnia
w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej
do jej naprawienia.
Zasadą jest, że termin przedawnienia wynosi 10 lat. Jednak od tej
zasady są bardzo znaczące wyjątki. Otóż roszczenia okresowe
(powtarzalne) przedawniają się z upływem lat 3. Przykładem takich
roszczeń może być zapłata czynszu przy umowie najmu, zapłata raty
wynagrodzenia (w wypadku umowy leasingu), zapłata renty.
Tak samo roszczenia wynikające z prowadzenia działalności gospodarczej
przedawniają się z upływem 3 lat.
Przepisy poświęcone poszczególnym umową mogą i przewidują oddzielne
terminy przedawnienia. I tak roszczenia:
* z umowy sprzedaży przedawniają się z upływem lat 2 (ale dotyczy
to tylko roszczeń przedsiębiorców),
* z umowy o dzieło z upływem lat 2 (od kiedy dzieło zostało oddane
lub miało być oddane),
* z umowy najmu z upływem 1 roku,
* z umowy użyczenia upływem 1 roku,
* z umowy rachunku bankowego z upływem lat 2,
* z umowy zlecenia z upływem lat 2.
Przerwanie biegu przedawnienia
Bieg terminu przedawnienia może być przerwany albo zawieszony.
Przerwanie terminu przedawnienia oznacza, od momentu przerwania bieg
terminu przedawnienia liczy się od nowa.
Dziesięcioletni termin przedawnienia biegł 0d 4.05.2001 roku.
Wierzyciel 10.07. 2007 roku wniósł pozew do sądu. Od dnia zakończenia
sprawy przed sądem termin będzie biegł na nowo. Nie ma znaczenia dla
sprawy, że wcześniej upłynęło już ponad 6 lat przedawnienia.
Przerwanie biegu przedawnienia powoduje:
Każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznania
sprawy lub egzekwowania roszczeń albo przed sądem polubownym,
przedsięwzięta w celu dochodzenia ustalenia albo zaspokojenia lub
zabezpietrzenia roszczenia. Do tego typu czynności zaliczamy:
wniesienie pozwu o świadczenie do sądu, wniesienie wniosku o wszczęcie
egzekucji, wniesienie pozwu o ustalenie, zawezwanie do próby ugodowej.
Uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie
przysługuje.
Zawieszenie biegu przedawnienia powoduje inne skutki. W podanym przez
ustawę czasie bieg przedawnienia nie rozpoczyna się a jeśli już się
rozpoczął nie wlicza się go do tego biegu.
Co powoduje przedawnienie?
Przedawnionych roszczeń można dochodzić. Jednakże po upływie terminu
przedawnienia ten przeciwko komu przysługuje roszczenie może uchylić
się od jego zaspokojenia. Mówiąc wprost nie musi spełniać takiego
roszczenia.
Co ważne podczas toczącego się sporu sąd nie bierze pod uwagę z urzędu
upływu terminu przedawnienia. Aby strona zwolniła się od obowiązku
świadczenia musi zarzut przedawnienia podnieść w piśmie procesowym.
Inne ważne kwestie
Strona może zrzec się zarzutu przedawnienia. Może to nastąpić jednak
dopiero po dniu wymagalności roszczenia. Nie potrzeba żadnej
szczególnej formy prawnej dla takiego zrzeczenia.
Strony czynnością prawną (w szczególności umową) nie mogą przedłużać i
skracać terminu przedawnienia.
Przedawnienie jest jednym z trudniejszych zagadnień prawa cywilnego.
Wiąże się ono zawsze z upływem czasu. Powoduje natomiast, że strona
zobowiązana do świadczenia nie musi go spełniać.
Przedawnienie jest tradycyjną instytucją prawa cywilnego. Reguluje ją
Kodeks cywilny w art. 117-125.
Nie wszystkie roszczenia
Przedawniają się tylko roszczenia. Jednak nie wszystkie z nich. Kodeks
cywilny wprowadza zasadę, że przedawniają się tylko roszczenia
majątkowe. Tak więc roszczenia nie majątkowe nie mogą się
przedawniać. Nie przedawniają się zatem roszczenia ze stosunków
rodzinno-osobistych a także roszczenia o ochronę dóbr osobistych.
Jednak i wśród roszczeń majątkowych istnieją, takie które się nie
przedawniają. Zasadą jest, że roszczenia majątkowe się przedawniają. O
tym, że roszczenie majątkowe się nie przedawnia musi stanowić wprost
ustawa (najczęściej będzie to kodeks cywilny).
Do roszczeń majątkowych, które się nie przedawniają zaliczamy przede
wszystkim:
* Roszczenie o zniesienie współwłasności,
* Roszczenie wydobywcze (roszczenie windykacyjne) wynikające z
własności nieruchomości.
* Roszczenie negatoryjne (o zaprzestanie naruszeń) wynikające z
własności nieruchomości.
Istnieją również roszczenia, które się nie przedawniają, a wygasają.
Są to jednak bardzo rzadkie sytuacje. Związane są one z przekroczeniem
granicy nieruchomości przy budowie domu lub z rękojmią za wady
fizyczne budynku.
Wszystkie inne roszczenia się przedawniają.
Terminy przedawnień
Ważne jest określenie po upływie jakiego czasu roszczenie się
przedawni. Jest to jedno z najtrudniejszych zagadnień prawa cywilnego.
Roszczenia majątkowe przedawniają się co do zasady po dziesięciu
latach. Początek biegu przedawnienia to dzień, kiedy roszczenie stało
się wymagalne. Z tego też wynika kolejna zasada, że nie mogą
przedawnić się roszczenia nie wymagalne.
Termin przedawnienia biegnie od dnia wymagalności a więc od momentu
gdy dłużnik zobowiązany był do spełnienia swojego świadczenia (np.
zapłaty ceny)
Stanisław P. sprzedał Mirosławowi G. samochód. Panowie umówili się, że
zapłata ceny nastąpi za 3 miesiące od dnia podpisania umowy (tj.
23.06.2004 r.). Właśnie ta data jest datą wymagalności roszczenia o
zapłatę i to od tej daty będzie biegł termin przedawnienia.
Ustawa może jednak przewidywać inny termin rozpoczęcia biegu
przedawnienia. Na przykład roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej
przez produkt niebezpieczny przedawniają się z upływem 3 lat, od dnia
w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej
do jej naprawienia.
Zasadą jest, że termin przedawnienia wynosi 10 lat. Jednak od tej
zasady są bardzo znaczące wyjątki. Otóż roszczenia okresowe
(powtarzalne) przedawniają się z upływem lat 3. Przykładem takich
roszczeń może być zapłata czynszu przy umowie najmu, zapłata raty
wynagrodzenia (w wypadku umowy leasingu), zapłata renty.
Tak samo roszczenia wynikające z prowadzenia działalności gospodarczej
przedawniają się z upływem 3 lat.
Przepisy poświęcone poszczególnym umową mogą i przewidują oddzielne
terminy przedawnienia. I tak roszczenia:
* z umowy sprzedaży przedawniają się z upływem lat 2 (ale dotyczy
to tylko roszczeń przedsiębiorców),
* z umowy o dzieło z upływem lat 2 (od kiedy dzieło zostało oddane
lub miało być oddane),
* z umowy najmu z upływem 1 roku,
* z umowy użyczenia upływem 1 roku,
* z umowy rachunku bankowego z upływem lat 2,
* z umowy zlecenia z upływem lat 2.
Przerwanie biegu przedawnienia
Bieg terminu przedawnienia może być przerwany albo zawieszony.
Przerwanie terminu przedawnienia oznacza, od momentu przerwania bieg
terminu przedawnienia liczy się od nowa.
Dziesięcioletni termin przedawnienia biegł 0d 4.05.2001 roku.
Wierzyciel 10.07. 2007 roku wniósł pozew do sądu. Od dnia zakończenia
sprawy przed sądem termin będzie biegł na nowo. Nie ma znaczenia dla
sprawy, że wcześniej upłynęło już ponad 6 lat przedawnienia.
Przerwanie biegu przedawnienia powoduje:
Każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznania
sprawy lub egzekwowania roszczeń albo przed sądem polubownym,
przedsięwzięta w celu dochodzenia ustalenia albo zaspokojenia lub
zabezpietrzenia roszczenia. Do tego typu czynności zaliczamy:
wniesienie pozwu o świadczenie do sądu, wniesienie wniosku o wszczęcie
egzekucji, wniesienie pozwu o ustalenie, zawezwanie do próby ugodowej.
Uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie
przysługuje.
Zawieszenie biegu przedawnienia powoduje inne skutki. W podanym przez
ustawę czasie bieg przedawnienia nie rozpoczyna się a jeśli już się
rozpoczął nie wlicza się go do tego biegu.
Co powoduje przedawnienie?
Przedawnionych roszczeń można dochodzić. Jednakże po upływie terminu
przedawnienia ten przeciwko komu przysługuje roszczenie może uchylić
się od jego zaspokojenia. Mówiąc wprost nie musi spełniać takiego
roszczenia.
Co ważne podczas toczącego się sporu sąd nie bierze pod uwagę z urzędu
upływu terminu przedawnienia. Aby strona zwolniła się od obowiązku
świadczenia musi zarzut przedawnienia podnieść w piśmie procesowym.
Inne ważne kwestie
Strona może zrzec się zarzutu przedawnienia. Może to nastąpić jednak
dopiero po dniu wymagalności roszczenia. Nie potrzeba żadnej
szczególnej formy prawnej dla takiego zrzeczenia.
Strony czynnością prawną (w szczególności umową) nie mogą przedłużać i
skracać terminu przedawnienia.
Bogda
Apr 26, 2009, 5:20:04 PM4/26/09
to Forum Gospodarcze
Praktyczne porady prawne
Powierzając firmie windykacyjnej odzyskanie naszych pieniędzy,
naprawdę chcemy je odzyskać zamiast tracić jeszcze więcej na
wynagrodzenie windykatorów którzy okażą się nieskuteczni a windykacja
sprowadzi się do wysyłki standardowych pism. Potencjalnie
najrzetelniejszą więc ofertą wydaje się być taka, w której firma
windykacyjna nie pobiera żadnych opłat wstępnych i zaliczek a
windykacja w razie potrzeby nie ogranicza się wyłącznie do
postępowania przedsądowego, sądowego i asysty przy egzekucji
komorniczej (przy okazji, optymalny układ dla wierzyciela to taki, gdy
to firma windykacyjna opłaca wpis sądowy i zastępstwo procesowe oraz
wydatki egzekucyjne). Albowiem bywa, że gdy decydujemy się na zlecenie
odzyskania należności zewnętrznej firmie, nasz kontrahent - dłużnik
właśnie zaprzestaje lub zaprzestał już prowadzenia działalności
(zaciągając wiele długów - tuż przed końcem "zakupiwszy" od wielu
swoich kontrahentów towar z odroczonym terminem płatności). Z praktyki
wiadomo, że w takich sytuacjach komornik zwykle jest bezsilny, gdyż
dłużnik zadbał o to, by majątek ukryć lub przepisać na kogoś a jeśli
jeszcze tego nie zrobił, to ma taki zamiar i zwodzi wierzyciela
obietnicą rychłej zapłaty lub lekceważy go.
Skuteczna windykacja jest wówczas trudna. Dlatego warto zwracać uwagę
na firmy, które gotowe są bez zaliczkowo podejmować się odzyskania
naszych pieniędzy również w takich wypadkach a naprawdę bez zaliczkowa
windykacja to taka, kiedy ewentualna bezskuteczna windykacja nie
pociąga za sobą żadnych kosztów dla (wszak już poszkodowanego)
wierzyciela. Oczywiście mamy na myśli działania windykacyjne nie
kolidujące z prawem. Względną gwarancją rzetelności (przy założeniu,
że firma działa bez zaliczkowo) jest wieloletnia obecność firmy
windykacyjnej na rynku; jest w stanie przez wiele lat na siebie
zarabiać - a więc zapewne dość skutecznie odzyskuje długi, pozyskuje
kolejne zlecenia i, najważniejsze dla nas, zapewne przekazuje
odzyskane pieniądze klientom. Należy wspomnieć, iż pełnomocnictwo dla
firmy windykacyjnej umożliwiające jej inkasowanie należności, wywiera
pożądaną presję na dłużnika - często windykatorzy po prostu jeżdżą po
pieniądze do dłużnika, który pomimo wielokrotnych zapewnień nie
zrealizował przelewu. Czytelną i zrozumiałą (rzetelną) w tym zakresie
wydaje się być umowa przelewu powierniczego wierzytelności z której
wynika, że jedynym zarobkiem firmy windykacyjnej jest prowizja tylko
od kwot odzyskanych w okresie obowiązywania tejże umowy.
Niektóre firmy windykacyjne zachęcają: "Prowadzona przez nas
windykacja nie spowoduje pogorszenia Państwa relacji z kontrahentem -
dłużnikiem." Do tego wtrącają czasem coś o szczytnych zasadach etyki,
którymi kierują się w trakcie windykacji. Zapewne grzeczne,
przedsądowe wezwanie do zapłaty o standardowej treści nie popsuje tych
relacji, ale czy zwykle wystarczy, aby odzyskać pieniądze? A przecież
o to chodzi. Po drugie, nasuwa się pytanie, czy warto dbać za wszelką
cenę o dobre relacje z kontrahentem i kierować się wobec niego
wyśrubowanymi zasadami etycznymi, kiedy on od pół roku zalega nam z
zapłatą całości faktury, bez podania sensownego usprawiedliwienia,
które można by zweryfikować. Niestety, ale generalnie można
stwierdzić: albo skuteczność albo wyśrubowane zasady etyki. Podkreślić
jednak należy, że windykacja bez wyśrubowanych zasad etycznych to nie
(nie musi być) windykacja bezprawna. A oto inna deklaracja z jaką
można się spotkać: "Nasza skuteczność w odzyskiwaniu należności
średnio utrzymuje się na poziomie 95%" Nie będziemy jej tu komentować,
gdyż może być to krzywdzące dla niektórych firm windykacyjnych. Warto
jednak zapytać słysząc takie deklaracje, czy firma reklamująca tak
swoją skuteczność pobiera opłaty wstępne / zaliczki za przyjęcie i
prowadzenie zlecenia i czy przyjmuje bez zaliczkowo zlecenie
windykacji należności np. po wcześniejszej bezskutecznej egzekucji
komorniczej lub czy gotowa jest aktywnie kontynuować w takiej sytuacji
windykację należności. Albowiem bezskuteczne egzekucje komornicze
bywają nader często. Obiecać wiele po to, aby uzyskać od klienta
zaliczkę, jest nierzadką praktyką. Nierzadko też, po zainkasowaniu
upragnionej zaliczki, sprawa niemal od razu odkładana jest na bok, na
półkę. Oczywiście wcale nie musi to być regułą.
Niejedna firma windykacyjna oferuje wybawienie wierzyciela z kłopotu
poprzez kupienie od niego długu. Należy jednak pamiętać, że taka
firma, kupując dług, przenosi całkowicie na siebie ryzyko związane z
wyegzekwowaniem go. Dlatego też cena, jaką zaoferuje będzie zwykle
niższa od kwoty, jaką odzyskalibyśmy powierzając windykację tego długu
dla nas, bez jego sprzedaży. Im potencjalnie trudniejsza wydaje się
być wierzytelność do odzyskania, tym niższą cenę zaoferuje nam firma
windykacyjna. Przy tej okazji ostrzegamy przed niektórymi umowami
"kupna" długu, uczulając Państwa na dokładne zapoznanie się z ich
treścią. Otóż są firmy windykacyjne, które oferują "kupienie" długu,
ale z odroczoną zań płatnością... Próbują go następnie odzyskać a gdy
im się to nie uda, to zwracają wierzytelność zaskoczonemu
wierzycielowi, który nie doczytał jakiejś klauzuli w umowie dającej
firmie windykacyjnej taką możliwość. Mamy więc do czynienia z zupełnie
kuriozalną sytuacją, kiedy to wierzyciel otrzymuje zapłatę (z
potrąceniem wysokiej prowizji jak za kupno) tylko gdy firma
windykacyjna odzyska tę należność, np. w ciągu miesiąca, a jeli
windykatorzy jej nie odzyskają w tym terminie, to najzwyczajniej
zwracają tę wierzytelność zdumionemu wierzycielowi i problem
nieodzyskanych pieniędzy pozostaje. Wziąwszy więc pod uwagę wszystkie
opisane wyżej potencjalne zagrożenia i niedogodności, warto postawić
na wczesne działania prewencyjne, które uchronią nas przed stratą
finansową.
Powierzając firmie windykacyjnej odzyskanie naszych pieniędzy,
naprawdę chcemy je odzyskać zamiast tracić jeszcze więcej na
wynagrodzenie windykatorów którzy okażą się nieskuteczni a windykacja
sprowadzi się do wysyłki standardowych pism. Potencjalnie
najrzetelniejszą więc ofertą wydaje się być taka, w której firma
windykacyjna nie pobiera żadnych opłat wstępnych i zaliczek a
windykacja w razie potrzeby nie ogranicza się wyłącznie do
postępowania przedsądowego, sądowego i asysty przy egzekucji
komorniczej (przy okazji, optymalny układ dla wierzyciela to taki, gdy
to firma windykacyjna opłaca wpis sądowy i zastępstwo procesowe oraz
wydatki egzekucyjne). Albowiem bywa, że gdy decydujemy się na zlecenie
odzyskania należności zewnętrznej firmie, nasz kontrahent - dłużnik
właśnie zaprzestaje lub zaprzestał już prowadzenia działalności
(zaciągając wiele długów - tuż przed końcem "zakupiwszy" od wielu
swoich kontrahentów towar z odroczonym terminem płatności). Z praktyki
wiadomo, że w takich sytuacjach komornik zwykle jest bezsilny, gdyż
dłużnik zadbał o to, by majątek ukryć lub przepisać na kogoś a jeśli
jeszcze tego nie zrobił, to ma taki zamiar i zwodzi wierzyciela
obietnicą rychłej zapłaty lub lekceważy go.
Skuteczna windykacja jest wówczas trudna. Dlatego warto zwracać uwagę
na firmy, które gotowe są bez zaliczkowo podejmować się odzyskania
naszych pieniędzy również w takich wypadkach a naprawdę bez zaliczkowa
windykacja to taka, kiedy ewentualna bezskuteczna windykacja nie
pociąga za sobą żadnych kosztów dla (wszak już poszkodowanego)
wierzyciela. Oczywiście mamy na myśli działania windykacyjne nie
kolidujące z prawem. Względną gwarancją rzetelności (przy założeniu,
że firma działa bez zaliczkowo) jest wieloletnia obecność firmy
windykacyjnej na rynku; jest w stanie przez wiele lat na siebie
zarabiać - a więc zapewne dość skutecznie odzyskuje długi, pozyskuje
kolejne zlecenia i, najważniejsze dla nas, zapewne przekazuje
odzyskane pieniądze klientom. Należy wspomnieć, iż pełnomocnictwo dla
firmy windykacyjnej umożliwiające jej inkasowanie należności, wywiera
pożądaną presję na dłużnika - często windykatorzy po prostu jeżdżą po
pieniądze do dłużnika, który pomimo wielokrotnych zapewnień nie
zrealizował przelewu. Czytelną i zrozumiałą (rzetelną) w tym zakresie
wydaje się być umowa przelewu powierniczego wierzytelności z której
wynika, że jedynym zarobkiem firmy windykacyjnej jest prowizja tylko
od kwot odzyskanych w okresie obowiązywania tejże umowy.
Niektóre firmy windykacyjne zachęcają: "Prowadzona przez nas
windykacja nie spowoduje pogorszenia Państwa relacji z kontrahentem -
dłużnikiem." Do tego wtrącają czasem coś o szczytnych zasadach etyki,
którymi kierują się w trakcie windykacji. Zapewne grzeczne,
przedsądowe wezwanie do zapłaty o standardowej treści nie popsuje tych
relacji, ale czy zwykle wystarczy, aby odzyskać pieniądze? A przecież
o to chodzi. Po drugie, nasuwa się pytanie, czy warto dbać za wszelką
cenę o dobre relacje z kontrahentem i kierować się wobec niego
wyśrubowanymi zasadami etycznymi, kiedy on od pół roku zalega nam z
zapłatą całości faktury, bez podania sensownego usprawiedliwienia,
które można by zweryfikować. Niestety, ale generalnie można
stwierdzić: albo skuteczność albo wyśrubowane zasady etyki. Podkreślić
jednak należy, że windykacja bez wyśrubowanych zasad etycznych to nie
(nie musi być) windykacja bezprawna. A oto inna deklaracja z jaką
można się spotkać: "Nasza skuteczność w odzyskiwaniu należności
średnio utrzymuje się na poziomie 95%" Nie będziemy jej tu komentować,
gdyż może być to krzywdzące dla niektórych firm windykacyjnych. Warto
jednak zapytać słysząc takie deklaracje, czy firma reklamująca tak
swoją skuteczność pobiera opłaty wstępne / zaliczki za przyjęcie i
prowadzenie zlecenia i czy przyjmuje bez zaliczkowo zlecenie
windykacji należności np. po wcześniejszej bezskutecznej egzekucji
komorniczej lub czy gotowa jest aktywnie kontynuować w takiej sytuacji
windykację należności. Albowiem bezskuteczne egzekucje komornicze
bywają nader często. Obiecać wiele po to, aby uzyskać od klienta
zaliczkę, jest nierzadką praktyką. Nierzadko też, po zainkasowaniu
upragnionej zaliczki, sprawa niemal od razu odkładana jest na bok, na
półkę. Oczywiście wcale nie musi to być regułą.
Niejedna firma windykacyjna oferuje wybawienie wierzyciela z kłopotu
poprzez kupienie od niego długu. Należy jednak pamiętać, że taka
firma, kupując dług, przenosi całkowicie na siebie ryzyko związane z
wyegzekwowaniem go. Dlatego też cena, jaką zaoferuje będzie zwykle
niższa od kwoty, jaką odzyskalibyśmy powierzając windykację tego długu
dla nas, bez jego sprzedaży. Im potencjalnie trudniejsza wydaje się
być wierzytelność do odzyskania, tym niższą cenę zaoferuje nam firma
windykacyjna. Przy tej okazji ostrzegamy przed niektórymi umowami
"kupna" długu, uczulając Państwa na dokładne zapoznanie się z ich
treścią. Otóż są firmy windykacyjne, które oferują "kupienie" długu,
ale z odroczoną zań płatnością... Próbują go następnie odzyskać a gdy
im się to nie uda, to zwracają wierzytelność zaskoczonemu
wierzycielowi, który nie doczytał jakiejś klauzuli w umowie dającej
firmie windykacyjnej taką możliwość. Mamy więc do czynienia z zupełnie
kuriozalną sytuacją, kiedy to wierzyciel otrzymuje zapłatę (z
potrąceniem wysokiej prowizji jak za kupno) tylko gdy firma
windykacyjna odzyska tę należność, np. w ciągu miesiąca, a jeli
windykatorzy jej nie odzyskają w tym terminie, to najzwyczajniej
zwracają tę wierzytelność zdumionemu wierzycielowi i problem
nieodzyskanych pieniędzy pozostaje. Wziąwszy więc pod uwagę wszystkie
opisane wyżej potencjalne zagrożenia i niedogodności, warto postawić
na wczesne działania prewencyjne, które uchronią nas przed stratą
finansową.
Bogda
Apr 26, 2009, 5:24:53 PM4/26/09
to Forum Gospodarcze
Dlaczego warto sprzedać wierzytelności ?
Czy wiesz dlaczego bardziej opłaca się sprzedać wierzytelności niż
podejmować inne działania w celu odzyskania długu ?
Samodzielne odzyskiwanie długu.
Podjęta samodzielnie windykacja należności od naszego dłużnika z góry
skazuje nas na porażkę. Dłużnik od samego początku ma nad nami
przewagę. To on ma nasze pieniądze. On decyduje kiedy zapłaci
należność i czy w ogóle zapłaci. To dłużnik stawia warunki. Nie
pomagają wezwania do zapłaty, telefony, odwiedziny. Co najwyżej możemy
poprosić, lecz też bez skutku.
Zlecenie firmie windykacyjnej.
Na naszym rynku działa wiele profesjonalnie działających firm
windykacyjnych. Zdesperowani, zlecamy odzyskanie należności od naszego
dłużnika. Firma windykacyjna podejdzie do tego profesjonalnie stosując
znane sobie i często skuteczne techniki windykacyjne. Często też takim
firmom udaje się odzyskać naszą wierzytelność. Jednak nie dajmy się
ponieść złudzeniom.
Znów wygrał dłużnik. Niestety firmy windykacyjne nie działają
charytatywnie. Za odzyskanie długu trzeba zapłacić prowizję od 5 do
35% lub więcej.
Pozew do Sądu i egzekucja komornicza.
Nic gorszego nie mogło nas spotkać. Wnosząc pozew do Sądu trzeba
zapłacić wpis sądowy do 8% kwoty należności i niestety nie jest to
koniec wydatków. Przy sprzyjających okolicznościach możemy uzyskać
nakaz zapłaty po kilku miesiącach. Jednak jeżeli dłużnik wniesie
sprzeciw ten okres znacznie się wydłuży. Jeśli już udało nam się
uzyskać nakaz zapłaty czeka nas kolejny etap walki z dłużnikiem
egzekucja komornicza. Niestety komornik też niewiele może.
Jeśli dłużnik nie posiada majątku wkrótce otrzymasz postanowienie o
umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Jeśli dłużnik posiada majątek w
postaci nieruchomości musimy zapłacić za jej oszacowanie.
W tym czasie...
Dłużnik znów jest górą. Nadal prowadzi swój biznes. Obraca Twoimi
pieniędzmi. Twoje pieniądze pracują dla dłużnika. W tym czasie być
może Twoja firma jest na krawędzi bankructwa. Uratuj swoją firmę od
zapaści finansowej.
Sprzedaj wierzytelności !
Pozbądź się problemu w najprostszy sposób: wystaw wierzytelność do
sprzedaży. Każdy towar ma swojego nabywcę. Dłużnicy też mają swoich
wierzycieli. Wielu z nich chętnie kupi Twoją wierzytelność. Jeśli masz
wiele wierzytelności zostań naszym Partnerem. Dzięki specjalnej
ofercie pozwoli Ci to znacznie obniżyć koszty.
Dzięki zaawansowanej kampanii promocyjnej wkrótce nasz serwis będzie
odwiedzać kilka tysięcy osób dziennie. Serwis internetowy Europejska
Giełda Wierzytelności powstał wskutek zapotrzebowania rynku
wierzytelności. Zostań partnerem tego rynku.
Jeśli jesteś dłużnikiem.
Zainwestuj w wierzytelności. Kup wierzytelność należącą do Twojego
wierzyciela. Możesz wtedy dokonać kompensaty ze swoim zobowiązaniem. W
ten sposób spłacisz swój dług.
Jeśli chcesz zainwestować.
Zainwestuj w wierzytelności. Poznaj nowy atrakcyjny rynek. Większość
wierzytelności można kupić poniżej ich ceny nominalnej. Jeszcze taniej
kupisz całe pakiety. Przy okazji uwolnisz wielu wierzycieli od ich
dłużników.
Czy wiesz dlaczego bardziej opłaca się sprzedać wierzytelności niż
podejmować inne działania w celu odzyskania długu ?
Samodzielne odzyskiwanie długu.
Podjęta samodzielnie windykacja należności od naszego dłużnika z góry
skazuje nas na porażkę. Dłużnik od samego początku ma nad nami
przewagę. To on ma nasze pieniądze. On decyduje kiedy zapłaci
należność i czy w ogóle zapłaci. To dłużnik stawia warunki. Nie
pomagają wezwania do zapłaty, telefony, odwiedziny. Co najwyżej możemy
poprosić, lecz też bez skutku.
Zlecenie firmie windykacyjnej.
Na naszym rynku działa wiele profesjonalnie działających firm
windykacyjnych. Zdesperowani, zlecamy odzyskanie należności od naszego
dłużnika. Firma windykacyjna podejdzie do tego profesjonalnie stosując
znane sobie i często skuteczne techniki windykacyjne. Często też takim
firmom udaje się odzyskać naszą wierzytelność. Jednak nie dajmy się
ponieść złudzeniom.
Znów wygrał dłużnik. Niestety firmy windykacyjne nie działają
charytatywnie. Za odzyskanie długu trzeba zapłacić prowizję od 5 do
35% lub więcej.
Pozew do Sądu i egzekucja komornicza.
Nic gorszego nie mogło nas spotkać. Wnosząc pozew do Sądu trzeba
zapłacić wpis sądowy do 8% kwoty należności i niestety nie jest to
koniec wydatków. Przy sprzyjających okolicznościach możemy uzyskać
nakaz zapłaty po kilku miesiącach. Jednak jeżeli dłużnik wniesie
sprzeciw ten okres znacznie się wydłuży. Jeśli już udało nam się
uzyskać nakaz zapłaty czeka nas kolejny etap walki z dłużnikiem
egzekucja komornicza. Niestety komornik też niewiele może.
Jeśli dłużnik nie posiada majątku wkrótce otrzymasz postanowienie o
umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Jeśli dłużnik posiada majątek w
postaci nieruchomości musimy zapłacić za jej oszacowanie.
W tym czasie...
Dłużnik znów jest górą. Nadal prowadzi swój biznes. Obraca Twoimi
pieniędzmi. Twoje pieniądze pracują dla dłużnika. W tym czasie być
może Twoja firma jest na krawędzi bankructwa. Uratuj swoją firmę od
zapaści finansowej.
Sprzedaj wierzytelności !
Pozbądź się problemu w najprostszy sposób: wystaw wierzytelność do
sprzedaży. Każdy towar ma swojego nabywcę. Dłużnicy też mają swoich
wierzycieli. Wielu z nich chętnie kupi Twoją wierzytelność. Jeśli masz
wiele wierzytelności zostań naszym Partnerem. Dzięki specjalnej
ofercie pozwoli Ci to znacznie obniżyć koszty.
Dzięki zaawansowanej kampanii promocyjnej wkrótce nasz serwis będzie
odwiedzać kilka tysięcy osób dziennie. Serwis internetowy Europejska
Giełda Wierzytelności powstał wskutek zapotrzebowania rynku
wierzytelności. Zostań partnerem tego rynku.
Jeśli jesteś dłużnikiem.
Zainwestuj w wierzytelności. Kup wierzytelność należącą do Twojego
wierzyciela. Możesz wtedy dokonać kompensaty ze swoim zobowiązaniem. W
ten sposób spłacisz swój dług.
Jeśli chcesz zainwestować.
Zainwestuj w wierzytelności. Poznaj nowy atrakcyjny rynek. Większość
wierzytelności można kupić poniżej ich ceny nominalnej. Jeszcze taniej
kupisz całe pakiety. Przy okazji uwolnisz wielu wierzycieli od ich
dłużników.
Bogda
Apr 26, 2009, 5:31:56 PM4/26/09
to Forum Gospodarcze
3. Jak odzyskać swoje pieniądze
W obliczu niskiej skuteczności, wysokich kosztów i długiego czasu
odzyskiwania pieniędzy na drodze postępowania sądowo-egzekucyjnego,
wierzyciel często nie może zrealizować swoich uprawnień. Prowadzenie
działań windykacyjnych w ramach własnego przedsiębiorstwa oznacza
konieczność ponoszenia wysokich kosztów pracowniczych. Lepszym
rozwiązaniem jest powierzenie tej sfery działań zewnętrznym firmom,
które profesjonalnie zajmują się obsługą wierzytelności. Trzeba jednak
pamiętać, że często także specjaliści są bezradni. Przede wszystkim
jednak należy mieć świadomość, że każde działania windykacyjne wiążą
się z kosztami i czasem koniecznym do ich przeprowadzenia. Czy jest
więc jakieś rozwiązanie by szybko i skutecznie odzyskać przynajmniej
część pieniędzy?
W obliczu niskiej skuteczności, wysokich kosztów i długiego czasu
odzyskiwania pieniędzy na drodze postępowania sądowo-egzekucyjnego,
wierzyciel często nie może zrealizować swoich uprawnień. Prowadzenie
działań windykacyjnych w ramach własnego przedsiębiorstwa oznacza
konieczność ponoszenia wysokich kosztów pracowniczych. Lepszym
rozwiązaniem jest powierzenie tej sfery działań zewnętrznym firmom,
które profesjonalnie zajmują się obsługą wierzytelności. Trzeba jednak
pamiętać, że często także specjaliści są bezradni. Przede wszystkim
jednak należy mieć świadomość, że każde działania windykacyjne wiążą
się z kosztami i czasem koniecznym do ich przeprowadzenia. Czy jest
więc jakieś rozwiązanie by szybko i skutecznie odzyskać przynajmniej
część pieniędzy?
Bogda
Apr 26, 2009, 5:33:55 PM4/26/09
to Forum Gospodarcze
Jak sprzedać wierzytelność
Wielu przedsiębiorców nie podejmuje żadnych kroków, które
przyspieszyłyby odzyskanie należności, ponieważ nie chcą urazić
swojego klienta. Ten zaś często wykorzystuje i nadużywa naszej
cierpliwości. Jest to niezwykle ryzykowne, gdyż każdy dzień zwłoki z
zapłatą zmniejsza szanse na odzyskanie naszych pieniędzy. Ponadto z
każdym dniem cena naszej wierzytelności maleje. W praktyce dość często
spotkać się można z sytuacjami, w których wierzyciel podjął już
decyzję o sprzedaży wierzytelności i zaczyna poszukiwać kupca. Nagle
okazuje się, że chętnych do jej nabycie jest niewielu, a proponowana
cena mało interesująca. Najczęstszą przyczyną takiego stanu rzeczy
jest fakt, iż wierzytelność przeznaczona do sprzedaży była tak długo
"przetrzymywana" przez wierzyciela, który częstokroć podejmował wiele
nieudanych prób jej odzyskania, że dochodzenie jej przez nabywcę może
być znacznie utrudnione lub wręcz niemożliwe. Pamiętajmy, że
cesjonariusz z chwilą nabycia wierzytelności przejmuje na siebie, co
do zasady, ryzyko wypłacalności dłużnika. Naturalnym jest fakt, że
bardzo ostrożnie będzie szacował jej wartość. Co możemy zatem zrobić
by sprzedać wierzytelność i uzyskać za nią godziwą cenę? Są na to
pewne rozwiązania, które w ramach współpracy proponujemy i z sukcesem
wdrażamy u naszych Klientów
Wielu przedsiębiorców nie podejmuje żadnych kroków, które
przyspieszyłyby odzyskanie należności, ponieważ nie chcą urazić
swojego klienta. Ten zaś często wykorzystuje i nadużywa naszej
cierpliwości. Jest to niezwykle ryzykowne, gdyż każdy dzień zwłoki z
zapłatą zmniejsza szanse na odzyskanie naszych pieniędzy. Ponadto z
każdym dniem cena naszej wierzytelności maleje. W praktyce dość często
spotkać się można z sytuacjami, w których wierzyciel podjął już
decyzję o sprzedaży wierzytelności i zaczyna poszukiwać kupca. Nagle
okazuje się, że chętnych do jej nabycie jest niewielu, a proponowana
cena mało interesująca. Najczęstszą przyczyną takiego stanu rzeczy
jest fakt, iż wierzytelność przeznaczona do sprzedaży była tak długo
"przetrzymywana" przez wierzyciela, który częstokroć podejmował wiele
nieudanych prób jej odzyskania, że dochodzenie jej przez nabywcę może
być znacznie utrudnione lub wręcz niemożliwe. Pamiętajmy, że
cesjonariusz z chwilą nabycia wierzytelności przejmuje na siebie, co
do zasady, ryzyko wypłacalności dłużnika. Naturalnym jest fakt, że
bardzo ostrożnie będzie szacował jej wartość. Co możemy zatem zrobić
by sprzedać wierzytelność i uzyskać za nią godziwą cenę? Są na to
pewne rozwiązania, które w ramach współpracy proponujemy i z sukcesem
wdrażamy u naszych Klientów
On 26 Kwi, 22:59, Jerzy <jurekjarosin...@gmail.com> wrote:
Bogda
Apr 26, 2009, 5:36:59 PM4/26/09
to Forum Gospodarcze
Jak dokonać wyceny wierzytelności
Wartość konkretnej wierzytelności jest determinowana przez wiele
czynników. Przed zawarciem umowy cesji należy ją dokładnie ustalić. W
Departamencie Weryfikacji i Mediacji EGW zanim zaczniemy poszukiwania
nabywcy staramy się dokonać wstępnej wyceny. Dążąc do kontaktu z
dłużnikiem ustalamy stopień sporności roszczenia, wyjaśniamy wszelkie
wątpliwe kwestie lub reklamacje. Ponadto doświadczeni specjaliści
prowadzą fachowe negocjacje z dłużnikiem. Ich działania są niezwykle
efektowne, ale jednocześnie prowadzone delikatnie i z wyczuciem.
Mediacje są nieocenioną pomocą w szybkim odzyskiwaniu wierzytelności
nie tylko tych krótko przeterminowanych, ale również takich, w których
termin zapłaty zapadł już dawno temu. Nie działamy schematycznie, ale
traktujemy każdą sprawę indywidualnie. Nasz sukces opiera się w
głównej mierze na wiedzy i ogromnym doświadczeniu, zdobywanym przez
lata pracy w branży windykacyjnej.
Wartość konkretnej wierzytelności jest determinowana przez wiele
czynników. Przed zawarciem umowy cesji należy ją dokładnie ustalić. W
Departamencie Weryfikacji i Mediacji EGW zanim zaczniemy poszukiwania
nabywcy staramy się dokonać wstępnej wyceny. Dążąc do kontaktu z
dłużnikiem ustalamy stopień sporności roszczenia, wyjaśniamy wszelkie
wątpliwe kwestie lub reklamacje. Ponadto doświadczeni specjaliści
prowadzą fachowe negocjacje z dłużnikiem. Ich działania są niezwykle
efektowne, ale jednocześnie prowadzone delikatnie i z wyczuciem.
Mediacje są nieocenioną pomocą w szybkim odzyskiwaniu wierzytelności
nie tylko tych krótko przeterminowanych, ale również takich, w których
termin zapłaty zapadł już dawno temu. Nie działamy schematycznie, ale
traktujemy każdą sprawę indywidualnie. Nasz sukces opiera się w
głównej mierze na wiedzy i ogromnym doświadczeniu, zdobywanym przez
lata pracy w branży windykacyjnej.
Bogda
Apr 26, 2009, 5:39:50 PM4/26/09
to Forum Gospodarcze
Umorzenie egzekucji na wniosek wierzyciela.
Czasem wierzycielowi opłaca się złożyć do komornika wniosek o
umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko jego
dłużnikowi. Ma to sens zwłaszcza wówczas, gdy przeciwko dłużnikowi
prowadzone są równolegle postępowania egzekucyjne również z wniosku
(wielu) innych wierzycieli. Pomijając skuteczność komornika (a raczej
jej brak) w takich wypadkach, powinniśmy pamiętać, że każda
wyegzekwowana przez komornika kwota dzielona jest właśnie pomiędy
wszystkich wierzycieli w postępowaniu egzekucyjnym. Częstokroć więc
możemy liczyć w takich wypadkach jedynie (jeśli w ogóle na coś) na
"ochłap" z takiego podziału (albo zupełnie nic, jeśli jednym z
wierzycieli jest np. Skarb Państwa, którego należności zaspokajane są
w pierwszym rzędzie).
Zdarza się, że ten i ów wierzyciel zleca w trakcie bezskutecznej
egzekucji przeprowadzenie wywiadu gospodarczego mającego za zadanie
wyszukanie majątku dłużnika. Wiele firm windykacyjnych reklamuje się
pod tym kątem i każda profesjonalna firma windykacyjna nastawiona
faktycznie na odzyskanie należności (a nie na wyłudzanie zaliczek od
klientów) to jednocześnie wywiadownia gospodarcza. Tyle że właśnie,
jeżeli wierzycieli w postępowaniu egzekucyjnym jest wielu, to
następuje, (jeśli w ogóle taki majątek zostanie odnaleziony i
ewentualnie upłynniony), wspomniany podział środków. Wycofanie się z
postępowania egzekucyjnego (poprzez złożenie wniosku o umorzenie
egzekucji) daje nam możliwość indywidualnego rozliczenia się z
dłużnikiem a dłużnik nie naraża się wówczas na zarzut zaspokajania
jednego wierzyciela z pominięciem pozostałych w postępowaniu
egzekucyjnym.Oczywiście wówczas już nie możemy liczyć na
(nieskutecznego) komornika ale ewentualnie na firmę windykacyjną.
Czasem wierzycielowi opłaca się złożyć do komornika wniosek o
umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko jego
dłużnikowi. Ma to sens zwłaszcza wówczas, gdy przeciwko dłużnikowi
prowadzone są równolegle postępowania egzekucyjne również z wniosku
(wielu) innych wierzycieli. Pomijając skuteczność komornika (a raczej
jej brak) w takich wypadkach, powinniśmy pamiętać, że każda
wyegzekwowana przez komornika kwota dzielona jest właśnie pomiędy
wszystkich wierzycieli w postępowaniu egzekucyjnym. Częstokroć więc
możemy liczyć w takich wypadkach jedynie (jeśli w ogóle na coś) na
"ochłap" z takiego podziału (albo zupełnie nic, jeśli jednym z
wierzycieli jest np. Skarb Państwa, którego należności zaspokajane są
w pierwszym rzędzie).
Zdarza się, że ten i ów wierzyciel zleca w trakcie bezskutecznej
egzekucji przeprowadzenie wywiadu gospodarczego mającego za zadanie
wyszukanie majątku dłużnika. Wiele firm windykacyjnych reklamuje się
pod tym kątem i każda profesjonalna firma windykacyjna nastawiona
faktycznie na odzyskanie należności (a nie na wyłudzanie zaliczek od
klientów) to jednocześnie wywiadownia gospodarcza. Tyle że właśnie,
jeżeli wierzycieli w postępowaniu egzekucyjnym jest wielu, to
następuje, (jeśli w ogóle taki majątek zostanie odnaleziony i
ewentualnie upłynniony), wspomniany podział środków. Wycofanie się z
postępowania egzekucyjnego (poprzez złożenie wniosku o umorzenie
egzekucji) daje nam możliwość indywidualnego rozliczenia się z
dłużnikiem a dłużnik nie naraża się wówczas na zarzut zaspokajania
jednego wierzyciela z pominięciem pozostałych w postępowaniu
egzekucyjnym.Oczywiście wówczas już nie możemy liczyć na
(nieskutecznego) komornika ale ewentualnie na firmę windykacyjną.
Bogda
Apr 26, 2009, 5:44:38 PM4/26/09
to Forum Gospodarcze
Skarga pauliańska
Z prowadzeniem działalności gospodarczej i z obrotem gospodarczym
wiąże się ryzyko. Ryzykiem tym jest między innymi ewentualność w
postaci nieuzyskania zapłaty należności od dłużnika, który może okazać
się, najogólniej ujmując, podmiotem niewypłacalnym. Dotyczy to
wszelkiego rodzaju czynności prawnych, począwszy od umowy pożyczki ,
sprzedaży i wielu innych umów wzajemnych. Niewypłacalność jednej ze
stron automatycznie wpływa na pogorszenie sytuacji drugiej.
Szczególnie w przedsiębiorstwach często prowadzi to do tzw. efektu
domino - gdzie upadłość jednej firmy przesądza o konieczności upadku
drugiej, z nią powiązanej bądź też z nią współpracującej. Rozróżnić
należy sytuacje, w których dłużnik należycie wykonuje swoje obowiązki,
stara się spłacić swój dług, jak i te, w których zobowiązany stara się
utrudnić egzekucję i ukrywa majątek przed wierzycielami. Dla
uniknięcia skutków tej drugiej sytuacji, polski ustawodawca
przewidział instytucję skargi pauliańskiej - chroniącej prawa
wierzycieli w razie niewypłacalności dłużnika. Dla wierzycieli, którzy
nie skorzystali z usług firm oferujących raporty o wiarygodności i
którym nie powiodło się następnie poszukiwanie majątku dłużnika, taka
skarga jest bywa ostatnią deską ratunku. Skarga pauliańska jest
powództwem chroniącym prawa wierzycieli w razie niewypłacalności
dłużnika. Ma zastosowanie wówczas, gdy dłużnik pozbywa się swojego
majątku, by wierzyciele nie mogli się z niego zaspokoić.
Instytucja ta wpływa na czynności prawne dokonywane przez dłużnika,
czyniąc je bezskutecznymi względem wierzycieli, co w konsekwencji
przyznaje im możliwość swobodnej egzekucji. Ma zastosowanie również
wówczas, gdy dłużnik poprzez swoje zaniechanie powoduje, iż jego
majątek nie zwiększa się bądź też ulega zmniejszeniu - np. gdy
dłużnik, mimo że istnieją ku temu podstawy, nie żąda ustalenia ustania
obowiązku alimentacyjnego, lecz nadal płaci alimenty. Zgodnie z art.
527 kodeksu cywilnego, uprawnionym z tytułu skargi pauliańskiej jest
każdy z wierzycieli dłużnika. Mogą oni wystąpić ze wspólnym powództwem
bądź też samodzielnie chronić swoje prawa. W przypadku wierzycieli
solidarnych - uprawnionym jest każdy z nich. Przepisy mają
zastosowanie również do tzw. przyszłych wierzycieli. Sytuacja taka
występuje wtedy, gdy dłużnik dokonywał czynności zmniejszających jego
wypłacalność w zamiarze pokrzywdzenia osób, które później stały się
jego wierzycielami. Skarga pauliańska będzie tu możliwa, jeśli:
* po pierwsze dłużnik zdawał lub mógł (zachowując należytą
staranność) zdawać sobie sprawę z tego, że będzie w przyszłości
odpowiadał za dług,
* po drugie dłużnik dokonał czynności w celu pokrzywdzenia
wierzycieli.
Nie jest konieczne, by w chwili dokonania krzywdzącej czynności było
wiadome, kto i kiedy w przyszłości stanie się wierzycielem ani w
jakiej wysokości zaciągnięte zostanie zobowiązanie. Nieistotne jest
też, ile czasu minęło od dokonania czynności do powstania długu.
Kodeks cywilny przewiduje następujące przesłanki pozwalające na
skorzystanie ze skargi pauliańskiej:
* dłużnik dokonuje czynności prawnej krzywdzącej wierzycieli,
* wskutek tej czynności osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową,
* dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli,
* osoba trzecia wiedziała o celu, w jakim dłużnik dokonał
czynności prawnej bądź przy zachowaniu należytej staranności mogła się
o tym dowiedzieć.
Przyjmuje się, iż czynność prawna dłużnika jest dokonana z
pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał
się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż
był przed dokonaniem czynności. Chodzi tu przy tym o faktyczny stan
niewypłacalności, a nie tylko o możliwość jego zaistnienia. Korzyść
uzyskana przez osobę trzecią, może polegać bądź to na przysporzeniu
majątkowym na jej rzecz, bądź na zwolnieniu jej z zobowiązania.
Ułatwienia dowodowe Jak zaznaczono wyżej, koniecznym jest wykazanie,
iż osoba trzecia wiedziała o celu, w jakim dłużnik dokonał czynności
prawnej, bądź przy zachowaniu należytej staranności mogła się o tym
dowiedzieć. Łatwo się domyślić, iż może to stanowić spory problem.
Dlatego też ustawodawca wprowadził kilka ułatwień dowodowych. Jeżeli
wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem
wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim
stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze
świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Przepisy nie określiły
katalogu osób bliskich. W przypadku skargi pauliańskiej stwierdzenie,
czy osoba trzecia jest osobą bliską, następuje zawsze w odniesieniu do
konkretnej sytuacji. Z tego względu osobą bliską może być nie tylko
członek rodziny dłuznika, ale i przyjaciel, zaufany pracownik,
podwładny. Jeżeli osobą trzecią jest np. spółka z ograniczoną
odpowiedzialnością, wystarczy istnienie stosunku bliskości wobec
członka takiej zbiorowości. Domniemanie, że osoba trzecia wiedziała,
że dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, zachodzi
też, gdy osobą, która otrzymała korzyść od dłużnika jest
przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach
gospodarczych. Są to domniemania zwykłe, które to osoba trzecia,
przeciwko której skierowano skargę pauliańską, może obalić. Podobny
problem może mieć związek z koniecznością udowodnienia, iż dłużnik
działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Jednakże, gdy w
chwili dokonania czynności prawnej nieodpłatnej (darowizna) dłużnik
już był niewypłacalny, wówczas domniemywa się, iż działał ze
świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo domniemanie dotyczy
sytuacji, gdy dłużnik dopiero stał się niewypłacalny na skutek
dokonania darowizny. Wzmocnienie ochrony z tytułu skargi pauliańskiej
Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z
pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową
bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną,
chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej
staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze
świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Jak można skorzystać ze
skargi? Uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z
pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub zarzutu
przeciwko osobie trzeciej, która w skutek tej czynności uzyskała
korzyść majątkową. Pozwanym może być także następca prawny pod tytułem
ogólnym, np. spadkobierca tej osoby. W wypadku gdy osoba trzecia
rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić
bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie
nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających
uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie
było nieodpłatne. Bezskutecznością może być objęta jedynie czynność
prawna dłużnika do maksymalnych rozmiarów wierzytelności
przysługującej wierzycielowi, który czynność zaskarżył. Skarga
pauliańska nie wpływa na ważność umowy dokonanej przez dłużnika na
rzecz osoby trzeciej. Umowa ta jest nadal ważna. Powództwo wpływa
jedynie na skuteczność umowy. Czynność staje się bezskuteczna, ale
wyłącznie względem wierzyciela, który powołał się na skargę pauliańską
(a w sytuacji solidarności wierzycieli - jest bezskuteczna względem
nich wszystkich). W stosunku do innych osób - czynność jest nadal w
pełni skuteczna. Wierzyciel, względem którego czynność prawna dłużnika
została uznana za bezskuteczną, może z pierwszeństwem przed
wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z przedmiotów
majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z
majątku dłużnika albo do niego nie weszły. Aby usunąć stan niepewności
związany z ewentualną skutecznością czy bezskutecznością czynności
dokonanej przez dłużnika na rzecz osoby trzeciej, ustawodawca
przewidział termin, po którym wierzyciele nie mogą powoływać się na
skargę pauliańską. Zgodnie z art. 534 kodeksu cywilnego uznania
czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za
bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej
czynności. Osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową wskutek
czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli,
może zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela żądającego
uznania czynności za bezskuteczną, jeżeli spełni na rzecz wierzyciela
świadczenie w wysokości uzyskanego albo wskaże wierzycielowi
wystarczające do jego zaspokojenia mienie dłużnika. Oprócz tego
uprawnienia, osoba trzecia, która dokonała z dłużnikiem czynności
prawnej odpłatnej i w wyniku pozwania przez wierzyciela czynność
prawna została uznana za bezskuteczną, wówczas na zasadach ogólnych
może żądać od dłużnika wyrównania ewentualnych szkód. Podstawę prawną
stanowią przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, czy też rękojmi za wady
prawne. Poza skargą pauliańską, wierzyciel może powoływać się na
przepisy ogólne. Art. 59 kodeksu cywilnego głosi, iż w razie zawarcia
umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym
zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać
uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o jej
roszczeniu wiedziały albo, jeżeli umowa była nieodpłatna. Uznania
umowy za bezskuteczną nie można żądać po upływie roku od jej zawarcia.
Z prowadzeniem działalności gospodarczej i z obrotem gospodarczym
wiąże się ryzyko. Ryzykiem tym jest między innymi ewentualność w
postaci nieuzyskania zapłaty należności od dłużnika, który może okazać
się, najogólniej ujmując, podmiotem niewypłacalnym. Dotyczy to
wszelkiego rodzaju czynności prawnych, począwszy od umowy pożyczki ,
sprzedaży i wielu innych umów wzajemnych. Niewypłacalność jednej ze
stron automatycznie wpływa na pogorszenie sytuacji drugiej.
Szczególnie w przedsiębiorstwach często prowadzi to do tzw. efektu
domino - gdzie upadłość jednej firmy przesądza o konieczności upadku
drugiej, z nią powiązanej bądź też z nią współpracującej. Rozróżnić
należy sytuacje, w których dłużnik należycie wykonuje swoje obowiązki,
stara się spłacić swój dług, jak i te, w których zobowiązany stara się
utrudnić egzekucję i ukrywa majątek przed wierzycielami. Dla
uniknięcia skutków tej drugiej sytuacji, polski ustawodawca
przewidział instytucję skargi pauliańskiej - chroniącej prawa
wierzycieli w razie niewypłacalności dłużnika. Dla wierzycieli, którzy
nie skorzystali z usług firm oferujących raporty o wiarygodności i
którym nie powiodło się następnie poszukiwanie majątku dłużnika, taka
skarga jest bywa ostatnią deską ratunku. Skarga pauliańska jest
powództwem chroniącym prawa wierzycieli w razie niewypłacalności
dłużnika. Ma zastosowanie wówczas, gdy dłużnik pozbywa się swojego
majątku, by wierzyciele nie mogli się z niego zaspokoić.
Instytucja ta wpływa na czynności prawne dokonywane przez dłużnika,
czyniąc je bezskutecznymi względem wierzycieli, co w konsekwencji
przyznaje im możliwość swobodnej egzekucji. Ma zastosowanie również
wówczas, gdy dłużnik poprzez swoje zaniechanie powoduje, iż jego
majątek nie zwiększa się bądź też ulega zmniejszeniu - np. gdy
dłużnik, mimo że istnieją ku temu podstawy, nie żąda ustalenia ustania
obowiązku alimentacyjnego, lecz nadal płaci alimenty. Zgodnie z art.
527 kodeksu cywilnego, uprawnionym z tytułu skargi pauliańskiej jest
każdy z wierzycieli dłużnika. Mogą oni wystąpić ze wspólnym powództwem
bądź też samodzielnie chronić swoje prawa. W przypadku wierzycieli
solidarnych - uprawnionym jest każdy z nich. Przepisy mają
zastosowanie również do tzw. przyszłych wierzycieli. Sytuacja taka
występuje wtedy, gdy dłużnik dokonywał czynności zmniejszających jego
wypłacalność w zamiarze pokrzywdzenia osób, które później stały się
jego wierzycielami. Skarga pauliańska będzie tu możliwa, jeśli:
* po pierwsze dłużnik zdawał lub mógł (zachowując należytą
staranność) zdawać sobie sprawę z tego, że będzie w przyszłości
odpowiadał za dług,
* po drugie dłużnik dokonał czynności w celu pokrzywdzenia
wierzycieli.
Nie jest konieczne, by w chwili dokonania krzywdzącej czynności było
wiadome, kto i kiedy w przyszłości stanie się wierzycielem ani w
jakiej wysokości zaciągnięte zostanie zobowiązanie. Nieistotne jest
też, ile czasu minęło od dokonania czynności do powstania długu.
Kodeks cywilny przewiduje następujące przesłanki pozwalające na
skorzystanie ze skargi pauliańskiej:
* dłużnik dokonuje czynności prawnej krzywdzącej wierzycieli,
* wskutek tej czynności osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową,
* dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli,
* osoba trzecia wiedziała o celu, w jakim dłużnik dokonał
czynności prawnej bądź przy zachowaniu należytej staranności mogła się
o tym dowiedzieć.
Przyjmuje się, iż czynność prawna dłużnika jest dokonana z
pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał
się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż
był przed dokonaniem czynności. Chodzi tu przy tym o faktyczny stan
niewypłacalności, a nie tylko o możliwość jego zaistnienia. Korzyść
uzyskana przez osobę trzecią, może polegać bądź to na przysporzeniu
majątkowym na jej rzecz, bądź na zwolnieniu jej z zobowiązania.
Ułatwienia dowodowe Jak zaznaczono wyżej, koniecznym jest wykazanie,
iż osoba trzecia wiedziała o celu, w jakim dłużnik dokonał czynności
prawnej, bądź przy zachowaniu należytej staranności mogła się o tym
dowiedzieć. Łatwo się domyślić, iż może to stanowić spory problem.
Dlatego też ustawodawca wprowadził kilka ułatwień dowodowych. Jeżeli
wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem
wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim
stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze
świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Przepisy nie określiły
katalogu osób bliskich. W przypadku skargi pauliańskiej stwierdzenie,
czy osoba trzecia jest osobą bliską, następuje zawsze w odniesieniu do
konkretnej sytuacji. Z tego względu osobą bliską może być nie tylko
członek rodziny dłuznika, ale i przyjaciel, zaufany pracownik,
podwładny. Jeżeli osobą trzecią jest np. spółka z ograniczoną
odpowiedzialnością, wystarczy istnienie stosunku bliskości wobec
członka takiej zbiorowości. Domniemanie, że osoba trzecia wiedziała,
że dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, zachodzi
też, gdy osobą, która otrzymała korzyść od dłużnika jest
przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach
gospodarczych. Są to domniemania zwykłe, które to osoba trzecia,
przeciwko której skierowano skargę pauliańską, może obalić. Podobny
problem może mieć związek z koniecznością udowodnienia, iż dłużnik
działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Jednakże, gdy w
chwili dokonania czynności prawnej nieodpłatnej (darowizna) dłużnik
już był niewypłacalny, wówczas domniemywa się, iż działał ze
świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo domniemanie dotyczy
sytuacji, gdy dłużnik dopiero stał się niewypłacalny na skutek
dokonania darowizny. Wzmocnienie ochrony z tytułu skargi pauliańskiej
Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z
pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową
bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną,
chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej
staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze
świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Jak można skorzystać ze
skargi? Uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z
pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub zarzutu
przeciwko osobie trzeciej, która w skutek tej czynności uzyskała
korzyść majątkową. Pozwanym może być także następca prawny pod tytułem
ogólnym, np. spadkobierca tej osoby. W wypadku gdy osoba trzecia
rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić
bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie
nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających
uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie
było nieodpłatne. Bezskutecznością może być objęta jedynie czynność
prawna dłużnika do maksymalnych rozmiarów wierzytelności
przysługującej wierzycielowi, który czynność zaskarżył. Skarga
pauliańska nie wpływa na ważność umowy dokonanej przez dłużnika na
rzecz osoby trzeciej. Umowa ta jest nadal ważna. Powództwo wpływa
jedynie na skuteczność umowy. Czynność staje się bezskuteczna, ale
wyłącznie względem wierzyciela, który powołał się na skargę pauliańską
(a w sytuacji solidarności wierzycieli - jest bezskuteczna względem
nich wszystkich). W stosunku do innych osób - czynność jest nadal w
pełni skuteczna. Wierzyciel, względem którego czynność prawna dłużnika
została uznana za bezskuteczną, może z pierwszeństwem przed
wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z przedmiotów
majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z
majątku dłużnika albo do niego nie weszły. Aby usunąć stan niepewności
związany z ewentualną skutecznością czy bezskutecznością czynności
dokonanej przez dłużnika na rzecz osoby trzeciej, ustawodawca
przewidział termin, po którym wierzyciele nie mogą powoływać się na
skargę pauliańską. Zgodnie z art. 534 kodeksu cywilnego uznania
czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za
bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej
czynności. Osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową wskutek
czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli,
może zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela żądającego
uznania czynności za bezskuteczną, jeżeli spełni na rzecz wierzyciela
świadczenie w wysokości uzyskanego albo wskaże wierzycielowi
wystarczające do jego zaspokojenia mienie dłużnika. Oprócz tego
uprawnienia, osoba trzecia, która dokonała z dłużnikiem czynności
prawnej odpłatnej i w wyniku pozwania przez wierzyciela czynność
prawna została uznana za bezskuteczną, wówczas na zasadach ogólnych
może żądać od dłużnika wyrównania ewentualnych szkód. Podstawę prawną
stanowią przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, czy też rękojmi za wady
prawne. Poza skargą pauliańską, wierzyciel może powoływać się na
przepisy ogólne. Art. 59 kodeksu cywilnego głosi, iż w razie zawarcia
umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym
zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać
uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o jej
roszczeniu wiedziały albo, jeżeli umowa była nieodpłatna. Uznania
umowy za bezskuteczną nie można żądać po upływie roku od jej zawarcia.
Dawid
Apr 27, 2009, 8:43:44 PM4/27/09
to Forum Gospodarcze
a co z przedawnieniami w ZUS-ie ?
Czemu oni inaczej interpretują przepisy prawa?
Czemu oni inaczej interpretują przepisy prawa?
Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages