Báo cáo mới của ICVCM về Tín chỉ Dịch chuyển năng lượng

[Triệu Bảo Ngọc]

Kính gửi Quý thành viên Mạng lưới,

Mới đây, Chương trình Công tác Cải tiến Liên tục (Continuous Improvement Work Program - CIWP) thuộc Hội đồng Liêm chính Thị trường Carbon Tự nguyện (Integrity Council for the Voluntary Carbon Market) đã chia sẻ một báo cáo có tiêu đề Tín chỉ Dịch chuyển năng lượng (Transition credits). Chương trình CIWP, với các thành viên là các chuyên gia hàng đầu và các bên liên quan trọng yếu, có vai trò dẫn dắt tư duy và kiến nghị các giải pháp để thúc đẩy tính liêm chính trong các thị trường các-bon. Chương trình CIWP khai thác những thành tựu khoa học mới nhất, các công nghệ mới nổi và những phương pháp tiếp cận sáng tạo để làm cơ sở xây dựng cho thế hệ hệ thống và tiêu chuẩn liêm chính tiếp theo. Sản phẩm của Chương trình này cũng là một nguồn thông tin hữu ích cho việc tinh chỉnh và phát triển hơn nữa bộ quy tắc của ICVCM, đặc biệt là Khung Đánh giá Các Nguyên tắc Các-bon Cốt lõi (Core Carbon Principles, hay CCP).

Báo cáo Tín chỉ Dịch chuyển năng lượng tập trung vào loại tín chỉ các-bon được tạo ra từ nỗ lực chuyển đổi năng lượng điện than, bao gồm đóng cửa sớm hoặc thay thế một phần phần sản lượng điện năng của các nhà máy điện than (CFPP) bằng năng lượng tái tạo, đặc biệt là tại các thị trường mới nổi, nơi các nhà máy này thường còn thời hạn vận hành lên đến hàng thập kỷ. Trong báo cáo này, nhóm tác giả đã đưa ra 18 khuyến nghị cần cân nhắc khi phát triển các loại hình dự án cũng như phương pháp luận cho tín chỉ này sao cho đảm bảo chuyển dịch công bằng (Just Transition). Một số kiến nghị trọng tâm trong báo cáo bao gồm:

• Cần tinh chỉnh các biện pháp Đảm bảo an toàn trong Khung đánh giá CCP sao cho phù hợp với bối cảnh đặc thù của tín chỉ dịch chuyển, bao gồm các vấn đề về: quyền lao động, các vấn đề đất đai, quyền của các dân tộc bản địa, bình đẳng giới, đa dạng sinh học và các rủi ro về tham nhũng, cùng nhiều vấn đề khác.
• Một số ưu tiên về mặt phương pháp luận bao gồm: Các yêu cầu về việc kết hợp năng lượng tái tạo cần được phân biệt rõ ràng giữa cách tiếp cận theo dự án và cách tiếp cận theo vùng lãnh thổ (jurisdictional), đồng thời có tính đến hoạt động đặc thù của lưới điện và các yếu tố liên quan khác. Ngoài ra, cần có các hướng dẫn về sự tương tác giữa cách tiếp cận theo dự án và theo vùng lãnh thổ – bao gồm cả việc lồng ghép (nesting) với các chương trình, dự án khác – dựa trên những bài học kinh nghiệm từ REDD+ và xem xét các điểm chồng chéo với các cơ chế khác như JETP (Quan hệ Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Công bằng). Cam kết đặc thù về nhiên liệu hóa thạch về việc "không xây mới nhà máy" được nhóm tác giả đánh giá là yếu tố thiết yếu để duy trì tính liêm chính.

Tín chỉ Dịch chuyển là loại hình tín chỉ mới nổi lên sau tín chỉ REDD+ theo vùng thẩm quyền (Jurisdictional REDD+, còn gọi là JREDD+). Tại Việt Nam, tín chỉ JREDD+ đã và đang được phát triển tại vùng Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên - Nam Trung Bộ. Tín chỉ về năng lượng của Việt Nam cũng đã được đăng ký và giao dịch khá nhiều, tuy nhiên theo Cơ chế Phát triển sạch chứ chưa phải là thị trường các-bon tự nguyện. Vì vậy, nếu Tín chỉ Dịch chuyển có tiềm năng được công nhận bởi ICVCM, đây sẽ là một cơ hội đáng kể cho Việt Nam.

Anh/chị có thể đọc toàn văn nội dung báo cáo tại đây.

Trân trọng,