Fatiha Dinle

0 views

Skip to first unread message

Taneka Tarring

unread,

Aug 3, 2024, 4:47:12 PM8/3/24

to flavevcanbubb

Fatiha Suresi, Kur'an-ı Kerim'in zeti ve mukaddimesi niteliğindedir. Farz ve snnet olan her namazda okunur. Bu nedenle herkesin ezbere bilmesi gereken surelerden birisidir. Fatiha Sresi ile ilgili hadis kaynaklarında da ok nemli bilgiler yer alırken, gnmzde en ok okunan dualardandır. Fatiha Suresi okunuşu ve anlamının yanı sıra merak ettiğiniz tm ayrıntılara bu başlık altında yer verdik. Fatiha Duası olarak da adlandırılan bu sure ile ilgili tm bilgiler aşağıda yer alıyor. İşte, Fatiha Suresi Arapa okunuşu, Trke anlamı, meali, tefsiri ve fazileti!

Mslman lemi iin mhim bir yere sahip olan Fatiha Suresi ile ilgili hadis kaynaklarında da nemli bilgiler yer almaktadır. Fatiha Suresi fazileti ile ilgili yer alan bazı hadisler ve ayetler şyledir;

Gerek yalnızca \"elhamdlillh\" vb. şeklinde ifade edilen hamdin ve gerekse btnyle Ftiha sresinin değeri ve mminin din hayatındaki yeri hakkında birok sahih hadis bulunmaktadır: \"Zikrin en stn 'l ilhe illallah', duanın en ycesi 'elhamdlillh'tır\" (Tirmz, \"Du\", 9).

\"Ez\" veya \"istize\" diye bilinen bu cmle, bu şekliyle bir yet olmadığı iin mushafa yazılmamıştır. \"Kur'an okuyacağın vakit o kovulmuş şeytandan Allah'a sığın\" (Nahl 16/98) şeklinde buyurulduğu iin Kur'an okumaya başlayanlar, besmeleden nce \"ez...\" ifadesini okumak suretiyle bu emri yerine getirmektedirler.

Asıl adı İbls olan şeytan, Allah'ın \"dem'e secde et!\" emrine uymadığı, kendisinin daha stn olduğunu ileri srerek emre karşı geldiği iin meleklerin vatanından (melekt lemi) kovulup srgn edilmiş; o da imtihan dnyasında Allah'ın kullarını, O'nun yolundan ve rızsından ayırmak iin uğraşmayı kendine vazife edinmiştir (A'rf 7/11-17). Şeytan, kendine uyan diğer cinleri ve insanları da kullanarak vazifesini yapmaya alışmaktadır (En'm 6/112). Ancak Allah'a iman eden, O'na dayanan ve gvenen mminlere şeytanın zarar veremeyeceği ve onlara hkmnn gemeyeceği ilgili yetlerde aıklanmıştır (Nahl 16/98-100).

Yukarıda meli zikredilen yet (16/98) sebebiyle Kur'an okumaya başlayanlar \"ez\" ekerler. Ancak bunun hkm konusunda farklı grş ve yorumlar vardır. Bazı mctehidlere gre emir kipi kullanıldığı iin ez ekmek farzdır. Mctehidlerin oğunluğuna gre ise bu bir tavsiye emridir, ez ekmek farz değil menduptur, teşvik edilmiştir ve gzel bulunmuş bir davranıştır.

Ktlğe karşı bile iyilik yaparak insanlardan gelecek belyı defetmek, ez ekerek de şeytandan gelecek olan vesvese ve kışkırtmayı kendilerinden uzaklaştırmak Kur'an'ın, mminlere tavsiyeleri arasında yer almıştır (bk. M'minn 23/96-98). Ez, bir yandan byle madd ve mnev şerleri, ktlkleri defetmeye il olurken diğer yandan kulun imtihan şuurunu tazelemekte, insanın ulv yn ile sfl yn arasında mr boyu srp giden ve onu geliştirmeyi, olgunlaştırmayı sağlayan mcadelede uyanık ve tedbirli olmayı telkin etmektedir.

Srede Allah'tan nelerin isteneceği, ayrıca istemenin usul ve dbı da ğretilmektedir. Buna gre istemenin şartları nce ne istediğini bilmek, sonra ona gerekten ihtiyacı olduğunu belirtmek, daha sonra da onu elde etmek iin yapılması gerekeni yapmaktır. Bylece gerek dua, nimeti hayal ve arzu etmek değil o nimete ulaşmanın doğru yoluna girmek ve o yolda sebat edip ilerlemektir. Ftiha sresi inanan insana kesin bir dstur ve şaşmaz bir forml halinde hidayetle ibadetin nemini ve ebed nimetin elde ediliş yntemini bildirmektedir. Bylece sreyi okuyan mmin Allah'a kul olduğunu ifade ve ikrar ettikten sonra kendisiyle yaratıcısı arasında hibir aracı bulunmadan doğrudan doğruya ona seslenir. Ebed saadete ve nihayetsiz nimetlere ulaştıran doğruluk ve drstlk yolunda ilh lutfa nil olmuş iyilerin izini takip ederek ilerlerken gazaba uğramışların, şaşırmış ve sapmışların durumuna dşmemek iin Allah'tan hidayet ve yardım ister.

Allah ile kul arasında bir tr szleşme ve antlaşma olarak da değerlendirilen Ftiha sresi Allah-insan ilişkisinin mahiyetini ortaya koyar ve bunun hangi kurallara bağlı olarak srdrleceğini ğretir. Ayrıca sz konusu ilişkinin tek taraflı olarak kulun gayretiyle değil mutlaka Allah'ın hidayet ve yardımıyla sağlanacağını vurgular. Srenin ilk yarısı kulun Allah'a hamd ve vgsn, ikinci yarısı da onun Allah'tan isteklerini dile getirir. Ṣaḥḥ-i Mslim'de yer alan şu hadis bu diyalogun nemine dikkat eker: \"Ftiha'yı okuyan kul, 'lemlerin rabbi olan Allah'a hamdolsun' dediğinde Allah, 'Kulum bana hamdetti' der. Kul, 'Allah esirgeyen ve bağışlayandır' deyince, 'Kulum beni vd' der. Kul, 'O din gnnn hkmdarıdır' deyince, 'Kulum beni yceltti' der. Kul, 'Biz ancak sana ibadet eder, yalnızca senden yardım dileriz' deyince, 'Bu benimle kulum arasındadır, artık kulum ne isterse olacaktır' der. Kul, 'Bize doğru yolu gster, nimet verdiklerinin yolunu; gazaba uğramışların ve şaşırıp sapmışların yoluna değil' deyince Cenb-ı Hak, 'İşte bu yalnızca kulum iindir, isteği yerine gelecektir' der\" (\"Ṣalt\", 38, 40).

Btn tefsirlerde besmelenin başındaki \"b\" (ب) harfinin \"iltisk\" (Allah ile insan arasında ilişki ve bağlantı) anlamı taşıdığına nemle dikkat ekilmiştir. Bu bağlantının bir tarafında ulhiyyet ve rubbiyyet, diğer tarafında insaniyet ve ubdiyyet makamı vardır. Ftiha sresinin de bu şekilde iki blmden oluştuğu grlr. vg ve tzim cmlelerinden meydana gelen ve ulhiyyete dair olan ilk blmde Allah'ın insanlara ynelik iltifatının en arpıcı ifadeleri olmak zere rab (yapıp yaratan, yetiştirip geliştiren, terbiye eden), rahmn ve rahm isimleriyle, O'nun mutlak hkimiyet ve hkmranlığının hirette de devam edeceğini belirten \"mliki yevmi'd-dn\" ifadesi yer almıştır. Btn bu nitelikleri dolayısıyla hamd (her trl vgler, gzellikler, yetkinlikler) O'na mahsustur. Dua ve niyaz slbunun hkim olduğu ikinci blmde insanların Allah'a bağlılıklarının temel unsurları olmak zere \"ibadet\" ve \"istine\" kavramları yer almaktadır. Ulhiyyet blmnde ifade edildiği zere insanların bu dnyadaki inan ve amellerine gre hiretteki durumlarını rahmn ve rahm olan Allah'ın şaşmaz adaleti belirleyeceği iin yalnız O'na ibadet etmek ve yalnız O'ndan yardım dilemek (istine) gerekir. İnsan bu beyanı ile kulluğunu, tevhid inancını, tevekkl ve teslimiyetini, ihls ve kararlılığını Allah'a arzetmiş olur. Bu seviyeye ulaşan bir iman ve aynı llerle dzenlenen bir amel ve hayat izgisi \"sırt-ı mstakm\"dir. mr boyunca bu izgiyi takip etmenin zorluğu sebebiyle insan bu yolda srebilir ve sonuta ktlklere rız gstermeyen Allah'ın fkesine mruz kalmış olan sapmışların yoluna kayabilir. \"Bizi doğru yola ilet\" szleriyle başlayan dua cmleleri, bu byk tehlike karşısındaki aczinin ve kendi kendine yeterli olmadığının bilincine varan insanın lemlerin rabbi, rahmn ve rahm olan Allah'a sığınarak hidayetiyle kendisini desteklemesi şeklindeki niyazını ifade etmektedir.

Sredeki ifadeler oğul sgasıyla olup mslmanlar iin toplum hayatının ve toplumsal dayanışmanın nemini, cemaat ve mmet şuuruyla birlik ve beraberlik iinde \"sırt-ı mstakm\" zere hareket etmeleri gereğini ortaya koyar. Bu amaca ynelik olarak cemaatle kılınan namazda imamın kıraatinin aynı zamanda cemaatin kıraati yerine gemesi Ftiha'daki bu kapsamlı ifade zelliğinden dolayıdır.