Erzincan ve ilçelerinde Anlatılan Halk Hikayeleri -1- Kemaliye (Egin) Cıvarı

[ERZiNCAN ' lı]

HALK      HİKAYELERİ  Kaynak olarak :Kemaliye Kaymakamlığı Sorumluluğunda 1996 yılında derlenen ve basımı yapılmış : Her yönüyle Kemaliye (Eğin) Kitabı Sayfa 461 - 462 den alınmıştır İbob kuşunun efsanesi

Bir vakitler iki kardeş ellerinde çapalarla dağa Kenger çıkarmaya gitmişler. Kenger çıkanrken kavga ediyorlar. Kardeş çapa ile İbrahim isimli kardeşine vuruyor ve öldürüyor. Çok üzüıüyor. Cenab-ı Allah (CC) da katil kardeşi kuş yapıyor. Şimdi dağlarda bu kuş kardeşim İbab, İbob diye devamlı çağınr. Çok güzel sesi vardır. Zevkle dinlenir.

Çökelik

Eğin köylerinden birinde bir şahsa çökelik lakabını takmışlar. Eğin'e gittiği zaman arkadaşı kasap görünce ah imanım çökelik der ve şu şiiri okurdu:

 

Çökelik der ki, ben ağayım ağa

Atına binmiş çıkmış dağa

Koruna koyduğumun çökeliği

Susuz yer arar ki adamı boğa ...

 

Deyince iki arkadaş birbirlerini kovalamaya, ona sövüp saymaya başlar ve çarşıyı bir kaç defa dönerlerdi. Eğin'li arkadaşı köylü arkadaşının öldüğünü duyunca çok üzülmüş ve gözlerinden yaşlar akarak hatıralannı anlatırdı.

Hoca

Bir hoca köylerde kendine hocalık ararken bir köye uğrar, o köyde at eti yenir mi yenmez mi diye bir münakaşa var. Hoca hı işte ben bu köyde iş bulurum der ve o gün günlerden Cuma'dır. Cuma Hutbesini okuduktan sonra sonunda:

 

Koyun eti vezirül vüzara

Sığır eti keçi eti fakurül fukara

Emma velakin at eti de tatara

Çökelik de Kürt ile kuvaraya derdi.  (*)  Kaynak: Av. Fazlı Akkaya

 

Hazın Hikayesi

Kırkgözden hayat fışkırtan gözelerin suyu, Apçağa, Yuva, Toybelen ve Ergü bağlannı sular.

Toybelen ile Ergü'ye gelen suyun taksimi hususunda iki köy uzun za­man münakaşa etmişler. Sana az bana çok gidecek demişlerdir. Kırkgöz­den gelip haz tabir edilen taşın yanğından su geçer. Bu münakaşa sırasın­da bir sabah Haza gelen iki taraf köylüleri suyun geçtiği yanğın ortasında bir göbek taşın peydah olduğunu ve suyu ikiye böldüğünü, l/3'den fazla miktannın Haz'dan aşağı Toybelen'e gittiğini, 2/3'e yakın kısmının da Yine Toybelen'in diğer bağlan ile Ergü'ye gittiğini görmüşler ve ilahi bir iradeyle suyun bölündüğünü görüp ondan sonra bu bölünmeye razı olup bir daha münakaşa etmemişlerdir.

2/3'e yakın kısım ise Ergü tarafına gider. Hobiktaşı denilen yerde hark ikiye aynlır. Biri Toybelen bağlanna biri de Ergü bağlanna gider ki her yıl Haziran ayı ortalannda nöbet yapılır. Bu suyuri tamamı 5 gün Toybelen'e 6 gün de Ergü bağlanna gider. Bu nöbet Ekim ayı başına kadar devam eder.

Not: Suyun ilahi bir irade ile teşekkül eden Göbektaşı ile bölünmesi bir hakikatdır. Netekim Burhanettin Erenler Matbaası tarafından 1946 yılında neşredilen "EGİN" KEMALİYE adlı kitabın yazan Mehmet Şükrü Ertan'ın kitabının 36'ncı sahifesinde de aynı hikaye bir hakikat olarak anlatılmak­tadır ... ) (*) (*) Kaynak: Av. Fazlı Akkaya

Ağustos Böceği (CIZI) Niçin çatlar?

Eğinliler Ağustos Böceği'ne cızı derler.

Hiçbir zaman yere konmaz ve ağaç dallannda öter. Ağustos Böceği bir gün dalda iken aşağıda Yiyecek götüren bir kanncayı görünce ona şöyle seslenir:

- O götürdüğün nedir? Nereye gidiyorsun? Kışlık Yiyeceğimi taşıyorum.

Sen de orada tembel tembeloturuyorsun.

Hızan (Dilenci) cevabını veriyor. Kendisinden çok küçük olap kanncanın böyle söylemesi Ağustos Böceği'nin ağınna gidiyor. Ve devamlı olarak şöyle bağırmaya başlıyor.

Kanncacık beli incecik niye bana hızan dedi. Hizan dedi, dedi, dedi. .. di­yerekten çatlıyor.   (*) Kaynak: Av. Fazlı Akkaya