Tài liệu: Tín chỉ carbon có tính toàn vẹn cao là gì? (What is high integrity carbon?)

[Thu Le]

Kính gửi: Quý Thành viên Mạng lưới,

Mạng lưới Carbon Rừng xin chia sẻ tới quý anh chị báo cáo: Tín chỉ carbon có tính toàn vẹn cao là gì? (What is high integrity carbon?) do CIFOR - ICRAF phát hành.
Theo báo cáo, các tác giả khẳng định rằng không phải tất cả các tín chỉ carbon từ rừng đều có chất lượng và mức độ toàn vẹn như nhau. Trong bối cảnh ngày càng nhiều mục tiêu hướng đến cam kết “net-zero” và nhu cầu đối với tín chỉ carbon “chất lượng cao”, khái niệm high integrity carbon credit được đưa ra nhằm phân biệt những tín chỉ thực sự đáng tin cậy về cả môi trường và xã hội, thay vì chỉ đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật tối thiểu.

Định nghĩa
Theo các tác giả, tín chỉ carbon có tính toàn vẹn cao được hiểu là: Các đơn vị giảm phát thải hoặc hấp thụ khí nhà kính được cung cấp bởi những chương trình carbon kết hợp đồng thời chất lượng cao và mức độ tham vọng cao, trên cả hai phương diện sinh thái (môi trường) và xã hội. Nói cách khác, tín chỉ carbon có tính toàn vẹn cao không chỉ “đo được và kiểm chứng được lượng carbon”, mà còn phải mang lại giá trị tốt hơn cho con người và hệ sinh thái tại các khu vực thực hiện hoạt động carbon. Báo cáo nhấn mạnh rằng tính toàn vẹn cao chỉ đạt được khi hai trụ cột sau được đặt ngang hàng:

1. Toàn vẹn môi trường (Environmental integrity)
Các tín chỉ phải bảo đảm:

• Giảm phát thải hoặc hấp thụ carbon là thực chất, bổ sung và lâu dài;
• Có cơ chế quản lý rủi ro về tính bền vững (permanence) và rò rỉ phát thải (leakage);
• Hệ thống đo đạc – báo cáo – thẩm định (MRV) minh bạch, tránh tính trùng (double counting) giữa quốc gia và bên mua tín chỉ

2. Toàn vẹn xã hội (Social integrity)
Khác với nhiều cách tiếp cận hiện nay vốn chỉ dừng ở mức “không gây hại”, báo cáo cho rằng tín chỉ có tính toàn vẹn cao phải:

• Tôn trọng và bảo đảm quyền của Người bản địa và cộng đồng địa phương, đặc biệt là: Quyền được tham vấn trước, tự nguyện và có đầy đủ thông tin (FPIC); Quyền đối với đất đai và tài nguyên; Chia sẻ lợi ích công bằng; Bình đẳng giới; Cơ chế khiếu nại và khắc phục hiệu quả;
• Chuyển từ cách tiếp cận “bảo vệ bằng cơ chế an toàn” sang hỗ trợ thực chất, giúp cộng đồng trở thành chủ thể trung tâm trong các chương trình carbon và theo đuổi con đường phát triển do chính họ lựa chọn

Từ việc rà soát các sáng kiến và quan điểm khác nhau, báo cáo chỉ ra rằng một chương trình tạo ra tín chỉ carbon có tính toàn vẹn cao cần đáp ứng năm yếu tố then chốt liên quan đến quyền cộng đồng, bao gồm:

• Thực hiện FPIC một cách liên tục trong toàn bộ vòng đời chương trình/DA;
• Thúc đẩy bình đẳng giới theo hướng chuyển đổi, không chỉ mang tính hình thức;
• Bảo đảm và giám sát chặt chẽ quyền đất đai và tài nguyên;
• Thiết kế cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch, linh hoạt và có sự tham gia thực chất;
• Có hệ thống khiếu nại, giám sát tuân thủ và thẩm tra độc lập, phù hợp với bối cảnh văn hóa – xã hội địa phương

Báo cáo kết luận rằng tín chỉ carbon chỉ thực sự “có tính toàn vẹn cao” khi chất lượng kỹ thuật về carbon đi đôi với mức độ tham vọng xã hội tương xứng. Nếu chỉ ưu tiên các tiêu chí môi trường mà xem nhẹ quyền, công bằng và năng lực tự quyết của cộng đồng địa phương, các tín chỉ đó khó có thể được coi là đáng tin cậy và bền vững trong dài hạn.
Toàn văn báo cáo (tiếng Anh) được đính kèm email này.

Trân trọng,
 

Ms. Lê Thu

Điều phối viên, Mạng lưới Carbon Rừng

Mobile:++84 916306546
Email: hath...@gmail.com