Sip Kabel Nədir
Hilke Mcnally
Koaksial kabel mərkəzdə trən sim, kabelin lndə bir plastik təbəqə, onun stndə tor şəklində qoruma teli, ən lndə yumşaq rezin l rtk olan bir kabel nvdr. Koaksial kabel elektromaqnit qarışıqlığı olan mhitdə aşağı gcdə siqnalları trmək n hazırlanmış bir kabeldir. Btn şəbəkələrdə informasiya radio siqnallarına evrilir və dalğavarı sinusoid formasında digərlərinə trlr. Əgər əsas mərkəzdəki simin st aıq olarsa o zaman informasiya gndəriləndə getdiyi yol boyunca itkiyə məruz qala bilər. Şəkildə sim zərində plastik rtk olduğunu və onun da zərində tor şəkilli qoruyucu ilə rtldyn gstərmişdim. Plastik rtk informasiya dalğalarının sabit şəkildə trlməsini təmin edir. Yuxarıdakı qoruyucu rolunu oynayan tor sim maqnetik məkanlarda trmə dalğalarına mane ola biləcək maqnetik dalğalardan qorumaq ndr. Koaksial kabel ox geniş istifadə olunmaqdadır. Əsasən səs və video siqnallarının gndərilməsində istifadə olunur. ox fərqli formalarda qarşınıza ıxa bilər. Ancaq kompter şəbəkələrində indiyə qədər istifadə olunan iki tip koaksial kabel vardır: RG-8 və RG-58. Koaksial kabel tipləri zləri RG kodlarına sahibdir. Kabel məyyən bir uzunluqda maqnetik elektrik axımına qarşı dura bilir. Koaksial kabellər ldən baxıldığında bir-birlərinə ox bənzəyirlər, ancaq kabelə daha yaxından baxanda zərində RG kodunu və om gcn grə bilərsiniz. Kompter şəbəkələri n koaksial kabelin omeqa dəyəri "50 " və ya "75" şəklində "om" yazılır.
Koaksial kabel verilənlərin trlməsi n, xsusilə də korporativ mhitdə qeyri-effektivdir, nki onun buraxma qabiliyyəti 10 Mbit/san ilə məhdudlaşır. Bu tip kabel bu gn bir ox məqsədlər n, o cmlədən kabel televiziyası şəbəkələri n istifadə olunsa da, kompter şəbəkələrində o, nadir hallarda tətbiq edilir və yeni Ethernet şəbəkələrin əksəriyyəti n uyğun gəlmir.
1929-cu ildə amerikalı alimlər, "AT&T Bell Telephone Laboratories" şirkətinin əməkdaşları Lloyd Espenşid (Lloyd Espenschied) və Herman Effel (Herman Affel) ilk masir koaksial kabeli patentləşdirmişlər.
Koaksial (eyni oxlu) kabelin rtynn daxilində iki naqil vardır. İki naqilli elektrik kabellərinin əksəriyyətində naqillər izolyasiyaedici rtk daxilində bir-birinin yanında yerləşirlər, bu rtk onları ayırır və qoruyur. Onlardan fərqli olaraq, koaksial kabel dairəvi formalıdır və onda bir naqil digərinin daxilində yerləşir (şək. 2.9). Kabelin mərkəzində yerləşən birinci naqil mis məftildir, hansı ki, elektrik siqnallarını keirir. Məftil btv misdən və ya bir neə mis teldən(damardan) ibarət ola bilər. Koaksial kabelin mis nvəsi kabelin nvəsini ikinci naqildən qorumaq n nəzərdə tutulan dielektrik kpkl izolyator qatı ilə əhatə olunmuşdur.
Burada qeyd etmək lazımdır ki, kabelin xarici izolyasiyaedici rty bir neə mxtəlif materialdan ibarətdir, ona grə də əmin olmaq lazımdır ki, sizin kabelin izolyasiyası sizin quraşdırmaq istədiyiniz kabel sisteminin tipi n uyğun gəlsin. Məsələn, əgər siz sizin binanın ventilyasiya sistemindən kabel əkmək istəyirsinizsə, onda bu kabel elə materialdan dzəldilməlidir ki, yanma zamanı toksik qaz ayrılmasın. Belə kabelin, əlbəttə ki, polivinilxlorid rtkl standart kabelə nisbətən daha yksək qiyməti olur, lakin əgər siz binanın ventilyasiya sistemindən kabel əkirsinizsə, ondan istifadə edilməsi mtləqdir.
Kompter şəbəkələrində koaksial kabelin iki tipindən istifadə olunur: Thin Ethernet (və ya 10Base2) adı altında məlum olan RG-58 və Thick Ethernet (və ya 10Base5) adı altında məlum olan RG-8. Elektrik kabelinin bu tipləri n istifadə olunan 10Base2 və 10Base5 işarələri gstərir ki, bu kabellər zrə verilənlərin trlmə srəti 10 Mbit/san ilə məhdudlaşır, onlarda verilənlər siqnalın modulyasiyası olmadan trlr və kabel seqmentinin maksimal uzunluğu uyğun olaraq, təxminən 200 və 500 m-i keə bilməz.
Koaksial kabelin bu hər iki tipi şin topologiyası ilə uzlaşaraq istifadə edilirlər. Kabellər bir-birindən əsasən qalınlığına və konnektorların tipinə grə fərqlənirlər. RG-8 kabelində N-konnektorlar (şək. 2.10), RG-58 kabelində isə Neyl-Konselmanın bayonet konnektorlarından (bayonet-Neill-Conselman, BNC) istifadə olunur.
Koaksial kabel verilənlərin trlməsi n, xsusilə də korporativ mhitdə qeyri-effektivdir, nki onun buraxma qabiliyyəti 10 Mbit/san ilə məhdudlaşır. Bu tip kabel bu gn bir ox məqsədlər n, o cmlədən kabel televiziyası şəbəkələri n istifadə olunsa da, kompter şəbəkələrində o, nadir hallarda tətbiq edilir və yeni Ethernet şəbəkələrin əksəriyyəti n uyğun gəlmir.
Hal-hazırda elektrik kabelinin ulduzşəkilli topologiyası olan lokal kompter şəbəkələrində rast gəlinən ən geniş yayılmış tipi burulmuş ct əsaslı kabeldir. burulmuş ct əsaslı elektrik kabellərinin iki tipi vardır: yeni lokal kompter şəbəkələrinin əksəriyyətində geniş istifadə edilən ekranlaşmamış burulmuş ct və kabel sisteminin elektromaqnit əngəllərə məruz qaldığı hallarda istifadə olunan ekranlaşmış burulmuş ct. burulmuş ct əsaslı kabelin tərkibində izolyasiya olunmuş səkkiz ədəd məftil şəkilli mis naqil var. Bu səkkiz tel drd burulmuş ct əmələ gətirir və hər bir ctn 568 nmrəli standarta uyğun olaraq z rəng nişanı var. Burulmuş ctlərdə arpaz əngəllərdən (bir naqildən digərinə siqnalın parazit trlməsi) qorunmaq n, həminin xarici mənbələrin yaratdığı əngəllərdən siqnalı qorumaq n məftillər mxtəlif dərəcədə sarınırlar. Nəhayət, bu drd ct naqil mumi ekranlama ilə rtlmşlər.
Burulmuş ct əsaslı kabel koaksial kabellə mqayisədə stnlklərə malikdir. oxlu podratı firmalar burulmuş ct əsaslı kabelin quraşdırılması prosedurası ilə artıq tanışdırlar, nki bu kabel tipi bir ox illərdir telefoniyada istifadə olunur.
Lokal kompter şəbəkələri n hər şeydən əvvəl 3 kateqoriyalı və (həminin Cat5 adlanan) 5 kateqoriyalı ekranlaşmamış burulmuş ct əsaslı elektrik kabellərindən istifadə olunur. Şəbəkələr n işlədilən ən masir kabel sistemlərində 5 kateqoriyasından aşağı olmayan kabellər istifadə edilirlər. 3 kateqoriyalı UTP kabel bir qayda olaraq, Fast Ethernet tipli şəbəkələr n tətbiq olunmur, amma 10 Mbit/san (10BaseT spesifikasiyası) srəti ilə işləyən Ethernet şəbəkələri n uyğun gəlir. 10BaseT spesifikasiyası zrə Fast Ethernet tipli şəbəkələrin protokolu istisnadır, nki onda 100 Mbit/san srətində işləmək n hesablanmış 3 kateqoriyalı UTP kabeldə istifadə olunur. Lakin bu protokol byk srətdə də işləyə bilər, belə ki, 100BaseT4 spesifikasiyasında adi iki məftil əvəzinə kabelin məftillərinin btn drd ct istifadə edilir.
5 kateqoriyalı UTP kabel 100 Mbit/san srəti ilə işləyən Ethernet şəbəkələr n, həminin daha ləng protokollar n uyğun gəlir. 5 kateqoriyalı UTP kabel həm də 100BaseT spesifikasiyası zrə işləyə bilər, o şərtlə ki, o, TIA/EIA TSB-95 standartının tələblərinə cavab versin. 5e kateqoriyalı UTP-kabellər n standart 1000BaseT spesifikasiyasılı (həm də Gigabit Ethernet adlanan) şəbəkələrdə istifadə olunduqda daha yksək işi xarakteristikaları məyyən edir. Bu standart burulmuş ct əsaslı UTP-kabelin seqmentlərindən istifadə etməni 100 m uzunluqla və siqnalın tətbiq edilməsini 100 MHs ilə təyin edir.
Optik lifli kabel (fiber-optic cable) işıq impulslarını keirə bilən şəffaf şşə və ya plastik nvədən ibarətdir. Nvə əksetdirici qatla (cladding) əhatə olunmuşdur. Əksetdirici qat z nvbəsində, plastikdən olan bufer qatı ilə rtlmşdr. Sonra z aralarında hrlmş liflərdən ibarət olan Kevlar fimasının qoruyucu qatı gəlir. Nəhayət btn bunlar teflon və ya polivinilxloriddən hazırlanmış xarici rtklə rtlmşdr.
Optik lifli kabel elə kabel tipidir ki, koaksial kabeldən və ya hrlmş ct əsaslı kabeldən tamamilə fərqlənir. Siqnalların elektrik impulsları şəklində trldy mis naqillərdən fərqli olaraq, optik lifli kabel şşə və ya plastik liflə işıq impulslarını (fotonları) trr ki, onların vasitəsilə kompterin generasiya etdiyi ikilik siqnallar trlr. Optik lifli kabellə siqnalların trlməsi n elektrik əvəzinə işıqdan istifadə olunduğundan kabel həm elektromaqnit, həm də arpaz əngəllərə qarşı dayanıqlıdır. Bundan başqa, optik lifli kabeldə siqnalın snmə (naqildən kedikcə onun zəifləməsi) səviyyəsi mis naqildəkinə nisbətən aşağıdır. Optik lifli kabelin bəzi nvlərində siqnal əhəmiyyətli dərəcədə zəifləmədən 120 km-ə qədər məsafə gedə bilər, amma ənənəvi mis kabeldə kabelin tipindən asılı olaraq siqnal 100 m-dən 500 m-ə qədər məsafə getdikdə artıq praktiki olaraq oxunmaz olur. Ona grə də binalar arasında rabitə qurmaq lazım olduğu və ya siqnalı byk məsafəyə trmək gərək olduğu hallarda optik lifli kabel ən yaxşı trmə vasitəsidir. Optik lifli kabelin əlavə stnly odur ki, o, mis kabelə nisbətən byk təhlkəsizlik dərəcəsi verir, belə ki, ona icazə verilməmiş qoşulma rabitənin pozulmasına gətirir.
Bir modlu liflə siqnalı trmək n işıq mənbəyi kimi bir dalğa uzunluğunda işləyən lazerdən istifadə olunur. Ondan fərqli olaraq, ox modlu lifdə işıq diodundan (İŞD) istifadə edilir və o, siqnalları mxtəlif dalğa uzunluğunda keirə bilər. Bir modlu liflə siqnalı trmək n bir dalğalı lazerdən istifadə edildiyindən bu lif siqnalları ox byk məsafələrə trə bilir və buna grə də o, adətən xarici kabel xətləri (məsələn, kabel televiziya şəbəkələri) n istifadə olunur. Bu tipli kabel ox modluya nisbətən xeyli bahadır və byk bklmə radiusuna malikdir, buna grə də o, kompter şəbəkələrinin kabel sistemləri n bir o qədər də uyğun gəlmir. ox modlu kabel isə əksinə, lokal şəbəkələr n daha ox uyğun gəlir, belə ki, o, bir modlu kabel kimi byk məsafələrdə istifadə edilə bilməsə də, onun qiyməti elə də yksək deyil və o, byk bklmələrə yol verir. Optik lifli kabel n daha ox iki tip konnektorlardan istifadə edirlər: SC tipli konnektor (Subscriber Connector) və ST tipli konnektor (Straight Tip connector).
d3342ee215