Vruchtgebruik bij OBV zonder renteafspraken

[Marcel Achterhof]

Beste Rene,

Ouders zijn gehuwd en hebben (daarna) in 1977 beiden een testament opgesteld met een OBV zonder uitspraken over rente die langstlevende zou moeten betalen over de erfdelen van de kinderen. Moeder is overleden in 2019.
In het testament is geen clausule opgenomen dat de erfgenamen zelf een rente% mogen hanteren. Omdat ik begreep dat dit een voorwaarde is, heb ik niet overwogen dit voor te stellen. 

Ik meende te begrijpen uit de website (en uw boek Hoofstuk 6) dat in dit geval de contante waarde moet worden berekend met behulp van de tabel Uitvoeringsbesluit successiewet.
Dat lijkt een eenvoudige formule: Vruchtgebruik = erfdeel * leeftijdsfactor * 6%.

De inmiddels ontvangen aanslag lijkt anders aan te geven. Ik heb daarover gebeld en ze zeggen dat ze het vruchtgebruik berekenen op basis van BW1167.
De berekening lijkt sterk (na bestudering van Hoofdstuk 5) op de rekenmethode die is opgenomen in het arrest van de HOGE RAAD, 11 juli 1989.
Er wordt uitgegaan van de rente uit de wet uitvoeringsbesluit successie 1956; artikel 10 en deze betreffende rente (6%) wordt omgerekend naar een samengestelde rente (5,64%) die van die 6% wordt afgetrokken. Het saldo (0,36%) wordt gehanteerd in de formule om het vruchtgebruik uit te rekenen, dat natuurlijk lager uitkomt dan ik had bedacht. Mijn vraag is derhalve waarom deze rekenmethode moet worden toegepast. Kunt u aangeven wat ik over het hoofd zie?

Met vriendelijke groet
Marcel Achterhof

[Rene]

Er zitten een paar problemen in uw vraag

eerste overlijden

Wanneer er sprake is van het eerste overlijden, en er is geen testament of een testament met een OBV, dan verkrijgen de kinderen een vordering in contanten ooeisbaar bij overlijden langstlevende partner. Over de contante waarde erfdeel/vordering moet dan erfbelasting worden betaald

In het testament eerststervende kan een rente zijn opgenomen. Is er geen testament dan is de wettelijke verdeling van toepassing Bij een wettelijke verdeling is de rente de wettelijke rente minus 6

Voor berekening erfbelasting wordt geacht de rente renteloos te zijn

De erfgenamen kunnen binnen 8 maanden na overlijden een renteafspraak maken door een ander percentage vast te stellen Deze renteafspraak moet notarieel zijn opgemaakt,.

Moet de vordering/erfdeel renteloos schuldig worden gebleven, dan wordt voor de contante waarde berekening de tabel van artikel 5 Uitvoeringsregeling successiewet gebruikt

Is er sprake van een renteafspraak, dan wordt de tabel van artikel 5 samen met de levensverwachting tabel CBS gebruikt DE tabel levensverwachting man/vrouw van CBS veranderd jaarlijks Deze berekening is conform de door u genoemde arrest van de Hoge Raad Deze heeft in dat arrest voorgeschreven dat de contante waarde op deze manier moet worden berekend

DE lansgtlevende partner heeft dus een schuld aan de kinderen Bij haar overlijden kan dan  de schuld erdfeel/vordering in mindering van de nalatenschap worden gebracht. Dat is dan de hoofdsom plus de jaarklijkse rente

Op zondag 15 november 2020 om 12:17:26 UTC+1 schreef mcjach...@gmail.com:

[Marcel Achterhof]

Sorry, maar ik kan uit uw uitleg niet het antwoord halen dat ik zoek. Misschien komt dat omdat ik in mijn beschrijving zelf hoofd- en bijzaken door elkaar formuleer. Als ik me beperk tot de hoofdzaken:
Moeder is overleden in 2019 en heeft in 1977 een testament met een OBV opgesteld zonder uitspraken over rente over de vordering. De vader en de drie kinderen hebben later ook geen renteafspraken gemaakt.

Ik begrijp niet dat de belastingdienst vindt dat hier het arrest van de Hoge Raad van toepassing is (zie mijn eerste bijdrage). Dat wordt toch pas gehanteerd als er wel sprake is van een rente? Op wetten.nl - Regeling - Waardering van overbedelingsvorderingen - BWBR0006116 (overheid.nl) staat:
“Bij arrest van 11 juli 1989 (BNB 1989/260) heeft de Hoge Raad bepaald hoe een overbedelingsvordering moet worden gewaardeerd indien de rente eerst opeisbaar is bij overlijden van de overbedeelde erfgenaam en ….. etc. etc.”

Er staat hier hoe je iets moet waarderen indien er sprake is van rente over de vordering. Maar in mijn casus is er geen rente. Waarom moet dan die berekening worden gevolgd?

Ik begrijp het ook niet vanuit de gedachte dat vanaf 2003 bij de wettelijke vererving wel gerekend wordt met 6% rente ter bepaling van het vruchtgebruik indien er geen sprake is van rente over de vordering. Dat is toch een vergelijkbare situatie? Die wettelijke vererving kwam er toch juist om rechtens te regelen wat daarvoor nog via een testament met OBV geregeld moest worden?

En tenslotte begrijp ik het ook niet als ik uw "rekenprogramma contante waarde" invul. Op de huidige website moet ik dat eerst aanvragen via de e-mail. Maar 2 weken geleden kon ik het nog zo invullen op de webpagina, vandaar dat ik het al heb geprobeerd.
In het programma vraagt u naar het percentage rente in het testament. In mijn geval lijkt me dat 0 en dat heb ik ook ingevuld. De samengestelde rente wordt dan ook op 0 gezet. En de uitkomst is een vruchtgebruik per erfdeel dat ik zelf ook als uitkomst had bij het indienen van mijn aangifte. Maar wat dus sterk afwijkt van de inmiddels ontvangen aanslag. Wat zie ik over het hoofd? …

 

Naast bovenstaand probleem heb ik ook speciale belangstelling voor de contante waarde erfdeel/vordering omdat mijn vader en 1 van de erfgenamen voornemens zijn het betreffende erfdeel/ de betreffende vordering (oftewel de overbedelingsschuld) binnenkort af te lossen.
Door mijn vader slechts de contante waarde en niet de nominale waarde te laten aflossen, probeer ik te voorkomen dat de betreffende erfgenaam over het verschil schenkbelasting moet betalen voor zover dat verschil boven de schenkvrijstelling uitkomt.
Dat mag toch gewoon plaatsvinden in deze situatie?
En dit is toch een goede strategie om het betalen van schenkbelasting te voorkomen?
Ik word wat onzeker van al die ongrijpbare materie…    

Op woensdag 18 november 2020 om 22:46:05 UTC+1 schreef Rene:

[Rene]

Probleem is wat er in de aangifte is aangegeven

Bij een OBV moet in eerste instantie uitgegaan worden van de rente opgenomen in het testament Staat er geen renteclausule in het testament, dan moet het renteloos schuldig worden gebleven.

De erfgenamen kunnen binnen 8 maanden na overlijden altijd een renteafspraak maken (notarieel)

Dan wordt er voor berekening contante waarde uitgegaan van die rente

Wat is er nu in de aangifte erfbelasting aangegeven (bij verdeling) Indien daar een rente is aangegeven, dan zal de contante waarde worden berekend uitgaande van de aangegeven rente. Staat er niets ingevuld, dan zal worden uitgegaan van de rente opgenomen in testament 

Op zondag 15 november 2020 om 12:17:26 UTC+1 schreef mcjach...@gmail.com:

Beste Rene,

[Marcel Achterhof]

In mijn aangifte staat bij verdeling aangegeven:

  Tekst uit het aangifteprogramma:
  Welk rentepercentage is afgesproken in het testament?   Vul 0% in als er geen rentepercentage is afgesproken in het testament.  

- Renteprecentage:                          0%

- Soort rente:                                    aangevinkt: "Er staat geen rentepercentage in het testament"

- Is er later een ander rente-
  percentage afgesproken:             aangevinkt: "Nee"  

Ondanks deze gegevens uit de aangifte zegt de belastingdienst dat zij voor de berekening van het vruchtgebruik uit moeten gaan van de standaard enkelvoudige rente van 6%.

Die rekenen ze om naar een samengestelde rente van 5,64% .

Deze samengestelde rente wordt afgetrokken van de "rente uitvoeringbesluit uit de wet uitvoeringsbesluit successie 1956: art 10) van 6%.

En zo blijft er slecht 0,36 % over. Die wordt dan vermenigvuldigd met 2 i.v.m. de levensverwachting.

En zo wordt het rekenpercentage 0,72 (terwijl ik uitging van 6* 2= 12)  

 

Ben benieuwd wat u er van vindt.

Op dinsdag 24 november 2020 om 20:48:32 UTC+1 schreef Rene:

[Rene]

Wanneer er geen rente in testament staat is er sprake van fictief vrucgtgebruik zeker ook dat in de aangifte o% wordt aangegeven

De contante waarde moet dan worden berekend met de tabel opgenomen in artikel 5 uitvoeringsregeling successiewet

Hoe de belasting dan aan 6%komt is mij niet duidelijk gezien uw verhaal

Ik zou zeker bezwaar tegen de aanslag maken en vragen waar de 6%rente vandaan komt

Op woensdag 25 november 2020 om 18:08:48 UTC+1 schreef mcjach...@gmail.com: