گرمایش کف

[seyed saeid]

سیستم¬های لوله¬کشی تلفیقی (پنج لایه)، یکی از پیشروترین سیستم¬های
لوله¬کشی برای انتقال آب سرد و گرم بهداشتی و سیستم¬های گرمایش و سرمایش
در ساختمان¬های مسکونی، تجاری، صنعتی و ... به شمار می¬روند.

2- ساختار لوله¬های تلفیقی
لوله¬های تلفیقی به طور کلی دارای دو لایه درونی و بیرونی از یک پلاستیک
و یک لایه میانی از جنس یک ماده مقاوم در برابر عبور اکسیژن تشکیل
شده¬اند. این لوله¬ها به دو دسته کلی لوله¬های سه¬لایه و لوله¬های
پنج¬لایه تقسیم می¬شوند.
لایه میانی در لوله¬های سه¬لایه، عمدتاً از جنس کوپلیمر اتیلن – وینیل
الکل (EVOH) است. این لایه در لوله¬های پنج¬لایه، می¬تواند یک پلیمر
مقاوم در برابر عبور اکسیژن یا فلز آلومینیوم باشد.
انتخاب ماده تشکیل دهنده لایه¬های بیرونی و درونی لوله¬های تلفیقی به نوع
کاربرد آن بستگی دارد. بسته به کاربرد، این لایه¬ها را می¬توان از جنس
پلی¬پروپیلن گونه کوپلیمر تصادفی (PP-R)، پلی-اتیلن، پلی¬اتیلن شبکه¬ای
شده (PEX) یا پلی¬اتیلن مقاوم در برابر گرما (PE-RT) انتخاب کرد. این
لایه¬ها در لوله¬های پنج¬لایه به وسیله دو لایه چسب به لایه میانی
آلومینیوم متصل شده¬اند. (شکل 1).

شکل 1- ساختار لوله¬های تلفیقی پنج¬لایه.
مشخصات لوله¬های تلفیقی پنج لایه اتصال بسپار در جدول 1 آمده است.

جدول 1- مشخصات لوله¬های تلفیقی اتصال بسپار.
سایز ضخامت
(mm) قطر داخلی
(mm) ضخامت لایه آلومینیوم (mm) حجم آب در یک متر لوله (cm3) طول کلاف
(متر)
16 4 12 0.21 113 100
20 4 16 0.23 201 100
25 5 20 0.25 314 100
32 7 25 0.3 491 50

3- اتصالات سیستم لوله¬کشی پنج¬لایه
روش¬های متنوعی برای اتصال لوله¬های تلفیقی وجود دارد. لوله¬های تلفیقی
با لایه¬های درونی و بیرونی گرمانرم (قابل ذوب) را می¬توان هم به کمک
اتصالات مکانیکی و هم به روش جوش به هم متصل کرد، اما لوله¬های تلفیقی با
لایه¬های PEX قابل ذوب نبوده و بنابراین تنها به کمک اتصالات مکانیکی
قابل اتصال به یکدیگر هستند.
اتصالات مکانیکی مورد مصرف برای سیستم¬های لوله¬کشی تلفیقی به چهار دسته
اصلی تقسیم می-شوند: اتصالات کوپلی، اتصالات مهره ماسوره¬ای، اتصالات
کلمپی و اتصالات پرسی.
در اتصالات کوپلی، یک حلقه فشرده شونده بر روی لوله قرار گرفته، اتصال
وارد لوله شده و فشار ناشی از بسته شدن یک مهره بر روی حلقه، لوله را در
داخل اتصال محکم می¬کند.
اتصالات مهره ماسوره¬ای، تقریباً مشابه اتصالات کوپلی است با این تفاوت
که در آن لوله به وسیله یک رابط (مهره ماسوره) به اتصال پیچ می¬شود.
در اتصالات پرسی، اتصال در داخل لوله قرار گرفته و فشرده شدن یک حلقه بر
روی لوله، آن را در اتصال محکم می¬کند.
ساختار اتصالات کلمپی نیز تقریباً مشابه اتصالات پرسی است، با این تفاوت
که اولاً طول نفوذ اتصال در لوله بیشتر بوده و ثانیاً فشرده شدن حلقه با
استفاده از بسته شدن پیچ بر روی آن انجام می¬شود. این اتصالات معمولاً
برای سایزهای 40 و بالاتر به کار می¬رود.
شکل 2 ساختار اتصالات کوپلی و پرسی را نشان می¬دهد.

شکل 2- ساختار اتصالات سیستم لوله¬کشی پنج¬لایه، اتصالات کوپلی (راست) و
اتصالات پرسی (چپ).

4- برتری¬های سیستم لوله¬کشی پنج¬لایه
لوله¬های پلاستیکی نسبت به لوله¬های فلزی برتری¬های فراوانی دارند.
مهم¬ترین برتری¬های سیستم لوله¬کشی پنج لایه اتصال بسپار عبارتند از:
• مقاوم در برابر خوردگی
• عمر طولانی
• سر و صدا و لرزش کم
• برآورده کردن الزامات بهداشتی
• سبک بودن
• حمل و نقل آسان
• قابلیت نصب سریع، آسان و ارزان
• صافی سطح
• افت فشار کم
• رسوب گیری کم
• انعطاف¬پذیری زیاد و نیاز کمتر به استفاده از اتصالات
• مقاومت شیمیایی عالی
• مقاومت گرمایی عالی، قابل استفاده در همه سیستم¬های آب سرد و گرم
• مقاومت عالی در برابر سرما
• تغییر شکل کم در مقابل بارهای مکانیکی
• مقاومت سایشی زیاد

5- ویژگی¬های سیستم لوله¬کشی پنج¬لایه
ماده اصلی سازنده لوله¬های پنج¬لایه اتصال بسپار، پلی¬اتیلن شبکه¬ای شده
است. شبکه¬ای کردن، فرآیندی است که طی آن زنجیرهای یک پلیمر با پیوندهای
شیمیایی به هم متصل می¬شوند. شبکه-ای شدن به طور قابل ملاحظه¬ای از خزش
پلیمر جلوگیری کرده و مقاومت لوله را در برابر ترکیدگی افزایش می¬دهد.
شبکه¬ای شدن فرآیندی برگشت¬ناپذیر است. مشخصات پلی اتیلن شبکه¬ای شده در
جدول 2 دیده می¬شود.
لایه آلومینیوم علاوه بر محافظت لایه داخلی در برابر اشعه فرابنفش و
آسیب¬های فیزیکی و همچنین کاهش انبساط طولی لوله در دمای زیاد، از عبور
اکسیژن و ورود آن به داخل آب جلوگیری می¬کند. اکسیژن محلول در آب، عامل
مهمی در خوردگی اجزای سیستم¬های گرمایش و رشد باکتری در لوله به شمار
می¬رود.
سیستم لوله¬کشی اتصال بسپار در گستره وسیعی از دما (°C 95-45-) قابل
استفاده بوده و در شرایط معمول بیش از 50 سال عمر دارند. نمودار مقاومت
هیدرواستاتیک لوله در شرایط کاری متعارف بر حسب زمان نشان¬دهنده برتری
این سیستم نسبت به دیگر لوله¬های پلاستیکی است. (شکل 3).

شکل 3- مقایسه نمودار مقاومت هیدرواستاتیک انواع لوله¬های پلاستیکی.

هدایت گرمایی لوله پنج لایه اتصال بسپار، W/m.°K 0.45 است. این مقدار صد
برابر کمتر از فولاد است. در نتیجه تغییر دمای آب در طول مسیر شبکه بسیار
کمتر از لوله¬های فلزی است.
میزان عبور اکسیژن از لوله پنج لایه اتصال بسپار بسیار کمتر از دیگر
سیستم¬های لوله¬کشی است. این برتری، مقاومت بسیار بالای لوله پنج لایه در
برابر رشد باکتری¬ها را به همراه دارد.
ضریب زبری لوله¬های پنج لایه اتصال بسپار برابر 0.007 میلی¬متر است.
دیواره داخلی لوله بسیار صاف بوده و علاوه بر مقاومت در برابر تشکیل
رسوب، از افت فشار و ایجاد سر و صدا در طول مسیر شبکه جلوگیری می¬کند.
مقاومت سیستم لوله¬کشی پنج لایه اتصال بسپار در برابر آتش بسیار بیشتر از
دیگر سیستم¬های پلاستیکی است.
ضریب انبساط گرمایی لوله¬های پنج لایه اتصال بسپار برابر m/m.°K 6-10 ×
25 است. این مقدار بسیار کمتر از دیگر لوله¬های پلاستیکی و تقریباً برابر
آلومینیوم است. در شکل 4، ضریب انبساط گرمایی لوله¬های مختلف با هم
مقایسه شده¬اند.

شکل 4- مقایسه ضریب انبساط گرمایی لوله¬ها.

لوله های پنج لایه به دلیل چقرمگی و انعطاف¬پذیری در دمای کم، در جاهایی
که احتمال ترکیدگی لوله در سرما وجود دارد، قابل استفاده¬اند.

6- کاربردهای سیستم لوله¬کشی پنج¬لایه
سیستم لوله¬کشی پنج لایه اتصال بسپار گزینه¬ای بسیار مناسب برای شبکه¬های
آب سرد و گرم، سیستم¬های گرمایش، سرمایش و تهویه مطبوع است. مهم¬ترین
کاربردهای این محصولات عبارتند از:
• شبکه آب سرد و گرم بهداشتی
• سیستم¬های گرمایش مرکزی
• سیستم¬های گرمایش از کف
• سیستم¬های سرمایش
• سیستم¬های تهویه مطبوع
• انشعاب آب شهری
• سیستم¬های استخر
• سیستم¬های انتقال و توزیع گاز طبیعی
• انتقال گازها و مواد شیمیایی صنعتی

6-1- لوله کشی آب سرد و گرم بهداشتی
سیستم لوله¬کشی پنج لایه اتصال بسپار کاملاً بهداشتی بوده و رسوب¬گیری آن
در مقایسه با محصولات سنتی بسیار کم است. همچنین این سیستم در مقابل
تشکیل جلبک بسیار مقاوم است. علاوه بر این، به دلیل انعطاف¬پذیری بالای
لوله، آزادی عمل طراحان و مجریان در طراحی و نصب سیستم بسیار زیاد است.
این ویژگی¬ها در کنار عمر طولانی، سیستم لوله¬کشی پنج لایه را به گزینه-
ای بسیار مناسب برای شبکه آب بهداشتی ساختمان¬ها تبدیل کرده است.

6-2- سیستم¬های گرمایش مرکزی
مقاومت بسیار خوب سیستم لوله¬کشی پنج لایه اتصال بسپار در مقابل گرما، آن
را به انتخابی ایده¬آل برای سیستم¬های گرمایش مرکزی با دمای آب زیاد بدل
کرده است. همچنین وجود لایه آلومینیوم از ورود هوا و اکسیژن به داخل آب و
در نتیجه خوردگی اجزای سیستم گرمایش جلوگیری می¬کند.

6-3- سیستم¬های گرمایش و سرمایش از کف
6-3-1- ویژگی¬های سیستم¬های گرمایش و سرمایش از کف
سیستم¬های گرمایش از کف یکی از کارآترین، آسوده¬ترین و سالم¬ترین
سیستم¬های گرمایش بوده و روز به روز بر مقبولیت آنها افزوده می¬شود.
سيستم گرمايش از كف كه انتقال حرارت به صورت تشعشعي (تابشي) سهم زيادي در
فرآيند گرمايشي آن دارد، در مقايسه با ساير سيستم¬هاي گرمایش نه تنها در
صرفه¬جويي و بهينه¬سازي مصرف انرژي بلكه در مقوله رفاه و آسايش ساكنان
ساختمان نیز داراي نقاط قوت بسياري مي¬باشد. در سال¬هاي اخير، سيستم
گرمايش از كف در كشورهاي اروپائي و آمريكا بسيار متداول شده است و دليل
اين گسترش روزافزون بهينه بودن مصرف انرژي، توزيع يكسان گرما در تمامي
سطح و فضا، دوري از مشكلات موجود در ساير روش¬ها، به عنوان مثال سياه شدن
ديوارها، گرفتگي و پوسيدگي لوله¬ها و… بوده و همچنین به دلیل حذف
رادیاتور، فضای بیشتری بر روی کف و دیوارها را در دسترس قرار می¬دهد.
سیستم¬های گرمایش از کف در حال حاضر، حدود نیمی از خانه¬های اروپایی را
گرم می¬کنند.
استفاده از روش گرمايش از كف جهت گرمايش محل سكونت از ديرباز به طرق
مختلف انجام مي-گرفته است. رومي¬ها زير كف را كانال¬كشي كرده و هواي گرم
را از آن عبور مي¬دادند. كره¬اي ها دود حاصل از سوخت را قبل از اينكه از
دودكش عبور كند از زير كف انتقال مي¬دادند. در سال 1940 نيز فردي بنام
سام لويت براي اين منظور لوله¬هاي آب گرم را در زير كف قرار داد. در كشور
ايران نيز در مناطق كوهستاني و سردسير اين روش مورد استفاده قرار
مي¬گرفته، كه بيشترين مورد استفاده آن در حمام¬ها بوده است.
سیستم¬های گرمایش از کف، به دو دسته اصلی گرمایش به کمک انتقال آب گرم و
گرمایش الکتریکی تقسیم می¬شوند.
به دليل اينكه هوا نمي¬تواند گرماي زيادي را در خود نگاه دارد، استفاده
از هواي گرم به صرفه نيست. روش الكتريكي نيز فقط زماني مقرون به صرفه است
که قيمت انرژي الكتريكي كم باشد. درمقايسه با دو روش ذكر شده، سيستم
گرمايش با آب گرم اقتصادی¬تر و خوشايندتر است.
روش گرمايش از كف به عنوان راحت¬ترين، سالم¬ترين و طبيعي¬ترين روش براي
گرمايش شناخته شده است. همانطور كه افراد در يك روز سرد زمستاني توسط
تشعشع خورشيد احساس گرما مي-کنند، در اين روش نيز گرما را به وسيله
انتقال حرارت تشعشعي (تابشي) از كف دريافت مي¬كنند و احساس آسايش بيشتري
خواهند نمود. در اين سيستم گرمايشي معمولاً دماي آب گرم موجود در
لوله¬هاي كف¬خواب بين 30 تا60 درجه سانتي گراد مي¬باشد كه در مقايسه با
ساير روش¬هاي موجود، كه در آنها دماي آب بين 54 تا 71 درجه سانتي گراد
است، 20 تا40 درصد در مصرف انرژي صرفه جوئي مي¬شود. در حالی که دمای کف
اتاق از C°29 بیشتر نمی¬شود.
يكي ديگر از مزاياي استفاده از روش گرمايش از كف كه امروزه بسيار مورد
توجه قرار گرفته است، آسايش و راحتي افراد مي¬باشد. در نظر بگيريد كه بدن
شما در يك اتاق به گونه¬اي گرم شود كه شما در هنگام استراحت هيچگونه هواي
گرمي را استنشاق نكنيد وتنفس شما بسيار ملايم صورت گيرد، اين بهترين روش
گرم كردن در يك آپارتمان و يا يك منطقه صنعتي است. همه اعضاي بدن شما
بخصوص پا كه بيشترين فاصله را با قلب دارد هميشه گرم خواهد ماند و اين
براي انسان بسيار مطلوب خواهد بود. همانگونه كه قبلاً اشاره شد در گرمايش
به وسيله رادياتور يا بخاري دماي قسمت پائين اتاق سردتر از بالاي آن است
كه اين حالت براي كودكان كه داراي اندام كوچكي هستند ناخوشايندتر است.

شکل 5– مقایسه توزیع گرما در سیستم¬های گرمایش از کف با سیستم¬های گرمایش
جابجایی.

سيستم گرمايش از كف برخلاف رادياتور كه هواي محل سكونت را به دليل گرماي
بيش ازحد خشك مي كند، رطوبت را در حد متعادل نگه مي¬دارد. همانطور كه
مي¬دانيد بيشتر افراد از كثيف شدن ديوارها و محيط زندگي در اثر استفاده
از منابع گرمايي همچون بخاري و رادياتور احساس نارضايتي مي¬كنند. از آنجا
كه درسيستم گرمايش از كف، جريان هوا به آرامي از پايين به بالا مي¬باشد،
بنابراين ديوارها پاكيزه مي¬مانند. همين امر در مورد افرادي كه داراي
آلرژي (حساسيت) هستند بسيار مورد اهميت است، زيرا محيط زندگي عاري از
هرگونه محرك خواهد شد.
استفاده از اين سيستم در مكان¬هايي همچون آشپزخانه و حمام كه كف آنها
معمولاً خيس و مرطوب است، مناسب بوده و باعث خشك شدن كف مي¬شود. مسئله
مهم ديگر اينكه در اين روش رطوبت زمين كه در بعضي از منازل منجر به بروز
بيماري¬هاي مفصلي مي¬شود از بين رفته و باعث كاهش درد بيماران مبتلا به
ناراحتي¬هايي از قبيل رماتيسم خواهد شد.
همچنين از رطوبت ديوارها و كپك زدن آن كه شكل خوشايندي ندارد جلوگيري
مي¬شود. ديگر اين كه در اين سيستم جايي براي رشد و تكثير حشرات موذي وجود
ندارد. يكي ديگر از فوايد سيستم گرمايش از كف اين است كه ديگر فضاي منزل
يا محل كار توسط دستگاه¬هاي رادياتور و بخاري اشغال نمي¬شود و به همين
منظور آزادي بيشتري در تغيير دكوراسيون محل زندگي خواهيد داشت. شايد به
نظر آيد كه به هنگام نصب این سيستم ديگر نمي¬توان هر نوع پوشش دلخواه را
براي كف انتخاب کرد، ولي اين طور نيست. شما مي¬توانيد براي پوشش كف از هر
نوع مصالحي از جمله سنگ، سراميك، كاشي، پاركت، چوب و فرش استفاده كنيد،
بدون اين كه تأثيري در گرماي مطلوب محيط بگذارد.
يكي ديگر از مزاياي استفاده از سيستم گرمايش از كف در روش¬هاي ذوب برف
مي¬باشد. از اين روش براي ذوب يخ يا برف موجود در پياده¬روها،
لنگرگاه¬هاي بارگيري، جاده¬ها، ورودي ساختمان¬ها و بيمارستان¬ها، باند
فرودگاه و زمين¬هاي ورزشي از جمله زمين فوتبال مي¬توان استفاده كرد. اين
روش علاوه بر كاهش هزينه¬هاي برف¬روبي و نمك¬پاشي، در حفظ ساختار سطوح
بسيار موثر خواهد بود.
دمای سیستم را می¬توان به طور دستی یا خودکار کنترل کرد. در سیستم¬های
گرمایش از کف، آب گرم از طریق یک کلکتور در حلقه¬های مختلف ساختمان توزیع
می¬شود. آب سرد در انتهای حلقه¬ها توسط کلکتور دیگری جمع¬آوری شده و به
مخزن اصلی بازگردانده می¬شود.
طرح¬های مختلفی با توجه به نقشه و موقعیت ساختمان برای طراحی حلقه¬ها به
کار می¬رود.

6-3-2- کنترل جریان و دمای آب ورودی در سیستم گرمایش از کف
یکی از موارد بسیار مهم در سیستم¬های گرمایش از کف، کنترل دمای آب ورودی
به مدارهای گرمایش است. بدین منظور می¬توان از مجموعه شیر ترموستاتیک با
قابلیت کنترل جریان آب از دمای 15 الی 70 درجه سانتیگراد استفاده کرد.
این مجموعه بدون نیاز به هیچگونه انرژی دیگر و بصورت کاملا مکانیکی
می¬تواند در سیستم¬هایی که علاوه بر گرمایش از کف به گرمایش رادیاتور نیز
نیاز دارند، به کار گرفته شود.
شیرهای بای پس اتوماتیک یک کنترل کننده جریان در سیستم¬های گرمایش هستند
که بین مسیر رفت و برگشت جهت جلوگیری از افزایش فشار قرار گرفته و با
تنظیم فشار از صدمات وارده به پمپ و سیستم¬های گرمایش جلوگیری می¬نماید.
زمانی که فشار مسیر رفت از محدوده تنظیمی بالاتر رود، شیر باز شده و آب
از مسیر رفت به مسیر برگشت منتقل می¬گردد. این شیرها را در صورت لزوم می-
توان در سیستم¬های گرمایش از کف یا گرمایش مرکزی به کار گرفت.
در ادامه روش¬های کنترل دما و جریان در سیستم¬های گرمایش از کف معرفی
می¬شوند.

6-3-2-1- شیرهای ترموستاتیک
شیرهای ترموستاتیک برای تنظیم دما در محیط¬های مجزا جهت سیستم¬های گرمایش
از کف یا سیستم¬های ترکیبی رادیاتور و گرمایش از کف مناسب هستند. شیرهای
ترموستاتیک گرمایش از کف یکی از کم¬هزینه¬ترین و ساده¬ترین سیستم¬های
کنترل گرمایش از کف هستند.
گونه¬ای از این شیرها (FHV-A) دارای قابلیت تنظیم اولیه دما بوده و از یک
شیر و یک ترموستات با سنسور محیطی تشکیل می¬شوند. این شیرها در مسیر
جریان رفت بر روی دیوار در ارتفاع 1 تا 5/1 متری از کف قرار می¬گیرند. در
این سیستم نیازی به استفاده از کلکتور جهت توزیع جریان آب نخواهد بود.
لوله ورودی آب از منبع آب گرم به شیر متصل و سپس از بدنه شیر وارد سیستم
لوله-گذاری کف می¬شود.
نوع دیگری از شیرهای ترموستاتیک (FHV-R) دارای دو مجموعه ترموستات جداری
و یک شیر هستند. این سیستم برای تنظیم دمای محیط با توجه به دمای آب
برگشت مفید بوده و دارای تنظیم اولیه و همچنین در صورت نیاز مجهز به شیر
هواگیر اتوماتیک و یا شیر تخلیه آب می¬باشد. توجه به این نکته ضروری است
که هنگام استفاده از این روش، دمای اتاق با توجه به دمای آب در گردش
کنترل و تعیین می¬گردد. با توجه به استانداردهای در نظر گرفته شده در
سیستم گرمایش از کف، دمای آب بایستی کمتر از 50 درجه سانتیگراد بوده و
سطح مورد نیاز کنترل با این سیستم نیز نباید از 15 متر مربع بیشتر باشد.
شیرهای ترموستاتیک را می¬توان به راحتی در سیستم¬های گرمایش از کف نصب و
راه¬اندازی نمود. این سیستم¬ها نیاز به هیچگونه تعمیر و نگهداری خاصی
نخواهد داشت. شایان ذکر است که سایز اتصالات این شیرها 4/3 اینچ می¬باشد.

6-3-2-2- سیستم¬های کنترل الکترونیکی
یکی دیگر از روش¬های کنترل دمای محیط با سیستم گرمایش از کف در فضاهایی
با ابعاد گوناگون که می¬بایست بصورت تفکیک شده و مجزا کنترل شوند،
سیستم¬های کنترل الکترونیکی هستند.
سیستم¬های الکترونیکی 24 ولت مجهز به ترانسفورماتور داخلی جهت اتصال به
برق 230 ولت بوده و امکان استفاده آسان برای کاربر را فراهم می¬کنند. در
این سیستم، ترموستات¬های الکترونیکی اتاقی به طور مستقیم به شیرهای برقی
نصب شده بر روی کلکتور برگشت متصل شده و با توجه به دمای محیط جریان
حلقه¬های اجرا شده در کف را باز یا بسته می¬کند. شیرهای برقی نیز در 2
مدل 24 و 230 ولت عرضه می¬شوند.
انواع گوناگونی از ترموستات¬های الکترونیکی و الکترومکانیکی جهت کنترل و
تنظیم دمای محیط عرضه می¬شوند. ترموستات¬های استاندارد دارای محدوده
کنترل دمایی بین 6 الی 30 درجه سانتیگراد است.
گونه¬های دیگری از ترموستات دارای قابلیت تنظیم شبانه، اتصال دلخواه یک
سنسور اضافی جهت کف برای تعین و تنظیم حداقل و حداکثر دمای مورد نیاز سطح
کف با توجه به نوع کف¬سازی، طرح¬های ویژه جهت استفاده در محیطهای عمومی و
مراکز تجاری می¬باشد.
شیرهای برقی دارای ابعاد کوچکی بوده و همراه با ترموستات¬های اتاقی برای
باز و بسته کردن مسیرهای گرمایش از کف بر روی کلکتور برگشت نصب می¬شوند.
این شیرها بر روی انواع کلکتورها قابل نصب هستند. شیرهای برقی برای 2
حالت 24 یا 230 ولت و همچنین در 2 حالت کاملا بسته یا کاملا باز عمل
می¬نمایند.
کلکتور در سیستم الکترونیکی گرمایش از کف جهت نصب شیرهای برقی مورد
استفاده قرار میگیرد. کلکتورها در جریان رفت و در جریان برگشت و با امکان
اتصال 3 تا 8 مدار گرمایش از کف در دسترس بوده و تنظیم جریان به صورت
جداگانه برای هر مدار انجام می¬گیرد. کلکتور رفت مجهز به یک شیر باز و
بسته و کلکتور برگشت نیز مجهز به شیر تنظیم جریان به صورت جداگانه برای
هر مدار هستند.
متعلقاتی مانند شیرهای هواگیر اتوماتیک و شیرهای تخلیه و همچنین بست
کلکتور رفت و برگشت و اتصالات مربوطه به صورت جداگانه در دسترس قرار
دارد.

6-3-2-3- سیستم¬های کنترل بی¬سیم
یکی از پیشرفته¬ترین روش¬های کنترل دمای محیط در سیستم¬های گرمایش از کف،
سیستم¬های کنترل رادیویی است که با امکانات و قابلیت¬های فراوان، دامنه
توانایی¬های سیستم را افزایش می¬دهد.
در این سیستم به وسیله ترموستات¬های اتاقی، فرمان به صورت رادیویی جهت
کنترل مرکزی ارسال شده و زمان قطع و وصل جریان هر مسیر از آن به شیرهای
برقی که بر روی کلکتورهای مسیر برگشت قرار گرفته¬اند، اعلام می¬شود.
همچنین این سیستم امکان کنترل هوشمند را از طریق یک تنظیم کننده مکانی و
زمانی فراهم می¬سازد.
ترموستات رادیویی جهت تنظیم دمای اتاق توسط مصرف¬کننده و بهینه¬سازی مصرف
انرژی همراه با کنترل مرکزی مورد استفاده قرار می¬گیرند. محدوده تنظیم
دما توسط ترموستات¬های رادیویی بین 5 تا 30 درجه سانتیگراد می¬باشد.
همچنین در محیط¬هایی که نیاز به استفاده از حلقه¬های گرمایش از کف متعدد
به علت بزرگی سطح مورد نیاز گرمایش دارند، می¬توان از یک ترموستات جهت
کنترل و فرمان دادن به 8 محرک الکتریکی استفاده نمود.
کنترل مرکزی جهت ارتباط بین ترموستات رادیویی و شیرهای برقی برای کنترل
دمای اتاق به کار رفته و توانایی کنترل 8 شیر برقی را بصورت مجزا دارد که
با اتصال سیستم کنترل فرعی می¬توان تعداد آنها را تا 24 عدد افزایش داد.
این سیستم در دو مدل 230 و 24 ولت موجود بوده که با توجه به انتخاب هر یک
از این مدل¬ها می¬بایست از شیر برقی متناسب با آن ولتاژ بهره جست.
تنظیم کننده مکانی و زمانی به منظور تنظیم هوشمند سیستم¬های رادیویی
کنترل گرمایش از کف استفاده می¬شوند. با این تنظیم¬کننده، ساختمان را به
نواحی مختلف گرمایشی تقسیم¬بندی نموده و میتوان مواردی را که دارای الگوی
مصرف انرژی برابر یا نیاز گرمایشی یکسانی نیستند، برنامه¬ریزی نمود تا در
زمان¬های تعیین شده هر محیط بتواند بر مبنای تقسیم¬بندی¬های محیطی صورت
گرفته دمای مطلوب خود را داشته باشد.

6-3-3- صرفه¬جویی در مصرف انرژی
امروزه استفاده از سیستم¬های گرمایش با دمای کم به دلیل کاهش مصرف انرژی
بر روش¬های با دمای زیاد ترجیح داده می¬شود. استفاده از سیستم لوله¬کشی
پنج¬لایه برای گرمایش از کف ساختمان، با بهره¬گیری از آب با دمای کم و
همچنین انتقال حرارت تابشی کارآمد با سطح زیاد، حدود 12 درصد صرفه¬جویی
انرژی را در پی خواهد داشت. با استفاده از سیستم¬های مدرن، می¬توان
صرفه¬جویی در مصرف انرژی را تا 30% افزایش داد.
در ساختمان¬هائي كه داراي سقف بلند مي¬باشند، استفاده از سيستم گرمايش از
كف باعث كاهش مصرف انرژي و صرفه¬جوئي در مصرف سوخت مي¬شود. در ساير
روش¬ها (مانند رادياتور و بخاري) هواي گرم در اثر كاهش چگالي سبك شده و
به سمت سقف مي¬رود و سقف اولين جائي است كه گرم مي¬شود. به علت بالا بودن
دماي هوا در كنار سقف ميزان انتقال حرارت آن به سقف از هر جاي ديگر بيشتر
است و اين عامل باعث اتلاف مقدار زيادي انرژي مي¬شود. در روش گرمايش از
كف ابتدا قسمت پائين كه مورد نياز ساكنين است گرم مي¬شود و هوا با دماي
كمتري به سقف مي¬رسد.

7- آیین نصب
آزمون¬های انجام شده توسط موسسات مستقل نشان داده¬اند که زمان لازم برای
نصب سیستم لوله-کشی پنج لایه حداقل 40% کمتر از سیستم¬های سنتی فلزی است.
نکات مهم نصب سیستم لوله-کشی پنج لایه به شرح زیر است:

برش
• برای اطمینان از برقراری یک اتصال مناسب، لوله باید به طور عمودی و به
گونه¬ای بریده شود که سطح مقطع آن کاملاً مدور، صاف و بدون پلیسه باشد.
• برای برش از قیچی¬های استاندارد استفاده کنید. برای برش لوله¬های با
سایز 40 به بالا از لوله¬بر تیغه¬ای استفاده کنید.
• به هیچ وجه از اره و لوله¬برهای مخصوص لوله¬های فلزی برای برش لوله
استفاده نکنید.

پرس کردن
• قبل از وارد کردن اتصال به داخل لوله باید ابتدا آن را کالیبر کرد.
• برای این منظور، ابتدا باید کالیبراتور هم سایز لوله را خیس کرده، آن
را وارد لوله کرده و در جهت عقربه¬های ساعت چرخاند. این عمل باعث مدور
شدن سطح مقطع لوله و صاف شدن انتهای آن می¬شود. پس از آن باید ابزار را
بدون چرخش از لوله خارج کرد.
• قبل از وارد کردن اتصال، باید با استفاده از شیارهای تعبیه شده روی
کالیبراتور، عمق اتصال را بر روی لوله مشخص کرد. سپس حلقه پرس را تا
انتها بر روی لوله قرار داده و اتصال را به درون لوله فشار دهید.
• استفاده از روغن و گریس برای ایجاد سهولت در برقراری اتصال مجاز نیست.
• آخرین مرحله، پرس کردن اتصال با استفاده از ابزار ویژه پرس است. ابزار
پرس در سه نوع دستی، هیدرولیک و برقی موجود است.

• قالب دستگاه باید حلقه را به طور کامل بگیرد.
• همیشه از قالب مناسب برای پرس کردن اتصال استفاده نمایید.
• توجه کنید که قالب باید با لبه اتصال در تماس باشد.
• قبل از پرس کردن از عاری بودن محل اتصال از هر گونه شیء خارجی مطمئن
شوید.

خمش
• لوله¬های پنج¬لایه را می¬توان به دلیل انعطاف¬پذیری بسیار زیاد در
گوشه¬ها بدون نیاز به اتصالات خم کرد.
• برای خم¬های تیز باید از اتصال زانو استفاده کرد.
• برای خم¬های دیگر می¬توان لوله را بدون نیاز به اتصال خم کرد. برای این
منظور از ابزار ویژه خم¬کاری استفاده کنید.
• توجه کنید که ابتدا و انتهای خم¬ها باید به کمک بست ثابت نگاه داشته
شود.
• شعاع خمش نباید از 5 برابر قطر خارجی لوله کمتر باشد.

نصب
هنگام نصب سیستم لوله¬کشی پنج¬لایه موارد زير را رعايت كنيد:
• لوله¬كشي بايد راست، صاف و تا جايي كه ممكن است مستقيم و در خطوط موازي
با ديوارها، سقف¬ها و كف¬هاي ساختمان اجرا شود.
• خطوط لوله در هر گروه لوله بايد با هم موازي و به هم نزديك باشد. فاصله
لوله¬ها از هم بايد طوري باشد كه اجراي كامل عايق¬كاري، دسترسي به شيرها
و تعمير و تنظيم، بازرسي و تعمير لوله و اتصالات به آساني ميسر باشد.
• لوله و ديگر اجزاي لوله¬كشي بايد كارنكرده و نو باشند و از بكار بردن
مصالح كهنه و فرسوده خودداري شود. پيش از نصب لوله و اتصالات بايد از نظر
سالم بودن بازرسي شده و از به كار بردن قطعات ترك دار، سوراخ دار و معيوب
خودداري شود.
• لوله¬ها و اتصالات بايد پيش از نصب از داخل و خارج كاملاً تميز و عاري
از اجسام و مواد خارجي و اضافي شوند.
• خطوط لوله نبايد از داخل دودكش، كانال هوا، چاه آسانسور، اتاق
ترانسفورماتور و اتاق تابلوي برق عبور كند.
• خطوط لوله نبايد از پنجره¬ها، درها و ديگر بازشوهاي ساختمان عبور كند.
• دهانه¬هاي لوله انشعاب، كه ادامه لوله¬كشي آن به بعد موكول مي¬شود بايد
بلافاصله با درپوش موقت بسته شود.
• به هنگام هر وقفه در كار(در پايان هر روز كاري يا تعطيلي موقت كارگاه)،
دهانه باز لوله¬ها بايد با درپوش موقت بسته شوند.
• در لوله¬كشي روكار يا درون داكت¬ها و سقف¬هاي كاذب، هرگز لوله را به
صورت معلق و آويزان رها نكنيد.
• در صورت عدم امكان رعايت عمق يخبندان بايستي از عايق مناسب استفاده
شود. طبق استانداردهاي بين¬المللي، عايق¬كاري براي لوله¬هاي آب سرد و گرم
و همه انواع لوله¬ها الزامي است. در صورتي كه در كشور ما حتي لوله¬هاي
فلزي را در بيشتر موارد عايق نمي¬كنند.
• يخ¬زدگي باعث تركيدگي اكثر انواع لوله¬ها من جمله لوله¬هاي فلزي
مي¬شود. آب هنگام انجماد، افزايش حجم مي¬يابد و همين امر سبب ايجاد فشار
در داخل لوله مي¬گردد.
• لوله¬ها را باید با استفاده از بست¬هاي معمولي در فواصل معين استاندارد
بر روی دیوار ثابت نگه داشت (جدول 2). فاصله بست¬هاي ديواري تابع جنس
لوله، ابعاد لوله و دماي آب است.

جدول 2- فواصل استاندارد بست¬ها.
قطر بيروني
(mm) حداکثر فاصله بست¬ها (cm)
افقی عمودی
16 120 155
20 130 170
25 150 195
32 160 210
• در انتهاي مسير و محل نصب شيرها حتماً از بست استفاده كنيد.
• استفاده از لوله¬هاي پنج¬لایه براي اتصال به منابع آب جوش و آبگرمكن
مجاز است، به شرطي كه بين منبع و لوله پليمري، حداقل 35 سانتي¬متر لوله
فلزي استفاده شود.
• لوله و اتصالات نصب شده در كف پروژه را بلافاصله بعد از تست با شن نرم
و سپس سيمان بپوشانيد تا از برخورد با وسايل بنايي برنده، ضربات
غيرمترقبه و آتش محافظت شود.
تست
پس از اتمام لوله¬كشي و براي اطمينان از نصب صحيح، بايد آزمايش فشار با
رعايت موارد زير انجام شود:
• هر سيستم لوله¬كشي بايد وقتي آزمايش شود كه همه اجزاي آن نصب شده و در
معرض ديد باشد.
• هيچ قسمت از سيستم لوله¬كشي نبايد پيش از آزمايش پوشانده يا در داخل
اجزاي ساختمان پنهان شود.
• پيش از آزمايش بايد تمام دهانه¬هاي باز لوله¬ها و ديگر اجزاي لوله¬كشي
با درپوش مسدود شود.
• پیش از آزمایش فشار، تمامی اتصالات کوپلی تا یک الی دو دنده مانده به
آخر کاملاً سفت شده و اتصالات پرسی حتماً پرس شوند.
• هر سيستم لوله¬كشي بايد به طور جداگانه آزمايش شود. آزمايش فشار بايد 3
بار انجام شود.
• هنگام آزمايش بايد سيستم لوله¬كشي با آب پر و به طور كامل هواگيري شود.
• هنگام آزمايش تمامي شيرهاي قطع و وصل بايد در وضعيت باز قرار داده
شوند.
• آزمايش فشار بايد با آب تحت فشار صورت گيرد. فشار آزمايش بايد 5/1
برابر فشار كار سيستم باشد.
• پس از رفع عيوب، آزمايش فشار بايد دوباره انجام شود.