Səfillər Romanı Pdf
Harold Yengo
İmperator həmin axşam kardinaldan bu keşişin adını soruşmuş, bir mddət sonra isə cənab Miriel z belə gzləmədən Din şəhərinin yepiskopluğuna təyin olunduğunu eşitmişdir. Miriel hkumətdən aldığı on beş min livr məvacibini tamamilə mərhəmət n xərcləyər, znn yerdə qalan min və bacısının beş yz livr rentəsi ilə sadə bir həyat srərdilər.
"Yepiskop hər cəhətdən doğrudan da mmin, səmimi, ədalətli, ağıllı və ləyaqətli bir adam idi, o, yaxşılıq edirdi, xeyirxah idi ki, bu da həmin yaxşılığın başqa bir nvdr. O, keşiş, filosof və insan idi. Biz etiraf etməliyik ki, hətta indicə məzəmmət etdiyimiz və ox bərk pisləmək niyyətində olduğumuz siyasi grşlərində də o, bu sətirləri yazan adamdan bəlkə daha ox mərhəmətli və səbirli idi. "[2]
Roman əski dustaq Jan Valjanın arpışmaları və xilasolma sərgzəştləri zərində qurulmuşdur. Katorqadan azadlığa ıxmış həmin o mdhiş sarı rəngli pasportun sahibi Jan Valjan gecələmək n dydy btn qapılardan qovulan, rədd edilən bir səfildir. Ona z mərhəmət qucağını amış, qarnını doyuzdurub, gecələməyə yer vermiş olan yeganə adam yepiskop Miriel Benven olmuşdur. Əvəzində isə ona pənah gətirən səfil tərəfindən qarət olunmuş yepiskop oğurlanmış gmş əşyaları ona bağışladığını syləyərək, onu tutub gətirən polisdən azad buraxılmasını tələb edərək, Jan Valjana deyir:
"Jan Valjan qardaşım, siz artıq şərə tabe deyilsiniz, xeyirin ixtiyarındasınız. Mən sizin ruhunuzu satın alıram. Mən sizin ruhunuzu qara fikirlərdən və zlmət dnyasından xilas edib Allaha tapşırıram."[2]
Jan Valjan yepiskopun btn bu yaxşılıqlarının əvəzində tutmuş olduğu bu naqis hərəkətdən vicdan əzabı əkmiş olur. Onun daxilində qəribə bir evrilişin baş verdiyi hiss olunmaqdadır. O, sanki başqa bir adam olmuşdur. Onun qəlbində hər şey dəyişmiş, artıq o, yepiskopun onun qəlbinə toxunan szlərinin təsirini pu etməyə qadir deyildi.
Əsərdə qanunun və xeyirxahlığın təbiəti tədqiq edilir, habelə əsər Fransa tarixi, Paris memarlığı, siyasət, əxlaq fəlsəfəsi, antimonarxizm, hquq, din, romantik məhəbbət və ailə sevgisinin təbiəti və tipləri kimi mvzularla genişləndirilir. Məzmun dəlillərə əsaslanmış və tarixi hadisələrlə zəngin olduğundan tarixi fiksiya hesab edilir. Belə gman edilsə də, romanın fonunda Fransa inqilabı dayanmır. Fransa inqilabı XVIII əsrdə baş vermiş, "Səfillər" isə XIX əsrdə yazılmışdır. Adı əkilən "inqilab" yalnız İyun qiyamıdır (1832-ci il tələbə syanı).
Sefiller (Fransızca: Les Misrables; Fransızca telaffuz: [le mizeʁabl(ə)]), Victor Hugo tarafından yazılan tarihi romandır. İlk olarak 1862'de yayınlandı. 19. yzyılın en byk eserlerinden biri olarak kabul grd. İngilizce konuşulan lkelerde başarısız eviriler nedeniyle genellikle orijinal Fransız ismiyle anılır. Hikye 1815'te başlar ve 1832'deki Paris Haziran İsyanı'nda son bulur. Birka karakterin yaşamını ve birbirleriyle alakasını ele alan roman daha ok eski mahkm Jean Valjean'ın yaşam mcadelesi ve kefaretini demeye alışmasına odaklanır.
Yasa ve merhametin doğasının incelendiği roman ayrıca Fransa tarihi, Paris'in mimarisi ve kentsel tasarımı, siyaset, ahlak felsefesi, antimonarşizm, adalet, din, ailevi ve romantik sevginin trleri ve doğası gibi konuları zenle ele alır.
Yayınlanmadan nce byk tanıtımlar yapılan roman iin byk beklenti de oldu. Roman iin birok yorum yapıldı ama oğu olumsuzdu. Ticari olarak ise roman sadece Fransa'da değil tm dnyada byk başarı yakaladı. Sefiller aralarında bir mzikal ve mzikalden uyarlanan bir filmin de bulunduğu birok tiyatro, televizyon ve sinema eserine uyarlanarak byk poplarite elde etti.
Roman birok altkonuya yer verir ama ana konu dnyada iyilik yapma gc bulan ama sabıkalı geimişinden kaamayan eski mahkm Jean Valjean'ın hikyesidir. Roman beş cilde ayrılmıştır, her cilt birka kitaba ve blmlere ayrılmıştır. Toplam 48 kitap ve 365 blm vardır. Blmler nispeten kısadır, oğu birka sayfadan fazla srmez. Kısaltılmamış Trke evirilerinde yaklaşık 2000 sayfadan ve orijinal Fransız basımında 1900 sayfadan oluşan roman modern standartlara gre olduka uzundur.[3][4][5] Yazılmış en uzun romanlardan biridir.[6]
Valjean karakteri iin toplumsal sorumlulukları ve hayırseverliğiyle tanınan bir iş adamı olan eski mahkm Eugne Franois Vidocq'un hayatından esinlenildi. Vidocq Bir İdam Mahkmunun Son Gn romanı ve Claude Gueux hikyesi iin yaptığı araştırmalarda Hugo'ya yardımcı olmuştu. Vidocq 1828'de kendi kğıt fabrikası alışanlarından birinin hayatını ağır el arabasını aynı Valjean'ın yaptığı gibi omuzlarıyla kaldırarak kurtardı.[7] Hugo'nun Valjean'ın bir denizciyi kurtardığını anlattığı blm ise bir arkadaşının bir kazayı anlattığı mektupla neredeyse kelimesi kelimesine aynıdır. Hugo romanda Valjean'ın Myriel'de buluştuğunu anlattığı zaman diliminde Digne Piskopusu olan Bienvenu de Miollis'yi Myriel iin model olarak kullandı.[8]
1841'de Hugo bir hayat kadınını saldırı iin tutuklanmaktan kurtardı. Polislerle arasında geen konuşmanın bir blmn Valjean'ın Fantine'i kurtardığı blmde kullandı. 22 Şubat 1846'da Hugo bir Dşes ve oğlunun arabalarından acımasızca seyrederlerken ekmek alan bir hırsızın tutuklanışınına şahit oldu.[9][10] Romanda "M____-sur-M__" diye bahsettiği şehir iin rnek aldığı Montreuil-sur-Mer'de birka kez tatil yaptı. Hugo 1832'deki ayaklanma sırasında Paris sokaklarında yrrken barikatlar gideceği yn kapattı ve top ateşinden korunmak zorunda kaldı.[11] 1848 Fransız Devrimi'ne ise doğrudan katıldı, barikatların paralanmasına, halk ayaklanmasının ve monarşist mttefiklerinin bastırılmasına yardımcı oldu.[12]
Sefiller, Fransız Edebiyatı'nın en nemli yazarlarından biri olan Victor Hugo'nun en ok okunmuş eseridir. Fransız Edebiyatı'ndan Voltaire, Rousseau, Montesquieu, Diderot ve benzeri pek ok yazarın benimsemiş olduğu "toplum iin sanat" (engagement) anlayışını Victor Hugo bu eserinde romantizm akımı ile birlikte uygular. Victor Hugo'nun romantizm akımını semiş olması yine dnem koşullarına gre değerlendirilmelidir; 19. yzyıl Fransa'sında zellikle Fransız İhtilali (14 Temmuz 1789) sonrasında verilen lmler ve yaşanan politik karışıklıklar halkın genelini byk bir yasa srklemiştir; bu sebeple de insanlar kendilerini bu şartlardan uzaklaştıracak, duygu ykl eserlere ihtiya duymuşlardır. 18. yzyılda verilen eserler sadece akla dayandırılmış eserlerdir ve halkın bu isteğine yeterli karşılığı veremez; onların sesini duyurabilmek iin romantizm akımı bu dnemde doğmuştur ve Victor Hugo da eserlerini bu akımda vermeyi semiştir.
Eserde dnem (19.yy) Fransa'sına pek ok eleştiride bulunulmaktadır. Sefiller, bir nevi toplum aynası grevi grr. Jean Valjean zerinden lm cezasının yanlışlığı gsterilir; Cosette, ocukların işi olarak alıştırılmalarını eleştirmek iin yaratılmış bir karakterdir; Fantine ise kadınların yaşayışını, ahlaksızlığa itilişini insanlara gsteren bir karakterdir.
Mvzu seimində, z qəhrəmanlarını hansı tarixi dvrn fonunda canlandırmaq məsələsində Tolstoyun tərədddləri olmuşdu. Əvvəlcə o, dekabristlər haqqında roman yazmaq istəyirdi. Bəlli olduğu kimi, 1850-ci illərin ortalarında dekabristlər 30 illik srgn həyatından sonra Peterburqa qayıtmışdılar. Tolstoy Rusiyaya, tarixə, Allaha onların gzylə baxmaq istəyirdi. Ancaq sonra nədənsə yazıı bu fikrindən daşındı. Mvzu, tarixi fon axtarışı Tolstoyu aparıb 1812-ci il mharibəsinə ıxardı.
Roman-epopeyanın sonuncu cildinə təqribən 120 səhifəlik epiloqu da əlavə olunub. Epiloq da iki hissəyə blnr. Birinci hissədə hadisələrə, qəhrəmanların taleyinə, ikinci hissədə isə bir sıra blmələri, fəsilləri mşayiət eləyən tarixi-fəlsəfi-dini mlahizələrə, ricətlərə yekun vurulur. Yəni epiloqun təxminən 50 səhifəlik ikinci hissəsi tarix, din, Allah, zərurət, azadlıq məsələlərinin həllinə həsr olunmuş traktatdır.
Ancaq bu szləri Şedrinin nadanlığı, ya paxıllığı kimi yozmaq olmaz, belə bir fikrin yaranmasına fərqli ədəbi-estetik-fəlsəfi baxışlar təkan verib, başqa szlə desək, Saltıkov-Şedrinlə Tolstoyun ədəbiyyatın vəzifəsi, missiyası ilə bağlı mvqeləri bir-birindən ox fərqlənirdi. Əgər biz ədəbiyyatı şərti olaraq beşmərtəbə binaya bənzətsək, onda grərik ki, Şedrin bu binanın nc, Tolstoy isə beşinci mərtəbəsində məskunlaşıb; stəlik də, bu binanın aşağı mərtəbələrindən yuxarı qatları grnmr, ancaq yuxarıdan baxanda aşağıdakılar aydın seilir.
znn başlıca əsəri zərində Tolstoy altı il boyunca dnə-dnə işləyib, romanın zn yeddi dəfə krb (bu işdə Sofya Andreyevna ona ox byk kmək gstərib). Əsərdə 500-dən artıq, bəzi fikirlərə grə, 600-ə yaxın obraz var, bunlardan aşağı-yuxarı 200- z adıyla təqdim olunur. Romanın mərkəzində 1812-ci il hadisələri, yəni Napoleonun Rusiyaya hcumu zamanı baş verənlər dayansa da, obrazların tarixələri xeyli əvvəldən - 1805-ci ildən ta 1813-c ilə qədər izlənir. Epiloqun birinci hissəsində isə əsas qəhrəmanların yeddi il sonrakı həyatı təsvir olunur.
Biz hamının olan obyektiv dnyada yaşasaq da, bu dnyada hərənin z dnyası var. Hər sənətkar, hər mtəfəkkir z subyektiv dnyasının sərhədini obyektiv dnyanın sərhədinəcən genəltməyə, varlığın tək dsturunu kəşf eləməyə, yəni Tanrı olmağa alışır. Həyat materialları, həyat hadisələri həyatın mənasına, həyatı yaradan duyğu partlayışına əkilmiş illstrasiyalar, bağlı qutuda saxlanan şifrələrdir. Bu şifrələri dzgn oxuyan sənətkar insan vladının ən ali məqsədinə bir az da yaxınlaşır...
59fb9ae87f