نام كتاب : ده گفتار شهيد استاد مرتضي مطهري صفحه ي 23

[روح الله محمّدزاده به نیابت از شهید مرتضی مطهّری‎]

دست نظر رشته‏كش دل بود . ولی آيا راه چاره اينست كه چشم را از بين‏ 
ببريم ؟ يا اينكه راه بهتری هست و آن اينكه در دل قوتی و نيروئی به وجود 
بياوريم كه چشم نتواند دل را به دنبال خود بكشاند . اگر بنا باشد برای‏ 
آزادی و رهائی دل از چشم خنجری بسازيم نيشش زفولاد ، يك خنجر ديگر هم‏ 
برای گوش بايد تهيه كنيم زيرا هر چه را هم گوش می‏شنود دل ياد می‏كند و 
همچنين است ذائقه و لامسه و شامه . آنوقت انسان درست مصداق همان شير 
بی‏دم و سر و اشكمی است كه مولوی داستانش را آورده است . 

اجبار عملی 

در كتب اخلاقی گاهی از دسته‏ای از قدما ياد می‏كنند كه برای آنكه زياد 
حرف نزنند و سخن لغو يا حرام به زبان نياورند ، سنگريزه در دهان خود 
می‏گذاشتند كه نتوانند حرف بزنند ، يعنی اجبار عملی برای خود درست‏ 
می‏كردند . معمولا ديده می‏شود كه از اين طرز عمل به عنوان نمونه كامل تقوا 
نام برده می‏شود ، در صورتی كه اجبار عملی به وجود آوردن برای پرهيز از 
گناه و آنگاه ترك كردن گناه كمالی محسوب نمی‏شود . اگر توفيق چنين كاری‏ 
پيدا كنيم و از اين راه مرتكب گناه نشويم البته از گناه پرهيز كرده‏ايم‏ 
اما نفس ما همان اژدها است كه بوده است فقط از غم بی‏آلتی افسرده است‏ 
. آنوقت كمال محسوب می‏شود كه انسان بدون اجبار عملی و با داشتن اسباب‏ 
و آلات كار از گناه و معصيت پرهيز كند . اينگونه اجتنابها و پهلو تهی‏ 
كردنها اگر كمال محسوب شود از جنبه مقدميتی است كه در مراحل اوليه برای‏ 
پيدا شدن ملكه تقوا ممكن است داشته باشد ، زيرا