Darangan Epic Full Story Tagalog Version

[Abele Beardsley]

Darangen: Ang Epikong Maranao ng Lawa ng Lanao

Ang Darangen ay isang sinaunang epikong awit o tula na naglalaman ng maraming kaalaman ng mga Maranao na naninirahan sa rehiyon ng Lawa ng Lanao sa Mindanao. Ito ang pinakamahabang epikong makatang naiwan sa Pilipinas, na binubuo ng 17 siklo at may kabuuang 72,000 taludtod. Bawat siklo ay tumutukoy sa iba't ibang kwentong sarili. Ang pinakatanyag na kwento ay tungkol sa mga pakikipagsapalaran ng bayaning si Bantugan.

Noong 2002, ang Darangen ay idineklara bilang Pambansang Kayamanang Pangkultura ng Pilipinas ng Pambansang Museo at isang Kayamanang Panlalawigan ng pamahalaang panlalawigan ng Lanao del Sur. Ang epikong Darangen ay ipinahayag din bilang Obra Maestra ng Oral at Di-Materyal na Pamana ng Sangkatauhan noong 2005 ng UNESCO (isinama noong 2008).

darangan epic full story tagalog version

Download File https://cinurl.com/2ySmfC

Ang Darangen ay nilalayon na ikwento sa pamamagitan ng pag-awit o pagbigkas. Ang ilang bahagi nito ay inaawit ng mga lalaki at babaeng mang-aawit sa panahon ng mga kasalan at pagdiriwang (karaniwang sa gabi), na kadalasang sinasamahan ng musika mula sa mga kulintang na gong, Tambor na tambol, at kudyapi na instrumentong may kwerdas. Ito ay tradisyonal ding sinasamahan ng ilang mga sayaw, na bawat isa ay nagpapakahulugan sa partikular na mga yugto ng epiko. Depende sa bahaging inaawit, ang pagtatanghal ay maaaring tumagal ng ilang oras hanggang isang linggo.

Ang epiko ay naglalaman din ng mga batas, halaga, at kaugalian ng mga Maranao bago sila magpalit sa Islam noong ika-14 na siglo.

Pinagmulan

Ang Darangen ay orihinal na isang tradisyong oral lamang. Ang kahalagahan nito ay unang kinilala ni Frank Charles Laubach, isang Amerikanong misyonero at guro na noon ay nakatira sa lalawigan ng Lanao. Unang nakita niya ito noong Pebrero 1930 sa isang pagbabalik biyahe sa Lanao sa pamamagitan ng bangka matapos niyang dumalo sa Manila Carnival. Kasama niya ang 35 Maranao na pinuno, dalawa sa kanila ay umawit ng darangen (epiko) ni Bantugan para sa dalawang-araw na biyahe.

Makaraan ang pagdinig sa ilang bahagi ng Darangen, si Laubach ay labis na humanga sa "patuloy na kagandahan at karangalan" ng mga awit na agad niyang kinontak ang mga Maranao na makapagbigay-kwento ng iba't ibang bahagi nito. Isinulat niya ito gamit ang makina de letra. Ang pinakamahusay niyang mapagkukunan ay ang maharlikang si Panggaga Mohammad, na tumulong din kay Laubach na isulat ang mga epiko. Inilarawan ni Laubach si Mohammad bilang isang taong "nakakaalam ng mas maraming Maranao na awit kaysa sa iba pang nabubuhay na tao." Inilathala ni Laubach ang bahagi ng Darangen noong Nobyembre 1930 sa dyornal na Philippine Public Schools. Ito ang unang pagkakataon na ang mga oral na epiko ay naitala sa pamamagitan ng paglilimbag, at ito rin ang unang pagkakataon na ang wikang Maranao ay nailathala sa Latin na sulat.

Kapag dumaan ka sa mga bahay ng mga Maranaw sa gabi, maririnig mo silang umawit ng mga awiting bayan o magbigay-kwento ng mga tula na magaganda at kakaiba.

Mga Tauhan

Ang Darangen ay may maraming mga tauhan, na karamihan ay mga prinsipe, prinsesa, hari, reyna, bayani, at diyos-diyosan. Ang ilan sa pinakamahalagang mga tauhan ay ang mga sumusunod:

• Bantugan - ang pangunahing bayani ng epiko, na kilala rin bilang Maginoo o Prinsipe Bantugan. Siya ay ang kapatid ni Datu Miskoyaw, ang pinuno ng Bumbaran. Siya ay isang mahusay na mandirigma, makata, at musikero. Siya ay nagligtas sa kanyang bayan mula sa mga kaaway at nagpakasal kay Princess Lawanen ng Madia-as.

• Lawanen - ang prinsesa ng Madia-as, isang kahariang nasa ilalim ng Lawa ng Lanao. Siya ay ang anak ni Rajah Indarapatra at Reyna Jamila. Siya ay isang maganda at mabait na dalaga na inibig ni Bantugan.

• Miskoyaw - ang datu o pinuno ng Bumbaran, isang lungsod-estado sa tabi ng Lawa ng Lanao. Siya ay ang kapatid ni Bantugan at asawa ni Princess Gandingan. Siya ay isang matapang at matalinong pinuno na nagtataguyod ng kapayapaan at katarungan.

• Gandingan - ang prinsesa ng Daligdigan, isang kahariang nasa bundok. Siya ay ang anak ni Rajah Solaiman at Reyna Sariaya. Siya ay isang magaling na manunugtog ng kulintang at asawa ni Datu Miskoyaw.

• Paparan - ang datu o pinuno ng Paparan, isang lungsod-estado sa hilaga ng Lawa ng Lanao. Siya ay ang anak ni Rajah Sulayman at Reyna Simbanata. Siya ay isang mapaghamong at mapaghiganting pinuno na naging kaaway ni Bantugan.

• Indarapatra - ang rajah o hari ng Madia-as, isang kahariang nasa ilalim ng Lawa ng Lanao. Siya ay ang ama ni Princess Lawanen at asawa ni Reyna Jamila. Siya ay isang makapangyarihan at mabait na hari na nagbibigay ng biyaya sa kanyang mga tao.

• Jamila - ang reyna ng Madia-as, isang kahariang nasa ilalim ng Lawa ng Lanao. Siya ay ang ina ni Princess Lawanen at asawa ni Rajah Indarapatra. Siya ay isang maganda at mapagmahal na reyna na nag-aalaga sa kanyang anak.

• Solaiman - ang rajah o hari ng Daligdigan, isang kahariang nasa bundok. Siya ay ang ama ni Princess Gandingan at asawa ni Reyna Sariaya. Siya ay isang matatag at marunong na hari na nagtatanggol sa kanyang kaharian.

• Sariaya - ang reyna ng Daligdigan, isang kahariang nasa bundok. Siya ay ang ina ni Princess G andingan at asawa ni Rajah Solaiman. Siya ay isang matalino at mapagbigay na reyna na nagtuturo sa kanyang anak.

• Sulayman - ang rajah o hari ng Paparan, isang lungsod-estado sa hilaga ng Lawa ng Lanao. Siya ay ang ama ni Datu Paparan at asawa ni Reyna Simbanata. Siya ay isang malakas at mapagmalaki na hari na naghahangad ng kapangyarihan.

• Simbanata - ang reyna ng Paparan, isang lungsod-estado sa hilaga ng Lawa ng Lanao. Siya ay ang ina ni Datu Paparan at asawa ni Rajah Sulayman. Siya ay isang maganda at mapaglaro na reyna na nagbibiro sa kanyang asawa.

Buod

Ang Darangen ay nagsisimula sa paglalarawan ng kagandahan at kasaganahan ng Bumbaran, ang lungsod-estado na pinamumunuan ni Datu Miskoyaw at kanyang kapatid na si Bantugan. Ang dalawang magkapatid ay kilala sa kanilang katapangan, katalinuhan, at kagandahang-loob. Sila ay mahal ng kanilang mga tao at iginagalang ng kanilang mga kapitbahay. Ang Bumbaran ay mayaman sa mga likas na yaman, tulad ng ginto, pilak, perlas, at mga mamahaling tela. Ang mga tao ay masaya at mapayapa, at nagtatamasa ng mga sining, musika, at sayaw.

Ang kwento ay tumatalakay sa iba't ibang mga pagsubok na kinakaharap ni Bantugan sa kanyang paghahanap ng pag-ibig at kalayaan. Ang ilan sa mga ito ay ang mga sumusunod:

• Ang Pagkamatay at Pagkabuhay ni Bantugan - Sa isang araw, si Bantugan ay nagkasakit at namatay. Ang buong Bumbaran ay nagluksa sa kanyang pagkawala. Ang kanyang bangkay ay inilagay sa isang barko na may mga bulaklak at alahas, at inihulog sa Lawa ng Lanao. Ngunit hindi siya tinanggap ng tubig, dahil siya ay mayroon pang hindi natutupad na misyon. Ang barko ay lumutang pabalik sa baybayin, kung saan siya ay nakita ni Princess Lawanen, ang prinsesa ng Madia-as. Si Lawanen ay agad na nahumaling kay Bantugan, at nagdasal kay Rajah Indarapatra, ang hari ng Madia-as, na buhayin siya muli. Pinakinggan ni Indarapatra ang kanyang anak, at binigyan siya ng isang mahiwagang singsing na may kakayahang ibalik ang buhay kay Bantugan.

• Ang Pag-ibig ni Bantugan kay Lawanen - Nang muling mabuhay si Bantugan, siya ay nagpasalamat kay Lawanen at Indarapatra, at humiling na makapiling si Lawanen bilang kanyang asawa. Pumayag si Indarapatra sa kanilang pag-iibigan, at ipinagdiwang ang kanilang kasal sa Madia-as. Ngunit hindi lahat ay masaya sa kanilang pagsasama. Si Datu Paparan, ang pinuno ng Paparan, ay naiinggit kay Bantugan dahil siya rin ay may gusto kay Lawanen. Sinubukan niyang agawin si Lawanen mula kay Bantugan sa pamamagitan ng pakikipagdigma sa Bumbaran.

• Ang Digmaan sa Pagitan ng Bumbaran at Paparan - Nalaman ni Bantugan ang balak ni Paparan, at handa siyang ipagtanggol ang kanyang bayan at asawa laban sa kaaway. Pinangunahan niya ang mga mandirigma ng Bumbaran sa pakikipaglaban sa mga sundalo ng Paparan. Ang digmaan ay naging matindi at madugo, at maraming buhay ang nasawi sa magkabilang panig. Sa huli, si Bantugan ay nakipaghamok kay Paparan sa isang makipot na tulay, at nagtagumpay siyang talunin at patayin ang kaaway. Ngunit sa kanyang pagkapanalo, siya ay nasugatan ng isang nakalasong palaso na tumagos sa kanyang dibdib. Siya ay nahulog sa tulay, at muling namatay.

• Ang Paglalakbay ni Lawanen sa Langit - Nang malaman ni Lawanen ang pagkamatay ni Bantugan, siya ay lubhang nalungkot at nagpasyang sundan siya sa kamatayan. Siya ay sumakay sa isang barko na may mga bulaklak at alahas, at inihulog sa Lawa ng Lanao. Ngunit hindi rin siya tinanggap ng tubig, dahil siya ay mayroon pang hindi natutupad na misyon. Ang barko ay lumipad sa himpapawid, at dinala siya sa langit, kung saan siya ay sinalubong ni Rajah Mangal, ang hari ng mga bituin. Si Mangal ay naakit kay Lawanen, at nag-alok na pakasalan siya. Ngunit tumanggi si Lawanen, dahil tapat siya kay Bantugan.

• Ang Pagbabalik ni Bantugan - Samantala, ang bangkay ni Bantugan ay muling nakita ni Princess Gandingan, ang prinsesa ng Daligdigan at asawa ni Datu Miskoyaw. Si Gandingan ay nagdasal kay Rajah Solaiman, ang hari ng Daligdigan, na buhayin siya muli. Pinakinggan ni Solaiman ang kanyang anak, at binigyan siya ng isang mahiwagang kulintang na may kakayahang ibalik ang buhay kay Bantugan. Nang muling mabuhay si Bantugan, siya ay nagpasalamat kay Gandingan at Solaiman, at humiling na makita si Lawanen. Nalaman niya na si Lawanen ay nasa langit kasama ni Mangal, at nagpasya siyang sundan siya doon.

• Ang Pag-awit ni Bantugan sa Langit - Upang makarating sa langit, kinailangan ni Bantugan na umawit ng isang napakagandang awit na makapagpapahintulot sa kanya na lumipad. Siya ay nag-ensayo ng matagal at mabuti, at nagsimula siyang umawit habang sumasakay sa isang barko na may mga bulaklak at alahas. Ang kanyang awit ay napakinggan ng lahat ng nilalang sa lupa, tubig, hangin, at apoy. Ang kanyang awit ay napakinggan din ni Mangal sa langit, na nainis at nagselos kay Bantugan. Sinubukan niyang pigilan ang pagdating ni Bantugan sa langit sa pamamagitan ng pagpapadala ng mga unos at kidlat. Ngunit hindi sumuko si Bantugan, at patuloy siyang umawit hanggang sa makarating siya sa langit.

• Ang Paglaya ni Lawanen - Nang makita ni Lawanen ang pagdating ni Bantugan sa langit, siya ay labis na natuwa at nagtakbo papunta sa kanya. Ngunit hinadlangan siya ni Mangal, na nagsabi na siya ay kanyang asawa na. Si Bantugan ay nagalit kay Mangal, at hinamon siya sa isang labanan para kay Lawanen. Si Mangal ay pumayag, at sila ay naglabanan gamit ang kanilang mga sandata at mahika. Ang labanan ay naging matinding at mahaba, at maraming bituin ang nahulog sa lupa. Sa huli, si Bantugan ay nakapagpatalo kay Mangal, at inagaw ang singsing na nagbibigay ng kapangyarihan sa kanya. Si Bantugan ay nagbalik ng buhay kay Lawanen gamit ang singsing, at sila ay nagyakap at naghalikan. Si Mangal ay humingi ng tawad kay Bantugan at Lawanen, at pinayagan silang bumalik sa lupa.

• Ang Pagwawakas - Nang makabalik si Bantugan at Lawanen sa lupa, sila ay sinalubong ng kanilang mga pamilya at kaibigan sa Bumbaran. Ang lahat ay nagdiwang sa kanilang pagbabalik at pagkakasundo. Si Datu Miskoyaw at Princess Gandingan ay nagbigay ng isang malaking handaan para sa kanila, at ang mga mang-aawit ay umawit ng mga papuri at pasasalamat sa kanila. Ang epiko ay nagtatapos sa isang masayang nota, na nagpapahiwatig na ang pag-ibig ni Bantugan at Lawanen ay magtatagal habambuhay.

Mga Sanggunian

Laubach, F.C. (1930). "The Darangan: A Philippine Epic". Philippine Public Schools. 1 (2): 3-9.

Macaraeg, M.A. (2008). "Darangen: The Maranao Epic". In Quisumbing-Fernando, M.L. (ed.). Encyclopedia of Philippine Folk Beliefs and Customs. Cebu City: University of San Carlos Press. pp. 189-191.

Madale, A.G. (1997). The Maranao Man in the Philippines. Quezon City: Rex Book Store.

National Museum of the Philippines (2002). "Darangen Epic of the Maranao People of Lake Lanao". National Cultural Treasures Declaration No. 1-2002.

UNESCO (2005). "Darangen Epic of the Maranao People of Lake Lanao". Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity.

6500f7198a