KONSER ÖNCESİ SESİMİZE İYİ BAKALIM:)

[Hilal Dürüktaş]

Ses bozukluğu nedenleri

Ses telini Teknik olarak etkileyenler.

Ses organı ortamdaki her türlü değişiklikten etkilenebilecek hassas bir organdır bu anlamda herkesin yaratılışı farklı olduğu ve içinde bulunduğu telafi edici etkenler de farklı olabileceğinden kimimiz az kimimiz fazla etkilenebilir.

Kişinin kullandığı teknik yanlış olabilir ve gırtlağını fazlasıyla zorlayarak birçok sorunla karşılaşabilir.

Yanlış postür: Postür, vücudun ayakta ve dengeli bir biçimde simetrik (13) olmasıdır.

İki yıldır ses eğitimi alan bir kişinin teknik problemleri, yirmi yıldır çalışan kişiye göre daha fazla olacaktır.

Çalışma ya da eğitim programlarınızı çok sık ve yorucu olmayacak şekilde ayarlayın. Bu hem fiziksel dayanıklılığınıza darbe vurur hem de sesinizde sanıldığının aksine olumsuzluklar yaşamanıza sebebiyet verir. günde bir saat çalışıp daralacağımıza günlük yarım saat çalışalım 10 günde 300 dakika (5 saat) çalışmış oluruz zamanla olgunlaşma olur. Kısa süreli bir eğitim her zaman için yetersizdir. Sesinizi yoğun bir şekilde kullandıktan sonra bir dinlendirme sürecine olmamız gereklidir. Bu süreç içerisinde aşırı sıcak veya soğuk ortamlardan, gürültülü ortamlardan, sigara dumanından ve tozlu ortamlardan, yüksek sesle konuşmaktan kaçınmalısınız. tiz sesler eğitim gerekir ses organlarımıza zarar vermemek

Herkesin beğendiği ve örnek almak istediği ses sanatçıları muhakkak vardır. Sesinizi başkasına benzetmeye çalışmayın. Ses bozukluğunun bir nedeni de budur. (7)

Yorgun olduğunuzda noromaskuler (12) sistem duzgun bicimde calısamaz. Bu sartlar altında da kaslarınıza asırı yuklenme riski ortaya cıkar. Ve nefes akışı azalır

Sınıf içindeki gürütüyü azaltmada, sesinizi zorlamanın dışında yöntemler geliştiriniz

Gürültülü ortamlarda konuşmaktan kaçının.

Kalabalık ve geniş alanlarda mikrofonsuz konuşmamaya ve şarkı söylememeye özen gösterin.

Uzun sürelerle konuşmanız gerekiyorsa mutlaka aralarda ses molaları verin.

Seslerini yüksek bir kapasiteyle kullanmalarından dolayı sesler hasar görmeye daha yatkındır. Sözkonusu hasar ortaya çıkmadan, ses eğitimi almaları, ciddi oranda iş gücü kaybına ve performans düşüklüğüne engel olacaktır. Kişi konuştukça ses yorulur ve giderek kalitesi düşer. Dinlenme ile kalitede artış gözlenir. Sabahları ve haftanın ilk günleri ses enerjik başlar, akşama doğru ve haftanın son günlerinde giderek bozulur. (1)

Sabah kalktığınızda bir süre konuşmamak çünkü ses telleriniz de sizinle birlikte uyuduğundan kendilerine gelmeleri için ortalama yarım saat gibi bir sürenin geçmesi gerekir.

Gece boyunca ağzınızın kuruması, boğazınızda sıvı birikmesi gibi nedenlerden dolayı sabahları sesiniz çatallı çıkabilir. Bu nedenle güne bir bardak oda sıcaklığında su içerek başlayın. Böylece boğazınızda biriken tüm sıvılardan kurtulur ve vücudunuzun günlük su ihtiyacını gidermeye başlamış olursunuz. Birkaç saat sonra ısınma egzersizlerinizi yaparak sesinizi açmaya başlayabilirsiniz.

Sesinizi kullanırken nefesinizi ayarlamayı öğrenin. Yeterli nefes almadan konuşmak, boyundaki ve ses tellerini kontrol eden kaslara ilave yük getirir ve sesin etkinliğini azaltır.

Konuşma sırasında bir nefeste gerektiğinden fazla kelime söylemeye çalışmak zararlıdır. Konuşma sırasında cümleleri bölmeye, önemli kelimelerden önce duraklamaya, yazılı metinleri okurken virgüllerde yeni bir nefes almaya özen gösterin. Bu işlemleri çok sık tekrarlayarak alışın ve konuşmanın anlamını ve akışını bozmayacak şekilde nefesinizi kullanmak önemli Unutmayın ki, güzel ve doğal bir ses için ses tellerinin titreşmesi yanında güçlü ve doğru bir solunum desteği gerekir. (5) (Kaynak: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinin internet sayfası)

Son zamanlarda yapılan çalışmalar, ses eğitimi alan kişilerde gırtlaktaki aşırı kas gerginliğinin, ses eğitimi almayanlara göre, önemli derecede azaldığını göstermektedir.

Aşırı heyecan

Ses egzersizlerinizi daha rahat sabahları az tedrici düzenli ve eksiksiz yapmaya özen göstermek

Telefonda uzun süre konuşmaktan kaçının ve konuşurken baş boyun pozisyonunuza özen gösterin.

Ses telimiz zayıf organdır ses teli için rutin sağlıklı kontrol olmalı ki erken teşhis ile tedavi imkanı olabilmeli (6)

Ses telini etkileyen Gıda ve diğer faktörler

Bazı yiyecekler: Gösteriden önce süt, dondurma, çikolata, kahve, kuruyemiş gibi besinler boğazda tahriş, boğazı temizleme ihtiyacı ve salgılarda koyulaşma meydana getirir. Limon suyu salgıları incelttiği için yararlı olabilir.

Mevsim hastalıkları.

İlaç kullanımı: ilaçlar boğazda kuruluk yaratarak seste bozulmalara yol açabilir.

Aspirin, alternatifi olduğu sürece hiçbir zaman kullanılmamalıdır. Yan etkileri vardır ve ses tellerinde kanamaya yol açabilir.

Tedavi sırasında alınan ilaçlarda birçok yan etkiyle karşılaşmak mümkündür ve bundan kaçınmak için mutlaka doktor kontrolünde ilaç almak gerekir.

Grip ilaçları, ve antibiyotik gibi bazı ilaçlar ses telleri üzerindeki salgıları azaltarak sesi olumsuz etkilerler. Zorunda olmadığınız sürece bu tip ilaçları kullanmamaya özen gösterin.

Yüksek dozda "C" vitamini kullanımı da idrar söktürücü özelliğiyle aşırı su kaybına ve mukozada kuruluğa neden olabilir. . (6)

Sigara Kullanımı Kas ve sinir problemlerine yol acmanın yanı sıra sigara (ister kendiniz icin, ister icen birisinin yanında durun), ses tellerindeki ses telleri ve etrafındaki kaygan tabakanın kurumasına Bu doğal tabaka olmadan ses tellerinin kenarları siser, nefes akışı vibrasyon yapmak cok zorlasır ve nefesin kullanılamadan kaybına yol acar. Ve mukus (balgam) artışına bağlı olarak ses tellerinin zarar görmesine neden olur. Sigara dumanı akciğerlere doğru yol alırken direk ses tellerinizin arasından geçer.

Ses telleriniz bu sigara dumanı içindeki kimyasal maddelere ve yüksek sıcaklığa maruz kalır. Bu durum akciğerlerinizi de kötü bir biçimde etkiler, okumak ve konuşmak için gereken hava miktarında düşüşler görülmeye başlar. Sigara ses tellerinizin erken yaşlanmasına yol açar. Sigara ses tellerinde ödem, polip, nodül ve kanser başlangıcına kadar devam eden sonuçlar doğurabilir.

Sigara dumanlı bir ortamda çalışıyorsanız sesinizi elinizden geldiğince korumak zorundasınız. Bunun için ortamda bulunduğunuz süre boyunca bol bol su içmek yapabileceklerinizin başında gelir. Su içmek dilinizi ve damağınızı nemlendirdiğinden dolayı sizi belli bir oranda sigara dumanının kurutucu etkisinden korur.

Gece geç saatlerde yemek yeme alışkanlığı. Okumadan önce yemek yenilmemesi önerilir çünkü vücut tüm enerjisini sindirime yoğunlaştırdığı için diğer fonksiyonları yavaşlar. Bu, zihninizin uyanıklığını engeller ve okurken ihtiyacınız olan ses aralıkları geçişi kalın orta ses tonu koordinasyonunu yavaşlatır. Aynı zamanda boğazdaki kayganlaşmasına esnemesine yarayan büyük miktarda nem sıvıyı ses tellerinden mideye taşıdığı için esneklik vibrasyon da engellenir.

ses organlarının esnek olabilmesi yağ tabakası kaplamaması için şişmanlık tan uzak durmak önemli

Ezan saatleri yakınsa yemeği önce değil sonra yiyelim en azından yemek değil faideli şifalı çay içerek dengeleyelim

Dr. Yavuz, leptin salgılanıp beyinde 20 dakika sonra tokluk hissi uyandırıncaya kadar kilo yapacak derecede yemek yenmiş olabileceğini, hızlı yemenin bu açıdan sakıncalı olduğunu vurguladı. Kilo problemi olanlara atıştırdıktan sonra en az 15–20 dakika beklemelerini tavsiye eden Yavuz, bu yöntemle az yiyerek daha çabuk tokluk hissedileceğini hatırlattı (3)

Ezan yarım saat kala ve dini merasimlere 2 saat zaman kala dişimiz gerekli ise temizlemek, tedrici yeterli ılık su alarak ses telimizin nemlenmesini sağlamak

çekirdek çerez kırıntıları boğazımıza takılabiliyor bunları ezan a yakın yememek , mide tok olmamak

asırı sekilde oksurmek, hapşırmak ya da sert bir sekilde boğaz temizlemek ani bir hava akımına yola acar ve ses tellerindeki kas yuzeyine zarar verir

Sıkça yapılan boğaz temizleme hareketi ve öksürükler, ses tellerinizi tahriş ederek yıpratır ve sesinize zarar verebilir. Bu nedenle, boğazınızı temizleme hareketinden kaçının, boğazınızı temizleme ihtiyacınızı birkaç yudum su içerek ya da “hmmm” şeklinde mırıldanarak gideriniz

ses teline zararlı katkı maddesi içermeyen doğal diş macunu ile dişlerimizi temizlersek boğazımızdan ses teli gırtlağa devamlı kir takviyesi gitmez bunu fotoğraflı olarak diş tıp sağlık ocağında görmüştüm dişler arasındaki kirler yutkundukça boğazımıza balgam olarak yapışıyor ve birikiyor üstelik vücudumuz balgam yapıyorsa bu ses telimiz e yapışan balgam miktarı artacaktır.

kafein çay soda ve süt ürünlerini. Bu tarz ürünler ses tellerinizin kurumasına ve mukus (balgam) artırır ve sürekli boğazınızı temizleme hissi yaratır. Sürekli boğaz temizlemek ses tellerinizin çok sert bir şekilde birbirlerine çarpmalarına neden olacağından ses telleri için oldukça zararlıdır.

Boğaz temizleme ihtiyacının ve öksürüğün en sık sebeplerinden biri, ses telleri seviyesinin altında koyu veya aşırı mukus (balgam) sekresyonunun bulunmasıdır.

Boğaz temizleme ihtiyacı hissedildiğinde tercih edilecek en iyi yöntem hızla burnunuzu çekip yutkunmaktır. Bu hareket ses telleri üzerinde biriken ve ses kalitenizi olumsuz etkileyen salgıların uzaklaşmasını sağlar.

Kahveyi de kafeinsiz deneyin, tadının diğerinden hiçbir farkı olmadığını göreceksiniz. Çay kahve az miktarda alınmalı ve alındığında denge sağlamak için bol su içilmelidir.

Reflü, çoğu ses hastalıklarının kısıklıklarının önemli nedenlerinden biridir. Mideden asit kaçağı/reflüsü olan biri iseniz akşam saatlerinde çay, kahve, kola, almayın. Gece uykuda olan ses teline Zararı artar akşamları özellikle Ses bakım yöntemleri ile ilgili bilgiler veren Dr. Ahmet Maranki ses kısıklığını önlemek ve sesi güzelleştirmek için bir bitki çayı tarif etmiştir. Zencefil, Narçiçeği, Hibiskus ve Adaçayı olay bu çay, tüm bu bitkileri karıştırıp kaynattıktan sonra yudum yudum içmek üzerine bir formüldür. Karaçay kahveyi lezzet açısından aratmayacak içebileceğimiz ses teline faideli şifalı çayları araştırmamız önem arzetmektedir.

Sese faidesi olan gıdaları mutfağımızda katkı maddesi olarak dengeli beslenme olarak kullanmak (bilimsel araştırmak) aşırı kilodan kaçmak (2)

Şeker kullanımı aynı şekilde boğazınızdaki sıvıyı kalınlaştırarak ses telleriniz üzerinde birikmesine yol açar ve yine boğazınızı temizleme hareketini yapmak zorunda kalırsınız. Bu nedenle içeceklerinize az miktarda şeker koymanız önerilir.

İçecekleri çok sıcakken ve de çok soğukken içmeyin. Sıcak içecekler kan damarlarını genişletir, çok soğuk içecekler ise kan damarlarını daraltır. İçtiğiniz içecekler ses tellerinize çok yakın bir yerden geçtiği için ses telleriniz çevresindeki damarlar bu durumdan etkilenir. Bu nedenle oda sıcaklığında içecekleri tercih edin.

Kışın mutfak ılık düzeyde sıcak olmalı çünkü kışın soğuk olan mutfaktaki yiyecekleri günde 3-4 kere yediğimizde ses teli kışın daha çok zarar görür buna diş temizliği ve soğuk eklenince laranjit (iltihap) riski kışın artar.

Sesinizi doğru tonda, kalınlaştırma ve inceltmeleri fazla yapmadan kullanın. Ne çok kalın, ne çok ince orta ses aralığında konuşun ve kendinizi buna alıştırın. Fısıldamak da ses telleri için zararlı olabilen bir konuşma şeklidir. Sesinizi korumak amacıyla fısıldayarak da konuşmayın.

Mentollü nefes açıcılar, şekerler ve pastiller kullanmayın. Bu ürünler ses tellerinizin kurumasına yol açabilir. (Mentöl; gıda maddesi. Aldığımız ürün mentöllümü bakmak)

Midenizi dolduracak kadar yemek yemeyin. Yemek yiyip hemen yatmayın, Gıdanıza dikkat edin. Baharatlı gıdalardan kaçının. Alçak yastıkta yatmayın.

İyi bir uyku estesi günkü tüm aktivitelerimiz için temel belirleyicidir. Uyku ile iki durumu sağlıklı halde tutarız bunlar kaslarımızın dinlenmesi, ve beynimizin dinlenmesidir Uyku kalitesi düşünce tüm kaslarımızda ki bunlara akciğer, gırtlak ve boğazımızdaki kaslar da dahil normal fonksiyonlarını görmekte yetersiz kalacaktır. Bu da uyandığımız andan itibaren kötü bir ses kalitesi veya erken yorulan, gergin, titrek bir ses kalitesi tarzında kendini gösterecektir. Uyku zamanlaması kişiler arasında değişiklik gösterse de uykumuzun kaliteli olması gerekmektedir. Kaliteli uyku denince aklımıza farklı şeyler gelebilir; ancak şöyle tanımlamak doğru olacak. Uyku sırasında nefes tıkanıklığı, çene sıkma, huzursuz bacak gibi durumların olmadığı, horultusuz, sessiz ve rahat bir uykudur. uykusuzluk, seste yorgunluğa ve ödeme neden olur ve ses kısıklığına yol açar. (9)

Bu anlamda uyku odamızı en sağlıklı hale getirmeye çalışmak önemlidir.

Ses tellerinin yeterli titreşebilmesi için üzerinde ince bir mukus tabakası ile kayganlaştırılması gereklidir. En iyi kayganlaştırıcı ise bol içilen sudur. Altın kural mümkün oldukça su içmektir. Havanın nem oranının düşük ya da yüksek oluşu. Günde 2-3 litre su için. Nem ses telleri için çok önemlidir. Ses telleriniz okurken ya da konuşurken sürekli bir titreşim halindedirler. Bu durum tahriş olmalarına sebep olabilir, ama yeterli miktarda su içerseniz ses telleriniz için ideal olan nem tabakasını koruyabilirsiniz. Ayrıca su içerek sadece ses telleri için ideal olan nem tabakasını korumakla kalmaz, vücudunuzdaki tüm yumuşak dokular için gerekli nemi sağlamış olursunuz. (12)

Balgamı Yumuşatmak ve her tür öksürüğü hafifletmek için bol su için. Bu her hangi bir ilaçtan çok daha etkilidir. (10)

kışın ve her zaman içme suyu ılık olmalı su sebili derece ayarlanabilir ev ve camilere su sebili konulabilir

Deri altı bir cm altı ses telidir soğuk su içince ses teli içerden ve dışarıdan soğuka maruz kalınca vücudun en zayıf yeri olarak kartlaşınca ezan okumamız olumsuz etkilenmesinin sebeblerinden biri oluyor. Senenin en az altı ayı soğuk oluyor soğuk havalarda soğuk su içersek soğuk su + soğuk hava iki kere soğuk olur ayrıca bir sıcak bir soğuk derken ses teli tahrip olacak senenin 12 ayı ılık su için bakır hazne li su sebili olabilir kıştan bahara geçerken bahardan yaz a geçerken vücud iklim hava değişikliğini kaldıramadığında en çok ses teli etkilenir soğuk havalarda dişimizden akan kirler boğazımızda iltihap oluşturur çünkü soğuk havalarda iltihap olur. Yine sıcak havalarda dişimizden akan kirler boğazımızda tabaka oluşturur.

Aktarlarda bulabileceğimiz zencefil macununu boğaz ve ses teli bakımı için devamlı kullanmak önemli Üst solunum yolları; grip, öksürük, sinüzüt, faranjit, laranjit, astım, bronşit, bademcik iltihabı, ortakulak iltihabı, guatır, geniz akıntısı, balgam sökücü olarak tedaviyi destekler.

Çalışma ortamları da son derece önemlidir. Nemsiz ve kuru ortamlar, toz , gürültü, bozuk akustik, aşırı sıcak ya da soğuk ortamlar ses bozukluklarına yol açar. Klima ve kaloriferin gaz elektrik sobası kurutucusu etkisine dikkat edin. Soluduğunuz havanın kuru olması, ses tellerinizin de kurumasına neden olacaktır. Havadaki toz, küf veya kimyasal maddeler ses organınızı olumsuz etkiler. Bu tarz ortamlardan uzak durmaya çalışın. Böyle ortamlarda bulunduğunuzda da sağlıklı bol su tüketin. Soluduğunuz bir çok madde ya kas yüzeyinizi tahriş eder ya da noromaskuler (12) sisteminize zarar verir. (7)

Evinizin havasını nemlendirin. Böyle bir durumda nemlendirici (buhar cihazları) kullanarak dengeleme yoluna gidilebilinir. çünkü aşırı kuruluk ses tellerinde tahrişe ve şişmeye neden olur.

Geniz akıntısından şikayet eden sanatçılarda koyu salgıyı inceltecek mukolitik ilaçlar bol su ile alınırsa faydalı olur. Kendinizi kötü hissettiğinizde veya gribal infeksiyon geçirdiğinizde sesinizi zorlamayın. Hasta olduğunuzda fısıldayarak konuşmayın. Fısıldamak, normal konuşmaktan daha zararlıdır. Birinin dikkatini çekmek yerine el çırpma gibi nonvokal eylemlerden faydalanın Sesinizi zorlamamak için yüzünüzü konuştuğunuz kişiye dönün ve ona mümkün olduğunca yaklaşın.

Okumadan önce Tüm provalarda önce egzersiz gereklidir Hiç bir atlet ısınmadan spora başlamaz. Okuduktan sonra gevşeme egzersizleri yapmayı alışkanlık haline getirin

Sesinizi mümkün olduğu kadar az efor şekilde kullanmayı öğrenin (11)